Charakterystyka Prałatury personalnej Opus Dei

W dokumencie Koncepcja formacji stałej kapłanów diecezjalnych w Stowarzyszeniu Kapłańskim Świętego Krzyża (Stron 33-36)

CZĘŚĆ I. PRAŁATURA PERSONALNA OPUS DEI I STOWARZYSZENIE

1. HISTORIA OPUS DEI I STOWARZYSZENIA KAPŁAŃSKIEGO ŚWIĘTEGO

2.2. Charakterystyka Prałatury personalnej Opus Dei

Papież Jan Paweł II po dokonaniu teologicznego rozeznania, uznał za rzecz

odpowiednią i pożyteczną przekształcenie instytutu Opus Dei w prałaturę personalną.

„Od czasu bowiem, gdy Sobór Watykański II dekretem Presbyterorum ordinis nr 10,

wraz z normami wykonawczymi zawartymi w motu proprio Ecclesiae Sanctae I, n. 4,

wprowadził do organizacji Kościoła formę prałatury personalnej powołanej do

wypełniania specjalnych zadań duszpasterskich, ta właśnie forma okazała się

najbardziej odpowiednia dla Opus Dei”

152

.

Opus Dei jest pierwszą i jak do tej pory jedyną prałaturą personalną

153

. W Ut sit

papież mówi, że Opus Dei zaistniało w życiu Kościoła „jako zjednoczony organizm

apostolski, w skład którego wchodzą kapłani i świeccy, zarówno mężczyźni jak i kobiety,

będąc równocześnie organiczną i niepodzielną całością – tzn. jako instytucja posiada

jedność pod względem swej duchowości, celu i kierownictwa”

154

. Wspólnota

chrześcijańska, którą zaczął tworzyć św. Josemaría Escrivá, a która dzisiaj jest

instytucją Kościoła powszechnego, posiada faktycznie fundamentalne cechy: jest

wspólnotą społeczną o określonej strukturze, jej społeczność ma misję, składa się

z księży i świeckich, mężczyzn i kobiet, jej wewnętrzna struktura jest organiczna

152 US, tłum. za: R. Gómez Pérez, Opus Dei. Próba wyjaśnienia, dz. cyt., s. 240; por. PO, nr 10; por. P. Rodríguez, F. Ocáriz, L. Illanes, Opus Dei w Kościele..., dz. cyt., s. 45-46, w: http://www.ostatnia-szuflada.pl/ksiazki/odwk.pdf [dostęp, 27.07.2015]. Opus Dei, jako wspólnota chrześcijańska, nie jest Kościołem partykularnym, lecz międzydiecezjalnym zgromadzeniem wiernych, uniwersalnym, wykraczającym poza Kościoły partykularne. Nie wystarczy jednak powiedzieć, że jest to instytucja Kościoła powszechnego, aby wyczerpać znaczenie rzeczywistości eklezjalnej Opus Dei. Właśnie dlatego, że nią jest, wchodzi w tajemnicę wzajemnego przenikania się złożenia Kościół powszechny – Kościoły partykularne. Chociaż Opus Dei jest instytucją Kościoła powszechnego, to rzeczywistość egzystencjalna – rzeczywistość życia jego członków – należy do bogactwa Kościołów partykularnych, do rzeczywistości wspólnotowej każdej diecezji. Członkowie Opus Dei jako wspólnota chrześcijańska należąca do Kościoła powszechnego są również członkami Kościołów partykularnych, w których żyją i pracują. Prałatury personalne, a zatem Opus Dei, są instytucjami Kościoła powszechnego w wymiarze szczególności. Por. CN, nr 16. „Dla pełniejszego ujęcia tego aspektu komunii eklezjalnej, jakim jest jedność w różnorodności, należy zauważyć, że istnieją instytucje i wspólnoty ustanowione przez Autorytet Apostolski dla szczególnych zadań pastoralnych. Jako takie należą one do Kościoła powszechnego, chociaż ich członkowie są także członkami Kościołów partykularnych, w których żyją i pracują. Ta przynależność do Kościołów partykularnych i charakterystyczna dla niej różnorodność, wyraża się w różnych formach prawnych. Fakt ten nie tylko nie narusza jedności Kościoła partykularnego zbudowanego na biskupie, lecz przyczynia się także do nadania tej wewnętrznej jedności zróżnicowania, które jest właściwością komunii. W kontekście Kościoła pojętego jako komunia trzeba zauważyć również istnienie licznych instytutów i społeczności, będących wyrazem charyzmatów życia konsekrowanego i apostolskiego, którymi Duch Święty wzbogaca Mistyczne Ciało Chrystusa; chociaż nie są one częścią struktury hierarchicznej Kościoła, należą jednak do jego życia i do jego świętości. Ze względu na ich ponaddiecezjalny charakter, oparty na posłudze Piotrowej, wszystkie te rzeczywistości eklezjalne także służą komunii między różnymi Kościołami partykularnymi”.

