III. OCENA STANU ŚRODOWISKA

3.7. GLEBY

3.7.1. Pokrywa glebowa obszaru

Na terenie Pruszkowa poza doliną Utraty, w której zalegają osady rzeczne występują utwory pochodzenia lodowcowego. Utwory te mają zwykle budowę dwudzielną.

W przypowierzchniowej warstwie dominują piaski pylaste lub pyły, natomiast głębiej zwykle występują piaski, chociaż w części północnej i zachodniej Pruszkowa zalegają gliny.

W dolinie Utraty są to utwory organiczne lub organiczno - mineralne.

Pod względem typologicznym na terenie Pruszkowa występują utwory z działu gleb autogenicznych, semihydrogenicznych, hydrogenicznych oraz napływowych. Gleby autogeniczne reprezentowane są przez gleby brunatnoziemne, w których skład wchodzą gleby o typie brunatnym właściwym w podtypie wyługowane oraz gleby płowe. Dział gleb semihydrogenicznych reprezentowany jest przez czarne ziemie. Dział gleb hydrogenicznych reprezentują gleby pobagienne w typie gleb murszowych. Gleby napływowe reprezentują natomiast gleby aluwialne, które spotyka się w typie mad rzecznych.

Duże powierzchnie na terenie Pruszkowa zajmują także gleby antropogeniczne zaliczone do działu gleb kulturoziemnych oraz industrio- i urbanoziemnych. Spotyka się je na terenach zurbanizowanych i zajętych przez przemysł.

Przestrzenne zróżnicowanie omawianych gleb przedstawia się następująco. Tam gdzie występują skały o cięższym składzie mechanicznym (pyły i gliny) - płaska część równiny denudacyjnej, spotyka się gleby o typie brunatnoziemnym, natomiast płaskie powierzchnie zbudowane z piasków zajmują gleby płowe (w starej nomenklaturze gleby pseudobielicowe). Natomiast wypełnione materią organiczną lub osadami organicznomineralnymi powierzchnie den dolinnych zajmują gleby z działu gleb hydrogenicznych i semihydrogenicznych oraz napływowych.

Zgodnie z przyjętą bonitacją gleb, na terenie Pruszkowa z gleb pod użytkami ornymi największe powierzchnie (około 56 %) zajmują gleby należące do IV klasy bonitacyjnej, mniejsze powierzchnie zajmują gleby należące do V, a następnie do III klasy bonitacyjnej.

Z gleb pod użytkami zielonymi największą powierzchnię zajmują gleby z IV klasy bonitacyjnej, następnie V, III i VI klasy bonitacyjnej.

Z uwagi na fakt, że w Mieście przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych, nie powinien występować konflikt między koniecznością ochrony gleb wysokich klas (I-III), a rozwojem osadnictwa i odrolnieniem ich części. Wskazane byłoby jednak utrzymywanie

62

funkcji rolniczych na obszarach występowania gleb w dobrych klasach. Najdogodniejszymi dla rozwoju osadnictwa są, zatem tereny o glebach klas IV - VI.

3.7.2. Monitoring gleb

Gleby na terenie Pruszkowa nie były monitorowane w ramach państwowego monitoringu środowiska. Zanieczyszczenie gleb na terenach zurbanizowanych i przemysłowych jest problemem ogólnokrajowym.

Podstawowym źródłem przekształceń gleb Miasta jest działalność człowieka związana z rozbudową strefy miejskiej na cele mieszkalnictwa oraz działalności gospodarczej. Powoduje to zmianę struktury gleb.

Dla gleb liniowym problemem są również zanieczyszczenia pyłowe, których źródłem jest głównie rozwijający się transport drogowy. Z komunikacją samochodową związane są takie zanieczyszczenia jak: substancje ropopochodne, metale ciężkie, związki azotu, węglowodory i inne, takie jak sól stosowana w czasie zimy, detergenty, itp. Zanieczyszczenia te występują w pasach przyległych do dróg powodując lokalne zanieczyszczenia gruntu, a w przypadku gruntów podatnych na infiltrację, również środowiska wodnego.

Zanieczyszczenia mogą spływać z powierzchni dróg do rowów i dalej do rzek. Zwiększony poziom zanieczyszczenia może występować wzdłuż głównych tras drogowych, gdzie gleby mogą zawierać podwyższone ilości ołowiu.

Zanieczyszczenie gleb może być również wywołane nieumiejętnym nawożeniem.

Skutkiem takich zabiegów są podwyższone stężenia związków azotu i fosforu w glebach.

Obszary tych zagrożeń znajdują się w północnej części Pruszkowa, gdzie występują grunty orne. Ze względu na zanikające rolnictwo nie jest to jednak problem istotny. Nowym zjawiskiem jest natomiast przenawożenie gleb pod przydomowymi trawnikami.

