• Nie Znaleziono Wyników

"Catalogue des manuscrits de l'abbaye de Maredsous", Luc Knapen, Turnhout 1997 : [recenzja]

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share ""Catalogue des manuscrits de l'abbaye de Maredsous", Luc Knapen, Turnhout 1997 : [recenzja]"

Copied!
2
0
0

Pełen tekst

(1)
(2)

Zapiski krytyczne i sprawozdania

233

Guido H e n d r i x, Bibliotheca auctorum, traducto-rum et Scriptotraducto-rum Ordinis Citerciensis, 1.1. Vicariatus generalis Belgii, Bibliotheek van Faculteit der God-geleerdheid, Leuven 1992, ss. XXXXVIII, 416. Autor postawił sobie za cel skatalogowanie letteraria

cister-ciensia Belgica, tzn. „rezultatów aktywności cystersów na polu

teologii, duchowości, kultury i nauki", łącznie z kopiami i mi-niaturami, na obszarze Belgii w okresie do Rewolucji Francu-skiej. Znajdziemy tu zatem teksty hagiograficzne, kroniki,

lite-rae confraternitatis, piśmiennictwo dewocyjne, twórczość

literac-ką, a także wszelkie ślady działalności intelektualnej: noty w ko-deksach, zapiski proweniencyjne, kolofony itp. Nie znajdzie-my zaś tekstów zakwalifikowanych jako archivalia, juridica oraz np. pamfletów. Drugi tom będzie obejmował Vicariatus generalis

Leodii.

M. D.

Mittelalterliche Bücherverzeichnisse des Klosters Ful-da und andere Beiträge zur Geschichte der Bibliothek des Klosters Fulda im Mittelalter, hrsg. von Gangolf S c h r i m p f in Zusammenarbeit mit Josef Lein-weber (f) und Thomas M a r t i n (Fuldaer Stu-dien, 4), Verlag Josef Knecht, Frankfurt am Main 1992, ss.XI, 316, 15 ryc.; Regina Hausmann,Die theologischen Handschriften der Hessischen Landesbi-bliothek Fulda bis zum Jahr 1600. Codices Bonifatiani 1-3, Aa1-145a (Die Handschriften der Hessischen Landesbibliothek Fulda, hrsg. von Hartmunt B r o -s z i n -s k i, Er-ster Band), Otto Harra-s-sowitz, Wie-sba- Wiesba-den 1992, ss. LV 374.

Biblioteka sławnego opactwa w Fuldzie, założonego w 744 r. przez św. Bonifacego/Winfrida, uległa zniszczeniu i rozproszeniu podczas wojny trzydziestoletniej. Jej zbiory trafiły do Kassel, Ba-zylei, Rzymu, Londynu, Einsiedeln i Karlsruhe.

Dzieje tej dawnej, już nie istniejącej biblioteki, przybliża pierwsza z wymienionych prac. Znajdziemy w niej edycję sze-ściu znanych średniowiecznych katalogów biblioteki, z których najstarszy powstał w VIII w., a najmłodszy w XV w. oraz zarys średniowiecznych dziejów biblioteki pióra J. Leinwebera.

Po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej na miejscu, w Ful-dzie, pozostały tylko trzy sławne kodeksy Bonifacego, przecho-wywane jako relikwie w skarbcu katedralnym, a być może także fragment sakramentarza z rękopisu Aa 136 (ryc. 3). W 1773 r. trafiły one do nowej biblioteki opactwa, w której znalazły się tak-że inne ważne kolekcje rękopisów z Fuldy (m.in. z bibliotek jezui-tów, seminarium papieskiego, biskupiej) oraz z różnych oko-licznych instytucji kościelnych — największą wagę ma tu zbiór 95 rękopisów z fundowanego w 1056 r. opactwa w Weingarten. Nowa biblioteka zawiera zatem zbiór kodeksów rękopiśmiennych ilustrujących dzieje całego regionu.

Ten ważny zbiór został skatalogowany w drugim z wymie-nionych wydawnictw. Pierwszy tom obejmuje, oprócz wspom-nianych Bonifatiani, zespół Aa, czyli teologię. W tomie drugim (w przygotowaniu?) znajdą trzy pozostałe zespoły: B (historia), C (filozofia), D (juridica).

