Przeglądaj według daty wydania

23  Download (0)

Full text

(1)

DANUŚE KŚICOVA

Brno

„CTOJIBNBI” KAPJIA HAIIERKA

Raper Hanek, co qHA cMepru koroporo 25 qekaópa 1958 r. MCIIoJ1- HMJIOCb Y?KE J|BAJNATb JET, HUPUHANJIEKAT K CAMKIM ÓOJIbIIAKM UELICKAM NHCaTeJlAM Iiepiojqa MEKy HABYMA MADOBKIMAU BOŃŃHAMA. OH DOĄWJICA 9 anBapa 1890 r. B MecTeqke Mase CBaToHeBule B "HeXHH, B CeMbe Bpaua.

CBoe oOpasoBańne B yHuBepcuTeTax IIparm, Bepumaa u Ilapu;ka 0H BAKOHYMWJI 3ALNATOŃ Ą40KTOpckoi qruccepraquu. JlureparypHyto U3BeCT- HOCTb OH NOJIYAKII KAK MH ero Opar Hocnut Mociie BbrxOja H3 IE4ATA KHMUTA IOHOLIECKAX UHBEKTUB (a) Kpakonowa (Pybenaura — 1918) u cóopHnka HOBOKIIACCHIACTHYECKAX pACCKA30B Ceepkaiowue eay6uHbi (1917). € 3roro MOMeHTa H|oporm ÓpaTbeB HUarekoB yłke pAaCXOĄATCA. CBOIO IIepBylo CaMO- CTOATEJILHYIO KHAry (Qunocofckońi upoabi Raper Harnek HasBai Pac- namue (1917), MOsKeT Obrrb M3-3a MYyUUTEJbHBIX 3ATAĄ|0K, JĘJIA KOTODBIX OH He HaXOJ]HT pa3pelIeHHA B 3TAX HOJLY |ETEKTUBHBIX HOBEJIJIAX. B CBOHX MyuumeabHbix pacckasax (1921) Harek qNocTuraeT BbICOKOTO XyN0?Ke- CTBEHHOTO MACTEpcTBa, Tem Oojee BIIEYATIIAIOINETO, 4€M MYyUHTEJIbHEe Óbnia u300pazkaeMbie Ipoó.reMAI.

Or »roro nepBoro iepuojqa TBODYECTBA Harleka 3HA4ATEJIbHO OTJIA- 4AIOTCA TO IOCJHEBO€HHKIE HpoH3BeXCHMA. B 3T0 Bpema Harek paóoTaz TIIABHBIM 00pa30M KAK HpaMaTypr. Mo»kHo IpuBecTA HampuMep qnpamy Paaóoiinuk (1920), yronmo PYP (1920), koropaa mpuHocar Hareky MUDpOBY!O CJIaBy, MIH OJeCTAMYIO CATUPUAECKYIO KOMEJMIO 0O60MX OpaTbEB Ha cusau Hacekombic (1921). OrRHOBpeMEHHO BO3HAKAIOT IIepBble yTO- nudeckue poMaHbi Kapsia Harnexa. IIpopoueckuM MO3KHO HA3BATb OCO- 6óenio Kpaskamum (1924), rąe OH upeącKAa3HBAET, KYJA MOTJIIO ÓBL IpA- BecTu BJioyroTpeOjleHne aTomMHOŃ aueprueń. B KOHHE ĄABANNATBIX TOJĄOB Uarnek ne4araeT B raaere ,„Lidovć noviny” qeTeKTUBHble HOBEJLIbI B CTHJIe Uecreprona Pacckasbi us o0Ho20 kapmana u Pacckaawi ua Ópye020 kap- Mana (1929). C xyHNoecTBeHH0i TO4KH 3DEHHA HEOÓBIKHOBEHHO 3Ha- 4YAUTEJIbHOŃ ABIAETCA TpHJIOTUA Iop0yóaa (1933), Memeop (1934), O6bikno- eeuHaa wcusHb (1934), rpunorua, 6saronapa koTopoii Harek cTaHOBUTCA OĄHUM M3 Jryuluax HpeqcraBuTrejeńi COBpeMEHHOTO MADOBOTO poMaHa.

Bo Bpema o60cTpeHuA MeKNYHApoHOTO IHOJIO;KEHHA Harek BO3BPAa-

(2)

36 Danuże Ksśicovć

IqaeTCA CHOBA K fopMe yTonnu. OH numer pomaua BoliHa c caaamaH0paMu (1936). B 3roum nponsBeqReHuH OH ONHCHIBAET CMEDPTEJIBHYIO OILACHOCTB, KOTOpyło IipeqcTaBjiaeT coóoń Qarmsm. Qanmu3m, UOROÓHO QaHaTu- 4yeCKUM JIOHCTODHYECKAM CAJIAMAHĄDAM M3 pomaia "Hareka, yrpoxaeT ruóeJbiIo BceMy MHpy. DSTa HANpAKEHHAA JNOBOCHHAA aTMOCÓEPA 1Ipo- 6ynmia cHoBa B Hareke npamarypra. TakuM 0Ópa30M BO3HHKAIOT jĄ4Be nyumne ubecHi Kapsra HUaneka Beaaa 601e3ib (1937) u Mamb (1938), HpuHaNIe;KAINHMe K CHIBHCŃMAM AHTUMHJIHTADHCTHU1ECKAM IIPOH3BEJE- HHAM BOOOLnIE.

Kunro40M K MHOTOCTODOHHEMY U CIIO3KHOMY TBOpuecTBy Halieka, KOTOPoe MOJHO ÓBIJIO B HACTOAINEM KpATKOM OÓ30pe JIMIIE OOÓDPACOBATK B OÓINAX uepTax, ABJIAETCA €TO HEOKOHTEHHKIH poMaH /KuaHb U m6e0p4eCM80 KOM- nosumopa ©GoamuHa (1939), B koTopoM Harnek BbIcKA3AJI CBOe Kpero IIO3TA: HEJĘĄOCTATOUHO HMETb TAJIAHT, ECIH XYJNOJKHAK pAÓOTAET He CO3Ha- Bad CBOei MOPAJIBHOŃ OTBETCTBEHHOCTH. My;kecTBo Hareka B ero J„IAdHOfń 3KABHH H XYJĄOJKECTBEHHOŃ NEATEJIBHOCTH, KOTODOE OH HDOABHUJ B CAMBIŃ TpynHbii IepuOl ?>KHSHH UEIICKOTO HapoRa, CBHNETEJIBCTBYET O TOM, 4TO 3T0 ÓbuIo TpeOOBaHMe, HUCIIOJIHEHHE KOTODOTO OH KCKYNKMJI BIOCJIEN- CTBHH IEHOŃi COÓCTBEHHOŃ 3KH3HH. .

OueHb OÓ0Jbiioe 3HadeHie B JxrureparypHoii NReATeibHocTH "Hareka HMEJIO €rTo CoTpyNHHUeCTBO C EKENHEBHOŃ 1IeuaTbio. IIpu noApoóHoM HaGNIoXqeHHH pa3BUTHUA UaIeKAa KAK HACATEJIA BANHO, ATO 3TO COTDYNHH- 4u€CTBO OBIUIO O4€Hb HHTEHCHBHPIM A UTO OHO OTHOCHJIOCh K CAMOMY HavaJry ero TBOpuecTBa. CBOM IIepBble ONBITBI Harek NOMEINAJI B pA3HbIe razeTBl M GKEHENEIBHMKH, KAK 3TO OÓBIUHO NEJIAIOT HauHHalomiie ABTOpk. Ho nIA Kapira Hareka xapakTepHO, UTO OH O4€Hb CKODO CTAJI BMECTE CO cBouM Oparom IlocufomM COTPyNHHKOM HECKOJIBKAX HKypHAJIOB. YV;ke B 1908 r. Gparba Uareku paóoTaior kak pefepeHTB u300pa3uTejrbHOTO HCKYCCTBA Mpu OpHeHCKOM €;KEHEJEJIGHMKE „Snaha””. OnHoBpeMeHHO OHA IIOMELIAJIA HHTEpeCHBIE KDUTUWECKAE CTATEH O COBDEMEHHOM M30Ópa- BHTEJIBHOM HCKYCCTBE B HpyToM MOpaBCKOM ;KkypHAJIe ,,Moravsko-slezską revue”. KpoMe TOTo OHM COTDYJNHMYAJIA M B EKCHEJEJIBHUKAX „„Piehled”

u „Stopa”. Ilocjre Bo3BpameHna ns Ilapn;ka, rxre o6a ÓpaTbA ÓBUIM B 1910 — 1911 rr., iocap Harek CTaHOBHTCA TJIABHBIM peTAKTODOM €;KEMECAHUHHKY

„„Umólecky mósićnik”, B To Bpema kak Kapesr Uarek paOoTaeT B 3T0M sKYpHaJIe KAK JlATepaTypHBii KpUTHUK. IIO3TOMY HeEyNHUBHTEJbHO, TO

1 3q€CB M B HAIBHEHMEM A BOCIOJIbBOBĄJĄCH pykonacHośt 6xónnorpafnień M3 qa- rerA npomsBeqennit Kapra Haneka, MupocząBa Tanaka (Miroslav Halik).

