• Nie Znaleziono Wyników

Ku fotoleksykografii

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Ku fotoleksykografii"

Copied!
88
0
0

Pełen tekst

(1)

Eliza Małek

KU FOTOLEKSYKOGRAFII

(2)

Copyright © by Eliza Małek, Łódź 2008

Recenzent: Piotr K. Witas

Wydawca:

Instytut Rusycystyki Uniwersytetu Łódzkiego

ISBN 978-83-60416-15-0

Wyd. I. Nakł. 22 egz. Łódź 2008

Druk i oprawa:

SORUS SC Wydawnictwo i Drukarnia Biuro: ul. Starołęcka 18, 61-361 Poznań

tel. (61) 653 01 43 e-mail: sorus@sorus.com.pl

(3)

P R Z E D M O W A

Słowo fotoleksykografia moŜe zdziwić niektórych badaczy języków i osób zajmujących się profesjonalnie lub amatorsko słownikami. NaleŜy jednak zwrócić uwagę, Ŝe w księgarniach, a zwłaszcza KMPiK-ach, sprze-dawane są rozmaite fotoksiąŜki i fotogadŜety, w Internecie zaś spotkać moŜna teksty nazywane fotoartykułami, fotointerwencjami, fotonarracjami

czy fotowspomnieniami, co sprawia, Ŝe słownikowy agnonim1

fotoleksyko-grafia, będący przejawem obserwowanego − szczególnie w ostatnich

la-tach − wzrostu słowotwórczej aktywności członu foto-, jest akceptowalny jako nazwa zupełnie nowego kierunku, nowej techniki w pracach leksyko-graficznych. Samą nazwę zaproponował Jan Wawrzyńczyk, natomiast to, co się za nią kryje, jest pomysłu Piotra Wierzchonia, który, rzec moŜna (moim zdaniem bez poetyzacyjnej przesady), o d n a w i a oblicze leksyko-grafii; dzieje się to właśnie teraz, w kolejnych miesiącach 2008 r.

Nie będę tutaj prezentować i analizować Ŝadnych szczegółów kon-cepcyjnometodologicznych rodzącej się fotoleksykografii, która łączy lek-sykografię tradycyjną, „akademicką” (uprawianą m.in. w strukturach Polskiej Akademii Nauk) z informatyką i webometrią. Wszystkich

zainte-resowanych odsyłam do trzech nowatorskich publikacji P. Wierzchonia2.

1 W związku z tym nowym, przydatnym tutaj, wyraŜeniem terminologicznym,

stanowiącym kalkę ros. wyraŜenia словарный агноним, por.: Я. Вавжинчик (ред.), Словарные агнонимы русского языка. Вып. 1, Warszawa: Semiosis Lexi-cographica, 2007, s. 5-6 [autorami opracowania są: H. Bartwicka, J. Fiedoruszkow, E. Małek i J. Wawrzyńczyk].

2 ANTI, Poznań: Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu im. A. Mickiewicza,

2008; Jaskółki przejawów internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej

pol-szczyzny w materiałach z lat 1894-1984. Tylko sto przykładów, Łask: Oficyna

Wy-dawnicza Leksem; KOTUŚ. „Verba polona abscondita...” (w fotodokumentacji).

(4)

Językoznaw-Pierwszym celem niniejszej publikacji jest podchwycenie i upow-szechnienie dokonań tego badacza. Jego prace, wskazane tutaj w przyp. 2, zostały wydane w mikroskopijnym nakładzie i są praktycznie niedostępne na rynku księgarskim.

Celem drugim jest wzbogacenie zbioru haseł i dokumentacji

Słowni-ka bibliograficznego języSłowni-ka polskiego3. UŜycie techniki i procedur rozwi-janych przez P. Wierzchonia wydaje się niezbędne dla tego najbogatszego zbioru dokumentacyjnego leksyki okresu nowopolskiego (nowopolskiego w klasyfikacji Klemensiewiczowskiej).

Moje wycinki (fotowyimki) pochodzą głównie z produkcji

wydaw-niczej − w większości prasy − ostatnich paru lat4; sporadycznie trafiają się

w sporządzonym zestawie starsze fotocytaty.