153 Por. C. Errázuriz, Opus Dei, prałatura personalna, w: http://www.opusdei.pl/art.php?p=25451 [dostęp, 27.09.2013].

154

34

i niepodzielna, jej jedność jest jednością celu, ducha, zarządu i formacji duchowej

155

.

Prezbiterium Prałatury tworzą wyłącznie księża wywodzący się spośród świeckich

członków Opus Dei. Podlegają oni swemu prałatowi, muszą jednak przestrzegać

ustanowionych przez biskupów diecezjalnych norm dotyczących dyscypliny

duchowieństwa, jak również wszystkich zarządzeń terytorialnych obowiązujących

wiernych katolickich. Zaznaczyć należy, że żaden kapłan lub kandydat do kapłaństwa

nie wywodzi się spośród duchowieństwa diecezjalnego

156

. Świeckimi wiernymi

Prałatury są mężczyźni i kobiety, wolni lub żyjący w związku małżeńskim, różnych

stanów, będący w różnej sytuacji rodzinnej, wykonujący różne zawody. Podlegają oni

miejscowemu biskupowi, zgodnie z prawem, na równi z innymi wiernymi i zgodnie ze

Statutem Prałatury. Natomiast w tym, co dotyczy celów Opus Dei, podlegają

prała-towi

157

.

Stosunki między Prałaturą a terytorialną hierarchią kościelną są określone

w statucie, co w sposób ogólny reguluje Kodeks prawa kanonicznego

158

. Biskup

diecezjalny musi być poinformowany o planowanej stałej działalności Prałatury na

terenie swojej diecezji. Zgoda biskupa jest warunkiem koniecznym dla ustanowienia

ośrodka Prałatury. Biskup ma prawo sprawdzać czy zachowane są normy ogólne co,

do oratorium, tabernakulum i miejsca spowiedzi. Księża Prałatury mają jurysdykcje

wobec wiernych Prałatury; wobec pozostałych wiernych ich sytuacja jest taka sama,

155 Por. P. Rodríguez, F. Ocáriz, L. Illanes, Opus Dei w Kościele..., dz. cyt., s. 37, w:

http://www.ostatnia-szuflada.pl/ksiazki/odwk.pdf [dostęp, 27.07.2015].

Społeczność Opus Dei jako «wspólnota

chrześcijańska» odpowiada temu, co nazwaliśmy «wymiarem wewnętrznym struktury Kościoła», to znaczy wymiarem wynikającym z podporządkowania sobie elementów «wierni / księża» lub, jeśli ktoś woli, z połączenia lub wewnętrznej relacji obu form uczestniczenia w kapłaństwie Chrystusa w Kościele. To dlatego Opus Dei jest w Kościele rzeczywistością społeczną organiczną i niepodzielną: ponieważ wierni świeccy (mężczyźni i kobiety) oraz księża, którzy tworzą prezbiterium, są w niej złączeni relacją pierwotną obowiązującą w Kościele pomiędzy «wiernymi» – którzy angażują w ten sposób wymogi i konsekwencje Chrztu – a «księżmi», którzy dodają do tego konsekwencje «służebne» sakramentu Święceń Kapłańskich. Mówi o tym Statut Opus Dei w numerze 1, gdzie czytamy, że «Opus Dei jest Prałaturą, która jednoczy w sobie (simul complectens) kler i świeckich»” – tamże; por. CIPOD, nr 4 § 2. „Sacerdotium ministeriale clericorum et commune sacerdotium laicorum intime coniunguntur atque se invicem requirunt et complent, ad exsequendum, in unitate vocationis et regiminis, finem quem Praelatura sibi proponit”.

