Kompetencje personalne i społeczne ćwiczenia (rozdziały 8-12)

51  174  Download (0)

Pełen tekst

(1)

Anna Krajewska

KOMPETENCJE

PERSONALNE

I SPOŁECZNE

(2)

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty książka stanowi materiał ćwiczeniowy. Materiały ćwiczeniowe nie podlegają zatwierdzeniu przez Ministra Edukacji Narodowej i nie są wpisywane do żadnych urzędowych wykazów. O ich wykorzystaniu przy realizacji programu nauczania decyduje nauczyciel, a dyrektor szkoły corocznie podaje do publicznej wiadomości materiały ćwiczeniowe obowiązujące w poszczególnych klasach w danym roku szkolnym.

Opracowanie redakcyjne: Klaudia Bień

Korekta: Zofia Średnicka Projekt okładki, skład: Jarosław Bralski Fotografie i ilustracje:

FOTOLIA: okładka – Laurent; s. 16 – Pavel Losevsky; s. 20, 45 (głowy) – Twiggy Van Daele; s. 37 (u góry), 131 – nataliya velykanova; s. 40 – rhg; s. 42 – Ihar Ulashchyk; s. 43 – Vadym Drobot; s. 68 – jameschipper

123RF: s. 8 – Marco Lachmann Anke; s. 28 (ręka) – Alexandr Gordeev; s. 37 (osoba u dołu) – captainvector; s. 37 (grupa osób u dołu) – syntika82; s. 45 (linijka) – Ivan Ryabokon; ikony (oznaczeniaćwiczeń): otwarta książka

– Ahmed Mounir; osoba, 3 osoby – axsimen; gwiazda – arcady31, nożyczki – yupiramos ANNA KRAJEWSKA: s. 24, 31, 33, 34

Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całej pracy lub jej fragmentów zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej bez zgody wydawcy zabronione.

© Copyright by Wydawnictwo Ekonomik – Jacek Musiałkiewicz Wydanie I

Warszawa 2019

ISBN 978-83-7735-111-6

Wydawnictwo Ekonomik – Jacek Musiałkiewicz ul. Zwierzyniecka 7 m. 1 00-719 Warszawa NIP 521-104-39-48 tel./faks 22 840-19-25, tel. 22 851-70-31 e-mail: biuro@ekonomik.biz.pl www.ekonomik.biz.pl Druk i oprawa: Drukarnia READ ME ul. Olechowska 83 92-403 Łódź

(3)

Spis treści

Wstęp . . . .7

Rozdział 1. Kompetencje _________________________________________________________________ 9 Ćwiczenie 1.1. Co to są kompetencje? – chmura wyrazowa . . . .9

Ćwiczenie 1.2. Moje kompetencje personalne . . . .10

Ćwiczenie 1.3. Kompetencje społeczne – jakie zauważam ja, a jakie widzą inni . . . .10

Ćwiczenie 1.4. Kompetencje zawodowe – najważniejsze w moim zawodzie i sposoby ich rozwoju . . . 12

Ćwiczenie 1.5. Kompetencje zawodowe – ogłoszenie o pracę . . . .13

Ćwiczenie 1.6. Konkurs na zawody przyszłości . . . .15

Ćwiczenie 1.7. Jak się uczę – drabina kompetencji . . . 16

Ćwiczenie 1.8. Jestem dobra/dobry w... – autodiagnoza . . . .18

Rozdział 2. Porozumiewanie się ludzi _______________________________________________________20 Ćwiczenie 2.1. Zaszyfrowana definicja komunikacji . . . 20

Ćwiczenie 2.2. Elementy procesu komunikacji – interaktywna wykreślanka . . . .20

Ćwiczenie 2.3. Proces komunikacji – rysunek . . . 20

Ćwiczenie 2.4. Co utrudnia porozumiewanie się ludzi – krzyżówka . . . 21

Ćwiczenie 2.5. Pytanie czy wyzwanie . . . .22

Ćwiczenie 2.6. Co mówię, a co słyszą inni . . . .23

Ćwiczenie 2.7. Dobry słuchacz i zły słuchacz . . . .24

Ćwiczenie 2.8. Wojna na pytania . . . 24

Ćwiczenie 2.9. Krytyka czy korekta . . . .25

Ćwiczenie 2.10. Instrukcja budowy maszyny liczącej . . . .26

Rozdział 3. Mowa ciała ___________________________________________________________________ 28 Ćwiczenie 3.1. Złote zasady mowy ciała . . . .28

Ćwiczenie 3.2. Wiarygodność uczuć . . . .29

Ćwiczenie 3.3. Śledząc wzrokiem… . . . 30

Ćwiczenie 3.4. Jaka to emocja? . . . .31

Ćwiczenie 3.5. Autoportret – mapa emocji . . . .33

Ćwiczenie 3.6. Wojna na miny . . . .35

Ćwiczenie 3.7. Zgadnij, co czuję… . . . .36

Ćwiczenie 3.8. Kręgi znajomych . . . 36

Ćwiczenie 3.9. Moja przestrzeń . . . .37

Ćwiczenie 3.10. Zawodowe kalambury . . . .38

Rozdział 4. Savoir-vivre, czyli zasady kultury i etyki w praktyce ______________________________ 39 Ćwiczenie 4.1. Dobrze wychowana krzyżówka . . . .39

Ćwiczenie 4.2. Definiowane rebusy . . . 40

Ćwiczenie 4.3. Ukryta grzeczność . . . .40

Ćwiczenie 4.4. Mail kandydata . . . 41

Ćwiczenie 4.5. Garderoba eleganckiej kobiety . . . .42

Ćwiczenie 4.6. Garderoba eleganckiego mężczyzny . . . 43

Ćwiczenie 4.7. Porządki w szafie . . . .44

Ćwiczenie 4.8. Autotest dobrego wychowania . . . 44

Ćwiczenie 4.9. Powitanie na spotkaniu . . . .45

Ćwiczenie 4.10. Rozsypana definicja netykiety . . . .46

Ćwiczenie 4.11. Zaszyfrowane zakazy VR . . . .46

(4)

Rozdział 5. Etyka i odpowiedzialność w komunikacji ________________________________________ 48

Ćwiczenie 5.1. Czym jest etyczne wywieranie wpływu . . . .48

Ćwiczenie 5.2. SMS z regułami wywierania wpływu . . . 49

Ćwiczenie 5.3. Sytuacje wywierania wpływu . . . .50

Ćwiczenie 5.4. Wielka krzyżówka o dialogu . . . .52

Ćwiczenie 5.5. Funkcje dialogu . . . .54

Ćwiczenie 5.6. Perswazja graficznie . . . .54

Ćwiczenie 5.7. Zakazane zachowania . . . .55

Ćwiczenie 5.8. Pomoc ofiarom przemocy . . . .56

Ćwiczenie 5.9. Komunikat JA . . . .57

Ćwiczenie 5.10. Etyczne doświadczenie . . . .58

Rozdział 6. Współpraca w zespole ________________________________________________________ 59 Ćwiczenie 6.1. Grupa a zespół – definicje na szlaku . . . .59

Ćwiczenie 6.2. Jednostka, grupa, zespół – różnice . . . .61

Ćwiczenie 6.3. Grupy w moim życiu . . . .62

Ćwiczenie 6.4. Fundamenty budowania zespołu . . . 63

Ćwiczenie 6.5. Wspólne rysowanie . . . .63

Ćwiczenie 6.6. Warunki sprzyjające współpracy w zespole . . . .64

Ćwiczenie 6.7. Destrukcja zespołu . . . .65

Ćwiczenie 6.8. Teoria ról zespołowych w krzyżówce . . . 67

Ćwiczenie 6.9. Zespołowe postaci . . . .68

Ćwiczenie 6.10. Rzeźba . . . .68

Ćwiczenie 6.11. Dorwać porywacza . . . .69

Rozdział 7. Negocjowanie _______________________________________________________________ 73 Ćwiczenie 7.1. Ukryte litery . . . .73

Ćwiczenie 7.2. Tajemnicze pytania . . . .74

Ćwiczenie 7.3. Kluczowe pojęcia negocjacji . . . .75

Ćwiczenie 7.4. Poszatkowane cechy negocjacji . . . .75

Ćwiczenie 7.5. Przykładne czynniki negocjacji . . . .77

Ćwiczenie 7.6. Mój styl negocjowania . . . .79

Ćwiczenie 7.7. Styl negocjowania i jego wynik . . . .81

Ćwiczenie 7.8. Zasada WIN – WIN . . . .81

Ćwiczenie 7.9. Techniki negocjowania porozumienia . . . .82

Ćwiczenie 7.10. Remontujemy boisko . . . .83

Ćwiczenie 7.11. Braki w sklepie – negocjujemy porozumienie . . . .87

Rozdział 8. Postawa ____________________________________________________________________ 91 Ćwiczenie 8.1. Definicja postawy w wykreślance . . . .91