(3)

„Cmoa6yw' Kapaa Haneka 37

Kapesr Hanek B 1917 r., IOCJIe OKOHYAHMA YHHBEDCHTETA, HAXOJMT CBOIO iepBylo IIOCTOAHHylo paóoTy COBMECTHO € Óparom IiocapoM B pexXakIMM qeuickoń razeTrbi ,„Nórodni listy”, NoIy:IApHOCTb KOTODpOŃ CO3ĄAJ KOTJĄXA-TO Beluknii 4e1ICKHi IIO3T M aBTOp (QeJlbeToHoB ii Hepyxa. Kaper Hanek pa6oTasr B aroii raaeTe kak pejqakTop B oTĄEJIe KyJlbTYpBI. Ero 3axqaueh OBLIO peHaKTHpoBATb M IIACATb KPHTUYECKAE CTATbH 06 HU300ÓpABUTEJbHOM HCKYCCTBE M JIuTeparype, peNeH3HA, CJIEJTUTŁ 3a COBPEMEHHKIM COCTO- AHMEM >KYPHAJIOB B OTJEJIe „„Hlidka Gasopiseckó”; unorxa Harek nKcaJI nA 3Toli raaeTki u (peslbeTOHki. Korxa B 1918 r. „Nórodni listy” ÓBuIk BpeMeHHO 3AKDBITKI, K. HUanek pa6oTAJ1 B ra3eTaX, KOTODKIE IIOABHJIAC BMeCTO »kypHaJa ,,NArodni listy”; aTo Okurm ,„Nórodni noviny” M rsIaB- HBIM OÓpa3om „,,Cesta”. Emy Óbuio iopyueHo Tak;ke peNaKTUDOBAHHE ornesra ,,Hlidka tćasopiseckń”, rqe OH NoMEINAJI CBOH KPHTHYECKHE CTATbBA 06 u306pa3uTeJIbHOM ACKYCCTBE. OTpoMEBIii murepec K. Haneka K m300pa- 3MTEJIBHOMY HCKYCCTBY, HpOABKBNIKICA B IEJIOM pare peQepaToB HA KpH- Tuueckux CTATeji, MO3KHO OÓbACHATb HECKOJIbKUMA INPpUYHHAMAH. IIpekxe BCETO 3TO ÓBLIA ETO CIIOCOÓHOCTH K M30ÓPABHTEJIbHOMY HCKYCCTBY, KOTO- pble OH IIO3THee TAK ODUTHHAJIbHO IIpOABKJI B KIJNOCTPANUAX onnucaHiiń cBoux 1yTemecTBnii. HeMeHburylo poJlb CHirpAJIa 3qeCh TAKIKE EPO ÓOJIb- maa 3pyNUNHA NO BOMpocaM M306pa3UTEJIbHOTO MCKYCCTBA M TECHOE cOTPyNHH1ECTBO C€ ÓPATOM — XYJNOJKHMKOM, CTABIIHM BIIOCJIEĄCTBHH Bbl- NAMIIAMCA IpeĄCTABHTEJIEM MELICKOTO IIPOTpeCCHBHOTO MCKYCCTBA.

K nepetHio :4yPHaJlOB, COTPYNHAKOM KOTODBIX KOTJĄA-TO 6su1 Raper HUanek, MO3KHO ÓbBUJIO Óbi IpHcoeXHHMTbC ATUPHYECKH €;>KEHEĄEJILHAK

„Nebojsa”, moaBuBmnica B IIpare HenmocpeĄącTBeHHO IIOCJIe BO3HUKHO- BeHiA UexoCJIoBanKOH pecryOnnku B 1918 r. Ero uaqarejjeM M OTBET- CTBEHHHIM peNrAaKTOpoM ÓWuI MocnQ "Harnek, a UIeHaMH pexXakqMoHHOń komierau Kapel Uarek, Bukrop J[sk, Ha Tepóei, H. C. Maxap (K. Ca- pek, Viktor Dyk, Jan Herben, J. 8. Machar). Kapesr Uarek IMACaAJI B 3T0M sxypuajie B 1918—1919 rr. nox NceBqOHUMOM IlIO1ek*. OH noMe!InaJI TAM HOJIMTHU1ECKHE CTHXM HA BJIOÓY THA B CTMJIE ZNArpaMM I'aBJIUYEKA.

Hanóoiee Ba;KHBIM OJTHAKO ÓbBUIO COTpyNHMiecTBo Kapiia Hareka B liiepeqoBOi MOpaBCKkOŃ raaeTre „Lidovć noviny” (naubme „JIax0Be HOBHHBT"), HOJIb3OBABINeŃHcA xopouień peryranień. SHauenie 3Toli razeTbl B KyJlbTypHO-OÓleCTBEHHOŃH JNEATEJIbHOCTH IIepBOi pecryónnku ele He ÓbLIO OIEH€HO IO BACJLYTAM. ,,JIMXOBe HOBHHKO* ÓBLIA OCHOBAHBbI Yy?KE B 1893 r. OHH OTIMYAJIMCb OT OCTAJILHBIX TA3ET TJIABHBIM o6pa30M TEM, 4TO 3A HAMH HE ÓBUIO HHKAKOJ IOKpOoBHTEJBCTBYIONEŃ HM INOJUTHYECKOK naprun. B snoxy nepBoi peciyOiIMku OHM, KOHEW4HO, CTOAJIM NEJIHKOM

*» TIpoasBunye „„Plocek” nana Kapxry Haneky B nercTrBe ero 6a6yrka.

(4)

38 Danuże Kśicovd

Ha NMpaBHTe.IbCTBEHHOH TO4KE 3DEHHA. TOTĘAMHIOI UX HOJIUTMYECKYIO OpueHTaNiIo MO;kHO ÓBLIO Óbl OXapAKTEpH3OBATŁ KAKk ÓypikyaBHYIO XEMO- kpaTrmio. Boslbmyto 3acjryry B noq60pe CoTpyXHHKOB 3T0it rAa3eTBI uocJie nepBofi MUpoBOfi BOŃHBI MMEJI TJIaBHbli peqakrop ApHomr Teuupax (Arnośt Heinrich). dTo Óbui U€J10BEK BKIĘAIOINMXCA OPTAHA3ANAOHHBIX cnocoóHocTeń, ropa4o uioóuBumii ;KyDHAIMCTHKY. OH TJIyGOKO BEpWII B OTPpoMH0€ 3HA4eHHe He4ATA B Ą4EJIE INpOCBEIĄCHMA M IIOTOMY CTAPAJICA HańiTUu BBUTAIOINMXCA COTDYNHHKOB ĄJIA CBOei ra3erb. OH CTpeMMICA OÓHOBHTŁ (QeJIbETOH B jxryxe Tpaqunmii Hepyqm. Ilo »roit mpuunie OH pelM.I HpHBJIe4b B pERAKINMIO H3BECTHOTO TOTĄĘA YłKe rAcaTera K. Ha- neka. IIpAMBIM HOCPEHNHHKOM IpHUHATHA ÓpaTŁEB HUanekOB B peXaKLMIO

Obri He J. Bacc (E. Bass), kak 06 sroM Bcerqa roBopuTrca, a ©. Illesrera, uX Kojuiera eIqe Io paóoTe B %kypHazre ,„NArodni listy”, craBmnii uj1eHOM perakNiM BO BpeMA CBOETO OTÓBIBAHUA B BpHO BOHHCKOŃ MOBHHHOCTA.

