• Nie Znaleziono Wyników

"Kultura syryjska we wczesnym średniowieczu", N. W. Pigulewska, tł. Cz. Mazur, Warszawa 1989 : [recenzja]

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share ""Kultura syryjska we wczesnym średniowieczu", N. W. Pigulewska, tł. Cz. Mazur, Warszawa 1989 : [recenzja]"

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Jan Gliściński

"Kultura syryjska we wczesnym

średniowieczu", N. W. Pigulewska, tł.

Cz. Mazur, Warszawa 1989 :

[recenzja]

Collectanea Theologica 62/3, 192-193

(2)

t ę p n ą d la w sz y stk ic h c z y te ln ik ó w . P r z e d e w sz y stk im je d n a k p o w in n i z a in te ­ r e s o w a ć się n ią b ib liśc i, te o lo g o w ie i d u sz p a ste r z e , d la k tó r y c h m o ż e s t a ć s ię d u ż ą p o m o c ą w d z ia ła ln o śc i p a s t o r a ln e j.

k s . J a n u s z K r ó l i k o w s k i , R z y m

N . W . P I G U L E W S K A , K u l t u r a s y r y j s k a We w c z e s n y m ś r e d n io w ie c z u

(p rzeł. C z. M a z u r), W a r sz a w a 1989, P A X , s. 3 1 0 + 2 5 il.

D la b a d a c z y sta r o ż y t n o ś c i c h r z e ś c ija ń s k ie j S y r i a sta n o w i o b ie k t sz c z e g ó l­ n e g o z a in te r e so w a n ia . W j e j b o w ie m sto lic y , A n tio c h ii, w y z n a w c y C h r y s t u s a z o st a li p o r a z p ie r w s z y o k r e ś le n i m ia n e m c h r z e śc ija n , p r a w d o p o d o b n ie p rz e z r z y m sk ic h u r z ę d n ik ó w . W in n y m z j e j m ia s t , d z is ie js z e j sto lic y , D a m a s z k u , S z a w e ł w sz c z ą ł p r z e ś la d o w a n ie z w o le n n ik ó w n o w e j re lig ii. W e w sp o m n ia n e j ju ż A n tio c h ii d z ia ła ł s ła w n y b isk u p - m ę c z e n n ik św . Ig n a c y . W t y m ta k ż e m ie ś ­ c ie p o w s ta ła w d r u g ie j p o ło w ie I I I w . s z k o ła e g z e g e ty c z n a , s t o s u ją c a p r z y in t e r p r e t a c ji P is m a S w . m e to d ę lite r a ln ą , b ę d ą c ą w o p o z y c ji d o sz k o ły a le k s a n d r y js k i e j, k t ó r a la n s o w a ł a m e to d ę a le g o ry c z n ą . W A n tio c h ii t a k ż e z n a la z ł s w o je siln e o p a r c ie a r ia n iz m , a p ó ź n ie j n e sto r ia n iz m . I t a k o to d o ­ c ie r a m y d o c z a só w , k tó r e b y ły — j a k się w y d a je — d o ty c h c z a s m n ie j z n a n e, a m ia n o w ic ie d o k u ltu r y s y r y js k ie j o k r e s u w c z e sn e g o śre d n io w ie c z a . N ic w ię c d z iw n e g o , że w ię c e j ś w ia t ł a p o s t a n o w iła rz u c ić n a tę e p o k ę n ie ż y ją c a ju ż d z is ia j r a d z ie c k a u c z o n a N . W. P i g u 1 e w s к a, p r z y g o t o w u ją c o m a w ia n ą t u t a j k s ią ż k ę , k t ó r a sta n o w i o so b liw y o b r a z je j b a d a ń i stu d ió w z te g o w ła ś ­ n ie z a k r e su .

