• Nie Znaleziono Wyników

Elementy oceny

W dokumencie Etos urzędnika (Stron 106-109)

Obecnie w Polsce pojawiło się zjawisko osłabienia, a nawet braku zaufa-nia do instytucji państwa, a także do idei samorządności terytorialnej. Wpływ na tę sytuację ma brak poszanowania zasad etycznych, które nie są dobrem powszechnie dostrzeganym i poszukiwanym. Zasady etyczne powinny zabezpieczać polityków i urzędników państwowych oraz samo-rządowych przed pułapkami pokus prowadzących do naruszania pozy-tywnych wartości w życiu publicznym.

Zachowanie etyczne urzędnika publicznego jest uwarunkowane do-brym prawem i umiejętnością jego stosowania, jasnymi procedurami, a także właściwą organizacją pracy w urzędach administracji publicznej. Politycy, urzędnicy państwowi, radni, urzędnicy samorządowi powinni znać normatywne wzorce zasad postępowania, obowiązujące nie tylko w kraju, ale wynikające z prawa Unii Europejskiej oraz funkcjonujące w krajach o ugruntowanym systemie społeczno-politycznym. W oparciu o normatywne uznane wzorce etyczne należy podjąć działania i konse-kwentnie budować infrastrukturę etyczną. Powinny to być działania nie tylko o charakterze regulacyjnym, ale także instytucjonalnym i organi-zacyjnym.

Dla poprawy poziomu etycznego można – po pierwsze – stosować me-tody kontroli czy też meme-tody nakazów i zakazów. Dotyczyłoby to jed-nak tylko tych urzędników bądź osób pełniących funkcje w administra-cji publicznej, których zamiarem było postępowanie uczciwie, lecz różne okoliczności, takie jak brak wiedzy prawniczej, niejasność procedur, lu-ki w prawie, brak wyobraźni co do negatywnych konsekwencji własnego zachowania i działania, spowodowały błędne postępowanie. Po drugie, w stosunku do osób, które nie przestrzegają istniejących norm prawnych w obszarze standardów etycznych i z ich zachowania wynika, że tego ro-bić nie chcą, powinno podjąć się działania eliminujące te osoby ze służ-by publicznej. Po trzecie, zadaniem etyki powinno służ-być zabezpieczanie urzędników przed popadaniem w pułapkę pokus w drodze tworzenia jas-nych norm prawjas-nych oraz przez właściwą edukację etyczną.

Aktualnie widoczne jest dążenie do poprawy tzw. etyki normatywnej, która poszukuje właściwego w danych warunkach systemu norm, opar-tego na katalogu zasad, według których urzędnicy powinni postępować. Występuje w tym dążeniu analogia do licznych etyk zawodowych, które są rezultatem kryzysu moralności indywidualnej. Mimo że przeciwnicy tworzenia etyk zawodowych twierdzą, że zwalniają one jednostkę od od-powiedzialności za zachowania i czyny, to ich zwolennicy zauważają, że już sam fakt ich istnienia zwiększa szacunek dla danego zawodu oraz stanowi swoistego rodzaju narzędzie w sytuacjach nowych i niejasnych prawnie.

W Polsce nie obowiązują jednolite kodeksy zachowań w życiu publicz-nym, zarówno w administracji rządowej, jak i samorządzie

terytorial-nym. Prawo nie tworzy w tym względzie spójnego systemu przepisów, które są rozproszone w kilku regulacjach. Konieczne jest więc wyraźne określenie reguł etycznych w służbie w administracji publicznej, choć należy zdawać sobie sprawę, że nie doprowadzi to jeszcze do wyelimino-wania wszystkich problemów związanych z należytym postępowaniem urzędników w życiu publicznym i gospodarce publicznej.

