• Nie Znaleziono Wyników

– KWESTIA ODPOWIEDZIALNOŚCI

W dokumencie NOWE ZJAWISKA RELIGIJNE (Stron 56-64)

FRANCUSKIEJ NA PRZYKŁADZIE INTERNETOWYCH WYDAŃ

– KWESTIA ODPOWIEDZIALNOŚCI

Nowe ruchy religijne w prasie francuskiej postrzegane są jako problem, który należy rozwiązać. Przestępców należy ukarać, adeptów uwolnić spod zgubnego wpływu grupy, a sekty zdelegali-zować. Francuskie gazety bardzo dokładnie śledzą przebieg proce-sów wytoczonych poszczególnym przywódcom NRR oraz całym organizacjom. Chętnie też przytaczają wszelkie dane liczbowe – ilość postawionych zarzutów, wielkość grzywny, czy długość od-siadki. Problem polega na tym, że we Francji istnieje chroniona prawnie wolność sumienia i zgromadzeń. Jak już wcześniej wspo-mniano, państwo nie potępia wierzeń, ale działania (dérives sectai-res) i tylko wtedy, gdy jakaś organizacja jest podejrzewana o łama-nie przepisów prawa można ścigać jej przywódców. Wiele instytu-cji walczących z sektami, np. Miviludes czy UNADFI ubolewa nad faktem, że nie istnieje coś takiego jak délit de secte, czyli wykrocze-nie polegające na byciu sektą.

Warto się na chwilę zatrzymać przy pierwszej z wymienionych wyżej organizacji, jako że działa ona za ramienia rządu i zdaje się być najbardziej wypływowa. W wywiadzie z 2012 roku Geogre Fenech, były już przewodniczący Miviludes, ostrzegał, że nie nale-ży lekcewanale-żyć apokaliptycznych wizji prezentowanych przez NRR.

Mówił, że w rzeczywistości, wszystkie sekty posiadają w swojej doktrynie apokaliptyczne przesłanie. W ten sposób manipulują swoimi adeptami, obiecując im zbawienie i wyłudzając pieniądze.

Twierdził też, że sekty znajdują się dziś w pełnym rozkwicie, po-nieważ żerują na wielkich kryzysach naszego społeczeństwa: kli-matycznym, politycznym, ekonomicznym, moralnym. Ponadto, jego zdaniem nie ma w Europie powszechnej chęci do walki z tym zjawiskiem. Uważa on, że Stany Zjednoczone oraz kraje nordyckie, nadające równy status religiom i sektom, stoją w opozycji do osi uformowanej przez Francję, Austrię, Niemcy, Szwajcarię i Belgię.

Proponuje on, aby utworzyć skalę kryteriów zagrożeń, która mia-łaby być włączona do protokołu dotyczącego nadzoru sekt, który

byłby przeznaczony dla osób aktywnie działających przeciwko NRR. Kolejne zalecenia to kontrola internetu (niestety nie wiemy na czym miałoby to polegać, gdyż Fenech nie sprecyzował tej kar-kołomnej idei) oraz współpraca międzynarodowa. Widzimy zatem, że jest to sprawa nawet nie wyłącznie państwowa, ale globalna.

Poza Miviludes, wskazuje się na Ministerstwo Edukacji, jako na organ odpowiedzialny za przeciwdziałanie szkodliwemu wpływo-wi sekt. Obie te instytucje walczą z grupami infiltrującymi ośrodki szkolenia zawodowego. Ich zdaniem, poprzez coaching, techniki zarządzania czy radzenia sobie ze stresem nowe ruchy religijne mogą rekrutować nowych członków. Należy podkreślić, że zwięk-szenie kontroli nad ruchami religijnymi jest obowiązkiem państwa.

Pojawia się propozycja etykietowania, czy też oznaczania poszcze-gólnych organizacji szkoleniowych, w taki sposób, aby przeciętny Dupont wiedział, z czym ma do czynienia. Miviludes wspólnie z Ministerstwem Edukacji wydały praktyczny tekst dotyczący przeciwdziałania i walki z działalnością sekt w obrębie takich in-stytucji szkoleniowych.