Ćwiczenie 8.2. Pozytywnie wobec zmian . . . .91

Ćwiczenie 8.3. Krzyżówka cech postaw . . . .92

Ćwiczenie 8.4. Złożoność postawy . . . .92

Ćwiczenie 8.5. Tajemnica prawem chroniona . . . 93

Ćwiczenie 8.6. Krzyżówka otwarta na zmiany . . . .94

Ćwiczenie 8.7. Grunt to dobry plan na zmiany . . . .96

Ćwiczenie 8.8. Postawa wobec uczenia się . . . .97

(5)

Rozdział 9. Kreatywność ________________________________________________________________ 100

Ćwiczenie 9.1. Ukryta definicja kreatywności . . . .100

Ćwiczenie 9.2. 9 kropek . . . .101

Ćwiczenie 9.3. Słowa w lokomotywie . . . .101

Ćwiczenie 9.4. Kreatywny dialog . . . .102

Ćwiczenie 9.5. Zakodowane cechy kreatywności . . . .103

Ćwiczenie 9.6. Czynniki kreatywnej pracy . . . .104

Ćwiczenie 9.7. Autotest kreatywnej pracy . . . .105

Ćwiczenie 9.8. Metody kreatywnej pracy . . . .106

Ćwiczenie 9.9. Sposób na kreatywne „ja” . . . .107

Rozdział 10. Rozwiązywanie problemów __________________________________________________ 108 Ćwiczenie 10.1. Co to znaczy „problem” . . . .108

Ćwiczenie 10.2. Typy problemów . . . .109

Ćwiczenie 10.3. Co to znaczy „konflikt” . . . .110

Ćwiczenie 10.4. Konflikt zidentyfikowany . . . .111

Ćwiczenie 10.5. Podejście do problemu i jego skutki . . . .113

Ćwiczenie 10.6. Krzyżówkowe rozwiązania . . . .114

Ćwiczenie 10.7. Rozwiązuję problem maturalnych przygotowań . . . .115

Ćwiczenie 10.8. Sposób na domową sprzeczkę . . . .116

Ćwiczenie 10.9. Kreatywne rozwiązania . . . .116

Ćwiczenie 10.10. Obrona granic . . . .117

Rozdział 11. Planowanie i podejmowanie działań __________________________________________ 119 Ćwiczenie 11.1. Uporządkowane planowanie . . . .119

Ćwiczenie 11.2. Czas w procentach . . . .119

Ćwiczenie 11.3. Etapy planowania . . . .120

Ćwiczenie 11.4. Mądry cel . . . .120

Ćwiczenie 11.5. Celowe studium przypadku . . . .121

Ćwiczenie 11.6. Pytania o cel . . . .123

Ćwiczenie 11.7. Mój cel zawodowy . . . .124

Ćwiczenie 11.8. Kryteria ważne – pilne . . . .125

Ćwiczenie 11.9. Kalendarz . . . .126

Ćwiczenie 11.10. Mapa czasu . . . .127

Rozdział 12. Pokonywanie stresu _______________________________________________________ 129 Ćwiczenie 12.1. Niszczyciel ludzkiej materii . . . .129

Ćwiczenie 12.2. Zaplątana definicja stresu . . . .129

Ćwiczenie 12.3. Poziomy stresu . . . .130

Ćwiczenie 12.4. Fazy reakcji na bodźce . . . .131

Ćwiczenie 12.5. Jak rozpoznać objawy stresu? . . . .131

Ćwiczenie 12.6. Dam radę z tym stresem . . . .132

Słowniczek . . . .134

Indeks . . . .136

(6)
(7)

Wstęp

Zbiór ćwiczeń przeznaczony jest przede wszystkim dla uczniów szkół ponadpodstawowych i słuchaczy szkół policealnych, którzy korzystają z napisanego przeze mnie podręcznika Kompetencje personalne

i społeczne. Mogą z niego jednak korzystać również inne osoby, które chcą rozwijać swoje kompetencje

personalne i społeczne.

Zamieszczone w zbiorze ćwiczenia zostały opracowane tak, aby wspomagały przyswajanie wiedzy i umiejęt-ności oraz zachęcały do wykorzystywania ich w praktyce. Tak więc zgodnie z definicją kompetencji zadbałam o każdą z jej składowych.

Opracowane przeze mnie ćwiczenia są oparte na różnorodnych metodach i technikach dydaktycznych – od kreatywnego rozwiązywania rebusów i krzyżówek przez studium przypadku, pedagogikę teatru, metody coachingowe po gamifikację. Wszystko po to, by zapewnić naukę przez zabawę oraz wspierać i inspirować każdego użytkownika w jego procesie uczenia się. Szyfrowanie i kodowanie całych wyrażeń, ukrywanie w chmurach słów ważnych określeń, quizy, testy, krzyżówki i przykłady z życia wzięte nawiązują do treści nowej podstawy programowej w zakresie kompetencji personalnych i społecznych, a jednocześnie zacieka-wiają formą i różnorodnością.

Zbiór ćwiczeń zawiera ponad 160 szyfrów, chmur wyrazowych, łamigłówek, krzyżówek, quizów wiedzowych i testów oraz zadań opartych na przykładach praktycznych. Wszystkie pogrupowane są tematycznie w ko-lejności analogicznej do treści rozdziałów znajdujących się w podręczniku.

Ćwiczenia są ułożone w taki sposób, by przede wszystkim utrwalać wiedzę oraz znaleźć jej praktyczne zastosowanie. Wiele z nich zaprojektowałam także w wersji interaktywnej. Oznacza to, że aby je wykonać, potrzebujesz rozmowy, działania razem z innymi osobami. Wymagają one zadawania pytań, poproszenia o coś lub przekazania informacji. Możesz je wykonywać, współpracując z innymi w klasie lub grupie. Dla ułatwienia rozpoznania sposobu wykonania ćwiczenia wprowadziłam następujące oznaczenia:

ćwiczenia utrwalające wiedzę;

ćwiczenia, dzięki którym poznajesz siebie i które przyniosą Ci korzyści w praktyce; ćwiczenia do wykonania we współpracy z innymi, w mniejszych grupach lub w całej klasie; jeśli obok ćwiczenia lub jego punktu umieszczone są zarówno ikona osoby, jak i zespołu, oznacza to, że możesz wykonać ćwiczenie samodzielnie, z drugą osobą lub w małej grupie;

ćwiczenie dodatkowe o nieco zwiększonym poziomie trudności.

Na końcu książki znajdziesz indeks wszystkich ćwiczeń wraz z ich oznaczeniami. Możesz w nim łatwo sprawdzić, które ćwiczenia przyniosą Ci korzyści w praktyce, które możesz wykonać samodzielnie, a które warto wykonać zespołowo. Trening czyni mistrza, więc zachęcam – podejmij wyzwanie i wykonuj ćwiczenia „z gwiazdką” – je również szybko odszukasz w indeksie.

Mam nadzieję, że po lekturze podręcznika rozwiązywanie ćwiczeń będzie prawdziwą przyjemnością, czego Ci serdecznie życzę.

Anna Krajewska

www.akrajewska.pl

anna@akrajewska.pl

(8)
(9)

8. Postawa

ĆWICZENIE 8.1 Definicja postawy w wykreślance

Odczytaj słowa umieszczone wśród liter i wpisz je w odpowiedniej odmianie i w odpowiednich

miejscach w ramce tak, by powstała prawidłowa definicja pojęcia „postawa”.

x

c

p

x

w

j

z

n

p

g

r

u

o

m

a

e

m

e

e

y

k

r

m

m

c

w

d

m

o

n

i

o

e

z

y

y

m

u

a

c

c

f

s

p

p

x

r

j

h

h

p

p

e

m

y

e

y

z

o

k

t

u

c

t

n

w

z

f

e

e

y

q

s

o

y

b

n

t

b

d

v

g

c

j

c

v

z

g

q

v

j

u

j

b

v

x

d

r

e

o

e

k

b

e

POStAWA – system względnie trwałych

...

,

...

,

...

,

...

,

...

do reagowania na daną sytuację.