PemeHne ÓbLIO ÓbIcTPO NpHHATO BBAJTY YBOJIBHCHHA C IOCTA pejTAKTOPA razeTkI ,„Narodni listy” Mocupa HUaneka PamnubmM. K. HUanek Ma COJIh- NADHOCTH ylieJI BMECTE € HUM. TakuM O6pa30M BO BDeMA BCTpeHH HOBOTO 1920 rona OpaTba Hareku qOToBOpMIJIKC Io TejrepoHy € ipa;kCKOŃ U ÓpHCH- ckońi peqaknueń ,„JIANOBŁIX HOBUH”. 1 anpera 1920 r. no mcre4eHHH qoroBopa c ,„HapoxrHbrmu xmcramn” 06a 6paTba Hadafii paGoTaTb B „JIN- qOBBKIX HOBAHax”. Kapesr Hanek o6a3asca nacaTb „crojróenń”* (sloupek) uJlM QeJIbeTOH, peIIOPTA?K HM CTATBM B OTĄEJIE KYJIBTYDKI, COOÓLĄATB IIpAK- CKHE HOBOCTA, IIDHBIIEKATb ÓEJLIETPACTOB JĘJIA ,„JIAĄOBEIX HOBHH, IACATB nuTepaTypHbie CTATbH, 3AMETKU M T. rr. Mocuf Harek KpoMe „„CTOJIÓNOB"

u ÓeIbeTOHOB — pyKOBOĄATŁ pejepaTama Ha TeMbl H306pa3HTEIbHOTO HCKYCCTBA, HNOCTABJIATŁ peIIopTa;k Io BonrpocaM KyJlIbTypb MH HOBOCTEŃ u3 Ilparm, pHcoBaTb u npuoópeTaTb KApTMHKH M TEKCTBI JNJIA CATUDM- qeckoft AaCTH ,,JIMITOBBIX HOBUH”.

Ilornosxenne Kapira Hareka B „JIWĄYOBBIX HOBUHAX” C TEHEHMEM Bpe- MEHH MEHAJIOCb; IIO Mepe TOTO KAK pocJIa ero „ATepaTypHaA CJIIABA — YMEHb- MAJICA Kpyr ero perakTopckux oÓasaHHocTeń, M TOTĄĘA OH BBICTYAET THABHKIM O6pa30M KAK IHCATEJIL. B „JIMNOBKIX HOBHHAX” ÓBDIA Hare- JATAHBI MOUTH BCE JIATEpAaTypHbie NpoM3BeReHHA Hareka, BOZHAKIINE moce 1921 r. (3a HUCKIIIOUEHHEM J|IpaM). OTHako CBOe CcaM0e Oo:rbiiioe oGa3aTEJIBCTBO ITACATB „,CTOJIÓRBI” K. Harrek HCHOJHAJI B TE4EHHE IIEJIBIX

» HasBarme „,sloupek” BO3HMKIO IepBOHATAIGHO KĄk pENAKNMOHHKIK TEpMKH B „JluqOBHIx HOBHHAX". Iloa3;rHee OHO HpHBHJIOCH KĄK TEpMKHH, OÓOBHATAIONAK CIE- HMĄJIBHKIi 7KAHD FKYPHĄJACTCKOŃ XYĄO7KECTBEHHOJL HDPOBBI. Tąk kąk B pyCcKoń JIM- reparype TakOBO ?KaHpA HET, MHI BOCNOJIbBOBAJHCH HA3BAHMEM M3 ApPyroŃ SOME noHArnit — „croxóer”, NOXĄOÓHO TOMY, KĄK HM BOSHHK Y4€NMICKMI( TEepMKAH „Sloupek””.

(5)

„Cmoaóyw' Kapaa Haneka 39

CeMHAJNATH JIET CBOETo COTpyNHHYECTBA € „,JIMĄOBBIMA HOBHHAMH, COTpyNHMYeCTBA MpepBAHHOTO JIMIIb CMEDTbIO NACATEJIA.

„Cronóeńł” kak jraTepaTypHblii ;kaAp BO3HHK B ,,JIM(OBBIX HOBUHAX H8 TpaNUNAOHHOrO QfeirbeToHa. Kak ceóe upeqcTaBJIAJl pejrfakTop ApHOluT Teuipnx, 3T0 XOIUKEH ÓBLI ÓBITŁ CBOETO poHTa CHHTE3 3IIOÓ0JĘHEBHOCTH uepeqOBHIBI € OCTpoOyMHeM „,causerie”4, ,„ATO-TO 3II000JĘH€BHOE KaAK Iepe- NOBAA CTATbA, HO ÓOJIee JIeDKOE, 3KHBOE M OCTDPOYMHOE HeM IiepeNOBANA, 4TO-TO O0jIee O;KUBJIEHHO€ UEM IIOJĄBAJL HAIIA QeJIbETOH B CTADpOM CTHJlE.

TakuMm 06pa30M TO, 4TO OÓLEĄRMHAJIO Óbi IIEpeXTOBHIY € IOJĘBAJIOM, CKA7KEM, nepeąoBuity B CTUJIe QeJIbETOHA, MIIM ;KE BIIOÓOJTHEBHOE COÓeceqOBAHNE "5, Oco6eHHOCTBIO 3T0TO +KAHpA OBLIO TO, UTO €TO IIe4aTAJIM B 4E€TBEDTOM CTOJIÓLE nepBoii crpaHALBI (B OTIIAYKE OT NOĄBAJIA)* A TUNOM IIpudyra „,KypcuBOM”

(uHorjqa ero Tak M Ha8blBaloT). Tak BO3HHK „,cToJróe”. TOH XOJU5KEH OBI aaqaTk AqoJbh Becejrbrii (Adolf Vesóly)?. Ou Harnncaji NeicTBUTEJIBHO HEĆKOJIbKO YJĘAHHBIX „,CTOJIÓNOB” (IepBbii u3 HUX B MIOHe 1920 T.), HO y/40- BIIETBODUTb €:KCJTHEBHO „,,JIUJĄOBe HOBHHBO* OH OJ[HAKO He ÓBLI B COCTO- anum. B cTosrónax upuHuMmajm ydacrime u upyrue — peqakTopbi (Ed.

Bass, V. Mixa, K. Z. Klima, F. Skócelik, A. Novak) u BpeweHHbie co-

rpyxuuku (E. Babźk, Boh. Baxa, Ó. Jifina, Jan Petrus, Ota Zitek u npy-

rue). Ho „JIMĄOBHM HOBUHAM” Hy;KEH ÓBLI U€JIOBEK ÓOJIbIIOTO TAJIAHTA.

Omu ero u Hamuiu B Kapiry Hareky.

Kapex Hanek Óbwi No CBOeMY MHTEJLIEKTY MHpAMO 1perHABHA4CH K TOMY, ATOÓBL CTATb ABTODOM OCTPOYyMHBIX „CTOJIÓNOB”, CYMEBIIAX Ha- upaBuTŁ CHity CBOEii HMB0ÓpeTATEJIbHOCTH HA He3AMETHKIX HU 3AÓBITEIX mojeit u IrpeyMETHt. Ero 7KHBOŃ CTHJIb M3ÓABHJI AX OT HA.IETA OOBIĘEHHOCTA.

V Haneka 6kui Gojrbinoii qap HabsnoxaTrerbHocTH. Oxrbra IIlatHnf:ryroBa * (Olga Scheinpflugovń) o HeM rToBopuT, «ro „y Hero ÓBLIA TKICAUA TJIAB, KAK y MyXH”; HMUTO €My HE KA3AJIOCh CJIUIIIKOM MAJIBIM, HE3HAWHTE.IB- HBIM, He 3ACJIYFKABAIOINAM €TO BHAMAHHA, HHUWETO JIA Hero He cylie- CTBOBAJO CJIMIIKOM OÓBIJĘGHHOTO, UTO HE CTOMIIO ÓBI IIOJTHATbŁ H3 NpaxXa.

Ou 3HAJI, UTO ONXHOCTOPOHHOCTK Haliero HaÓmojeHHA NPOHCXOĄKT M3 NpHBKIUKA CYNATb BCÓ TOJIbKO B CAMKIX IDpHBBIMHHBIX NpoABJIEHHAX.

« „Causerie” ust co0ece4OBAHME — OCTPOYMHOE, UMHTEPeCHOE IOBECTBOBAHHE.

Mk BOCHOJIGBOBAJHMCH JTAM TEPMMHOM NIA OÓOBHAWEHMA CTAIĄ KĄHPOB +KYPHĄJTKA- crmieckoit ÓeNIIeTpHCTHKM, KĄk HanpuMep „Óerberor”, „crozóey” x „entrefilet”.

* KZK (K. Z. Klima), Jubilejni, „„Lidovć noviny” 26 1 1941.

Ha ToM MeCTe, TĄ* NEHYĄVAIOTCA „JIOĄBĄJIB, ÓBLIM NOMEINHBH B „JIM YOBBIX HOBHHAX"” KPĄTKOe OPHTHHAJIbH0E CTMXOTBODEHME H KpaTKHIX paCCKa2.