Pozostając w temacie nauczania, można przyjrzeć się kontrower-sjom związanym z ochroną dzieci przed sektami. Jak już wcześniej wspominaliśmy, jest to chyba najważniejsze zadanie, jakie stawiają przed sobą organizacje walczące z niepożądanymi działaniami NRR. Miviludes wydało przewodnik zatytułowany „Ochrona nie-letnich przed sektami”23, dzięki któremu opiekunowie mają do-wiedzieć się, kiedy należy interweniować. Po pierwsze, powinni oni być wyczuleni na cierpienie psychiczne, ponieważ jest ono główną przyczyną zwracania się w kierunku NRR. Po drugie, nale-ży przełamać tabu i przestać bać się nieuprawnionego wtargnięcia w czyjąś sferę prywatną i naruszenia wolności wyznania. Po

23 Więcej informacji w wywiadzie przeprowadzonym przez Angélique Négroni z Georges’em Fenechem 50.000 enfants sont victimes d’une emprise sectaire,

„Le Figaro”, 2010/10/13,

http://www.lefigaro.fr/actualite- france/2010/10/13/01016-20101013ARTFIG00624-50000-enfants-sont-victimes-d-une-emprise-sectaire.php

cie, kiedy tylko pojawia się wątpliwość, opiekun ma obowiązek ingerencji. Potrzeba takiego przewodnika znów uwydatnia siłę przekonania o ogromnej roli idei świeckości państwa i jego neu-tralności oraz nienaruszalności wolności osobistej, również dziec-ka. Organizacja należąca do UNADFI wydała komiks dla młodzieży, opisujący proces manipulacji i zniewolenia psychicznego. Podkre-ślają oni, że uzależnienie psychiczne jest tak samo poważne, jak każde inne, a okres dojrzewania, kiedy młodzi mają wiele pytań pozostających często bez odpowiedzi, jest najlepszym momentem dla sekt.

Inne sposoby radzenia sobie z NRR to infiltracja i śledzenie dzia-łalności sekt w Internecie. UNADFI przyznaje, że ma swoich wolon-tariuszy, którzy zapisują się do newsletterów określonych grup, aby zbierać informacje na ich temat. Ciekawe, że te praktyki nie budzą żadnych wątpliwości moralnych i są rozumiane jako działa-nia obronne. Jako bardzo dobre rozwiązanie są także przedstawia-ne cyberataki Anonymusa na Kościół Scjentologiczny. Można za-tem stwierdzić, że mamy do czynienia z prawdziwą wirtualną woj-ną, w której wszystkie chwyty są dozwolone.

Proponowane są także rozwiązania w dziedzinie medycyny. Po raz kolejny to Miviludes stoi za nowymi sposobami radzenia sobie z problemem. Został wydany przewodnik „Zdrowie i sekty”24, w którym znajduje się 400 praktyk niekonwencjonalnych, z których część może być komplementarna w stosunku do medy-cyny tradycyjnej, część działa na zasadzie efektu placebo, a część jest niebezpieczna dla zdrowia i życia. Te ostatnie można poznać po tym, że są bardzo drogie, oferujące je osoby skłaniają do za-przestania leczenia metodami konwencjonalnymi, starają się stwo-rzyć indywidualną więź z chorą osobą oraz oczekują od chorego zerwania z rodziną, lekarzami i szpitalem.

24 http://www.leparisien.fr/espace-premium/air-du-temps/un-guide-pour-ne-pas-se-faire-pieger-11-04-2012-1948908.php

Podsumowując, trzeba powiedzieć, że pomysłów na radzenie sobie z kwestią nowych ruchów religijnych nie brakuje. Nie można rów-nież narzekać na brak organizacji zajmujących się tym problemem.

Zaskakujące jest jedynie przekonanie, że to państwo jest odpowie-dzialne za rozwiązanie tej sprawy. Społeczeństwo oczekuje od rządu, czy też poszczególnych organów państwa, że zapewni mu bezpieczeństwo. Jako że NRR postrzegane są jako duże zagrożenie także dla demokracji oraz jako zagrożenie fizyczne, ewentualnie psychiczne, ale nie duchowe, to państwo jest zobowiązane do ochrony obywateli przed tym niebezpieczeństwem.

Francuzi interpretują rzeczywistość inaczej niż Polacy. Doświad-czenia historyczne i spuścizna ideologiczna tej nacji sprawiły, że nowe ruchy religijne jawią się jej jako niebezpieczne w sensie fi-zycznym, ewentualnie psychicznym, ale co ciekawe, nie ducho-wym. Co więcej, postrzegane są jako stanowiące realne zagrożenie dla demokracji i utrzymania porządku publicznego. To właśnie dlatego państwo jest rozumiane jako podmiot odpowiedzialny za radzenie sobie z kwestią NRR.

