Magisterium Kościoła na temat stowarzyszeń kapłańskich

W dokumencie Koncepcja formacji stałej kapłanów diecezjalnych w Stowarzyszeniu Kapłańskim Świętego Krzyża (Stron 40-43)

CZĘŚĆ I. PRAŁATURA PERSONALNA OPUS DEI I STOWARZYSZENIE

1. HISTORIA OPUS DEI I STOWARZYSZENIA KAPŁAŃSKIEGO ŚWIĘTEGO

2.4. Magisterium Kościoła na temat stowarzyszeń kapłańskich

W nauczaniu Kościoła, począwszy od Soboru Watykańskiego II, wielokrotnie

znajdujemy zachętę kierowaną pod adresem kapłanów diecezjalnych, aby pogłębiali

swoją formację duchową w stowarzyszeniach kapłańskich. Presbyterorum ordinis

podkreśla znaczenie tych stowarzyszeń, które przez porządek życia i pomoc braterską

pielęgnują świętość kapłanów w wypełnianiu ich posługi

176

. W encyklice Sacerdotalis

caelibatus Papież Paweł VI zaleca stowarzyszenia, które – zgodnie ze statutami

zatwierdzonymi przez kompetentne władze kościelne – rozwijają świętość kapłana

w wykonywaniu jego własnego urzędu

177

.

Kodeks prawa kanonicznego z roku 1983 mówi o prawie duchownych

diecezjalnych „do zrzeszania się z innymi dla osiągnięcia celów zgodnych ze stanem

duchownym”

178

. Kodeks wskazuje jednocześnie, że duchowieństwo diecezjalne

powinno „w sposób szczególny doceniać te stowarzyszenia, które – mając statuty

zatwierdzone przez kompetentną władzę – przez odpowiedni i właściwie

zatwierdzony sposób życia oraz braterską pomoc pobudzają własną świętość

w wykonywaniu posługi, jak również sprzyjają pogłębianiu więzi między sobą

i z własnym biskupem”

179

. Z zachowaniem prawa i obowiązku hierarchii do

sprawowania nadzoru nad stowarzyszeniami, wyrażonego przez wymóg zatwierdzenia

stowarzyszenia lub udzielenie nihil obstat na jego działalność, samo prawo kapłanów

do zrzeszania się zostaje w Kodeksie z 1983 r. sformułowane nie jako zwykłe

uprawnienie, lecz jako rzeczywiste ius. Jest ono uznane i sformalizowane przez prawo

pozytywne Kościoła, lecz swymi korzeniami sięga do prawa Bożego naturalnego

i pozytywnego, jako prawdziwe ius nativum. Soborowa komisja De disciplina cleri,

która przygotowywała projekt dekretu Presbyterorum ordinis, wyraziła opinię, że nie

można zabronić prezbiterom tego, co z prawa naturalnego i godności osoby ludzkiej

176 Por. PO, nr 8.

177 Por. Sc, nr 80. „Niechże więc będzie wśród kapłanów doskonała jedność duchowa i niech często wspierają się nawzajem modlitwami, pogodną przyjaźnią i wszelką pomocą. Nie można też dość silnie zalecić kapłanom jakiejś formy życia wspólnego, aby obowiązki kapłańskie coraz bardziej przepajała pobożność; albo częstych zebrań, podczas których będą sobie po bratersku przekazywać przemyślenia, zachęty i doświadczenia; albo wreszcie rozwoju stowarzyszeń mających na celu pomnożenie świętości kapłańskiej”.

178

KPK, kan. 278, § 1; por. T. Rincón-Pérez, Koordynacja 4. i 5. wydania, komentarze do kan.

232-293…, w: Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, P. Majer (red. naukowa),

Kraków 2011, s.261.

179

KPK, kan. 278, § 2; por. T. Rincón-Pérez, Koordynacja 4. i 5. wydania, komentarze do kan.

232-293…, w: Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, P. Majer (red. naukowa), dz.

cyt., s. 261. Kanon 278, § 2 pochwala i zaleca te spośród stowarzyszeń kapłańskich, które pogłębiają więzi kapłanów między sobą i z własnym biskupem oraz pobudzają do świętości poprzez wykonywanie posługi. Por. Dyrektorium (2013), nr 38; por. Dyrektorium (1994), nr 29.