?B. Golombek, Dnes a zitra, Brno 1944.

s O. Scheinpflugovń, Birąąromaąqca akrprcą HaqMoHaIPHOTO reąTpa B Iipare, sseHą Kapsra Harreka.

(6)

40 Danuże Ksicovd

IlosToMy OH XOTeJI1 CXBATHTb KaJKĄKIi npexrMer o6euMH pyKAaMH MH pac- cMOTpeTb CO BCEX CTODpOH. MIÓ0 TOJIBKO TAK MOJKHO Y3HATb Ero CBOŃCTBA OCTABJIEHHKIE Ó€3 BHUMAHMA. TakuM OÓpa3om Uarrek ,,0TKDPBIBAJI* UEJIO- BEKA B €TO TPYNOBOM IIODBIBE, B MUHTAMHOCTH €ro nepexxuBaHii, O UeM umaTepaTypa OÓBI1HO 3aÓbiBaeT. lIpucTpacTMa My3KUHHBI, €To „„KOHeR”

ÓBUIU MIA Hero CpeĄCTBOM IIOKA3ATb OCOÓYIO MHTUMHOCTb, CYLIECTBYIO- utylo B OTHONIEHAAX UEJIOBEKA K ;KABOTHBIM, Ipupoje M OÓBIKHOBEHHBIM BeiqaM. Iloaromy ,,crorónbr” Harmeka HanucaHkl € TAKHM TEILIOM H TAK 6xrn3kH cepiNy KakXOTO UEJOBEKA.

Iipennochurku Hareka CTaTb AaBTODOM OCTDOYMHBIX coóeceqoBaHNAii MOTIIA pA3BATECA INADOKO M IIOJIHO, TAK KAK Mbl STO 3HA€M, TOJIbKO Ha cTpaHnnax ra3eT. STO ÓbuIa KaK pa3 (hopma „eronóna”, RaBmaa Harneky GOJIBIIAE BO3MOJKHOCTA OQOPMIIATE OCTPOYMHBiIE HaOHIoqeHHA B ATEKBAT- Hoji fopue. Hanek Tak Bbipa3NJICA 06 3TOM B OJĘHOM CBOEM „,,CTOJÓNE:

He 3Hąio, K3BECTHO IM BCEM HĄNIMM UMTĄTEJIAM, HTO BCÓ, UTO JIe4aTAIOT Ha BTOM MECTe, Ha3BIBĄGTCA PEĄAKIMOHHBIM TEpMHHOM „Croróerę”. dTo Ha3BąHHe

BO38HAKJIO OUeBH HO CIyUańH0, HO UPUBMJIOCE; yJKE M B Hpyrux raseTrax AMEe-

TCA CBOH ,CTOJIÓNK , HaNeHĄTĄHHBIE KYPCHBOM, TĄk' HTO CJIOBO „„oTroróery MOUTH y;ke OÓO8Ha14€T HOBBIŃ iuTepaTypHBik »kaHp, UTO-TO 60i1ee KpaTKOE HU€M fenrberoA u Ó031ree NIIMHHOE UEM „IIOCCĄ”, UTO-TO HEĄOCTĄTOWHO ĄIMHHHO0E, Y4TO0ÓBi HACKYUMTE, HM XOCTATOYHO CKYYHOE, YTOÓB HABMBĄTECA CTĄTPEJŃ; KOPOTKO TOBOPA

„CTojóer €CTP „,CTojróey ... Msi aBTODpEL „CTORÓNOB” B8HaeM HaBHO, UTO KĄKIBIK

„OTO1Óe4 KXOJDKEH OBITE HMHBIM © TOJIOBBI 40 IIĄT; C npodQeccuoHa1IBH0Ń CTPĄCTbIO

cTapbIx KĄąMeH0Dp€30B M5l BBIPe3PIBĄeM BCe HOBKIe HM HOBKIe MOTABKA TĄKOM

MBAINHOM IpeqMeTE, KOTOPBIIi HaBHIBĄ€TCA CTONÓEH; TAK, KĄK POMAHCKAM DEMe-

CIeHHHAKĄM HĄM BĄHO COBIĄTb KOK ĄBIK croróeĘ MHaUe, M BIIOKATPB B Hero Ty

ua06perąTeIbHOCTb, KOTOPAA ABNAETCA PAĄOCTPIO CTAPANHBIX peuecem?.

ATo O4eHb METKAA XApAKTEpHCTHKA; OHA ACHO OOÓDpBICOBBIBAET METOJ TBOpuecTBa KR. "Haleka. ABTOop, coxpaHnBiiuńi B TeueHie Bceń cBoeli 3KASHH IOHONIECKYIO JIIOÓO3HATEJIBHOCTE H THUXO€ H3YMIIEHHE Ha 6ecko- HeUHBIM MHorooópasueM Belqeii, MOT BIOJIHE YyĄNOBJIETBODHATb TpeóOBaHMIo ra3eT: COOGINATK HOBOCTA HM IODA;KATb HeOÓBIYAŃNEIM. Vxke MO 3TOKŃ npA- UMHE TEMBI „,CTOJIÓNOB” Uareka ABJIAIOTCA O4CHb pa3HO0ÓPABHBIMA. Onn conep;kaT BOHNDpOCHI IOJIHTH1ECKHE, JKOHOMHUECKHE, o6mrecTBeHHbie, CO- IMAJIbHBIE H MODAJIBHBIE, IIPOÓJIEMBI A3BIKA, JIUTEpATypBI A APYTAX HCKYCCTB, KacaIoTcA paOOTBI A NOCYTA UEJIOBEKA, JKABOTHBIX M IIpEJHMETOB, KOTODBie ero okpyzkaoT. Uaiek HaómonraeT okpyztalomuń ero Mup © He0ópruaiH0jń HBITIMBOCTBIO HM pearupyeT Ha CBOM HaónoreHid € Oojbiioji uyBCTBHU- TEJIBHOCTBIO. IIO3TOMy %KYDHAJIbHBIe, IIDO3AMUECKHE CTATBH Uarneka C0X- panaloT o4apoBanue Toli CBE;KECTH M Herocpej|CTBEHHOCTA, Kakoń OHM OTIAAAJHCH B MOMEHT CBOETO BOSHAKHOBCHKA.

* "BG Ćapek, Sloupkovj ambit, „„Lidovć noviny” 30 5 1926; KHM:KH0€ HBNAHHE — maópanksie „crorónm” K. Haneka Sloupkovy ambit, Praha 1957.

(7)

„Cmoa6yw'' Kapaa Haneka 41

OrHomenne Harneka K u300pa;kaeMHIM ABJIEHMAM, KOHEYHO, MEHAJOC c TeueHHeM BpemeHM. Ero npoaa, koTopaa OTJiiM4ajach CBOE NOJIHTA- deckoń u oÓlrecTBeHH0ii 3A0CTpEHHOCTbIO, IpuoOpeTaeT B CBA3A © 060- CTPHBINAMCA MEe;KJTYHaDpOJHBIM IOJIO7KEHHEM OOJIbiiońi 2dQhPekTUBHOCTbIO.

B ero „iuTeparypHsix 1IopTperax nNocTEIeHHO HaunHaeT npeoójJaqaTb TUNMU4HOCTb HAJĄ 3JIOÓONHEBHOCTbIO, JIADUYECKAE OIMHCAHHA B TPUJNNATBIX roqax rpeBpaimaIoTcA B NOJUTU4ECKHE AJNIIETODHM. OKĄHAKO OCHOBHOŃ xapakTep ,,CTosIón0oB” Hareka, ornpeqelAdeMBIi AX TA3eTHHIM HpOHCX03K- NEHHEM, OCTAETCA B CYIIHOCTH TEM 3Ke.