ĆWICZENIE 8.2 Pozytywnie wobec zmian

W ramce zamieściliśmy przykłady nastawienia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego. Podkreśl

przykłady wyrażania pozytywnego nastawienia wobec zmian.

„Moje życie zależy od mnie”

„To za duży stres”

„Nastawiam się na sukces”

„Nie mam tyle energii”

„Nie mam żadnego wyboru”

„Chcę zrealizować cel”

„Mam marzenia, cele”

„To nie ode mnie zależy”

„Tak się dłużej nie da wytrzymać”

„Podejmę wyzwanie”

„Na pewno jest rozwiązanie” „Nikt i nic mi nie pomaga”

„Oni nie pozwolą mi się wybić”

„Wszystko jest inspiracją”

„To nie jest w moim zasięgu” „Grunt to dobry plan”

(10)

ĆWICZENIE 8.3 Krzyżówka cech postaw

A.

Rozwiąż krzyżówkę. Dla ułatwienia w nawiasach podaliśmy alternatywne znaczenie haseł.

1

2

3

4

5

6

7

Rozwiązanie:

_ _ _ _ _ _ _

ObJaśNIENIa haSEł

1. Sytuacja, obiekt lub osoba, wobec której reagujemy w specyficzny sposób (rzecz). 2. Oznacza, że coś składa się z kilku elementów (wielowymiarowość).

3. Energia reagowania warunkująca rolę i pozycję człowieka w grupie (moc). 4. Zawiera wiedzę, niekoniecznie książka (informacja).

5. Wyznaczają go zdolności, doświadczenia i cechy człowieka (skala). 6. Umiejętność reagowania w ten sam sposób przez wiele lat (wytrzymałość). 7. Model reagowania na sytuację (typ).

B.

Które z haseł to cechy naszego względnie trwałego systemu reagowania? Otocz kółkiem numery

tych haseł.

ĆWICZENIE 8.4 Złożoność postawy

Z chmury wyrazowej wybierz te słowa, które określają elementy złożoności

postawy. Zapisz je w wykropkowanych miejscach.

...

...

...

(11)

ĆWICZENIE 8.5 Tajemnica prawem chroniona

A.

Wpisz brakujące słowo i zapisz w ramce definicję pojęcia, które określa poniższy przepis prawa.

t

...

zawodowa –

... ... ...

B.

Uzupełnij teksty w brakujące wyrazy.

„Praca zawodowa bezwarunkowo zobowiązuje wszystkie zatrudnione osoby do zachowania

tajemnicy przedsiębiorstwa, której podlegają informacje dotyczące:

• procesów

...

;

...

zarządzania;

• wartości

...

.”

„Pracownik jest obowiązany w szczególności:

1) przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;

2) przestrzegać regulaminu

...

i ustalonego w zakładzie pracy porządku;

3) przestrzegać przepisów oraz zasad

...

i higieny pracy, a także przepisów

przeciwpożarowych;

4) dbać o

...

zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w

...

informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;

5) przestrzegać

...

określonej w odrębnych przepisach;

6) przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego”.

Art. 11

4. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsię-biorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Źródło: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

(12)

ĆWICZENIE 8.6 Krzyżówka otwarta na zmiany

Rozwiąż krzyżówkę. Przygotuj się na hasła związane z otwartością na zmiany.

PIONOWO

1. Zasada korzystania za opłatą z narzędzi lub domu, gdy nie mamy własnych. 2. Koniec.

4. Kierunek zmiany postawy.

5. Rodzaj postawy jednocześnie pozytywnej i negatywnej. 6. Zasługujesz na nie, gdy zwyciężysz (pisane po angielsku).

7. System względnie trwałych predyspozycji i kompetencji do reagowania na daną sytuację, rzecz, osobę. 9. Wyrażanie zamiarów i dążeń decydujące o sposobie komunikowania.

11. Uporządkowany według stopnia ważności zbiór wartości.

14. Zespół norm moralnych będących punktem odniesienia zachowań społecznych. 15. Rodzaj postawy polegający na odrzuceniu jej przedmiotu.

16. Może być pierwotna, ale w procesie zmiany jest też zwrotna. 21. Po niej będzie inaczej niż przed nią.

22. Odczuwamy ich wiele, gdy chcemy zmiany. 26. Królewski, błyskawiczny albo w drzwiach. 27. Szkolny, miejski lub turystyczny.

29. Spadek motywacji, obniżenie mocy, w meteorologii dotyczy deszczu. 30. Wytrwały człowiek jest twardy jak...

31. Natchnienie, zapał do tworzenia.

32. Czasem go zmieniamy, ale głównie w nim mieszkamy. 33. Narząd wzroku.

POZIOMO

3. Rodzaj postawy, kiedy akceptujemy przedmiot postawy. 7. Rzecz, temat, problem w dyskusji.

8. Swoboda, stan bez stresu.

10. Indywidualne stany umysłu wynikające z reakcji na bodźce. 12. Może być specjalistyczna lub życiowa.

13. Informacja, którą trzeba chronić. 17. Potrzebny, by skutecznie osiągnąć cel. 18. Otrzymujesz je za pracę w szkole.

19. Angielskie powiedzenie, kiedy wszystko jest w porządku. 20. Kierujemy się nimi w życiu, stanowią to, co dla nas najważniejsze. 23. Najwyższy czas na zmiany, gdy masz już wszystkiego...

24. Tajemnica, do której dochowania zobowiązani jesteśmy wobec przedsiębiorstwa 25. Siódmy dzień tygodnia w judaizmie.

28. Niezbędna w działaniu, by zrealizować plan. 34. Odniesiemy go, gdy dokonamy planowanej zmiany.

(13)

1 36 2 30 3 4 2 20 7 17 25 6 13 31 5 23 6 11 7 15 5 8 4 38 29 22 33 1 8 3 10 9 10 18 14 26 27 28 11 12 32 12 16 34 35 13 14 19 15 24 16 17 37 18 9 21 19 20 39 21 22 23 40 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

(14)

ĆWICZENIE 8.7 Grunt to dobry plan na zmiany

A.

Jarek często oglądał wideoblogi znajomych, sporo czasu spędzał z nimi na nagraniach.

Ale zna-jomi rozproszyli się do różnych szkół, większość zmieniła miejsce zamieszkania. Jarek

po-stanowił zmienić sytuację i stworzyć własny wideoblog. Potrzebował dokonać zmiany, którą

zaplanował – etapowo.

Przeczytaj plan Jarka dotyczący wprowadzania zmiany i odkoduj kolejne etapy, przestawiając

litery. Wpisz właściwe nazwy etapów w wykropkowane miejsca.

1.

ULECEINELŚERKO

...

Zakup sprzętu (kamery, mikrofonu, innych elementów) do końca przyszłego roku.

2.

YNAIMZEINAWONALP

...

Określenie zadań: 1) sprawdzenie cen, 2) określenie kwoty oszczędności, 3) określenie miejsc

pracy wakacyjnej, 4) praca, 5) zebranie ofert zakupu, 6) zakup i montaż sprzętu.

3.

YBÓRPEICĘJDOP

...

Sprawdzenie cen. Porównanie oszczędności z ceną – uzupełnienie brakującej kwoty.

4.

ANTORWZAJCAMROFNI

...

Po pierwszej wypłacie ponowne obliczenie, czy uda się zebrać potrzebną kwotę.

5.

UNALPEINAWOKIFYREWZ

...

Cena sprzętu okazuje się za duża. Szukanie promocji lub produktu używanego.

6.

YNAIMZEINEŻORDW

...

Nauka i praca, oszczędzanie, sprawdzanie dostępności i cen sprzętu.

7.

USECKUSEINEISEINDO

...

Zebranie całej sumy pieniędzy – wystarczą na zakupienie dostępnego sprzętu. Zakup i

mon-taż. Nagranie pierwszego wideo!

8.

ĆŚOŁZSYZRPANIKSOINW

...

Zastanowić się, czy w przyszłości wydłużyć czas oczekiwania, zaoszczędzić więcej pieniędzy,

czy znaleźć lepiej płatną pracę, by kupić droższy sprzęt.

B.

Sporządź własny plan zmiany. Zaplanuj etapy analogiczne do planu Jarka – wpisz ich nazwy

i czynności, które wykonasz w ramach danego etapu.

Sytuacja, którą chcę zmienić, to

...

(wpisz stan aktualny)

Finalnie chcę, aby

...

(wpisz stan pożądany)

1.

Etap

...

(15)

2.

Etap

...

do zrobienia

... 3.

Etap

...

do zrobienia

... 4.

Etap

...

do zrobienia

... 5.

Etap

...

do zrobienia

... 6.