Fotoilustracje gwarantują autentyzm dokumentacyjny wykorzysty-wanych cytatów. MoŜna mówić tu o f o t o w i e r n o ś c i, której brak w leksykografii dotychczasowej.

W Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego w arty-kule kolarz znajduje się cytat (z dwoma przecinkami), tenŜe w artyarty-kule

tempowiec (z jednym). Por.: kolarz

Podobnie jak góry mają swój typ kolarza „wspinacza”, na nizinach wybija się typ kolarza, zwany „tempowcem”. Sport 76, 1954.

tempowiec

Podobnie jak góry mają swój typ kolarza „wspinacza”, na nizinach wybija się typ kolarza zwany „tempowcem”. Sport 76, 1954.

Ewidentnej rozbieŜności kształtu cytatu − nie odnotowanej w Ŝadnej z errat dołączonych do poszczególnych tomów „jedenastotomowca” − nie moŜna wyjaśnić nie zaglądając do odpowiedniego źródła leksykograficz-nego, na co na pewno nie zdobędzie się Ŝaden zwykły uŜytkownik

słowni-ka. Kłopoty tego rodzaju5 skutecznie likwiduje technika fotoprzytoczeń.

3

Opis tego projektu i gromadzone materiały dostępne są (częściowo) w Inter-necie − pod adresem: www.leksykapolska.pl

4 W tym czasopism bezpłatnych (w samej Warszawie jest ich co najmniej 20). 5 Wskazany przykład z parą artykułów kolarz vs. tempowiec nie jest jakimś

nadzwyczajnym wyjątkiem-potknięciem w dziele Ŝycia prof. Doroszewskiego. J. Wawrzyńczyk odkrył sprzeczność kształtu graficznego cytatu uŜytego w tym słowniku niejednokrotnie m.in w parze klamrzysko vs. orderzysko.

(5)

I jeszcze. Tradycyjne zbieractwo wyrazowe, uprawiane w Obserwa-torium Językowym PAN, wyszukiwanie neologizmów w prasie i prze-pisywanie znalezionych kontekstów na komputerze stwarza zawsze nie-bezpieczeństwo niewiernego odtworzenia tekstu. Np. w jednej z prac

po-wstałych w Instytucie Języka Polskiego PAN6 występuje poz.

wczesnogor-baczowowski, ale w przytoczonym pod tym hasłem cytacie występuje

jedynie forma wczesnogorbaczowskiej, co stwarza niejasność interpre-tacyjną: czy mamy tu do czynienia z haplografią Autorek tomu, czy moŜe ze świadomym jej usunięciem przy przepisywaniu cytatu z prasowego ory-ginału. PoniewaŜ nigdzie w pracy Autorki nie podnoszą problemu wierności swoich wypisków i ich emendacji, dokumentaliście słownictwa nowopolskiego pozostaje sięgnięcie do wykorzystanego źródła, co nie jest nieuciąŜliwe. Problem zniknie, jeśli będziemy dawać cytaty z oryginałów w postaci fotograficznej (cyfrowej).

Ostatecznie idzie o to, by badając obiekt nie zniszczyć go7.

6

T. Smółkowa (red.), Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat

1985-1992. Cz. II: P-ś, Kraków: IJP PAN, 1999.

7 Por. dawną uwagę o paczeniu przedmiotu na skutek wyboru błędnej metody

(6)
(7)
(8)
(9)

adwentowo-boŜonarodzeniowy

<NDzien 2008, 286: 11>

amazońsko-andyjski

<„Poradnik Zdrowego Człowieka” (Sopot) 2008, 10: 4>

antyminaretowy

<GWyb∗ 2008, 160: 11>

(10)

pol-antynawróceniowy

<NDzien 2008, 271: 12>

antypedofilski

<„Polska Dziennik Łódzki” (Łódź) 2008, 233: 10>

antyukładowy

(11)

artystyczno-kulinarny

<„Południe – Głos Mokotowa, Ursynowa, Wilanowa” (Warszawa) 2008, 41: 3>

artystyczno-poetycki

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 1: 43>

autokasacja

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 9>

(12)

bajkowóz

<„Przegląd” (Warszawa) 2008, 8: 49>

barabaniarz

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 51>

(13)

barabanienie

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 51>

beczkomania

<NDzien 2008, 242: 9>

beztatuaŜowy

(14)

bieŜączka

<GWyb 1994, 141: 5>

bikolorowy

(15)

bilardowo-snookerowy

<„Sąsiedzi. Tygodnik Mieszkańców” (Warszawa) 2008, 37: 12>

binoklowaty

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 2: 35>

buldering

(16)

carvingowy

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 23>

celebryta

(17)