Zanieczyszczenie gleb potencjalnie może być spowodowane składowaniem substancji niebezpiecznych. W Polsce w latach 60. i 70. ubiegłego wieku nieprzydatne środki ochrony roślin umieszczano w składowiskach. Były to obiekty o różnej konstrukcji zwane mogilnikami. Rozwiązanie to stworzyło poważne problemy środowiskowe. Duża część mogilników rozsianych na obszarze całego kraju na przestrzeni dziesiątków lat emitowała do środowiska zgromadzone w nich związki. Jednak zgodnie z danymi prezentowanymi w portalu SIDoM (System Integracji Danych o Mogilnikach) na terenie Pruszkowa nie funkcjonował żaden mogilnik.

Problemem charakterystycznym dla obszarów zurbanizowanych jest tendencja pomniejszania powierzchni zielonych z podłożem glebowym w wyniku zabudowy komunalnej i gospodarczej, degradacja gleb spowodowana przez roboty ziemne budowlane, prace remontowe. Dlatego też warstwa gleby na terenach dotychczas niezabudowanych w sposób szczególny powinna być chroniona wraz z rosnącą w tych miejscach roślinnością.

63

3.7.3. Analiza SWOT – gleby

W kolejnej tabeli przedstawiono analizę SWOT dla obszaru interwencji gleby.

Tabela 17. Analiza SWOT – gleby

Czynniki wewnętrz ne

Mocne strony Słabe strony

wprowadzenie w dokumentach

strategicznych zapisów zapobiegających zanieczyszczeniu gleb.

narażenie gleb na suszę,

zagrożenie zanieczyszczeniem gleb związane z ruchem

komunikacyjnym i zabudową.

Czynniki zewnętrzne Szanse Zagrożenia

objęcie polskiego rolnictwa Wspólną Polityką Rolną (np. Dyrektywa Azotanowa),

coraz bardziej restrykcyjne normy środowiskowe dla zakładów

i przedsiębiorców zapobiegające skażeniu gleb.

rosnące zagrożenie wystąpienia zjawiska suszy - obserwuje się nasilenie występowania zjawisk ekstremalnych suszy,

nieregularność opadów atmosferycznych.

Źródło: opracowanie własne

3.7.4. Zagadnienia horyzontalne – gleby

I – Adaptacja do zmian klimatu

Zmiany klimatu wpływają na gleby. Wpływ wyraża się przez zmianę warunków atmosferycznych, między innymi przez zmianę warunków termicznych, sum opadu atmosferycznego, częstości i intensywności zjawisk ekstremalnych. Gleby narażone są nie tylko na zalanie i nadmierne nawodnienie, ale również na długotrwałe susze.

II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska

Na stan gleb wpływają głównie czynniki pochodzenia antropogenicznego:

- nadmierne nawożenie, które może prowadzić do zatrucia metalami ciężkimi i substancjami toksycznymi obecnymi w nawozach;

- działalność zakładów produkcyjno-usługowych i przemysłowych, w wyniku której do gleb mogą przedostawać się szkodliwe substancje;

- komunikacja i transport samochodowy, przyczyniający się do zanieczyszczenia gleb położonych w bezpośrednim sąsiedztwie intensywnie użytkowanych szlaków komunikacyjnych;

- składowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych, wypalanie traw, palenie odpadów na powierzchni ziemi, odprowadzanie nieoczyszczonych ścieków do środowiska, nieszczelne szamba,

- występowanie ruchów masowych powierzchni ziemi.

III – Działania edukacyjne

Gleba i powierzchnia ziemi są miejscem do życia dla ludzi i świata fauny i flory oraz mikroorganizmów. Rozbudowując miasto, przyczyniamy się do uszczelnienia asfaltem i betonem powierzchni ziemi, co zaburza procesy wsiąkania wody do gleb i jej retencję.

Może to prowadzić do problemów z dostępnością wody lub podtopień czy nawet powodzi.

Prowadzone działania edukacyjne powinny uwzględniać te kwestie i przyczyniać się do ochrony zasobów gleb.

64 IV - Monitoring środowiska

W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska prowadzony jest monitoring chemizmu gleb ornych. Monitoring gleb obejmuje badanie zmian jakości gleb użytkowanych rolniczo (m.in. zawartości WWA, metali ciężkich, siarczanów), zachodzących w określonych przedziałach czasu pod wpływem rolniczej i pozarolniczej działalności człowieka.

Na zlecenie rolników przeprowadza się badania gleb pod kątem: odczynu pH, potrzeb wapnowania oraz zawartości w makroelementy: fosfor, potas i magnez.

3.8. GOSPODARKA ODPADAMI I ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU

In document Program Ochrony Środowiska dla Miasta Pruszków na lata z perspektywą do roku 2027 (Page 61-64)