Luc K n a p e n, Catalogue des manuscrits de l'abbaye de Maredsous (Bibliotheca manuscripta monaste-riorum Belgii, 1), Encyclopédie bénédictine, diffu-sion: Brepols, Turnhout 1997, ss. XX, 229. Tom ten otwiera nową serię wydawniczą, poświęconą zbio-rom rękopiśmiennym w istniejących i nieistniejących opactwach benedyktyńskich i cysterskich Belgii (Bibliotheca manuscripta

mo-nasteriorum Belgii).

Biblioteka powstałego w 1872 r. opactwa w Maredsous nie może być, z natury rzeczy, bardzo zasobna w rękopisy. Niemniej katalog opisuje ok. 200 kodeksów, zakupionych lub uzyskanych w darze. Ozdobą kolekcji jest wczesnośredniowieczny, sławny „Brewiarz z Grammont", którego cztery tomy zostały bogato iluminowane w opactwie Saint-Adrien. Wśród innych wymienić można Decretale z opactwa Liessies z XII w., brewiarz z opactwa Mont Saint-Michel z XIV w., zwyczaje bursfeldzkie przygotowa-ne dla opactwa w Éname czy mało znany tom rycin Werprzygotowa-nera.

M. D.

Atanase d'Alexandrie, Vie d'Antoine, introduc-tion, texte critique, traducintroduc-tion, notes et index par G. J. M. B a r t e l i n k (Sources Chrétiennes, 400), Éditions du Cerf, Paris 1994, ss. 432.

Najsławniejszym z pierwszych pustelników egipskich był św. Antoni Pustelnik (ok. 251-356). Jego życie spopularyzował w Żywocie sw. Antoniego współczesny mu biskup Aleksandrii, św. Atanazy Wielki (ok. 295-373), opisując heroiczną drogę człowieka do osiągnięcia absolutu przez walkę ze słabościami ciała i umysłu oraz pokusami szatana. Od tego czasu św. Anto-ni stał się patronem chrześcijańskich eremitów i mAnto-nichów, a je-go żywot pióra Atanazeje-go należy do najważniejszych tekstów monastycznych. Można wręcz stwierdzić, że na jego bazie roz-winął się monastycyzm chrześcijański. Egzemplarz żywotu znaj-dował się w każdym klasztorze, a jego treść znał każdy mnich. Od początku też był tłumaczony z oryginału greckiego na różne języki: łaciński, koptyjski, etiopski, armeński, gruziński, staro-słowiański i inne.

Dotychczas podstawową edycją krytyczną tekstu greckiego było wydanie z 1698 r., przygotowane przez mauryna, Bernarda de Monfaucon. Nowe wydanie znacznie się od niego różni (róż-nice wariantów zestawiono na s. 109-121), oparte jest bowiem na znajomości 50 rękopisów. Aparat krytyczny uwzględnia, prócz 25 rękopisów, także najstarsze tłumaczenia (łacińskie anonima i Ewagra, syryjskie i sahidyjskie oraz wydania Hoeschela (1611), Piscatora (1627), kolońskie z 1686 oraz Montfaucona.

Równoległe tłumaczenie francuskie poprawia dwa wcześ-niejsze: Arnaulda d'Andilly (1653) i B. Lavauda z 1943 r., opar-te na wydaniu Mantfaucona.

M. D.

Cytaty

Powiązane dokumenty

trafiły one do nowej biblioteki opactwa, w której znalazły się tak- że inne ważne kolekcje rękopisów z Fuldy (m.in.. Nowa biblioteka zawiera zatem zbiór kodeksów rękopiśmiennych

Nie jest to jednak powszechnie przyjęta praktyka – nie zastosowano jej w katalogach inkunabułów zuryskiej Biblioteki Centralnej z 2008 roku i biblioteki kantonu Argowia z 1985

L’ćcart identique chez les femelles et les males est constatś seulement dans la longueur du profil du crane, tandis que les autres traits de mesurage dśmontrent entre les sexes

Similarly, people belonging to C- Group were characterised by long or me- dium-long skulls with medium-high and medium-acrocranial, medium-broad brow with narrow and long or

Rosenbrock- Wanner methods follow from a linearisation of a DIRK scheme, thereby loosing some sta- bility and accuracy properties of the implicit Runge-Kutta scheme, but

Using known photochemically and thermally-promoted acid-producing reactions, unique mechanically sensitive chemical functionalities (mechanophores) with acid-releasing

Nous croyons que ce qui décide du caractère inform atif de la dite note, et en consequence perm et d ’établir un rapport d ’équivalence entre l ’intention de l

Les chants de l’"Ungaricum" dans les manuscrits polonais antétridentins. Collectanea Theologica 51/Fasciculus specialis,