<„Polska Dziennik Łódzki” (Łódź) 2008, 233: 18> chinodolar

(18)

ciśnieniowo-próŜniowy

<„Nowiny Raciborskie” (Racibórz) 2008, 47: 15>

chwaliszewski

(19)

copywriterka

<„Semestr. Magazyn Studentów” (Wrocław) 2008, 11: 28>

cukobus

<Polityka 2007, 25: 70>

curler

(20)

curling

<Fakt 2008, 293: 18>

cyberstanowisko

<Fakt 2008, 293: 4>

czarny + czarna kasa

(21)

czteropołaciowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 5: 20>

dachauczyk

<NDzien 2008, 262: 24>

darmoszka

(22)

dogfrisbee

<„Semestr. Magazyn Studentów” (Wrocław) 2008, 11: 12>

dozór + dozór elektroniczny

<Rzeczpospolita 2008, 192: A3>

dwustuzłotówka

(23)

e-handel

<Eurostudent 2008, 12: 16>

eko groszek

<„Echo Miasta” (Warszawa) 2008, 25: 23>

eko-społeczność

(24)

ekoświęta

<„Echo Miasta” (Warszawa) 2008, 93: 6>

ekstraorgan

<Rzeczpospolita 2008, 154: A6>

euroentuzjazm

(25)

europięciolatka

<Polityka 2007, 25: 33>

europyskówka

(26)

Eurozet

<Rzeczpospolita 2008, 154: B6>

euroŜargon

(27)

faktoringowy

<Rzeczpospolita 2008, 154: B6>

flog

(28)

floromorficzny

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 1: 41>

fotoodmładzać

<„Wysokie Obcasy” (Warszawa) 2008, 28: 46>

fotoszopka

(29)

frazesjada

<Wprost 2008, 6: 43>

frontmanka

<„Dziennik Polski” (Kraków) 2009, 2: A2>

fundraiserka

(30)

futsal

<NPol 2008, 49: 5>

gadŜetologia

<„Computerworld” (Warszawa) 2007, 47: 30>

gospodarczo-rolniczy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 1: 31>

(31)

grupa + grupa hakowa

<NDzien 2008, 209: 1>

(32)

hipergeniusz

<Rzeczpospolita 2008, 160: A18>

hydroklimatolog

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 69>

hydroksytyrosol

(33)

inkardynować <NDzien 2008, 301: 9> interesariusz <„Computerworld” (Warszawa) 2007, 47: 21> instalka <Passa 2008, 26: 12>

(34)

iriverować

<„Semestr. Magazyn Studentów” (Wrocław) 2008, 9-10: 8>

islamofobka

(35)

jasnobeŜowy

<„Studenckie ABC. Warszawski magazyn studencki” 2008, 9: 4>

kalenicowo

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 5: 19>

Kapusta

<„PDF. Pismo warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa UW” (War-szawa) 2008, 9: 13>

(36)

kaskaderka ‘osoba’

<„Południe – Głos Mokotowa, Ursynowa, Wilanowa” (Warszawa) 2008, 37: 1>

katolewica

(37)

kawiarnio-księgarnia

<GWyb 2008, 154: 30>

kibelek

<SExpr 2008, 291: 8>

klubowo-elektroniczny

(38)

konsumentka

<„PDF. Pismo warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa UW” (Warsza-wa) 2008, 9: 16>

kontenerek

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 22>

kradzieŜ + kradzieŜ toŜsamości

(39)

kpiarsko-szyderczy

<„Czas na SKOK” (Gdynia) 2008, 42: 12>

kryzysoodporny

(40)

Leninowisława

(41)

Lex + Lex Berlusconi

<GWyb 2008, 161: 8>

linia + linia Y

(42)

literia

<Fakt 2008, 293: 11>

luxhotel

(43)

mały + Mała Moskwa [‘Legnica’]

