• Nie Znaleziono Wyników

Współczesny turysta kulturowy – profil

W dokumencie TURYSTYKA KULTUROWA (Stron 58-61)

3. Turystyka jest też przekazem kultury. Określone wartości kulturowe przenoszone są współcześnie nie tylko przez procesy urbanizacji, nie tylko przez środki

1.8. Współczesny turysta kulturowy – profil

Po ustaleniu treści i zakresu pojęcia turystyki kulturowej wypada zająć się jeszcze jedną kwestią, mającą istotne znaczenie dla określenia potencjału szlaków turystycznokulturowych. Jest nią zagadnienie grupy docelowej oferty turystyki kulturowej, czyli turystów zainteresowanych podróżami tego rodzaju. Istniejące opracowania naukowe klasyfikują tę grupę bardzo różnie, będąc zgodne tylko w jednym: iż nie jest ona jednolita. Wydaje się, że wspólną cechą tak różnie charakteryzowanych grup może być występująca w różnym natężeniu kulturowa motywacja turystów, wyrażająca się w wyborze określonych typów celów podróży i zwiedzania.

58

Najprostszy podział proponuje raport irlandzkiego centrum statystycznego z roku 198851, który na podstawie analizy badań podjętych w skali (ówczesnej) Unii Europejskiej wyróżnia na podstawie motywacji podjęcia podróży najpierw nieco ponad 34 milionów spośród zachodnioeuropejskich turystów (co stanowi około 23% całości) jako turystów kulturowych, następnie jednak dokonuje wśród nich rozróżnienia na dwie grupy. Są to: „specific cultural tourists” (konkretni turyści kulturowi) – czyli osoby, dla których motyw odwiedzenia obiektów kulturowych lub uczestnictwa w wydarzeniu kulturalnym był decydujący dla podjęcia podróży albo przynajmniej był jednym z ważnych argumentów przemawiających za jej podjęciem. Stanowią oni niecałe 10 procent w grupie turystów kulturowych (zatem nieco ponad 3 miliony osób) i można ich określić jako turystów kulturowych w sensie ścisłym. Druga grupa to „general cultural tourists” (turyści ogólnokulturowi), czyli osoby, które korzystają z oferty kulturowej (obok innych ofert) podczas swoich wyjazdów, albo wybierają ofertę zorganizowanej wyprawy z elementami kulturowymi, lecz nie jest to dla nich motyw decydujący o podjęciu podróży. Ta grupa stanowi ponad 90% wśród turystów zakwalifikowanych jako kulturowi (ok. 31.5 miliona osób), i może być nazwana turystami kulturowymi w sensie szerszym. Pewną słabością tej klasyfikacji jest konieczność rozróżnienia, w którym przypadku motyw kulturowy był „decydujący”, a kiedy stanowił tylko

„jeden z ważnych” motywów.

Inną próbę klasyfikacji podejmują McKercher i Du Cros [2002, s. 32], którzy na podstawie swoich badań turystów odwiedzających Hongkong określają pięć różnych grup turystów kulturowych. Są to najpierw „purposeful cultural tourists”

(turyści celowo kulturowi), dla których doświadczenie innej kultury i/lub powiększenie swej wiedzy o niej jest głównym zainteresowaniem, decydującym o podjęciu podróży i wyborze jej celów. Druga grupa to “sightseeing cultural tourists” (turyści kulturowo-krajoznawczy), dla których doświadczenie innej kultury jest mniej istotne niż (najważniejsze dla nich) zwiedzenie najbardziej znanych obiektów i uczestnictwo w wydarzeniach kulturowych. Trzecią grupę określa termin

„casual cultural tourists” (turyści kulturowi powierzchowni), którzy widzą w aspektach i celach kulturowych jeden z mniej ważnych elementów w procesie decyzji wyboru celu swojej podróży i w czasie jej trwania nie angażują się głębiej w ten element programu. Kolejną, czwartą grupę stanowią „incidental cultural tourists” (uboczni turyści kulturowi), nie kierujący się podczas wyboru destynacji motywami kulturowymi i tylko pobieżnie uczestniczący w ofercie kulturowej

51 Raport pod tytułem „Inventory of Cultural Tourism Ressources in the Member States and Assessment of Methods Used to Promote Them, zamieszczony w Irish Tourist Board [1988].

Wyniki i oparte na nich proponowane definicje za: Lohmann [1999, s. 63n].