Etap

...

do zrobienia

... 7.

Etap

...

do zrobienia

... 8.

Etap

...

do zrobienia

...

ĆWICZENIE 8.8 Postawa wobec uczenia się

Zapisz odpowiedzi na następujące pytania.

• Czy i w jaki sposób angażuję się w swój rozwój?

... ...

• Jakie działania podejmę, by dbać o swój rozwój?

... ...

• W jakim stopniu angażuję się w naukę?

... ...

• Co mnie interesuje najbardziej w uczeniu się?

... ...

• Co mnie naprawdę przekonuje do uczenia się?

... ...

(16)

• Wiedza z jakiego zakresu przekonuje mnie o tym, że warto się uczyć?

... ...

• Co zamierzam zrobić, by się uczyć efektywniej?

... ...

• Jak zamierzam aktualizować wiedzę?

... ...

Wnioski

Z zapisanych odpowiedzi wynika, że mam

...

(wpisz właściwą nazwę)

postawę wobec uczenia się. W skrócie polega ona na

... ...

(wpisz 3 najważniejsze elementy danej postawy).

ĆWICZENIE 8.9 Moje wartości

Określ swoje wartości. Możesz to zrobić, korzystając z pytań pomocniczych. Zapisz odpowiedzi.

• Co cenisz w życiu najbardziej?

... ...

• Co najbardziej chciałbyś zmienić w swoim życiu?

... ...

• Za co cenisz swoich przyjaciół?

... ...

• Co sprawia Ci radość, zadowolenie?

... ...

• Kogo chciałbym naśladować? W czym?

... ...

• Jeśli wygrałbyś milion złotych, co zrobiłbyś z pieniędzmi?

... ...

(17)

• Gdybyś rozbił się statkiem i mógł na tratwę zabrać tylko jedną osobę, kto by to był?

... ...

• Co powoduje, że podejmujesz działanie?

... ...

• Co powoduje, że chętnie wykonujesz zadania?

... ...

Zapisz 3 kluczowe dla Ciebie wartości:

...

,

...

,

...

.

Jeśli nie bardzo wiesz, jak przełożyć odpowiedzi na nazwy wartości, możesz skorzystać z

przy-kładów wartości podanych w tabeli 18 podręcznika w podrozdziale 8.4. Otwartość na zmiany.

(18)

9. Kreatywność

ĆWICZENIE 9.1 Ukryta definicja kreatywności

W poniższym ciągu liter ukryliśmy definicję kreatywności. Odszukaj i zakreśl słowa znajdujące

się w ciągu liter. Następnie ułóż je w kolejności tak, by tworzyły prawidłową definicję – zapisz ją

w ramce.

KMNBVCDERTYUIOLKJHGYGVCDSEDRFTGYHYGFDESZXCVGHJXCVBNMKJHGFDERTY

UIKJNBHUYGFCFRDXSEDCGCVKREATYWNOŚCIĄHUYVTFXDESSSSDFVHJNKLLOIUYTR

EXCVBNMJHGFDFGHJKLJHGFXCGHBNJKMNBHJKNBFDESXDRTYUIKJHGFDCVBNJUGC

TRDXSEDXFNAZYWAMYGHJIUYTRCVGHJKUYDBJKUYTDDREWSDFBNMKGTDXESRTYU

IOLKJHGKJNNCBIBEBVKKKDODODUJNDKSNKDNWPNWERSDFKJKJKJKJKJKJJJJJGTW

ORZENIEHJKSXDCFVGBHNJBGTDFRTYWPŁYDGETYOJCUDBIFVEOJCUDBIFVEBTONSN

CSJINJUDJBJBEUUHHSJKDCNFGUJDEKKJHGFJHGFDUYTGFDSHWMWLMOJCUDBIFVE

BSNCSNJDJDHDHFUPOMYSŁÓWESDFERTYGHUJKUJEDCANJKFIKFUJTYGUIKOLASDER

JUDJBJBEUUHHSJKDKDUFJFNDNJDJDJNDMNDJDNFJGUHHDNDKOIIFJNJVKKDHYEBYT

EDFUGHIKLOSEDWAXCTRERPERFGRTYBCNHFHDHDGSDERGTYHWEHUDERFGUYSBS

VGTRGHJUIKLMNSJSVGTTTYHNUUSEDFERWDFNDNJDJDJNDMNDJDGSDERGTYHWEH

UDERFGUYSJHGFDSZXCVBNHYTFCXSWABĘDĄCYCHDRTYUIKJHGFDJBJBEUUHHSJKD

KDUFJFNDNJDJDJNDFDSAYUHKKJNDJDNFJGUHHDNDKOIIFJNJVK

FUNDAMENTEMDKOIIFJNJVKKDHYEBYTEDFUGHIKLOSEDWAXCTRERPERFGRTYJCBC

NHFHDHDGSDERGTYHWECZŁOWIEKAEXCVBNMJHGFDFGHJKLJHGFXCGHBNJKMNBHJ

KNBFDESXDRTYUIKJHGFDCVBNJUGCTRDXSEDXFGHJIUYTRCVGHJKUYDBJKUYTDDRE

WSDFBNMKGTDXESRTYUIOLKJHGFSDOMNBHJKNBFDESXKDHYEBYTEDFUGHIKLOSED

WANFJGUHHDNHUDEAGUJTRYUNXNBRDZIAŁANIAHYTREEDDCNKJHHDWSXDFGYHUJ

KMNBVCDERTYUIOLKJHGYGVCDSEDRFTGYHYGFDESZXCFGGFDFGHJKLJHGFXCGHB

NJKFGHJKXCFGHJKLOIJDXSEDCGCVBHUYVTFXDESSSSDFVHJNKLLOIUYT

KREAtyWNOściĄ

... ... ... ... ... ... ... ...

(19)

ĆWICZENIE 9.2 9 kropek

Wykonaj test 9 kropek. Krąży legenda, że test powstał podczas rekrutacji pracowników do zespołu

kreatywnego w firmie Walta Disneya. Jeden z gości poproszony o wygłoszenie przemowy, nie

bardzo był na tę okoliczność przygotowany. Szukał inspiracji, rozglądając się po sali. Zauważywszy

kartonowe pudełko, powiedział „musimy nauczyć się «myśleć poza pudełkiem»” (ang. think out

of the box).

Połącz wszystkie 9 kropek 4 prostymi liniami bez odrywania długopisu od papieru.

ĆWICZENIE 9.3 Słowa w lokomotywie

A.

Ułóż jak najwięcej słów z liter zawartych w słowie „lokomotywa”. Litery, które się powtarzają,

mogą powtórzyć się również w zapisanych słowach, ale tylko w takiej ilości, w jakiej już

wy-stępują, (czyli „O” może się powtórzyć 3 razy).

lOKOMOtyWA

... ... ... ... ... ... ...

Ile słów udało Ci się utworzyć ? Zapisz wynik:

...

(20)

B.

Ułóż jak najwięcej słów z liter zawartych w haśle „wywieranie wpływu”. Litery, które się

powta-rzają, mogą również powtórzyć się w zapisanych słowach, ale tylko w takiej ilości, w jakiej już

występują (czyli „W” może się powtórzyć 4 razy, „I” – 2 razy).

WyWiERANiE WPłyWu

... ... ... ... ... ... ...

Ile słów udało Ci się utworzyć ? Zapisz wynik:

...

Sprawdź, ile wyrazów utworzyli znajomi w klasie.

ĆWICZENIE 9.4 Kreatywny dialog

Wyobraź sobie podróż samochodem i rozmowę między kierowcą a pasażerem. Pasażer

komen-tuje podróż w bardzo ogólny sposób. Kierowcy zależy na zadowoleniu pasażera, więc kreatywnie

docieka, co pasażerowi chodzi po głowie. Pomóż kierowcy i wymyśl jak najwięcej znaczeń słów

według przykładu.

A.

Uzupełnij dialog.

Pasażer:

lepiej byłoby pojechać inną drogą.

Kierowca: „Lepiej” dla mnie oznacza: „bez korków”, „bezpieczniej”,

... ... ...

Co oznacza dla Ciebie?

Pasażer: Wymyśliłeś

...

znaczeń. Mam na myśli

...

Kierowca: OK. A droga? „Inna” droga to znaczy „krótsza”, „najkrótsza”, „przez las”,

... ... ...

?

Pasażer:

Po prostu inna, tą już jechałem sto razy i mi się znudziła. Otwierasz mi oczy

na to, jak wiele znaczeń może mieć to samo słowo. Następnym razem powiem

to inaczej.