<„PDF. Pismo warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa UW” (War-szawa) 2008, 9: 23>

mangamaniaczka

(44)

marconigram

<E. Wharton, Opowieści małŜeńskie, tłum. A. Demkowska-Bohdzie-wicz, Warszawa : KiW, 1983: 16>

megadachoelektrownia

(45)

megaochrzan

<NDzien 2008, 277: 24>

menedŜerka ‘zajęcie, praca menedŜera’

(46)

mikołajkowo-andrzejkowy

<„Południe – Głos Mokotowa, Ursynowa, Wilanowa” (Warszawa) 2008, 41: 4>

mikrohybryda

<Rzeczpospolita 2008, 193: B9>

monodietetycznie

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 1: 18>

(47)

nacjonalistyczno-socjalistyczny

<„Południe – Głos Mokotowa, Ursynowa, Wilanowa” (Warszawa) 2008, 37: 5>

naftowo-spirytusowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 2: 33>

(48)

naturalno-konsumpcyjny

<Sikorski C. 1986: 192>

neonarodnik

<Sikorski C. 1986: 151>

niby-lenistwo

(49)

nieekwiwalentność

<Sikorski C. 1986: 18>

nieforsowny

<„Poradnik Zdrowego Człowieka” (Sopot) 2008, 10: 7>

obywatelsko-edukacyjny

(50)

odchudzająco-antycellulitowy

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 15> oddychalność <„Euro < 26” (Warszawa) 2008, 4: 16> odroczka <GŁódz 1994 VII>

(51)

okołokoncepcyjny

<„Studia Demograficzne” (Warszawa) 1997, 2: 30>

okołolotniskowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 3: 29>

około-Maleszkowy

(52)

oratorsko-słowotwórczy

<Wprost 2008, 6: 43>

outsourcingowy

(53)

parkour

<„Magazyn Euro26” (Warszawa) 2008, 3: 2>

parkourowiec

<„Magazyn Euro26” (Warszawa) 2008, 3: 14>

parkourowy

(54)

partyjno-polityczny

<Sułek J. 1977: 21>

piłkarsko-korupcyjny

<„Panorama Południa” (Warszawa) 2008, 19: 1>

pisiorka

(55)

poemisyjny

<NDzien 2008, 286: 5>

polakofob

<„PDF. Pismo warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa UW” (War-szawa) 2008, 9: 23>

(56)

ponadpółtorametrowy

<„Echo Miasta” (Warszawa) 2008, 93: 6>

popideolog

(57)

porównywarka

<Eurostudent 2008, 12: 16>

postfeministyczny

<„PDF. Pismo warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa UW” (War-szawa) 2008, 9: 16>

powściąg

(58)

pozabankowy

<„Echo Miasta” (Warszawa) 2008, 93: 23>

pozapodręcznikowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 2: 40>

(59)

pozasłoneczny

<NDzien 2008, 271: 20>

poŜwirowy

<„Nowiny Raciborskie” (Racibórz) 2008, 47: 11>

półplayback

(60)

prokonsumencki <„Computerworld” (Warszawa) 2007, 47: 6> promostop <Polityka 2007, 25: 93> prywatnowłasnościowy <Sikorski C. 1986: 195>

(61)

przedhiszpański

<„Uniwersytet Warszawski. Pismo Uczelni” (Warszawa) 2008, 4: 31>

przewalacz

<Passa 2008, 49: 2>

putinada

(62)

radomszczyzna

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 3: 5>

rasta

<GWyb 2008, 162: 10>

rastafarianin

(63)

rastafariański

<„Semestr. Magazyn Studentów” (Wrocław) 2008, 11: 36>

rattanowy

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 22>

(64)

repostaŜ

<GWyb 1994, 178: 13>

researcherka

(65)

resweratrol

<„Vita” (Warszawa) 2008, 12: 73>

rolno-budowlany

<„Południe – Głos Mokotowa, Ursynowa, Wilanowa” (Warszawa) 2008, 41: 7>

(66)

sabbatical

<E. Wharton, Opowieści małŜeńskie, tłum. A. Demkowska-Boh-dziewicz, Warszawa : KiW, 1983: 221>

Sarko ‘Nicolas Sarkozy’

