• Nie Znaleziono Wyników

Karta Narodów Zjednoczonych tylko w kontekście Rady Bezpieczeństwa od-wołuje się do kwestii morskich121. Niemniej jednak Rada Bezpieczeństwa nie podejmowała systemowych prób rozwiązania merytorycznych aspektów pra-wa morza122. Raczej, zgodnie ze swoim mandatem, Rada reagowała w sytu-acjach zagrożenia dla międzynarodowego pokoju lub bezpieczeństwa i w nie-których przypadkach miało to również wymiar morski. Na potrzeby niniejszego

117 Ad Hoc Open-ended Informal Working Group to study issues relating to the conservation and sustainable use of marine biological diversity beyond areas of national jurisdiction. Powołana na mocy rezolucji Nr A/RES/59/24 z 17.11.2004 r., ust. 73.

118 Deklaracja polityczna przyjęta podczas Konferencji zatytułowana „The Future We Want”

została następnie potwierdzona rezolucją Zgromadzenia Ogólnego Nr A/RES/66/288 z 27.7.2012 r.

W zakresie omawianego zagadnienia zob. ibidem, ust. 162.

119 Rezolucja Nr A/RES/69/292 z 19.6.2015 r.

120 Pracami Komitetu kieruje jego Przewodniczący. W wymiarze proceduralnym Prze wod-niczącego wspomaga Biuro, składające się z 10 osób, po 2 z każdej grupy regionalnej; w składzie Biura jest również piszący te słowa.

121 Zgodnie z art. 41 KNZ, Rada Bezpieczeństwa może uchwalić środki niepociągające za sobą użycia siły zbrojnej, jak m.in. przerwanie morskich środków komunikacyjnych.

122 B.H. Oxman, Law of the Sea, w: Ch. Joyner (ed.), The United Nations and International Law, Cambridge University Press 1997, s. 309.

Wydawnictwo

C.H.Beck

opracowania, warto pokrótce zwrócić uwagę na następujące kategorie rezolucji Rady Bezpieczeństwa123.

Po pierwsze, można wskazać rezolucje Rady, które – zgodnie z art. 41 KNZ – obligują do przerwania komunikacji morskiej z danym państwem i/lub inspek-cji statków zmierzających do danego państwa124. Miało to miejsce np. w rela-cji do reżimu Południowej Rodezji125, konfliktu iracko-kuwejckiego126, byłej Jugosławii127, Haiti128 oraz Sierra Leone129 czy Libii130.

Po drugie, Rada Bezpieczeństwa podejmowała działania w reakcji na konflikt

„morski”. Miało to miejsce np. w przypadku sporu Egiptu z Izraelem dotyczące-go żeglugi w Zatoce Akaba/Cieśninie Tirańskiej131.

Po trzecie, można wyróżnić wiele rezolucji związanych z wolą zapobieżenia rozprzestrzenianiu się broni masowego rażenia i obligujących do szeregu dzia-łań związanych z nieproliferacją broni nuklearnej, chemicznej oraz biologicznej, a także środków ich transportu132. Wprawdzie działania te mają być podejmowa-ne „zgodnie z prawem międzynarodowym”, niemniej jednak rodzą zarazem py-tania dotyczące możliwości podejmowania i zgodności takich działań z uznaną w Konwencji wolnością żeglugi.

Czwarta kategoria rezolucji Rady Bezpieczeństwa obejmuje w szczególno-ści reżim zwalczania terroryzmu, oparty na rezolucji Rady Nr 1373, przyjętej

123 Kategoryzacja częściowo oparta na: R. Churchill, Conflicts between United Nations Security Council resolutions and the 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea, and Their Possible Resolution, U.S. Naval War College International Law Studies 2008, vol. 84, s. 143–157.

124 Zob. też: E. Papastavridis, The Interception of Vessels on the High Seas, Oxford–Portland 2013, s. 97 i n.

125 Rezolucja Nr 221 z 9.4.1966 r.

126 Rezolucja Nr 665 z 25.8.1990 r.

127 Rezolucje Nr 787 z 16.11.1992 r., ust. 12 oraz Nr 820 z 17.4.1993 r., ust. 22.

128 Rezolucje Nr 875 z 16.10.1993 r., ust. 1 oraz Nr 917 z 6.5.1994 r., ust. 10.

129 Rezolucja Nr 1132z 8.10.1997 r., ust. 8.

130 Rezolucje Nr 1970 z 26.2.2011 r., ust. 11 oraz Nr 1973 z 17.3.2011 r., ust. 13.

131 Rezolucja Nr 242 z 22.11.1967 r., ust. 2.

132 W szczególności rezolucja Nr 1540 z 28.4.2004 r., ust. 3, lit. c oraz ust. 10. Wprawdzie nie od-wołują się one wprost do transportu morskiego, ale potencjalnie obejmują także ten środek trans-portu. Kwestia ta pozostaje jednak kontrowersyjna (choćby z uwagi na fakt, że w kontekście prac przygotowawczych Chiny nie zgodziły się na wyraźne zawarcie takiej klauzuli w omawianej rezo-lucji). Szerzej: E. Papastavridis, The Interception, s. 122 i n. Omawiany reżim sankcyjny jest uzu-pełniony szeregiem innych rezolucji Rady Bezpieczeństwa Nr: 1637 (2006 r.), 1810 (2008 r.), 1977 (2011 r.), 2055 (2012 r.), 2325 (2016 r.).