Buo60xHeBHaA yCTPEMIEHHOCTb ,,CTOJIÓNOB” Uameka K nupoójsemaM TeKyliero THA MIH HEN (OHH BRIXOJTMIIM OOJIbliEji 4ACTbIO IIO BOCKPE- CeHbAM) HPHBOJMIIA MX ABTOpa Bce 4alie B Te OÓJIACTU, B KOTODBIE OH Io Bceji BepoATHOCTH MHade HE XOTEJI ÓBL 3ATJIAĄKIBATb. OCOG€HHO BAIPa- BHUTEJIbBHBIMA ABJIAIOTCA JUIA 3TO0i TEAĄEHNUM NMOJIHTMYECKKE „,CTOJIÓLBI”

daneka, KOTOpble OTHOCATCA K €TO HeMHOTUM IepeqroBHNaM. HecMoTpa Ha BCIO TyMAHHOCTŁ MX yOÓGKĄIeHHŃ OHM ABJIAIOTCA ĄOKABATEJbCTBOM roro, uro Harnek He OCTABAJICA NAKŁ B ĄBANNATKIE TOJĘBI COBEPNIEHHO paBHONYLHBIM K IOJIMTU4ECKAM NpoÓjJemaM. lqeu MacapuKOBCKOTO ry- MAHH3MA, IIDOBOBTJIALAIOINHE KCIIPABJIEHME YEJIOBE4ECKOTO OÓLĄECTBA Ny- TEM BOCIIATAHHA UEJIOBEKA, ÓBLIA, KOHEYHO, M ero yóekqeHuAaMM. Ilo- NOÓHO TOMY KAK B upupojqe cylnecTByeT: ,„aTOM KpajiHe peBOJIIOLNAOHHBII, HO Macca B IeJIOM CIOKOŃHA, ... HEOÓXOJĘAMO UTOÓBI MHJIJIMOHKI JIIOJyCHi neJlaJii IepeBOpoT CaMH B CeÓe, UTOÓBI KaKĄTBIŃ paaBUBaJlcA"1, Uarnek ÓbLI OJTHAKO CJIMINKOM XYJĘOŻKHMK, TYMAHKCT A YYBCTBATEJIbHBLIi U)IOBEK, 41TOÓBI He OÓpaINaTb BHMMAHKA HA COÓBITHA, IMpoTUBOpegamie ero xeMo- kpaTuueckuM yÓekIeHMAM. lleskii pAaą ,„cTox16n08”” Hareka u „entre- filet” aBIAIoTca NOKaBATEJIbCTBOM TOTO, HACKOJIbKO Uarek yMEIL ÓBTk 4EJIOBEKOM Ó€3 KOMIDOMICCA, KOTĄA XNEJIO KACAJIOCH BALIATKI NpAB MA- JIeHbKOTO 4€JIOBEKA, KOTODBIŃ ÓbLuI NIA HETO BCETĄAa CAMKIM ÓJU3KKM.

Tak HanpuMep OCyłKTAa€T BMHOBHAKOB KpAXA ÓAHKA B BpHoO, Kpaxa, KOTODpBIŃ IOCTAT TJIABHBIM OÓDA30M MEJKAX BKIAJTYAKOB. OH OCy;kNaeT Tak;ke IpeJRIpHAMUKBOCTŁ KDYIIHBIX KANKTAJHACTOB H HE4ECTHbie TOpTro- Bble CIIEKYJIANHM, KOIOpBIE OH HABKIBAET CIENHAJTbABIM BbIpa;KEHMEM ,„AMETb CBABH”.

Kpuruueckne CTaTbu Harneka MMEJIOT IO4TM BCETĄTA COHHAJIbHBII XA- pakTep. Korqa 0H Ocyiaer Ą40poro CcTOAMYyIo pOCKOLIb OAHKOBCKAX JĘBODOB, TO OJĘHOBpeM€HHO IIpe|CTABJIAET, CKOJIEKO ÓbI MOTJIO ObITb BMECTO HIX OOJIbHHYHBIX KOEK. Kor;xa OH munieT ,„,cToróen” 0 XaMe B pockomIHOń uryóe, To eMy B TOJIOBy IIDHXOJJAT HEOTBALHHBAA MbICJIb, CO CKOJIBKAX mojej ee MY;K NOJIHKCH ÓBILI COJYDATE IMKypY ,,... YTOÓBWI Ha 3T0i TojrcToii

10 K. Gapek, Budme revolućnt, „Lidovć noviny” 24 11 1925.

(8)

42 Danuśże Kśicovd

JKCHINMHE ÓbLIA TakaA IryGa...”!! M CKOJIEKO IAJILGTO MO3KHO ÓBLIO OBI HaKyYlUTŁ 3A 3TH NEHbTH. TakuM 0Ópa30M „,CTOJIÓNB'" HUaneka OBLIU Bcerqa ,,HeIpHATHO” KOHKDpETHBIMH. Tak mo kKpaiinei Mepe Ka3aJIoch TeM, KOTODBIe 4yBCTBOBAJJH CEÓA OÓŁEKTOM HaNaqeHHA. MHOTHe CTATEA IIOSTOMY HaXOJMAIH IIADOKUŃ OTKIIAK — MIA B NeYATM, MIH B UACTHBIX IMUCHMAX — OOJrbliefi UACTbIO, KOHEU4HO, AHOHAMHBIX.

Eme óosree TpeOoBaTeJIbHoOji CTAHOBHTCA KPATMKA OÓGLLECTBEHHOTO ycTpońicTrBa Harneka B TpUĄNATBIX ToqaX — B INepHOĄ| JKOHOMHYECKOTO Kpuanca HA HacTyrariiero pamnusma. B 310 Bpema Harek € O0JIbIo B cep;yiye NyMaeT O TOM, CKOJIBKO MOJIOJ|BIX TAJIAHTOB IMorA0aeT 0€3 HaJeKĄBI HA HCNOJIb3OBAHHE M IIDAMEH€HHE CBOHX CHJI. O€06Ó€HH0 ocrpo Hareka ;IMYHO aaTparuBaJra mpoójiema Oespa60THońńi UHTeJIAreHNMA :

ToBopar, uro ye 603Iee THICA4HM OKOHYKBIAX Qusocofckuit QakyxbTeT»

KOTODPBIe HaIpĄcCHO O;KAJNAIOT MAJIO BBHI!OJJHble MeCTą CYNJIEHTOB; TRICA4H MO- NOĄBIX, OÓpą30OBAHHHX JIIojxeii, KOTOPRKIE YAMIIACH MAHKMYM XQBEHARNĄTK IIET, TeNepb BAĄAT, 4TO HH HX yAeHOCTb, HH MX OÓpĄ30OBAHME HHKOMY He Hy;KHBI. Bo

4TO 3T0 OÓ0UI:I0Cb rocy1apcTBy, AUTO 3T0 CTOMIIO AM HM UX DOJRUTEJIAM, Aa TEILEDBb 9TO HHKOMYy He HYy;KHO. JIBeHą HATE JIeT MOJĄTOTOBKH K TOMY, 4TOÓbl OTIPĄBHTbCA

io iryru 6e3paÓ0THbix. IIKojrą MM He Rada 7ra:ke TEX OTPYÓŁJIBIX PYK, KOTOPKIMA OHH MOTIM Óbl KONATŁ MIM HarpysKaTb 3EMIIIO !*.

Uanek oTjąaeT ceóe OTUET B TOM, 4TO TAKOE IOJIO;KEHNE BEIĄCH HEJIbB3A U8M€HHTb HH HOCOÓHAMHU IO Óe3paOOTHNHE, HH MHJIOCTBIHCŃ. OH UINqET, KOHeUHO, BBIXOj] OIIATŁ B NAHHOM OÓINECTBEHHOM YCTpOŃCTBe. OH JryMaeT, 4TO 3TO HEBKIHOCHMOE IIOJIOJKEHHE MO;KHO ÓYĄET YJIyMIHATŁ TEM, AUTO Y NO3KUJIBIX „Iojqeń oróepyT IOÓOUHBIE XKOXOJBI HJIHM 3AMEJJIAT HX IpOĄ- BH?KeHHE IIO CJryzkÓe. OH He 3aMeYaeT, ATO 3TO ÓBLIO OBI TOJIbKO BPDEMEH- HbIM BBbIXOJJOM M3 IIOJIO;KEHHA.

Ornomenne Hareka k yrpo3e Ha4BHTAIINEACA BOKHBI He 3HA€T KOMIIDO- MHCCOB. UHUanmek NMojT4epKUBAET, UTO COBpeMEHHAA BOŃiHa yrpokaeT He TOJIBKO COJIJĘATAM Ha (PpoOHTE, HO HM Tklury. B cBoeji 3aMeTKE O KOHfEDEHNMH o pasopy;kenuu B HieHeBe OH HpHBOJUT B JXOKABATEJIbCTBO TUÓEJLHBIX nocjiieqcTrBuń BOŃHBI KOJIM4ECTBO HKCTOINŁHHBIX H pAXATHUHBIX qerei u pe- IIKTEJIbBHO 3AABIAET: „„Majo cĄeJIaTŁ BOŃiHy Ó0jiee ryMaHHoiń, €NUH- CTBeHHO BO3MO3KHBIM CDEĄCTBOM OWEJIOBEHEHHA BOŃHbI 3T0 YyCTPAHUTb Bońńiy”” 3.