(21)

B.

Z koleżanką/kolegą z ławki odczytajcie dialog z podziałem na role.

Wymieńcie się pomysłami, opracujcie nowe i zapiszcie jeszcze kilka znaczeń słów „lepiej” i „inna”.

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ĆWICZENIE 9.5 Zakodowane cechy kreatywności

Odkoduj cechy charakteryzujące kreatywność, zmieniając kolejność kostek z literami. Możesz je

wyciąć i przykleić we właściwej kolejności lub po prostu zapisać cechę w wykropkowanych miejscach.

KAW

OŚĆ

CIE

...

JI

YCH

ÓŻN

FOR

IN

SOB

IE

ZES

IAN

MAC

Ą R

ZE

TAW

...

(22)

WID

SPO

E Z

NEG

JRZ

IN

ENI

O P

UNK

ZEN

TU

IA

...

CH

NNY

CZE

B I

O I

NEG

IAD

/LU

Ń W

ŁAS

ANI

OŚW

YST

E D

ORZ

WYK

...

ĆWICZENIE 9.6 Czynniki kreatywnej pracy

Zapisz w punktach czynniki kreatywnej pracy i opisz je krótko.

1. ... ... ... 2. ... ... ... 3. ... ... ... 4. ... ... ...

(23)

ĆWICZENIE 9.7 autotest kreatywnej pracy

A.

Rozwiąż test, zaznaczając odpowiedzi TAK lub NIE zgodnie z prawdą.

1.

Mam stałą porę, w której pracuję najbardziej efektywnie.

TAK

NIE

2.

Mam ustalony harmonogram – wyznaczone godziny na pracę.

TAK

NIE

3.

Mam miejsce wyznaczone do mojej kreatywnej pracy.

TAK

NIE

4.

Mam własny kącik w jasnych, energetycznych kolorach, czuję się

w nim dobrze i bezpiecznie.

TAK

NIE

5.

Mam mnóstwo karteczek, notesów, kartonów oraz tablice lub

inne narzędzia.

TAK

NIE

6.

Zawsze mam piszące długopisy i zaostrzone ołówki.

TAK

NIE

7.

Mam wyznaczony cel pracy, podzielony na etapy.

TAK

NIE

8.

Pracuję tak długo, aż osiągnę cel, nie odkładam na później.

TAK

NIE

Podsumuj odpowiedzi. Liczba zaznaczonych TAK:

...

, liczba NIE:

...

. Jeśli w Twoich

odpowiedziach jest większa liczba TAK, oznacza to, że zwykle jesteś przygotowany do pracy,

np. masz swoje ulubione miejsce, w którym czujesz się bezpiecznie, nic Cię nie rozprasza i

mo-żesz swobodnie myśleć. Wszystkie odpowiedzi TAK to czynniki sprzyjające kreatywnej pracy.

B.

Wypisz czynniki, które w teście oznaczyłeś jako niezgodne z prawdą w odniesieniu do Twojego

sposobu pracy, zaznaczając odpowiedź NIE. Zapisz, co możesz zrobić, by te czynniki zaczęły

sprzyjać Twojej kreatywnej pracy.

Czynnik:

...

Działanie ulepszające:

...

Czynnik:

...

Działanie ulepszające:

...

Czynnik:

...

Działanie ulepszające:

...

Czynnik:

...

Działanie ulepszające:

...

(24)

ĆWICZENIE 9.8 Metody kreatywnej pracy

A.

Wymień 3 metody lub techniki kreatywnej pracy, które są dla Ciebie najskuteczniejsze. Zapisz,

dlaczego Ci odpowiadają.

Do wykonania ćwiczenia poszukaj informacji: przeczytaj w podręczniku o metodach i

tech-nikach kreatywnej pracy (tabela 22 w podrozdziale 9.2. Kreatywność), poszukaj informacji

w internecie (np. o zasadach Leonarda da Vinci lub innego artysty), porozmawiaj ze znajomymi

o ich sposobach na kreatywność.

1.

Metoda to

...

Polega na

...

Odpowiada mi, bo

...

Wykorzystam ją do

... 2.

Metoda to

...

Polega na

...

Odpowiada mi, bo

...

Wykorzystam ją do

... 3.

Metoda to

...

Polega na

...

Odpowiada mi, bo

...

Wykorzystam ją do

...

B.

Porozmawiaj ze znajomymi, zapytaj o ich techniki kreatywnej pracy. Zapisz te, które przypadły

Ci do gustu. Krótko zanotuj, na czym polegają.

... ... ... ... ... ... ... ...

(25)

ĆWICZENIE 9.9 Sposób na kreatywne „ja”

Zapisz swoje indywidualne sposoby na rozbudzenie kreatywności.

...

...

...

...

...

...

(26)

10. Rozwiązywanie problemów

ĆWICZENIE 10.1 Co to znaczy „problem”

A.

Zapisz jak najwięcej synonimów słowa „problem”.

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

B.

Uzupełnij definicję o brakujące wyrazy ukryte w polu poniżej.

SYTUA

CJA

KONSEKWENC

JE

tru

dnoś

ci

st

w

ar

za

PROBlEM – każda

...

w życiu człowieka, która

...

pewien

rodzaj

...

i ma określone

...

.

(27)

ĆWICZENIE 10.2 Typy problemów

W zależności od przyczyny wyróżniamy kilka typów problemów. Odszyfruj typy problemów

według klucza (wybierając odpowiednią literę z danej kolumny) i krótko wyjaśnij (zapisz), czego

dotyczy każdy z nich.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z ż

D

5 7 9 7

W

1 3 1 1 ... ...

P

9 8 5 3 9

Ą

9 5 5 9 5 ... ...

U

2 9 3

D

5 9 5

N

9 5 ... ...

Z

1 7 9 6 9

E

5 9 5 ... ...

K

6 5

F

3 9 2 2 ... ...

(28)

ĆWICZENIE 10.3 Co to znaczy „konflikt”

A.

Uzupełnij definicję w ramce.

Pomocne określenia to: „przeciwnik”, „komunikacja interpersonalna”, „strona”, „walka”,

„prze-ciwstawny”.

KONFliKt to nieodłączny element

... ...

.

Uważany jest za

...

co najmniej dwóch

...

(osób, grup) mających

...

cele, interesy i wzajemnie uważających się za

...

.

B.

Opisz pojęcie i podaj przykłady 2 rodzajów konfliktu:

• Destrukcyjny:

... ... ... ... ... ... ... ...

• Konstruktywny:

... ... ... ... ... ... ... ...

(29)

ĆWICZENIE 10.4 Konflikt zidentyfikowany

Wyobraź sobie, że słyszysz poranną awanturę w wejściu do szkoły. Pada deszcz, wszyscy są

prze-moknięci, zmarznięci, a tu ktoś blokuje wejście – próbuje złożyć parasol, akurat w drzwiach. Parasol

się zaciął, przejście zostało zablokowane. Słychać pomruki niezadowolenia, a nawet pokrzykiwania

i obelgi.

Narysuj poniżej tę sytuację: drzwi, parasol, kogoś w wejściu, zaznacz ilość osób, zagęszczenie,

spróbuj narysować emotikony emocji. Zastanów się, jakie miejsce zająłbyś w tym konflikcie –

narysuj siebie innym kolorem.

(30)

A.

Zapisz odpowiedzi na pytania:

• Kim są strony w konflikcie?

... ...

• Jakie mają interesy? Co chcą uzyskać?

...

Przeciwstawne:

...

Zbieżne:

...

• Na czym polega trudność?

... ...

• Jak można ją przezwyciężyć?

... ...

B.

Narysuj nad poniższą osią czasu, co pozytywnego mogłoby się wydarzyć w tej sytuacji. Zaznacz

na osi jednostki czasu, a następnie opis zachowania stron konfliktu. Pod osią narysuj swoją

interwencję (opis swojego zachowania; słowa, których mógłbyś użyć, będąc stroną w podobnej

sytuacji).

Gratulacje! Wykonując to ćwiczenie, uczysz się prawidłowego określenia problemu.

punkt A

(31)

ĆWICZENIE 10.5 Podejście do problemu i jego skutki

Wyobraź sobie, że za miesiąc masz przystąpić do egzaminu maturalnego. Masz także świadomość

tego, że nie przykładałeś się za bardzo do nauki, więc nie czujesz się przygotowany.

Opisz dwa różne podejścia, ich charakterystykę oraz konsekwencje w poniższej tabeli.