59 podczas podróży. Wreszcie grupa piąta i ostatnia: „serendipitous cultural tourists”

(przypadkowi turyści kulturowi) to osoby, które nie szukały wprawdzie możliwości zwiedzania obiektów kulturowych przy wyborze celów podróży, lecz podczas jej trwania zaangażowały się w te elementy programu wyprawy i wyniosły z nich głębsze doświadczenia. W spolszczonej wersji tej klasyfikacji, zaproponowanej przez Buczkowską [2008, s. 41] grupy te noszą odpowiednio nazwy: turystów kulturowych ukierunkowanych na kulturę (grupa 1), turystów kulturowych zwiedzających (2), turystów kulturowych z przypadku (3), turystów kulturowych pospolitych (4) i turystów kulturowych incydentalnych (5).

Bardzo ciekawa jest próba ustalenia profilu turystów kulturowych, zaproponowana przez autorkę jednej z ważniejszych publikacji naukowych poświęconych turystyce kulturowej, Melanie K. Smith [2003, s.37]. Opierając się na liście preferencji (w tym odwiedzanych miejsc, wydarzeń i aktywności wybieranych podczas podróży turystycznej) wyodrębnia ona siedem „podtypów” turysty kulturowego:

- „turysta dziedzictwa” (heritage tourist) wybiera jako cele zwiedzania głównie zamki, pałace, pozamiejskie rezydencje, stanowiska archeologiczne, pomniki, pozostałe obiekty architektury, muzea i miejsca związane z religią,

- turysta „sztuki” (arts tourist) preferuje podróże związane z wizytą w teatrach, udziałem w koncertach, zwiedzaniem galerii, uczestnictwem w festiwalach, wydarzeniach karnawałowych i innych imprezach artystycznych a także zwiedzanie miejsc związanych z literaturą piękną,

- turysta kreatywny (creative tourist) szuka w swoich podróżach możliwości aktywnego uprawiania m.in. sztuki fotografowania, malarstwa, rzeźby w glinie, gotowania, rozwijania umiejętności rzemieślniczych czy też nauczenia się języków obcych,

- miejski turysta kulturowy (urban cultural tourist) zwiedza miasta historyczne, odrestaurowane zabytki przemysłu, elementy zagospodarowania wybrzeży rzek, atrakcje dziedzictwa materialnego, w tym artystycznego, nie gardzi także okazjami do zasmakowania w wieczornym i nocnym życiu miast oraz okazją do egzotycznych zakupów,

- wiejski turysta kulturowy (rural cultural tourist) wybiera dla siebie wiejskie krajobrazy, farmy lub gospodarstwa agroturystyczne, muzea środowiska i ekologiczne, parki narodowe i szlaki kulinarne, w tym winne, - kulturowy turysta tubylczy (indigenous cultural tourist) preferuje pobyt wśród ludzi żyjących w okolicach odległych od nowoczesnej cywilizacji: mieszkańców obszarów górskich, leśnych i pustynnych, odwiedza także kulturalne ośrodki grup autochtonicznych, ogląda wytwory ich sztuki i rzemiosła, uczestniczy

60

w miejscowych festiwalach i innych eventach związanych z miejscową kulturą, - turysta kultury popularnej (popular cultural tourist) zwiedza parki tematyczne i inne atrakcje wykreowane dla potrzeb turystyki (themed attractions), centra handlowe, uczestniczy w koncertach muzyki popularnej, imprezach sportowych, medialnych, projekcjach filmów, zwiedza jednak także miejsca związane z historią przemysłu oraz muzea mody i designu.

Rozwijając zwięzłe rozróżnienie M. Bywatera [1993] nieco inną klasyfikację przyjął niemiecki badacz W. Nahrstedt [1997, s. 105-109]. Według niego dla celów badawczych i dla ukierunkowanego tworzenia oferty turystycznej wystarczający jest podział turystów kulturowych na trzy grupy, dokonany na podstawie opisowego kryterium ich stosunku do kulturowych celów, elementów i aspektów podejmowanej w czasie wolnym podróży.

1. Pierwszy typ stanowi turysta motywowany kulturowo (der kulturell motivierte Tourist), którego Nahrstedt nazywa także „turystą idealnym”. Cel swojej podróży wybiera on, kierując się właśnie ofertą kulturową. Spędza on zazwyczaj szereg dni w miejscowości docelowej, uczestnicząc w prowadzonych przez przewodników zwiedzaniach. Jest w wysokim stopniu zmotywowany, by dowiedzieć się tak wiele, jak to możliwe o kulturowych obiektach swoich wycieczek. Ten typ według wyników wycinkowych badań, przytaczanych przez autora, stanowi mniej więcej 5% wszystkich turystów kulturowych.

2. Do typu drugiego zaliczają się osoby określone jako turysta zainteresowany

W dokumencie TURYSTYKA KULTUROWA (Stron 58-61)