ConnajbHbińi rymaHusm "Hareka onpeqesrnBiunń ero NoJlATH4ECKAe yÓexNieHUA NPOXOJAT KpAcHOŃ HHTbIO U4epe3 NEJBIi PAĄ „CTOJIÓNOB”

u:K, Ćapek, Veż v koźiże, ,„Lidovć noviny” 31 12 1925, kHM:xH0e HBĄ4HME — Sloupkovy ambit, 193— 195.

a: K, Gapek, Tistc filosofa hledd misto, „Lidovć noviny” 1933, kHmsxHo0e H8x4a- HHe TraM xe, 294— 250.

13 K. Gapek, Dóti a vdlka, „Lidovć noviny” 1932, kHWKHOC M3ĄAHHE TĄM 3KE, 251—252.

(9)

„Cmoaóyw' Kapaa Haneka 43

HOCBAINCHHBIX IpoÓJlIeMAM HpABCTBEHHOCTH M IOCTAUHHM. OB8HAKOMATBCA C BTUM THIOM „,CTOJIÓNOB” Hareka BA;KHO JIA OIpeReIeHHA TEHe3HCA ero Paccka306 us 00H020 kapMaHa u Paccka308 us Opye0e0 kapmaHa no31Heń- uiero repuojqa. IIpu cpaBHeHuu Mbl OÓHApy;KUM ME;KJ[Y HHUMA DPOJĘCTBEH- Hbie uepTbi. Uarqe Bcero BCTpe4aIoTCA B HHX MBICJIHM Harmreka 0 BMEIHa- TEJIbCTBe HADORHBIX CYJOB, KOTODBIE ÓBLIA CHOBA BBEĄCHBI B 1919 r.

Uanek OCY;KAeT Te COBepiIeHHO CJryUAŃHbIe peNIEHAHA, KOTODPKIE ÓBLIA BBIHEC£HBI JIIOJĘĄBMA He AMEBIHMMA JĄ47KE OCHOBHBIX IODHĄMYECKHX 3HAHMA.

On ue rpus3HaeT TOJIOCOBAHAA O HE BNOJIHC JJOKAa3AHHOŃi BUHe. OH BATAT B TAKOM Cyje 3AMeHy CpEJRHEBEKOBOTO „,6Ó03kbEro cyjqa”. OH yOeKIeH, UTO Ha KA3KIĘOTO UEJIOBEKA BIIAAIOT IOJĄCOSHATEJIBHO €TO JIAdHbie yOEKCHHA, HaCTpoeHHA, €TO OTHOINEHHE K IOĄCYJAMOMY A TAK?KE OTHOLIEHHE K Ą4py- THM JNOJĘAM. JTO ro BariaqaM HUareka CIocoócTByeT TOMy, TO Bce Haile CY*KIEHHA MMEIOT TDU M3MEHAIOLIHXCA MOMCHTA: UYBCTBATEJIbHBIŃ, yTM- AMTapHbiń A mqeńHbriń4, Iloaromy Hanek O4eHb UuaCTO IpoTeCTOBAJI HpoTHB HeCIIDaBEHJIHBBIX IIDHTOBODOB. OH OCY;KTAII HMYEM He ONPDpAB- NaHHy1o XOJTATHOCTb, € KoTopoii yÓmiina orrryckaeTcA Ha CBoóony 5, A He- OGOCcHOBAaHH0€ OCYKĄCHME HA CMEpPTE B CJrydae, KOTĄĘA upecTymieHMe He

"BHOJIHe JIOKABAHO. B KAaYECTBE EJUHCTBEHHO BO3MOJKHOTO DeLIEHAA OH nperjiaraeT KOMIDOMUCC — OCYĄMTK OÓBMHAEMOTO HA HeCKOJIBKO JIeT TIODpeMHOTO 3AKJIIOYEHHA:

Ecnu BMHOBHHK COBepiiMiI IpeCTynIeHne, TO OH ÓyĄET TakuM 0OÓpa30M

HaKa3aH; CJIIA Ke HECMOTDA Ha BCEBOBMO?KHHE /,0BOJĘBL HaIUM y0exxqGHMA o ero

BMAe HeIPpABHIGHH, Hala omuóką He ÓyąeT Óojee TA;KKOŃ, 46M 3T0 MO3KET nepeHecTH Hana COBeCTb'*.

Uareka uHTepecoBa:Iu Ipe;kqe BCETO HPHYHUHBI, KOTODBIE OÓYCJIOBHJIH npecrymienue. OH BCETJTa CHpamuBal, He OBUIA IM B XAHHOM CJrydae npuduioji noóyxuBieńi k rnpecryrnsIeHuio OeĄHOCTŁ. B TakOM CJryuae OH BCEHEJIO CTAHOBMIICA HA CTODOHY OÓBAHHAEMOTO. JTO ÓBLIO HapuMep nero upucjyru Mapnu ToriroBoft, koTopaA, NorepAB HaXeKNY IOJTLYAHTb rqąe-HMÓyqb IHpHCTAHAINE MH HOBOe MecTO, ÓPOĄMJIA TOJIOJHAA TPA ĄXHA c qECATHJTHEBHBIM peÓeHKOM, A IIOTOM C€ OTHYAAHHA EVO yTONK1A. MA rakaa

;KeDTBA NOJIKHA ÓBLIA ÓBITb OCYJKĄCHA K MOBEMEHMIO! IIporecr Hareka, KOTODBIŃ B ;AHHOM CJIy4A€ ÓBUI OCOÓEHHO pe3KHUM, He OCTAJICA Ó€3 OTKIIAKA.

HecnpaBejqrnBoe pemienne Óbuio OÓ;karOBAHO. Iloczie 3T0ro OorHaKO NpoABHJIACH HOBAA KpAKHOCIŁ — HOBKIŃ CYNA HUDpHACAJKHBIX CO CJIEBAMH Ha rra3ax 3ajrapur Mapuro Tor:toBy.

Cnerytomtyto 3HA4ATEJIbHyIo KaTeropMIo „CTO1Ó40B” Hameka o6pa- u K. Ćapek, Co je pravda, „Lidovć noviny” 1 10 1922.

'* K. Gapek, Vina a trest, „„Lidovć noviny” 18 11 1923.

is K. Gapek, Justice, „Lidovć noviny” 12 12 1923, Slouwpkovy ambit, 181 — 188.

(10)

44 Danuże Kśicovd

8y101T €TO KPUTH4ECKHE 3AMEYAHHA O COBDEMEHHKIX KYJIBTYPHBIX YCJIOBHAX.

Onn ABJIAIOTCA BBIDAXEHHEM IIOCTOAHHOTO MHTepeca Hareka, KOTODPKIA HpoABJIAJICA B €TO KDHTUUECKAX CTATLAX 00 M3OOpA3ATEJILHOM MCKYCCTBE u Jiareparype €li1e B 1OHbie TOJBI, CTATŁAX, KOTODBIE OH IIOMEINAJI B %ypHAJIAX

„Snaha”, „Stopa”, „„Umólecky mósićnfk”, „„Próhled”, „Cesta, „,„Nórodni listy'. XapakrepHoi uepTroji 3Tux JIATepaTypHkIX pa3MBIIIeHNAH, ÓeceĄ Hu CyKqEHHŃ ABIIAETCA MX IDpAKTUYECKAA HANPABIIEHHOCTŁ. IiHrepec Uareka B HHX COCpe4OTOUMBAETCA HA KPHUTHKE pA3HBIX OIOpOKPATHNECKAX yadpexqeanń, OH OcyiaeT upeamaepHylo 3KOHOMHIO TOCYJJApCTBA Ha MCKYCCTBE, CNHEKYJANAIO B HS3ĄAHMA KRHVT H KYJIbBTYDHYIO MAHAIO BEJIMYHA, KAKUM ÓBUI IIpoeKT TeaTpa ua 5000 s3punerei, B HaiiuX yCJIOBMAX COBEDp- IIeHHO HEMBICJIMMbIi!?. TeaTpairbHbiMu nupoósremamu Harnek 3aHMMAeTCA TJIABHBIM OÓpa30M B IIepHOĄ CBO€fi NEATEJILHOCTH HpaMaTypra B BuHo0- rpaqckoMm rearpe B 1920—1921 rr. Iloą BneuaTieaueM NparkCKHX racTpo- nei MXATA on pa3MBINJIA2T O COCTOAHMH 4€HICKOTo 1earpa. Harek CO3HaeT, € xAKOŃ NOCIELIHOCTBIO CTAHOBAJIHCb HAINA IbECH, UTO ÓBUIO BBI3BAHO IIOCTOAHHBIM pA3YYMBAHHEM HOBKIX |TpaM. Iloaromy OH npejyla- raeT OTpaHMtuTb peliepTyap Hu aO0HeM©HTBI M HE THATbCA 34a HOBHHKAMA.