(67)

schyłkowopaleolityczny

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 2: 35>

sędziokracja

<NDzien 2008, 240: 5>

siedmioosiowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 5: 19>

(68)

silikonowo-gumowy

<Rzeczpospolita 2008, 291: A29> smoczyca

(69)

specnumer

<GWyb 2008, 154: 9>

spin-felczer

(70)

spółdzielczo-własnościowy

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 2>

stłuczka + stłuczka polityczna

(71)

strukturalno-kompetencyjny

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 40>

subregionalny

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 5: 7>

(72)

superbabcia

<„Nowiny Raciborskie” (Racibórz) 2008, 47: 27>

superdelikatesy

(73)

superindustrializacja

<Sikorski C. 1986: 158>

superjakość

(74)

superpolicja

<NDzien 2008, 270: 8>

szkolno-komputerowy

<„Waseet. Bezpłatny Tygodnik Ogłoszeniowy” (Warszawa) 2008, 2: 22>

(75)

tarabanienie

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 51>

telehit

(76)

teleolog

<Sikorski C. 1986: 180>

termoaktywny

<„Magazyn Euro26” (Warszawa) 2008, 3: 36>

tipsiara

(77)

tremendyzm

<„Sąsiedzi. Tygodnik Mieszkańców” (Warszawa) 2008, 41: 11>

trikini

(78)

trytonowy + trytonowy gród ‘Skoczów’

<„Głos Ziemi Cieszyńskiej” (Cieszyn) 53 (2008), 36: 26>

trzyfuntowy

<„Kronika Mazowiecka. Pismo Samorządu Województwa” (War-szawa) 6 (2008), 4: 62>

useksownić

(79)

villardczyk

<NDzien 2008, 270: 6>

warsztatowicz

(80)

witacz

<„Kalejdoskop” (Łódź) 2007, 7-8: 48>

wodno-gruntowy

(81)

wymisić się

<GWyb 1994, 135: 12>

wysłuchanie + wysłuchanie publiczne

(82)

zabiegowiec

<GWyb 1990, 262: 12>

zapoznawczo-integracyjny

(83)

zdolniacha

<GWyb 1994, 67: 10>

zdrobnomieszczanieć

(84)

ziołowo-owocowy

<„Natura, Zdrowie & Uroda” (Warszawa), 2008, 1: 6>

zjełopowacenie

(85)

zjełopowacony

(86)
(87)

S P I S T R E Ś C I

Przedmowa ... 3 Fotomateriały ... 7

(88)

Cytaty

Powiązane dokumenty

Dla n = 2 jest niemal oczywista: w pewnym momencie dwaj kolarze pędzący z różnymi prędkościami muszą znaleźć się na końcach średnicy toru, wtedy obydwaj staną się samotni..

BUDOWANIE RELACJI – FILM 2: „Mistrzowie słowa” / T: Sprawna komunikacja i rozwiązywanie konfliktów ZAŁĄCZNIK 3. Rozsypanka wyrazowa: zasady

Podczas każdej iteracji (pojedynczego wykonania pętli) pobierana jest kolejna wartość z tablicy; zostaje ona przypisana zadeklarowanej zmiennej. Zmienne typu boolean stosujemy do

Przez chwilę rozglądał się dokoła, po czym zbliżył się do cesarskiego podium i kołysząc ciało dziewczyny na wyciągniętych ramionach, podniósł oczy z wyrazem

Dostawa oryginalnych tonerów, tuszy oraz materiałów ekspIoatacyjnych do drukarek, kserokopiarek i urządzeń wielofunkcyjnych w roku 2014 dla lnstytutu. lnżynierii Ghemicznej

Służą one do wygodnego przechowywania kilku zmiennych związanych ze sobą w ścisły sposób (np. opisujących stan jakiegoś obiektu)... Żeby odwołać się do któregoś

Wnioskowanie oparte jest na niezawodnej regule wnioskowania zawsze i tylko wtedy, gdy dla dowolnego podstawienia wniosek wynika logicznie z przesłanek,..

zmiennoprzecinkowej jest ułamkiem dwójkowym (mianownik tego ułamka jest potęgą liczby 2), to wartości 0,1 nie da się nigdy przedstawić dokładnie, zawsze będzie istniał