41

zostało przyznane przez Sobór świeckim. Prawu do stowarzyszania się nie stoi na

przeszkodzie przynależność kapłana do ordo presbyterorum i – przez prawne więzy

inkardynacji – do prezbiterium. Motywy te nie są wystarczające do zanegowania

takiego prawa, przede wszystkim z dwóch powodów. Po pierwsze, prezbiterium

diecezji nie jest stowarzyszeniem duchownych, lecz formą organizacyjną sprawowanej

posługi, a po drugie, prezbiterzy poza stosunkiem zależności od własnego biskupa,

wynikającej z więzów sakramentalnych (święcenia) i prawnych (inkardynacja),

posiadają zgodną z prawem autonomię oraz wolność przysługującą każdej osobie

ludzkiej. Z nich wynika prawo do stowarzyszania się, zarówno w stowarzyszeniach

świeckich, jak też istniejących w Kościele, jeśli nie narusza to oczywiście ogólnych

zasad moralności i obowiązków wynikających ze stanu kapłańskiego

180

.

Adhortacja apostolska Pastores dabo vobis podkreśla wartość tych form

braterstwa kapłańskiego, które zaaprobowane przez Kościół, służą pomocą zarówno

w życiu duchowym, apostolskim jak i pasterskim

181

. W trosce o życie duchowe

i ludzkie, do stowarzyszania się kapłanów diecezjalnych zachęca Dyrektorium

o posłudze i życiu prezbiterów

182

. Ponadto akcentuje „prawo każdego kapłana

diecezjalnego do ułożenia swojego życia duchowego w sposób, jaki uznaje za

najbardziej odpowiedni, zawsze zgodny – co jest oczywiste – z cechami

charakterystycznymi swojego powołania i zobowiązaniami, które z niego wynikają”

183

.

180

Por. J. Krukowski, Komentarz do KPK, kanony 232-341, w: J. Krukowski (red. naukowy), Komentarz

do Kodeksu Prawa Kanonicznego. Tom II/1. Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Poznań 2005, s. 100-101; por. Dyrektorium (2013), nr 35. Dokument

zwraca uwagę, że „prezbiterzy inkardynowani do diecezji, ale służący jakiemuś ruchowi kościelnemu lub nowej wspólnocie, zatwierdzonym przez kompetentną władzę kościelną, powinni być świadomi, że są członkami prezbiterium diecezji, w którym pełnią swoją posługę, i szczerze z nim współpracować. Biskup inkardynacji, ze swej strony, powinien sprzyjać prawu do własnej duchowości, które przepisy prawne przyznają wszystkim wiernym, szanować styl życia wymagany przez przynależność do ruchu i być gotowy, zgodnie z prawem, do udzielenia pozwolenia, by prezbiter mógł pełnić swoją służbę w innych Kościołach lokalnych, jeśli należy to do charyzmatu samego ruchu, angażując się zawsze w umacnianie komunii eklezjalnej”. Por. Dyrektorium (1994), nr 26.

181 Por. PDV, nr 81.

182

Por. Dyrektorium (2013), nr 106; por. Dyrektorium (1994), nr 88. W pierwszym wydaniu Dyrektorium była mowa o „Stowarzyszeniach kapłańskich, które dążą do formowania duchowości prawdziwie diecezjalnej”.

183 Dyrektorium (2013), nr 106; por. Dyrektorium (1994), nr 88; por. T. Rincón-Pérez, Koordynacja 4. i 5.

wydania, komentarze do kan. 232-293…, w: Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, P. Majer (red. naukowa), dz. cyt., s. 262-263. Kapłan ma prawo do tego, aby umożliwiono mu

osiągnięcie lepszej formacji duchowej, intelektualnej i apostolskiej. „Temu prawu towarzyszy […] obowiązek biskupa i właściwych struktur diecezjalnych, by udostępnić duchownym środki umożliwiające zdobycie takiej formacji”. Por. R. Rodríguez-Ocaña, El ejercicio del derecho a la propria espiritualidad

por los clérigos seculares, w: P. Rodríguez (red.), Iglesia universal e Iglesia particulares. IX simposio internacional de teología de la Universidad de Navarra, Pamplona 1989, s. 633-648. Autor pisze

o prawie kapłanów diecezjalnych do pielęgnowania własnej duchowości i szukania pomocy w stowarzyszeniach.

42

To właśnie w obszarze tej wolności mieści się przynależność kapłanów

diecezjalnych do Stowarzyszenia Kapłańskiego Świętego Krzyża. Jego założyciel,

ksiądz Josemaría Escrivá de Balaguer podkreśla, że kapłan diecezjalny, w ramach

ogólnych granic moralności i obowiązków właściwych jego stanowi, może swobodnie

dysponować i decydować – indywidualnie bądź w stowarzyszeniu – o wszystkim, co

dotyczy jego życia duchowego. W swej pobożności może kierować się natchnieniami

otrzymanymi od Ducha Świętego, wybierając wśród środków polecanych lub

dozwolonych przez Kościół, te które wydadzą mu się najbardziej odpowiednie, zgodnie

z jego szczególnymi predyspozycjami osobistymi

184

.