On pa3MBIIIJIAET H O TOM, KAKOBO ÓyJĘeT IIO Bcefi BepoATHOCTH qaJIbHeńniee pa3BuTue INOCTAHOBKA; OH IIpABHJIbHO CHHATA€T, UTO HAJO yNHpPoCTATb TeaTpajlbHblie CcpeqCTBA. Harek NpoABJIAeT Takłke Óojbiioji MuHTepec k QuibMy. OH upoHnsupyeT Haq €To HM3KHM XYNO;KECTBEHHBIM YpOBHEM, KOTODBIŃ OCTA€TCA HTAJIEKO IIOBAJTA 3A COBDEMEHHKIMA TEXHMYECKAMU CpEH- cTBaMM. Iloaromy Hanek c Takoji paqocTbio rpuBererByer HamIuHa M HeKOTODpBIX Npyrux rpeqcTraBurejrefi amepukaHckoŃ (PHIIbMOBOŃ Ipo- NYKIAM, KAKAMA ÓbLIA Haipumep Q©epóenkc, Taposbą Jloiin, Ilar u Ila- raxoH (Fairbanks, Harold Lloyd, Pat a Patachon).

MauTepecHBHIM THUNOM ,,CTOJIÓNOB"" Ualeka ABIIAIOTCA EVO ,,MEJĘAJIBOHKI”, o6pasyroiiue Y4ACTb KHMTH Ila.abMOEble 6eMeu U aaep'*. B uckpoMeTHBIX CIIOBaX UaINeKkAa O%UBAIOT HpPEĄCTABHTEJM Halero HpolIoro, KAaKHM 6bri fli Hiuwkka, MIIM CJIIABHOE IIOKOJIEHME HAPORHBIX KIIACCHKOB: I'ABIIA- qek, CMeraHa, Ajremi (Havlitek, Smetana, Aleś). Ilracruuecku HaM 1pex4- cTaBJideT UalIek MHOTOWHCJIEHHBIX HHOCTDAHHBIX ImicaTrejreń — A. Dpanca, Ilioamejra, Buxbnrpaka (A. France, Duhamel, Vildrac) u cBonx JImTepa- TypHBIx xpyseii — A. CoBy, K. M. Harneka-Xoxa (A. Bova, K. M. Oapek- Chod) u np. Tak;ke u3 3THX ,,CTOJIÓNOB” BHUĄĄHO TEN:I0e OTHOLIEHME ABTODA M TILYÓOKOE IOHHMAHKE, CTOJIb XAPAKTEpHBie 4EpTKI JNJIA BCEX „,COÓECE- qoBannii” Harreka.

Vyacrne HUareka K IIORAM, TAK 3AMETHOE B €ro JIMTepaTypHbiX „,,Me-

vw K. Gapek, 5.000, „Lidovć noviny” 13 1 1923.

is K. Gapek, Ratolest a vavfin, Praha 1947.

(11)

_„Cmoaóyw* Kapaa Haneka 45

KAJIbOHAX”, HMEJIO CBOe pa3BuTHe. Harek Ą0KeH ObBLI HCKATb IIYTb K 4EJIOBeKy. DTO ciIejryerT M3 ero paccka30B u coóeceqOBaHHii, OCOÓeHHO u3 kHmru O ałodaz**. M3 ,,cTOo10Ó10B” HaliAcaHHBIX B IIepBoM IepHOjqe ero KeATEJIbHOCTA B ,,JIAĄOBBIX HOBHHAX” 4yBCTBYETCA CKODEE €TO ;KEJIAHME ÓbITb ONTAMACTHUHBIM, 4€M Ero eCTeCTBEHHOE IDOABJIEHHe. Harek caM ToBopuT 06 3TOM UECTEpTOHOBCKAM IAPAJOKCOM, WTO repońicTBO ONMTA- MH3MA Bbliie repońicTBa cmepTu*. BnNOJIHe BEpOATHO, UTO Ha Uaneka qeltcTBOBAJIO TaKKE HAIDPABJIEHHE TyMAHH3MA J|IOAMEJIA, KOTOpoe BO3HHKJIO nociie repBoii MApoBOŃ BOŃHHBI A3 poMAHTH4ECKOTO IIpDeĄCTABJIEHHA MEJIO- Beka OJEp?KAMOTO OeCHOBAHHEM BOŃHBI, M OH CTABHT ceóe zaqaueń IIoMOTAaTb Mnpy, yCTaJIroMy OT BOŃHBI?1. Ilosromy Harek CTOHT Tak OJIM3KO K JIIOJNAM KOJIEGNIOMUMCA, HCyBEDEHHBIM, KOMAYHBIM HJIH JXOCTOŃHBIM COJKAJIEHNA?**, JTo ÓbuIA ra3eTkl, KOTOpbie MoMorJIA "areky Óbicrpee M JIer4e OCBO- GONATECA OT JIMYHBIX IIpoTHBOpeiHi M NpHÓJMUBHTŁCA K MAJIEHbKOMY qeJIOBeKY, K To TpyNHOCTAM, TODECTAM M OIIMÓKAM, KOTODBIE Hy;KHO 6bUlIo KpATHKOBATŁ. B TO BpeMA KAK B Ipo3aH1ECKHX IIDpoMHsBEJCHHAX HA4AJIbHOTO IEpHOJjK-ą MHpeoÓJlaXaIoT IICHXOJIOTMYECKHE PA3MBIIJIEHKA, IIO- cnenytomfie AponaBeqeHHA XApaKTepHBI CKOPEE CBOHM IOMODOM H IIYTJIH- BOCTbIO. TaM, Te paHbuie ÓBLIA NHpHHY;KI|eHHOCTŁ, TeIepb — HCKDEH- HOCTĘ HM HEIDPHUHY?KJICHHOCTb, B KOTOpOi €CTE ONTHAKO ICHXOJIOTHAECKAA rmy6una. OómeuejoBeueckuń XapakTep ATHX Npo3aH4ECKHX rpou3Be- nennii Harek BbiparkaeT M CTMIJIEM DACCKABBIBAHKA. HocnresreM Neń- CTBHA ABJIAETCA BCETĄĘA YEJIOBEK KAK IIDpeĄCTABHTEJIb orpejeJreHHOń TPylMNApoBkM, KOTOpAA OTJIHMYAeTCA CBOMMH KAACCTBAMH MIH pa3HOCTbIo curyannh. L[eHHOCTb 3THX BHUMAT€JIbHBIX HabmioqeHuń Haneka 3aKIIIO- qaeTCA B OÓINEYEJOBEYECKOM MH OJNHOBDEMEHHO THIIAYHOM. Majenbkni qeJIoBeK, K KoTopomy "arrek npuójmskaeTcA c Takojń JIIOÓOBbIO, CTAHO- BHTCA IIA Hero OdeHb UaCTO KpUTEpHEM JIA €TO OIEHOK.

UenoBek Uaneka NIoÓMT EKETHEBHYIO 7KH3HB, HPHATHOE npoóyx1eHME, cnokoitisit « panytomuit Tpyn, pa3BJIeAeHKHA IIOCJIE paóorsi M CIOKOŃHBIK COH.

CuacrruBy1o »xH3Hb 683 IIOTPACeHKit. OH RYMAJI O TAKOM YEJIOBEKE Ipe;K)1e BCETO NAKE TOTĄA, KOTĄA HPOMCXOJKIIM MHDOBBIE coÓsruAa. Kąk 0H ÓyjqeT 3KMTb, UTO neHąTŁ. UTOÓB TAKO UEJIOBEK CTPAĄAJ KAK MOHO MEeHblile *3,

Takoe OTHOMIEHME OHEHb YUACTO OTPAHAAKBAJO "HaleKka, OTBJIEKAJIO ero BHMMAHHe OT COÓBITHIiK IIpoHcXOTA|ALNAX B MHpe, KOTODbie MY Ka3A-

w» K. Qapek, O lidech, Praha 1941.

: K. Gapek, Melancholia, „Lidovć noviny” 20 9 1922, O lidech, 197.

u V, Vśclav, Pronń na śtitu, nuccepranma 1952. VBasxenme Haneka K 2T0it uureparypH0f mkKoJle ABHO M3 €ro „erozóną” Duhamel a Vildrac, KHMsKH0e K3ĄAHHE:

Ratolest a vavftin, 155.

a: V, Cerny, O K. Oapkovi, „Kritick$ mósićnik” IV, 1940, 415—416.