Rodzaj

podejścia Charakterystyka podejścia Konsekwencje

Podejście pozytywne

Podejście negatywne

(32)

ĆWICZENIE 10.6 Krzyżówkowe rozwiązania

Rozwiąż krzyżówkę. Hasło jest sugestią jednego ze skutecznych sposobów radzenia sobie z

pro-blemami. Pamiętaj, że krzyżówka dotyczy właśnie tego tematu, więc hasła i podpowiedzi są ściśle

z nim związane.

3. Pogodzenie się

z faktem, że istnieje 1 1. Sprawia, że bardziej chce Ci się działać wybuchnąć2. Może 19 5. … do celu 6. Źródło (problemu)

7 6

8. Jednolite,

jednomyślne 4. Współpraca dźwięków 15 35 34 28

5 12 26 16 9 45 32 11 47

9. Intencja, masz ją, zanim coś

zrobisz 51 39 10. Rezygnujące

podejście do konfliktu 46 konsekwencja7. Skutek, 4111. Praca ramię w ramię 2 17 48 24 37 20 14 8 23 27 13. Mężczyzna 25 12. To samo hasło co w nr 1 22 42 14. Wzrost, nasilenie

konfliktu 13 (rodzaj konfliktu)15. Budujący 21

29 31 44 50

10

16. 

Obawa lub negocjacji17. Konfliktu 18 18. Bagatelizowanie 20. Kłopot, przeszkoda, wyzwanie 19. Problem w drewnie 30 21. Problem w porozumiewaniu się ludzi 4 38 43

22. Ubieganie się blemu, fizyczny 23. Skutek

pro-lub psychiczny 33

24. Spadek,

zmniejsze-nie nasilenia konfliktu 49 25. Osiągnięcie, sukces

26. Pomyślnie,

korzystnie 36

3 27. Przeciwnik

40

28. Gniew 29. Niszczycielski (rodzaj konfliktu)

52

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33

(33)

ĆWICZENIE 10.7 Rozwiązuję problem maturalnych przygotowań

Matura to niestandardowa sytuacja, dla wielu osób stresująca i trudna. Można określić ją mianem

problemu. Przygotuj sześć kroków rozwiązania go. Możesz wykonać to zadanie zespołowo z

wy-braną osobą / wybranymi osobami. Możesz także posiłkować się tabelą 23 z rozdziału

10. Roz-wiązywanie problemów z podręcznika.

Uzupełnij tabelę według wzoru.

Krok Pytania Odpowiedzi

Zdefiniowanie i zaakceptowanie problemu

Co chcę osiągnąć?

Zdać maturę w 1. terminie, bez poprawek, średnio na ...%. Przedmioty podstawowe to ...

Dodatkowe to ...

Jaki jest aktualny stan? Co wiem?

Czego potrzebuję? Co mnie denerwuje? Co mnie uspokaja?

(34)

ĆWICZENIE 10.8 Sposób na domową sprzeczkę

Rodzeństwo ma w domu jeden telewizor do dyspozycji. Pojawił się swego rodzaju konflikt, bo każde

z nich w tym samym czasie chce oglądać coś innego. W piątkowe wieczory, w tym samym

prze-dziale czasowym, na różnych kanałach są emitowane różne programy. W każdy piątek siostra chce

oglądać program przyrodniczy, a brat sportowy. Sprzeczają się, kto ma pierwszeństwo w wybieraniu

programu. Zapisz 2–3 przykłady rozwiązania tej sytuacji tak, aby każde z nich było zadowolone.

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ĆWICZENIE 10.9 Kreatywne rozwiązania

Zanotuj swoje sposoby na kreatywne poszukiwanie rozwiązań.

...

...

...

...

...

...

...

...

...

(35)

ĆWICZENIE 10.10 Obrona granic

A.

Poniżej znajdziesz 6 różnych sytuacji dotyczących oczekiwań i granic oraz przykłady ich

wy-rażania w pierwszych trzech przypadkach. Zapisz, w jaki sposób wyrazisz swoje oczekiwania

lub granice terytorium psychologicznego – podaj minimum 2 swoje przykłady w każdej z

po-szczególnych sytuacji.

1.

Gdy chcesz samodzielnie podjąć decyzję

Ważne jest dla mnie, abym tę decyzję podjęła sama.

... ...

2.

Gdy ktoś przerywa twoją wypowiedź w pół słowa.

Chcę dokończyć wypowiedź, aby wiadomo było, jakie mam intencje.

... ...

3.

Kiedy ktoś daje Ci tzw. dobre rady, ale ich nie chcesz.

Dziękuję za radę, mam inny pomysł na poradzenie sobie z tą sprawą.

... ...

4.

Gdy oczekujesz punktualności od przyjaciółki, bo wstydzisz się, gdy razem się spóźniacie.

... ...

5.

Kiedy naprawdę nie możesz pomóc koleżance w pracy, a nie chcesz się tłumaczyć, odkrywać

swoich prywatnych spraw.

... ...

6.

Kiedy ktoś wymusza na Tobie jakieś działanie, na które nie masz ochoty.

... ...

(36)

B.

Zapisz 4–5 propozycji rozwiązania poniżej opisanej sytuacji, która zaszła w kinie. Pamiętaj

o otwartym komunikowaniu swoich oczekiwań.

Ćwiczenie możesz wykonać w dwu- lub trzyosobowym zespole, stosując burzę mózgów,

by stwo-rzyć więcej propozycji rozwiązań.

Skończył się czas na reklamy. Seans właśnie się rozpoczyna. Mimo to na sali dalej słychać

sze-lest foliowych opakowań z łakociami i jakąś rozmowę dwojga ludzi. Bardzo Ci to przeszkadza.

Zwykle zamiast czytać napisy wsłuchujesz się w dialog. Teraz jednak nie możesz skupić się ani

na dialogach, ani na napisach. Masz ochotę wrzasnąć: „To jest kino, a nie kawiarnia!”. Jednak

powstrzymuje Cię świadomość eskalacji konfliktu.

Propozycje rozwiązania

1. ... ... ... 2. ... ... ... 3. ... ... ... 4. ... ... ... 5. ... ... ...

(37)

11. Planowanie i podejmowanie działań

ĆWICZENIE 11.1 Uporządkowane planowanie

Uporządkuj, wpisując w kratkach podane niżej słowa tak, by utworzone zdanie prawidłowo

defi-niowało termin „planowanie”.

obietnic

podjętych

drogi

wobec

celów

Ułatwia

to

to

i

przyszłości

zaistniałych

przewidywanie

projektowanie

osiąganie

zobowiązań

Planowanie

dotrzymywanie

różnych

skutków

przyczyn

do

,

.

,

.

ĆWICZENIE 11.2 Czas w procentach

Zaznacz odpowiedź, zakreślając kółkiem literę znajdującą się nad takim zestawem procentowym,

w którym podano najbardziej efektywne proporcje planowania czasu.

A B C D E

PLANOWANE DZIAŁANIA

konkretne zadania, osiąganie celów 80% 50% 60% 70% 20%

SPONTANICZNE CZYNNOŚCI

kawa ze znajomymi, surfowanie w internecie 20% 25% 20% 10% 20%

NIEPRZEWIDZIANE ZDARZENIA

(38)

ĆWICZENIE 11.3 Etapy planowania

Ponumeruj wszystkie wymienione poniżej etapy, w jakich warto wykonać planowanie. Cyfrą 1

oznacz najwcześniejszy z etapów, cyfrą 6 – ostatni.

Określenie środków i narzędzi do realizacji zadań

Sporządzenie listy wszystkich czynności do wykonania (razem z zaległymi)

Dokładne określenie celu

Pogrupowanie zadań podobnych do siebie

Nadanie zadaniom kryteriów ważności i pilności

Określenie terminów wykonania i rezerw czasowych

ĆWICZENIE 11.4 Mądry cel

A.

Rozwiąż krzyżówkę, by odkryć zasadę skutecznie określonego celu. Każde hasło w krzyżówce

mówi o tym, jaki cel powinien być. Rozwiązanie jest nazwą tej zasady.

1

2

3

4

5

6

7

1 2 3 4 5 6 7 ObJaśNIENIa haSEł 1. Ściśle określony, szczegółowy, wyróżniający się spośród innych. 2. Określony w czasie, z wyznaczoną końcową datą wykonania. 3. Dotyczący rzeczywistości, w której funkcjonujemy. 4. Policzalny, daje się zmierzyć, zważyć etc. 5. Będący wyzwaniem, satysfakcjonujący, gdy go osiągniemy. 6. Zgodny osobistymi wartościami i pozostałymi dziedzinami życia. 7. Zapisany, zaplanowany, podzielony na etapy.