156 Por. PP, nr 1; por. A. Fuenmayor, V. Gómez-Iglesias, J. Illanes, L’itinéraire juridique de l’Opus Dei..., dz. cyt., s. 619; por. R. Gómez Pérez, Opus Dei. Próba wyjaśnienia, dz. cyt., s. 137. „Duchowieństwo Prałatury nie jest nikomu wykradane. W praktyce członek Opus Dei, który przyjmuje święcenia kapłańskie, nie zostałby wyświęcony, gdyby nie przynależał do Prałatury”. Por. D. le Tourneau, Czym jest

Opus Dei, dz. cyt., s. 102.

157 Por. PP, nr 1; por. D. le Tourneau, Czym jest Opus Dei, dz. cyt., s. 102; por. R. Gómez Pérez, Opus Dei.

Próba wyjaśnienia, dz. cyt., s. 135-143. Autor wyjaśnia: „Aby rozróżnić członków Dzieła znajdujących

się w odmiennych sytuacjach, stosuje się odpowiednią terminologię, nazywając ich numerariuszami, przyłączonymi i supernumerariuszami”.

158 Por. KPK, kan. 297; por. C. Ruini, El servicio de la Prelatura del Opus Dei a las diócesis, w: Romana 46(2008), s. 170-175. Autor opisuje posługę prałatury w diecezji.

35

jak księży z innych diecezji przebywających na terenie danej diecezji

159

. Posiadają

także prawo wyboru do Rady kapłańskiej, zarówno czynne, jak i bierne

160

. W każdym

kraju Prałatura ma utrzymywać częste i regularne kontakty z przewodniczącym

konferencji episkopatu oraz biskupami diecezji, na terenie których działa

161

. Ponadto,

jeżeli biskup diecezjalny chce powierzyć pieczę nad parafią Prałaturze, zawiera z Prałaturą

umowę

162

.

Zatem na pytanie jaka jest natura eklezjologiczna Opus Dei, dokładna

odpowiedź brzmiałaby już tak: „jest to instytucja, której struktura wewnętrzna

odpowiada pierwotnej relacji istniejącej w Kościele pomiędzy kapłaństwem

powszechnym wiernych, jakie mają jej członkowie na mocy Chrztu, i kapłaństwem

służebnym lub hierarchicznym, jakie mają księża inkardynowani do niej”

163

.

159

Por. CIPOD nr 40; por. KPK, kan. 967 § 2. „Ci, którzy posiadają habitualne upoważnienie do spowiadania, czy to na mocy urzędu, czy też udzielenia go przez ordynariusza miejsca inkardynacji albo miejsca stałego zamieszkania, z tego upoważnienia mogą wszędzie korzystać, chyba że w poszczególnym przypadku sprzeciwiłby się ordynariusz miejsca, z zachowaniem przepisów kan. 974, §§ 2 i 3”.

160 Por. KPK, kan. 498.

161

Por. Konferencja Episkopatu Polskiego, Informator 2015, s. 222. Prałatura Opus Dei jest umieszczona pod koniec rozdziału Diecezje, po ordynariacie polowym i po ordynariatach obrządku wschodniego, pozbawionych ordynariusza własnego obrządku.

162

Por. PP, nr 5; por. D. le Tourneau, Czym jest Opus Dei, dz. cyt., s. 103-104.