N a d zieło , o k tó r y m m o w a , s k ł a d a j ą s ię : p r z e d m o w a o d r e d a k c ji p o ls k ie j i od w y d a w c y ra d z ie c k ie g o , w stę p , c z ę ść p ie r w sz a , c zę ść d r u g a , p la n k s ią ż k i o p r a c o w a n y p rz e z N . W. P ig u le w s k ą w 1965 г., t a b lic a c h ro n o lo g ic z n a , w y k a z sk r ó tó w , b ib lio g r a f ia , 4 m a p y , in d e k s n a z w o so b o w y c h i g e o g r a fic z n y c h , s p is ilu s t r a c ji, m a p i tre śc i. C z ę ść p ie r w s z a j e s t p o św ię c o n a o św ia c ie i n a u c e s y ­ r y js k i e j w e w c z e sn y m śre d n io w ie c z u . M a o n a d w a ro z d z ia ły . W p ie r w sz y m z n ich a u t o r k a p r z e d s ta w ia t a k ie s p r a w y , j a k : sz k o ln ic tw o s y r y js k ie w e w c z e s­ n y m śre d n io w ie c z u , ź r ó d ła d o h isto r ii s y r y js k ie g o sz k o ln ic tw a , s y r y js k ie sz k o ­ ły w E d e ss ie i N isib is, tr e ś ć z a ję ć w sz k o ła c h s y r y js k ic h , p r o c e s n a u c z a n ia i ży cie sz k o ły w N is ib is o r a z s t a t u t t e j sz k o ły . W r o z d z ia le d r u g im o m ó w io n e s ą z a g a d n ie n ia d o ty c z ą c e n a u k i u S y r y jc z y k ó w , a w ię c : f ilo z o fia , filo z o fia g r e c k a a S y r y jc z y c y , B a r d e s a n e s — u czo n y , filo z o f i p o e ta , A f r e h a t — m ę d r z e c p e r sk i, E fr e m S y r y jc z y k — „ p r o r o k S y r y jc z y k ó w ” , p r z e k ła d y d z ie ł filo z o fó w g r e c k ic h , S a r g i s z R i s ’a in a , s y r y js k a li t e r a t u r a a lc h e m ic z n a , k o sm o g r a fic z n e w y o b r a ż e n ia S y r y jc z y k ó w , s y r y js k ie t r a k t a t y o u p r a w ie ro li. D r u g a z k o le i czę ść , z n a c z n ie k r ó t sz a od p ie r w s z e j, ja k o że n ie d o k o ń c z o n a z p o w o d u śm ie r c i a u to r k i, j e s t z a ty tu ło w a n a B i z a n c ju m , I r a n , S y r y jc z y c y . S k ł a d a j ą się n ią t r z y r o z d z ia ły , w k tó r y c h p r z e d s ta w io n e s ą n a s t ę p u ją c e s p r a w y : ro z p o w sz e c h n ie n ie się c h r z e ś c ija ń st w a w I r a n ie i p r z e ś la d o w a n ie c h r z e śc ija n , o r g a n iz a c ja K o ś ­ c io ła w Ir a n ie , S y r y jc z y c y - m o n o fiz y c i.

O m a w ia n a t u t a j k s ią ż k a s ta n o w i c e n n y w k ła d W. N . P ig u le w s k ie j do b a d a ń i stu d ió w o r ie n ta listy c z n y c h . N ie w ą tp liw ą z a s łu g ę z a je j u p o w sz e c h ­ n ie n ie w ś r o d o w isk u p o lsk im m a ją C z. M a z u r , k t ó r y d o k o n a ł j e j p r z e k ła d u ,, o r a z T . G o ł g o w s k i , k t ó r y j ą z r e d a g o w a ł i fa c h o w o o r a z s t a r a n n ie o d s t r o ­ n y n a u k o w e j o p r a c o w a ł. S z c z e g ó ln ie c e n n ą rz e c z ą j e s t sp o r z ą d z o n a p r z e z te g o o sta tn ie g o b ib lio g r a f ia , k t ó r a d o ty c z y n a s t ę p u ją c y c h z a g a d n ie ń : 1. J ę z y k s y ­ r y js k i : g r a m a ty k i, c h r e sto m a tie , sło w n ik i 2. P ism o s y r y js k ie : in sk r y p c je , m a ­ n u s k r y p ty 3. L i t e r a t u r a s y r y js k a 4. N a u k a s y r y js k a : sz k o ln ic tw o , S y ry jc z y c y ja k o t łu m a c z e 5. P o c z ą tk i c h r z e ś c ija ń s t w a w M e z o p o ta m ii: E d e s s a , H a r r a n 6. K o ś c ió ł n e s to r ia ń s k i: h is t o r ia , t o p o g r a f ia 7. S y r y jc z y c y - m o n o fiz y c i: h is t o r ia ,, t o p o g r a f ia 8. C h r z e ś c ija ń s tw o w śr ó d p le m io n a r a b s k ic h n a p o g r a n ic z u S y r ii i M e z o p o ta m ii: L a c h m id z i i G h a s s a n id z i 9. C h r z e ś c ija ń s tw o w p o łu d n io w e j A r a ­