Przemiany ostatnich lat uczyniły świat bardziej globalnym i ułatwiły mobilność

ludzi. Ale paradoksalnie doprowadziły też do atomizacji społeczeństwa i rozluźnienia

więzi wspólnotowych. Stowarzyszenia, które mają wzniosłe i szlachetne cele stwarzają

możliwość rozwoju, krzewią solidarność i są sposobem na odbudowanie więzi

społecznych. Prezbiterzy, podobnie jak pozostali wierni, potrzebują również takiej

pomocy, która poszerza życiowe horyzonty i stanowi antidotum na zamknięcie się

w ciasnym obszarze własnych spraw. Wszystko wskazuje na to, że linia zainicjowana

przez dokument soborowy Presbyterorum ordinis, poszerzona w Kodeksie prawa

kanonicznego będzie kontynuowana przez Magisterium Kościoła. Stowarzyszenia

kapłańskie są jednym ze sposobów, aby Kościół uniknął pokusy autoreferencji. Kontakt

z braćmi kapłanami z innych dekanatów, diecezji, krajów i kultur nadaje żywotności

184 Por. J. Escrivá, Rozmowy z prałatem Escrivą. Kochać Kościół, dz. cyt., nry 7-8, s. 39-43; por. J. Abad Ibañez, Stowarzyszenie Kapłańskie Świętego Krzyża, Warszawa 1996, s. 37-38; por. P. Rodríguez, F. Ocáriz, J. Illanez, Opus Dei w Kościele..., dz. cyt., s. 99, w: http://www.ostatniaszuf-lada.pl/ksiazki/odwk.pdf [dostęp, 24.07.2015]; por. Á. del Portillo, Wywiad prałata Opus Dei, dla

madryckiego „ABC”, z 29.09.1982 roku, w: S. Bernal, Josemaría Escriva de Balaguer… . „Sobór

Watykański II w Dekrecie o prezbiterach pochwala i popiera stowarzyszenia sprzyjające świętości kapłanów w ramach wypełniania ich ministerium. Taki też cel przyświeca Stowarzyszeniu Kapłańskiemu Świętego Krzyża, zapewniającemu swoim członkom odpowiednią posługę duchową oraz ascetyczną, i nie tylko nie naruszającemu, ale wręcz umacniającemu posłuszeństwo kanoniczne kapłanów wobec swych biskupów”. Por. S. Ryłko, Il sacerdote e i movimenti, w: Congregazione per il clero, Come Pastori

e fratelli, Roma 2007, s. 49-58; por. II Synod Polski (1991-1999), Poznań 2001, s. 236. „W drugiej

połowie dwudziestego wieku, szczególnie po Vaticanum II, powstało wiele ruchów odnowy, które szerzą wśród świeckich świadomość powszechnego powołania do świętości: specyficznie polski ruch «Światło-Życie», ruch odnowy w Duchu Świętym, neokatechumenat, Focolari, Opus Dei, a także stowarzyszenia katolickie i inne małe wspólnoty. Uczą one dróg doskonałości chrześcijańskiej, pozwalają doświadczyć prawdy o obecności Jezusa Zmartwychwstałego pośród tych, którzy gromadzą się w Jego Imię (por. Mt 18, 20) i dają przeżycie «bycia razem» przede wszystkim tym, którzy nie czują się wezwani do zachowania rad ewangelicznych na drodze zakonnej, a pragną je realizować zgodnie ze specyfiką powołania świeckich do świętości przez przeżywanie życia rodzinnego, zawodowego i społecznego jako miejsca spotkania z Bogiem. Ruchy pozwalają przeżyć tajemnicę Kościoła jako wspólnoty”. Por. D. Wuerl, Jak katolicy już nie umieją się modlić. «Relatio ante disceptationem», kard. Donalda Williama

Wuerla (fragmenty), w: OsRomPol 11(2012), s. 26; por. J. Orlandis, Kościół katolicki w drugiej połowie XX wieku, Radom 2007, s. 278-280.

43

i jest bodźcem do wzrostu

185

.

W dokumencie Koncepcja formacji stałej kapłanów diecezjalnych w Stowarzyszeniu Kapłańskim Świętego Krzyża (Stron 40-43)