163

P. Rodríguez, F. Ocáriz, L. Illanes, Opus Dei w Kościele..., dz. cyt., s. 37, w: http://www.ostatnia-szuflada.pl/ksiazki/odwk.pdf [dostęp, 27.07.2015]; por. G. Romano, Opus Dei. Posłannictwo, inicjatywy,

ludzie, dz. cyt., s. 204-205. Opus Dei „jest instytucją duszpasterską, która wchodzi w skład istniejącej

hierarchii Kościoła, co wyklucza szczególne traktowanie czy korzystanie z przywilejów. Byłoby to zresztą niezgodne z duchem Dzieła, którego status ten nie ma w sobie nic elitarnego: mogą skorzystać z niego wszystkie instytucje w łonie Kościoła, których kierownictwo uzna, że odpowiada on realizacji ich celów. Prałatura personalna istnieje równolegle z diecezjami i nie wchodzi w ich kompetencje. Członkowie świeccy pozostają wiernymi, żyjącymi w diecezji, do których przynależą ze względu na zamieszkanie. Wstąpienie do Prałatury ma charakter dopełniający, realizuje się w obszarach wolnej inicjatywy duchowej każdego wiernego. Owoce pracy apostolskiej, która jest prowadzona przez członków świeckich i współpracowników Prałatury, pozostają w diecezjach, które z pracy Dzieła «czerpią korzyści» dzięki ewangelizacji rodzin, środowisk pracy, itd. Wiele osób, które kierują się poczuciem odpowiedzialności, rozpoczyna współpracę z organizmami działającymi w parafiach i diecezjach. Struktura prawna Prałatury jest pomyślana jako narzędzie służące wspieraniu, na skalę regionalną, krajową i międzynarodową, apostolstwa Kościoła w aspektach, które możemy nazwać «konkretnymi», to znaczy dopełniającymi już istniejące. Oznacza to, że jeśli diecezje ustalają «linie ramowe» duszpasterstwa, to ośrodki Prałatury zwracają się do tych samych osób z innym ukierunkowaniem duszpasterskim, aby realizować konkretne cele. W przypadku Opus Dei takim konkretnym celem jest uświęcanie się w pracy i pośród codziennych obowiązków. To niewątpliwie wzbogaca możliwości, gdyż tak prowadzona katecheza jest regularna i spaja różne sfery życia. Z tych samych powodów trudno jednak obiektywnie ocenić jej wyniki. Z zewnątrz mogą one wyglądać dosyć niepozornie, bowiem w większości są to spowiedzi, nawrócenia, osobiste postanowienia poprawy i decyzje o podjęciu apostolstwa. Wszystko to wymaga ducha braterstwa i współpracy ze wszystkimi innymi instytucjami kościelnymi. Nie mogłoby być inaczej, gdyż każda z nich na swój sposób współpracuje w osiągnięciu wspólnego celu. To najlepsza gwarancja spójnego działania, które dokonuje się we wzajemnym poszanowaniu własnej specyfiki. To samo odnosi się do relacji z władzami kościelnymi. Szczególnie ścisła jest współpraca z władzami diecezjalnymi, bowiem wymaga tego rzeczywistość, jak również Statut Prałatury. Bez zgody ordynariusza diecezji nie można założyć ośrodka Opus Dei. Zresztą sama Prałatura nie chciałaby działać bez takiej zgody, ponieważ pragnie – jak mawiał Założyciel – «służyć Kościołowi w sposób, w jaki on chce, aby mu służono». Odpowiedzialni za kierowanie Prałaturą mają częste kontakty z hierarchami kościelnymi wszystkich poziomów, począwszy od lokalnego, aż do krajowego i centralnego. Członkowie Opus Dei przywiązują wielką wagę do ich

36

2.3. Kapłani diecezjalni w Opus Dei i w Stowarzyszeniu Kapłańskim Świętego

W dokumencie Koncepcja formacji stałej kapłanów diecezjalnych w Stowarzyszeniu Kapłańskim Świętego Krzyża (Stron 33-36)