(3)

b ii 10. I r a n s a s a n id z k i: h isto r ia , k u lt u r a , r e lig ią 11. I s la m a c h r z e ś c ija ń stw o w p a ń stw ie k a lifó w 12. C h r z e ś c ija ń s tw o w A z ji Ś r o d k o w e j, w z d łu ż J e d w a b n e ­ go S z la k u i w C h in a c h 13. C h r z e ś c ija ń s tw o s y r y js k ie w In d ia c h 14. M o n a sty - c y z m s y r y js k i 15. L it e r a t u r a w ję z y k u p o ls k im n a t e m a t S y r y jc z y k ó w . P o ­ d o b n ie cen n e s ą in d e k s y n a z w o so b o w y c h i g e o g ra fic z n y c h , k tó r e s p o r z ą d z iła M a łg o r z a t a Z i ó ł k o w s k a - M a z u r .

k s . J a n G l i ś c i ń s k i S D B , W a r s z a w a

J a n G A C , M o j a Z i e m i a Ś w i ę t a , W y d a w n ic tw o „ K l i o ” , Ł ó d ź 1992, s. 272. P r z e m ia n y sp o łe c z n o -p o lity c z n e w P o lsc e , ja k ie n a s t ą p ił y p o 1989 r., i n a w ią z a n ie p r z e z n a s z k r a j s to su n k ó w d y p lo m a ty c z n y c h z Iz r a e le m z a o w o ­ c o w a ły w y d a tn y m w z m o ż e n ie m r u c h u p ie lg r z y m k o w e g o d o Z ie m i Ś w ię t e j. W o k r e sie P R L - u ty lk o n ie lic z n y m u d a w a ło się d o trz e ć do św ię ty c h m ie js c c h r z e ś c ija n , w y z n a w c ó w ju d a iz m u i m u z u łm a n ó w , a n a jc z ę ś c ie j b y li to d u ­ ch o w n i. P e w n e p o le p sz e n ie s y t u a c ji i o tw a rc ie d o k o n a ło się w p o ło w ie la t 80. W ra z z o d w ilż ą p o lity c z n ą c h r z e ś c ija n ie w P o lsc e u s i ł u ją o d r a b ia ć z a le g - g ło ś c i n a g r o m a d z o n e p r z e z l a t a k o m u n isty c z n e j in d o k t r y n a c ji o p a ń stw ie I z r a e l i p r a w ie c a łk o w ite j n ie m o ż liw o śc i p o d ró ż o w a n ia do te g o k r a ju . N a p r z e ło m ie k w ie tn ia i m a ja 1992 r., p r z y w sp ó łp r a c y a m b a s a d y I z r a e la o r a z p o ls k ic h i iz r a e ls k ic h lin ii lo tn ic z y c h , o d b y ła się n a jw ię k s z a z d o ty c h c z a so ­ w y c h , bo lic z ą c a p r a w ie 1200 o só b , p ie lg r z y m k a , z o rg a n iz o w a n ia p rz e z B iu r o P ie lg r z y m k o w e K s ię ż y P a lo ty n ó w . O d p o c z ą tk u la t 80. d y s p o n u je m y d o b r y m i p r z e w o d n ik a m i (p ió r a k s. S . J a n k o w s k i e g o o r a z D. В a 1 d i e g o O F M w p r z e k ła d z ie А . К o- w a 1 s к i e g o) i k o lo ro w y m a lb u m e m z a ty tu ło w a n y m Z ie m ia Ś w i ę t a . W zn o­ w io n o (n p. M . K u n c e w i c z o w a ) i w y d a n o (np. J . D o b r a c z y ń s k i ) k s ią ż k i z z a p is a m i p rz e ż y ć , d o z n ań i w z ru sz e ń p ie lg r z y m ó w , sz y b k o z n ik a ­