(39)

B.

Nazwą zasady skutecznie określonego celu jest skrót składający się z pierwszych liter cech,

które cel ten określają. Rozwiń skrót i zapisz pełne nazwy cech „mądrego celu”. Podpowiedzią

jest rozwiązanie powyższej krzyżówki.

?

?

?

?

?

?

?

ĆWICZENIE 11.5 Celowe studium przypadku

Wykorzystanie znanych technik do skutecznego określania celu sprawia, że szanse na ich

osią-gnięcie znacznie wzrastają. Tak zrobił Mateusz. Przeczytaj tekst ze zrozumieniem, a następnie

wykonaj polecenia.

A.

Podkreśl najważniejsze informacje związane z charakterystyką określania celu zgodnie z

przy-kładem z pierwszego akapitu.

Mateusz określił swój cel zawodowy. W swojej przyszłej pracy chce wykonywać zadania związane

z archiwizowaniem dokumentów w administracji publicznej. Jedyne jego doświadczenie w tym

szczególnym zakresie to praktyki szkolne.

Czuje, że będzie to dla niego wyzwanie, zwłaszcza że chce jednocześnie nauczyć się obsługi

no-wego systemu IT do administrowania danymi, studiować zaocznie i mieć czas na jogę. Dlatego

wynagrodzenie, do którego osiągnięcia dąży, to przynajmniej 2500 zł brutto, a czas dojazdu nie

może przekroczyć godziny, co oznacza, że praca musi się znajdować maksymalnie 50 km od domu.

Mateusz ma świadomość, że dostać tę pracę może tylko w drodze konkursu, jednak wie, że mimo

niewielkiego doświadczenia ma pewną przewagę w postaci dodatkowych uprawnień. Posiada

poświadczenie bezpieczeństwa

1

oraz certyfikat ECDL

2

. Zamierza też wykorzystać swoje mocne

strony, takie jak rzetelność, dokładność. Sądzi więc, że możliwe będzie znalezienie takiej pracy

w ciągu 6 miesięcy od zdania matury, a dokładnie 2 stycznia 2018 r. Wyniki są 30 czerwca, zatem

w nowym roku będzie już pracownikiem administracji publicznej. Będzie mógł opłacić studia

i pomyśleć o samodzielnym mieszkaniu.

Zapisał wszystko dokładnie, rozplanował działania w kalendarzu, a cel i skróconą wersję planu

powiesił w swoim pokoju nad biurkiem. Napisał też już CV – z celem w nagłówku oczywiście.

1 Dokument wymagany na stanowiskach przetwarzania szczególnie chronionych informacji.

(40)

B.

Najważniejsze informacje o celu Mateusza przypisz odpowiednim cechom celu, wzorując się

na przykładzie.

Cecha Przykład

Specyficzny cel

Zadania: archiwizowanie dokumentów Praca z danymi

(41)

ĆWICZENIE 11.6 Pytania o cel

Poniżej zamieszczamy listę pytań, które mogą pomóc Ci w skutecznym określeniu Twojego celu.

Wystarczy, że zapiszesz odpowiedzi i potraktujesz je jako własne dobrowolne zobowiązanie.

1.

Co konkretnie chcę osiągnąć?

...

...

2.

Jak to zmierzę/policzę? Po czym poznam, że cel jest osiągnięty?

... ...

3.

Co zrobię w tym kierunku?

... ...

4.

Co mi da największą satysfakcję?

... ...

5.

Czy to, co chcę osiągnąć, na pewno jest możliwe?

... ...

6.

Do kiedy to osiągnę?

... ...

7.

Czy na pewno ten konkretny cel nie zakłóca innych zadań w moim życiu?

... ...

8.

Jaki mam plan działania? Jakie ma etapy?

... ...

9.

Kiedy zaczynam?

... ...

10.

Ile czasu przeznaczę na wdrażanie zmian?

... ...

11. Jak pogrupuję zadania? Które są ważne, a które pilne? ... ...

12. Kogo włączę do swoich zamierzeń? ... ...

13.

Jakich wymówek użyję, żeby uniknąć wprowadzenia zmian?

... ...

14.

Jakie trudności mogę napotkać? Jak sobie z nimi poradzę?

... ...

15.

W jakich odstępach czasowych będę sprawdzać, co mi się udało?

... ...

16.

W jakim terminie zrealizuję pierwszy etap planu?

... ...

(42)

ĆWICZENIE 11.7 Mój cel zawodowy

Scharakteryzuj swój cel zawodowy za pomocą zasady S.M.A.R.T.E.R. w następujący sposób:

• Wpisz nazwę cechy skutecznie określonego celu przy każdej z podanych w pierwszej kolumnie

tabeli pierwszych liter.

• W drugiej kolumnie przy każdej z cech znajduje się grupa elementów – zaznacz znakiem × te,

które dla Ciebie są istotne.

• W trzeciej kolumnie na podstawie wzoru wpisz doprecyzowaną informację na temat każdego

z zaznaczonych elementów. Zapisz swój indywidualny prawdziwy przykład.

Cecha celu Elementy cechy do wyboru Doprecyzowana informacja

Specyficzny

zadania w pracy

sporządzanie analiz finansowych

... ... typ zawodu

warunki pracy

rodzaj umowy

branża

firma

rodzaj wynagrodzenia

lokalizacja

M... wysokość wynagrodzenia

czas pracy

liczba godzin

wielkość firmy

odległość od miejsca zamieszkania

dane firmy

okres zatrudnienia

A... awans

uprawnienia

wiedza

rozwój kompetencji

prestiż społeczny

R... przepisy prawne

wymagania

sytuacja rynkowa

predyspozycje fizyczne i psychiczne

stan zdrowia

T... termin końcowytermin etapowy

E... etyka

sytuacja osobista

religia

niepisane zasady

relacje w pracy

Rejestrowany

etapy osiągania celu głównego

szczegółowa lista działań

(43)

ĆWICZENIE 11.8 Kryteria ważne – pilne

A.

Ponumeruj ćwiartki zasady Eisenhowera we właściwej kolejności. Od której kategorii zaczniesz

i co będzie na końcu? Uzasadnij pisemnie odpowiedź pod rysunkiem.

Termin wykonania W ażność

ważne

pilne

mniej ważne

pilne

mniej ważne

mniej pilne

ważne

mniej pilne

1.

Zaplanuję zadania

...

, gdyż

...

2.

Zaplanuję zadania

...

, gdyż

...

3.

Zaplanuję zadania

...

, gdyż

...

4.

Zaplanuję zadania

...

, gdyż

...

(44)

ĆWICZENIE 11.9 Kalendarz

W planowaniu bardzo pomocny jest kalendarz. Nieważne, czy jest drukowany, czy elektroniczny

– ważne, żeby posiadał kilka kluczowych cech. Z poniższego ciągu liter odczytaj, jakie to cechy

i wpisz je przy odpowiednim opisie. Uwaga! Słowa są ukierunkowane we wszystkie możliwe strony.

y

e

y

e

r

f

m

t

x

x

q

e

j

w

d

k

t

h

k

t

j

s

l

f

o

z

b

m

b

a

m

z

y

g

o

n

o

v

s

l

j

c

z

t

a

j

i

w

v

m

k

z

e

e

s

o

f

m

s

h

r

e

k

d

m

y

q

s

r

q

g

g

s

h

y

k

z

m

j

e

w

ó

v

v

e

t

p

r

p

x

t

ł

a

n

m

y

o

g

j

z

b

o

f

v

h

p

z

w

h

e

f

w

g

h

p

u

q

q

a

d

z

y

m

u

l

h

h

v

p

l

v

r

e

l

ł

y

q

y

v

x

n

a

p

i

s

d

b

y

q

t

d

y

y

t

...

– zawiera dokładne informacje.

...

– wydarzenia są opisane krótko, w jasny, czytelny sposób.

...

– można w nim zmieniać zapisane informacje.

...

– spójny z głównymi, odległymi w czasie celami.

(45)

ĆWICZENIE 11.10 Mapa czasu

A.

W kalendarzu warto zagospodarować czas na aktywności z różnych dziedzin życia i wyraźnie

je oddzielić, używając różnych oznaczeń (symboli, kolorów, haseł).

Sprawdź, jak gospodarujesz czasem.

• Dla każdej aktywności wybierz inny kolor i zamaluj nim kratkę w tabeli 1 w kolumnie „kolor”.