Odnotować można analogiczny reżim sankcyjny poświęcony stricte Korei Północnej: ostatnio rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ Nr 2321 z 30.11.2016 r., ust. 9, 12, 20 oraz 23–30 oraz Nr 2345 z 23.3.2017 r.

Wydawnictwo

C.H.Beck

bezpośrednio po zamachach na World Trade Center w 2001 r.133. Również w tym przypadku brakuje wyraźnych odniesień do możliwości podejmowania działań na morzu w celu jej implementacji, aczkolwiek z uwagi na zakres środków, do których ona obliguje, nie można tego wykluczyć134.

Po piąte, nie można nie wspomnieć o wielu rezolucjach Rady Bezpieczeństwa związanych z walką z piractwem, głównie u wybrzeży Somalii135. W tym przy-padku Rada Bezpieczeństwa – uznając piractwo za zagrożenie dla międzyna-rodowego pokoju i bezpieczeństwa – autoryzowała szereg działań mających na celu zwalczanie piractwa, w tym także na lądzie. Niemniej jednak Rada Bezpieczeństwa podkreśliła także, że działania muszą być zgodne z UNCLOS.

Wreszcie, do ostatniej, szóstej, kategorii zaliczyć można rezolucje Rady Bezpieczeństwa wyrażające jej zaangażowanie we współczesny kryzys migracyj-ny, który obejmuje również sytuację związaną z przemytem migrantów oraz han-dlem ludźmi w basenie Morza Śródziemnego. Ta grupa rezolucji związana jest, z jednej strony, z libijskim reżimem sankcyjnym, który przewiduje szereg dzia-łań – w tym możliwość zatrzymania oraz inspekcji statków podejrzanych m.in.

o dostarczania broni do Libii136. Z drugiej jednak strony, Rada Bezpieczeństwa uznała przemyt migrantów i handel ludźmi na Morzu Śródziemnym za samo-dzielną przesłankę do podjęcia przez nią działań na mocy Rozdziału VII KNZ137, upoważniając do inspekcji statków w rejonie.

Już na podstawie powyższego, z pewnością niekompletnego przeglądu moż-na wskazać, że Rada Bezpieczeństwa angażuje się w kwestie „morskie” moż-na trzech głównych płaszczyznach: 1) gdy sam konflikt toczy się na morzu; 2) gdy sama sytuacja zagrażająca pokojowi lub bezpieczeństwu międzynarodowemu wpraw-dzie nie wpraw-dzieje się na morzu, ale implementacja sankcji Rady Bezpieczeństwa obejmuje także m.in. komunikację morską (w tym inspekcję statków); oraz 3) inne problemy o charakterze globalnym (o charakterze morskim – jak pirac-two lub nie – jak np. walka z proliferacją broni masowego rażenia), a dla jego

133 Rezolucja Nr 1373 z 28.10.2001 r.

134 Również w tym przypadku sprawa ta jest dość kontrowersyjna w literaturze. Zob. E. Pa-pastavridis, The Interception, s. 120–127; R. Churchill, Conflicts between United Nations Security Council, s. 144 i n. Omawiany reżim sankcyjny został wielokrotnie uzupełniony kolejnymi rezolu-cjami Rady Bezpieczeństwa. Zob. https://www.un.org/sc/ctc/resources/security-council/resolutions/

(dostęp: 22.12.2017 r.).

135 M.in. rezolucja Nr  1816 z  2.6.2008  r. oraz kilkanaście kolejnych (ostatnio: Nr  2316 z 9.11.2016 r.). Zob. szerzej na ten temat: K.J. Marciniak, International Law on Piracy and Some Current Challenges Related to Its Definition, PRIEL 2012, vol. 1, Issues 3–4, s. 109–111.

136 Rezolucja Nr 1970 z 26.2.2011 r. oraz szereg kolejnych rezolucji, w tym ostatnio: Nr 2292 z 14.6.2016 r. Między innymi na tej podstawie funkcjonuje unijna misja EUNAVFOR MED „Sophia”.

137 Rezolucja Nr 2240 z 9.10.2015 r., zwłaszcza ust. 6–8; Nr 2312 z 6.10.2016 r., ust. 7–8.

Wydawnictwo

C.H.Beck

zwalczania konieczne jest podjęcie działań na morzu. Reasumując jednak, należy uznać, że są to działania podejmowane raczej ad hoc i nieprowadzące do syste-mowych zmian w prawie morza138. Z reguły też podkreślana jest fundamentalna rola UNCLOS, z którą działania podejmowane w implementacji rezolucji Rady Bezpieczeństwa muszą być zgodne.

§ 5. Zakończenie

I. Obecne tendencje rozwojowe związane z problematyką

Powiązane dokumenty