Obraz nowych ruchów religijnych w prasie francuskiej jest pro-blemem złożonym, ale i tak stanowi jedynie niewielki fragment wielkiej układanki jaką jest francuska mentalność. Warto podkre-ślić, że to uwarunkowania kulturowe stoją u źródeł tej specyficznej perspektywy. Mimo że Francja jest krajem europejskim, ufundo-wanym na bazie juedo-chrześcijańskiej tradycji, podobnie jak Pol-ska, to jednak obraz świata jaki noszą w sobie jej mieszkańcy jest diametralnie różny od naszego.

KATEGORYZACJA NRR W OPARCIU O ANALIZOWANY MATERIAŁ25

Nazwa kategorii Sposób przdstawienia Wybrane przykłady

Organizacje

25 Z wyłączeniem bardzo zróżnicowanej kategorii przypadków indywidual-nych (poszczególindywidual-nych guru, terapeutów czy przewodników duchowych).

LITERATURA

Bartmiński J. (2006). O pojęciu językowego obrazu świata. W: Idem. (Red.).

Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Cowan E. D. (2011). The Internet. W: Strausberg M., Engler S. The Routledge Handbook of Research Methods in the Study of Religion. London & New York: Taylor & Francis Group.

Kielan-Glińska I. (2009). Muzułmanie w laickiej Francji (1974-2004). W kie-runku integracji czy separatyzmu? Kraków: Zakład Wydawniczy »No-mos«.

Prokop J. (2005a). La grande nation – wielki naród. W: Kowalki J., Loba A., Loba M., Prokop J. (Red.). Dzieje kultury francuskiej. Warszawa: Wy-dawnictwo Naukowe PWN.

Prokop J. (2005b). Kościół między rewolucją i republiką. W: Ibidem.

Sapir E. (1978) Status lingwistyki jako nauki. W: Sapir E., Kultura, język, oso-bowość. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Szul R. (2009). Język Naród Państwo. Język jako zjawisko polityczne. Warszawa:

Wydawnictwo Naukowe PWN.

ŹRÓDŁA INTERNETOWE

Le Parisien

Un guide pour ne pas se faire piéger (2012)

http://www.leparisien.fr/espace-premium/air-du-temps/un-guide-pour-ne-pas-se-faire-pieger-11-04-2012-1948908.php

Avignon : un couple mormon perd la garde de ses quatre enfants (2011) http://www.leparisien.fr/faits-divers/avignon-un-couple-mormon-perd-la-garde-de-ses-quatre-enfants-17-09-2011-1611995.php Le Figaro

Georges Fenech, président de la Mission interministérielle de vigilance et de lutte contre les dérives sectaires, alerte les familles (2010)

http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2010/10/13/01016- 20101013ARTFIG00624-50000-enfants-sont-victimes-d-une-emprise-sectaire.php

Vivre sans manger, le sujet d'un film qui fait polémique (2012)

http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2010/12/20/01016- 20101220ARTFIG00470-vivre-sans-manger-le-sujet-d-un-film-qui-fait-polemique.php

Poutine, l'apôtre Paul réincarné? (2011)

http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2011/05/13/97001-20110513FILWWW00323-poutine-l-apotre-paul-reincarne-a.php Le Monde

http://www.lemonde.fr/societe/article/2012/04/13/le-proces-d-un-therapeute-accuse-d-inventer-de-faux-traumatismes-a-ses patients_1684943_3224.html?xtmc=secte&xtcr=311

Genoux F. (2012) Pour les évangéliques, l'idée reste qu'être croyant, cela doit se voir http://www.lemonde.fr/societe/article/2012/02/03/pour-les-

evangeliques-l-idee-reste-qu-etre-croyant-cela-doit-se-voir_1637267_3224.html?xtmc=secte&xtcr=282 Le Bars S. (2011) Les Béatitudes en redressement spirituel

http://www.lemonde.fr/societe/article/2011/11/29/les-beatitudes-en-redressement-spirituel_1610706_3224.html

Pozostałe

http://www.miviludes.gouv.fr

http://circulaire.legifrance.gouv.fr/pdf/2010/06/cir_31322.pdf

http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT00000041 7977&dateTexte=&categorieLien=id

http://www.ifop.com/media/poll/1479-1-study_file.pdf

ANALIZA DYSKURSU

W dokumencie NOWE ZJAWISKA RELIGIJNE (Stron 56-64)