ją c e z p ó łe k k s ię g a r s k ic h . C o r a z o b f it s z ą lite r a tu r ę w z b o g a c a ją f ilm y i k a ­ s e t y w id eo , a ta k ż e n a g r a n ia i a u d y c je r a d io w e . K s i ą ż k a J . G а с i a, h is t o ­ r y k a i p o d ró ż n ik a , z je d n e j s tr o n y w łą c z a s ię w ten n u rt, z d r u g ie j o f e r u je c z y te ln ik o m c o ś w ię c e j. O b o k z a p is u g łę b o k o o so b isty c h p rz e ż y ć o tr z y m u je m y w n ie j p o r c ję s o lid n e j w ie d z y o Z ie m i Ś w ię t e j i je j m ie sz k a ń c a c h , z a ró w n o w o d le g łe j — b i b lijn e j i p ó ź n ie js z e j — p r z e sz ło śc i, j a k i o ich ż y c iu d z isia j. K s i ą ż k a n ie r o śc i p r e te n s ji, a b y p e łn ić ro lę p r z e w o d n ik a , c h o c ia ż m o ż e ją z p o w o d z e n ie m w y p e łn ia ć . A u to r d z ie li się sp o str z e ż e n ia m i p o c z y n io n y m i p o d c z a s tr z y k r o tn e g o p o b y tu w Iz r a e lu : n a p r z e ło m ie w io sn y i l a t a 1986 r., w le c ie 1987 r. i p ó ź n ą je s ie n ią 1988 ro k u . L e k t u r a d a je p e w n o ść , że d o b rz e p r z y g o to w y w a ł się d o ty c h p o d ró ż y . K s ią ż k a z a w ie r a m n ó stw o fa c h o w e g o m a t e r ia łu in fo r m a c y jn e g o , z a c z e rp n ię te g o z r o z m a ity c h p u b lik a c ji i ro zm ó w o r a z r e m in is c e n c je in d y w id u a ln y c h p r z e m y śle ń , w k tó r y c h n ie b r a k o d n ie ­ sie ń d o w ła sn e g o ż y c ia , in n y c h p o d ró ż y i ró ż n y ch c ie k a w y c h sk o ja r z e ń . I sto tn y m w a lo r e m j e s t c z ę ste o d w o ły w a n ie s ię d o t e k stó w P is m a Ś w ię te g o , d z ię k i c z e m u c z y te ln ik , d la k tó r e g o Z ie m ia B ib lii n a d a l p o z o sta je je d y n ie w s f e r z e m a r z e ń , m o ż e o c z y m a w y o b r a ź n i p o d ą ż a ć z a a u to r e m . P o ż y tk i z le k t u r y w s p o m a g a ją s ta r a n n ie d o b r a n e i d o sk o n a le w y k o n a n e f o to g r a fie .

M o j a Z i e m i a Ś w i ę t a , d z ie ło h is to r y k a , p o d ró ż n ik a i fo to g r a fa , u m o ż liw ia f a s c y n u ją c ą p r z y g o d ę z z ie m ią J e z u s a , J e g o M a tk i, b o h a te r ó w w ia r y S t a r e g o i N o w e g o T e s ta m e n tu , z ie m ią A p o sto łó w i p o c z ą tk ó w K o ś c io ła , a ta k ż e z z ie ­ m ią ż y ją c e g o ju d a iz m u , c h r z e ś c ija ń st w a i isla m u . B a r w n y i — n a sz c z ę ś­ c ie (!) — e m o c jo n a ln y z a p is p r z e ż y ć b a r d z o w c ią g a , a z a r a z e m w z b o g a c a w ie d z ę h isto ry c z n ą , g e o g r a fic z n ą i to p o g r a fic z n ą c z y te ln ik a . T r z e b a z a c h ę c a ć , a b y w ię c e j lu d z i św ie c k ic h , o d b y w a ją c y c h t a k n ie z a p o m n ia n e p o d ró ż e, d a w a ło św ia d e c tw o sw o im p rz e ż y c io m , d z ie liło się n im i i w z b o g a c a ło i s t n ie ją c y m a ­ t e r ia ł p a m ię t n ik a r s k i d o ty c z ą c y Z ie m i Ś w ię t e j. S p o r e p o ż y tk i z le k t u r y o d ­ n io są s p e c ja li ś c i: b ib liśc i, te o lo g o w ie i h isto ry c y . Wlielu o d b y ło p o d o b n e p o d

Cytaty

Powiązane dokumenty

notując przebieg rozprawy, posługiwali się pismem stenogra­ ficznym, które następnie zastępowano zwykłym, a sporządzony dokument umieszczano w archiwach sąd o w

wśród wszystkich zgromadzeń zakonnych w Polsce na tem at: Udział polskich zgro­ madzeń zakonnych w pracy misyjnej Kościoła oraz dalszych uzupełnień przy

Although no evident decline of loading stiffness can be identified in all fatigue tests, the relation between the displacement and number of cycles exhibits a typical fatigue

The distribution of the ratio reflects the operational point FIGURE 3 Left: The Greater Gabbard wind farm layout with the met masts IGMMZ (northerly) and IGMMX (southerly) shown

Ponadto dodał, że postulat doktryny doty- czący przeniesienia przeszkody choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego do wad oświadczenia woli jest - zdaniem Księdza Profeso- ra

Fotografie powinny być wykonane na papierze błyszczącym (format 13x18 cm) lub przekazane w formie elektronicznej z rozdzielczością 300 dpi, z oznaczeniem ich

Representations of children as consumers in the studied material suggest that con- sumption is strongly connected to ideas of modernity and to representations of the modern child, but

In order to present current statistical portrait of development of regions in Poland in terms of analyzed variables and compare obtained study results with different moment in