• W tabeli 2 zaznacz kolorami, w jakich godzinach i których dniach tygodnia przeznaczasz

czas na daną aktywność. Puste miejsce przeznaczone jest na inną ważną dla Ciebie

aktyw-ność, której nie przewidzieliśmy.

Tabela 1

Aktywność Symbol Kolor

Czas dla siebie J (ja)

Czas dla rodziny R (rodzina)

Czas na edukację E (edukacja)

Czas na pracę zawodową Z (praca zawodowa)

Czas na życie uczuciowe U (uczucia)

Czas na sprawy finansowe P (pieniądze)

Czas na aktywność fizyczną F (aktywność fizyczna)

Czas na aktywność społeczną L (ludzie)

Czas na nicnierobienie N (nic)

Czas na sen S (sen)

Tabela 2

Godzina  Pon. Wt. Śr. Czw. Pt. Sob. Niedz.

1       2       3       4       5       6       7       8       9       10       11       12       13       14       15       16       17       18       19       20       21       22       23       24      

(46)

• Podsumuj zagospodarowany czas w tabeli 3. Możesz również dodatkowo pokolorować

rubryki, dla większego zobrazowania swojego gospodarowania czasem.

Tabela 3

Aktywność Pon. Wt. Śr. Czw. Pt. Sob. Niedz.

Ja J       Rodzina R       Edukacja E       Praca zaw. Z       Uczucia U       Pieniądze P       Aktywn. fiz. F Ludzie L Nic N Sen S

Jak Ci się podoba Twój sposób na gospodarowanie czasem? Chcesz coś zmienić? Jeśli tak,

zastanów się, na co będziesz przeznaczać więcej czasu, a na co mniej.

B.

W tabeli 4 zapisz efekty swoich przemyśleń, a może nawet postanowień. Zapisz odpowiednim

kolorem liczbę godzin w ciągu doby, jaką chcesz przeznaczać na daną aktywność.

Tabela 4

Aktywność  Pon. Wt. Śr. Czw. Pt. Sob. Niedz.

Ja J       Rodzina R       Edukacja E       Praca zaw. Z       Uczucia U       Pieniądze P       Aktywn. fiz. F Ludzie L Nic N Sen S Razem/doba 24 24 24 24 24 24 24

(47)

12. Pokonywanie stresu

ĆWICZENIE 12.1 Niszczyciel ludzkiej materii

Można go rozumieć w różny sposób. Jako bodziec potrafi motywować do działania i wywołuje

emocje. Czasem przedłuża się w czasie i jako swego rodzaju relacja człowieka z otoczeniem i jest

wyniszczającym organizm procesem. Najczęściej jednak jest odpowiedzią – reakcją naszego

organizmu na określoną, niestandardową sytuację – zarówno psychiczną, jak i fizjologiczną.

Co to takiego? Uzupełnij nazwę.

S

_ _ _

S

ĆWICZENIE 12.2 Zaplątana definicja stresu

Odczytaj definicję stresu, wodząc wzrokiem za linią, i wpisz ją w ramce.

Stres jest czasie to w w z a i i stresor wyniku trwa emocje energię motywuje sytuacji sytuacja różnicy której powoduje znalazł się wystąpienia wymaganiami uniwersalnej codziennej działania działania pomiędzy zarówno fizycznej wzmożone psychicznej równowagi możliwościami zachwianie człowieka naturalnie zjawiskiem otoczeniem napięcie ... ... ...

(48)

ĆWICZENIE 12.3 Poziomy stresu

Nasilenie stresu odbywa się na wielu poziomach. Zapisz krótk

ą

charakterystykę każdego

z poziomów i opisz ich skutki. Następnie odpowiedz na pytanie zawarte w punkcie D.

A.

Zbyt wysoki poziom stresu może być przyczyną

... ...

Wypisz choroby, które mogą być związane ze zbyt wysokim poziomem stresu.

... ... ...

B.

Optymalny poziom stresu to poziom potrzebny w

... ...

Wymień korzyści płynące z takiego poziomu stresu.

... ... ...

C.

Zbyt niski poziom stresu, podobnie jak zbyt wysoki, może być przyczyną

... ...

Wymień skutki tego poziomu stresu.

... ... ...

D.

Do jakiego lekarza udasz się, aby zdiagnozował chorobę i wyleczył zestresowanego pacjenta?

Zainicjuj dyskusję w klasie i zapisz kilka przykładów.

... ... ... ... ...

(49)

ĆWICZENIE 12.4 Fazy reakcji na bodźce

W stresie wyróżniamy 3 fazy reagowania na bodźce. Posługując się kluczem – tabelą, odkoduj ich

nazwy. Pomogą Ci w tym opisy poszczególnych faz.

1 2 3 4 5 6 7 8 9

a b c d e f g h i

j k l m n o p q r

s ś t u v w x y z

Faza

1 3 1 9 4 6 6 1

Organizm doznaje szoku i przeciwdziała; organizm mobilizuje się do obrony; zauważalne są

pierwsze objawy stresu.

Faza

6 4 7 6 9 5 6 2 3 9

Organizm wstępnie akceptuje atakujące go bodźce; mechanizm obronny stara się sobie radzić,

choć czasem ulega; organizm przyzwyczaja się do stresu.

Faza

6 8 3 9 5 9 7 1 5 9 1

Organizm przestaje się bronić; poddaje się szkodliwemu działaniu bodźców; rozpoczynają się

zaburzenia biologiczno-chemiczne w organizmie.

ĆWICZENIE 12.5 Jak rozpoznać objawy stresu?

Przypisz każdej z grup objawów stresu (psychologiczne, emocjonalne, fizjologiczne, behawioralne)

charakterystyczne dla niej objawy, łącząc je liniami. Jeśli chcesz, możesz uzupełnić rysunek o

po-zostałe objawy.

chaotyczne myśli roztargnienie problemy z pamięcią zaburzenie koncentracji

odczucie wrogości apatia lęk spadek motywacji obniżona samoocena pocenie się mdłości zawroty głowy

zimne stopy i dłonie zaburzenia trawienia bezsenność drżenie kończyn zmiana nawyków żywieniowych trudność w podejmowaniu decyzji

przyspieszone bicie serca

uzależnienia tiki nerwowe emocjonalne fizjologiczne behawioralne psychologiczne

OBJA

WY STRESU

(50)

ĆWICZENIE 12.6 Dam radę z tym stresem

Radzenie sobie ze stresem pozwala na zachowanie zdrowia i harmonii w życiu. Przydaje się w szkole,

w pracy, w domu, w towarzystwie znajomych. Pomaga osiągać cele i odnosić sukcesy. Aby radzić

sobie ze stresem, warto podjąć kilka kroków. Wykonaj ćwiczenie.

• Odkoduj naszą propozycję 10 kroków na drodze do radzenia sobie ze stresem – ponumeruj

sekwencje kratek z literami we właściwej kolejności.

• Zapisz każdy krok.

• Zastanów się, co konkretnie możesz zrobić, podejmując dany krok. Zapisz pomysły działań

w wykropkowanym miejscu przy każdym z kroków.

• Wykonaj ćwiczenie samodzielnie lub zapraszając kogoś do wykonania ćwiczenia z Tobą.

Mo-żesz przedyskutować pomysły w klasie, posłuchać pomysłów innych osób i dopisać te, które

Cię zainspirowały.

Krok pierwszy to

...

CZYW

POCZ

UCIE

ŚCI.

_RZE

ISTO

Mogę

... ...

Krok drugi to

...

PRZY

POWI

ŚCI.

JĘCI

ALNO

E_OD

EDZI

Mogę

... ...

Krok trzeci to

...

ANIE

NS_I

DOST

RZEG

ATYW

_KRE

_SZA

NOŚĆ.

Mogę

... ...

Krok czwarty to

...

ANIE

REAL

_CEL

IZOW

ÓW.

Mogę

... ...

(51)

Krok piąty to

...

IE_D

PLAN

AŃ.

ZIAŁ

OWAN

Mogę

... ...

Krok szósty to

...

WY_S

A.

TYL_

ZDRO

ŻYCI

Mogę

... ...

Krok siódmy to

...

TREN

PORO EWAN

IĘ.

ZUMI

ING_

IA_S

Mogę

... ...

Krok ósmy to

...

ERES

ROZW OWAŃ

ÓJ_Z

AINT

Mogę

... ...

Krok dziewiąty to

...

Ć_NA_ OTWA

ZMI

RTOŚ

ANY.

Mogę

... ...

Krok dziesiąty to

...

CZYW ODPO

ANIE.

Mogę

... ...

Obraz

Updating...

Cytaty

Updating...

Powiązane tematy :