Szczególną potrzebą jest opracowanie kodeksu etycznego pracowni-ków samorządowych, który byłby wzorem dla opracowywanych kodek-sów w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego. Na taką potrzebę wskazuje przykład Kodeksu Etyki Pracowników Urzędu

Mia-sta Włocławek, którego opracowanie i funkcjonowanie w ramach akcji

„Przejrzysta Polska” zasługują na aprobatę, lecz który zawiera wiele usterek formalnych i merytorycznych.

Bibliografia

Białocerkiewicz J., Organizacje europejskie i ich standardy prawne, Wy-dawnictwo WSHE, Włocławek 2003.

Błaś A., Boć J., Jeżewski J., Administracja publiczna, Kolonia Limited, Wrocław 2004.

Chryssides G.D., Kaler J.H., Wprowadzenie do etyki biznesu, PWN, War-szawa 1999.

Donhoff M.G., Ucywilizujmy kapitalizm, granice wolności, Bellona, War-szawa 2000.

DzU z 1994 r., nr 124, poz. 607.

Galbraith J.K., Godne społeczeństwo. Program troski o ludzkość, Bello-na, Warszawa 1999.

Gasparski W., Wykłady z etyki biznesu. Nowa edycja, Wydawnictwo WSPiZ, Warszawa 2004.

Hope E., Rola kodeksów etycznych w procesie instytucjonalizacji etyki [w:] Etyczne podstawy kultury biznesu, red. J. Kubka, Wydawnictwo PG, Gdańsk 2001.

Kant I., Uzasadnienie metafi zyki moralności, PWN, Warszawa 1971. Kot W., Status kodeksów etycznych zawodów ekonomicznych [w:]

Ele-menty etyki gospodarki rynkowej, red. B. Pogonowska, PWE,

Warsza-wa 2000.

Kudrycka B., Dylematy etyczne pracowników administracji, PWN, War-szawa 1995.

Kudrycka B., Etyka pracy urzędnika amerykańskiego (na przykładzie

ko-deksu etycznego ICMA), „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 7–8.

Ochendowski E., Prawo administracyjne. Część ogólna, Wydawnictwo TNOiK, Toruń 1996.

Potoczek A., Model współczesnego urzędnika w administracji publicznej [w:] Urzędnik w administracji publicznej, red. B. Sprengel, A. Strze-lecki, Wydawnictwo WSHE, Włocławek 2005.

Sadowski Z., Eseje o gospodarce, Bellona, Warszawa 2000.

Sasiak R., Bankowe przedsiębiorstwa maklerskie, „Przegląd Ustawodaw-stwa Gospodarczego” 1997, nr 2.

Strzelecki A., Etyka w procesie zarządzania w samorządzie terytorialnym [w:] Z warsztatu badawczego Katedry Nauk Społecznych. Społeczne

uczestnictwo w rozwoju lokalnym, red. A. Potoczek i J. Stępień,

Wy-dawnictwo AR w Poznaniu i WSHE we Włocławku, Poznań–Włocła-wek 2004.

Tokarczyk R., Etyka prawnicza, LexisNexis, Warszawa 2006.

Urzędnik w administracji publicznej, red. B. Sprengel, A. Strzelecki,

Wydawnictwo WSHE, Włocławek 2005.

Ustawa z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej, DzU z 1999 r., nr 49, poz.

483 ze zm.

Ustawa z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych,

DzU z 2001 r., nr 86, poz. 953 ze zm.

Ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, DzU z 2001 r.,

nr 142, poz. 1593 ze zm.

Vasiljeviene N., Współczesna transformacja paradygmatów etycznych [w:] Etyczne podstawy kultury biznesu, red. J. Kubka, Wydawnictwo PG, Gdańsk 2001.

Wojciechowski E., Zarządzanie w samorządzie terytorialnym, Difi n, War-szawa 2003.

Zakrzewski R., Jasiński W., Wybrane problemy bezpieczeństwa systemu

bankowego w okresie transformacji gospodarczej, „Przegląd

Ustawo-dawstwa Gospodarczego”1994, nr 7–8. www.wloclawek.pl

Załącznik 1.

W dokumencie Etos urzędnika (Stron 106-109)