7, Nejedly, O Kteratufe, Praha 1953, 897.

(12)

46 Danuże Kśicovd

NACb CHMIIKOM OTĄAHEHHBIMA HM IpHBJIEKAJJH €TO BHAMAHHE K TODpeCTAM RoMAIIHero owara. Bce 3T0 ÓBuIo 4ACTBIM upeąMETOM KpuTUkh O. Kc.

IMaubjxbt, B. BansiaBeka i IO. Dyunka (F. X. Śalda, B. Vaclavek, J. F'ućfk).

C npyroii CTOpoHbI HeJIbBA OĄHAKO OÓOŃTU MOJT4AHUEM IIOJIO;KHTEJIbHBIE gepTbi ÓeCCIIODHO XYNO3KECTBEHHBIX MEJIKHAX Ipo3aA1eCKAX IIPOH3BEJIE- unii Uareka, KOTOpkie MOTIA BO3HHKHyTŁ B Toli QopMe, KAK OHK ÓBLIM HANHACAHBI, TOJIBKO M3 Ero yHACTIMBOTO OTHOLIEHHA K JIIOJĄA|M.

Uanek HOKA3BIBAET UEJIOBEKA BO MHOTAX €VT0 HpoABJIeHMAX, HAIDH- Mep B €To OTHOLIEHMH K ;KHBOTHBIM *, Fla OCHOBAHHM COÓCTBEHHOTO OIIBITA a IepexuBaHnii OH HINT OCHOBHOE OTHOLIEHHE COBMECTHOJi 3KUBHH MEJIO- BEKA M JKHBOTHOTO. OH B3KUBAETCA B MUHCTHUHKTHBHYIO 3KUBHb COÓAKH M KONIKA H O4EHb HaACTO qeJaer M3 HMx HaGmojxaTrejeli ue1oBeuecCKkOŃ NEATEJIBHOCTH, AUTO JIA€T EMy BO3MO;KHOCTb HOBBIX HaÓJNONTeHNii. Jlero nia Uaneka He B OÓBIKHOBEHHOji AHTporloMOpÓu3aNuu, XOTA OH MMeeT MHOro oómero c MerepimikomM MIH AHaTrojrom Qparcom*%. Ero NoHi- MAHNE ABJIAETCA CKOPEE KAKHUM-TO 300MOpQH3MOM, MeTaMOpÓO30i 4€JIOBEKA B 3KHBOTHO€. Harrek IIpocJe;kHBAeT B3AHMOOTHOLIEHHA |BYX AHTAro- HACTOB — KOLIKA (CYOBEKTHUBHOTO CYINeCTBA, UDOHAKA) M co6aku (00bek- TAUBHOTO IOMOPHCTA), UTOÓBI AUX CpABHHTbE C pa3iIMUHeM B XapakKTepaX ZKEHINAHKI M MYŻKUHHB. UaHlek HOJRYEpKUBAET M pABHHILY ME;KTY MEJIO- BEKOM M 7KHUBOTHBIM, HHCTAHKTHBHYIO 7KA3Hb, KOTODOTO HEJIb3A CPABHH- BATbŁ € MHTEJIIEKTOM MH CO3HATEJIbHOŃ BOJeń UeJIoBeKa.

Buumanne HUareka o6palqeHO He TOJIbKO HA 3KHBOTHBIX, HO M Ha BELA OKPY:KAIONIAE UEJIOBEKA. OHM TAKIKE ABJIAIOTCA JIEMEHTAMH €TO ?KHSHM, oGJieruaIoT ee, €CJIA O HHX 3AÓOTATCA, MIIM OCJIOŻKHAIOT, ECJIH O HHX 3aOBl- BAIoT. Takoii ,,KOHBEpT, KOTOPLIŃ He 3AKJIeHBAETCA, ABIIAETCA JUIA Ua-

u JIposąuueckie NpoH3BEĄCHHA M3 7KABHM 3KHBOTABIX BOLIM B KHMTy Mel jsem psa a koćku, Praha 1939; nepBOHĄ4aIbHO OHM Obnit ONyÓGNAKOBAHBI TO3KE B „JIAĄ0- BKIX HOBHHĄąX (34 HCKIIIO4€HAEM JIPO08BL Z mdzorń koćky, Nebojsa 1919, 27, 214) Gorbiieit UĄCTbIO B BOCKPECHOM IpMIO>KEHMM. B OTĄeNE „CToróqa” NedaTAIACb

„causerie” ua uącr oToii KHMTM, HĄBBAHHOM_ Jeśtć o psech a takć koćkdch, 8a MCKIIO- 4€HKEM IIPOBAMYECKOTO IPOMBBEĄCHKA O nesmrielnć koćce. Ho Bcem »ruM „,causerie”

HpKHCyli COBMECTHKIK CTMIIb IIOBECTBOBAHIA, HpoABHBINMKCA NA7K6 B KOMIIOBKIMK.

Bounee NAMHHNE PĄCCKĄZKM ABIAIOTCA KĄKHMH-TO MOBĄKKĄMM, COCTABJIEHHKIMH M3 MEIKKHX HaGMo|HI OÓwEMA „„CToxrÓnxą” Msi „entrefilet”. TakoB, HanpuMep, paccką8 Minda, ili o chovu psd. Jiake B CAMOM ĄJTMHHOM M CAMOM IIOJTHOM paCCKaBe Ddżenka (ili Żivot Śtóntie OTĄEAbHKIE THABK He IpEBLIMAIOT O6WEM (QeILETOHĄ. OÓEM CKĄBOK Pohńdky pro Ddżenku, aby tiże sedćla (K. Ćapek, Mól jsem psa a kotku, 101) 60xubme

„erox6na” mum ,entrefilet”. Jake cruib arux nupoMaBeqeHKIf TOBOPKT 0 TOM, 4To BĄECb HUPOABIAIOTCA TE KE CAMBIE CTHIIHCTHU4ECKHE BAKOBBI, KĄK B „eroróqax” Hareka, NOJUMHEHHKE, KOHE4HO, HOBOMY COĄEP;KAHKIO.

2 V, Vaclav, Promń na śtilu, 56.

(13)

„Cmoaóyn'* Kapaa Haneka 47

reka HpH3HAKOM YlajNKA rocyĄXapcTBa, KOTOpoe IpoM3BOJJUT TAKOŃ NIIOXOŃ ToBap. HimsHb B Takoii CTpaHe ABJIAeTCA:

... KAK ÓB BĄTPYNAKTEIBHOŃ, HOJIHOŃŃ MAIEHbKUX HEHPHATHOCTEHŃ, BIIOCTH

A IpeTKHOBeHKii, KaKTOM Iiary Io; pasipaxUTEIbHBI MH HEJĄOBOJbBHBI, ROTOMY AUTO KAM €;KeTHEBHO He Be3eT M OHM HaTĄIKKHBĄIOTCA HECOJMĘHOCTb,

He MOTYT HMUEMY ĄOBEPATB, IIOTOMY UTO MHP ÓOJIbnieit 44CTbIO 3T0 Ap3AN, CyporaT

u BOOÓnńe IAKOCTE **.

Kassqaa BeIĄb HpOCTO HykNAETCA B 3A60Te. [OJHbKO XOPOIHO OÓCJIY- 3KUBAEMAA IEUKA CTAHET „TOpA4MM CEPRUEM j40Ma*, TOJIbKO BELNb, KOTODAA JIeJKHT HA CBOEM MeCTe, oOÓpaayer ruxuii qomanmni npnioT. Tak, KAK TOBOPHT MATb B jrpame Uareka: ,,KIIACTb BEINM TYJKA, TJXE HM XOPOLIO”.

Takum o6pasom Bemqu jura Haneka ABJIAIOTCAH HEOTĄĘEJIUMBIM JJIEMEHTOM deJIOBEUECKOM ;KUBHM, ABJIAIOTCA JUIA UEJIOBEKA HEOÓXOJTUMOCTBIO K CJIEJN- CTBOM pa3BJIeueduA. IlosTomy B pacekaze Hareka OCTpoyMHbie HaÓJro- NeHMA IHpeRMETOB HA JIOjqei OÓBERUHEHbBI R Hepa3JEJIBHOE EJIOe B3AKMMO- oTHomeHnii u CooTHoumieHuii. KRorqa OH numer O BOCTO4HBIX KOBDAX, TO OH IIpeĄCTABJIAET M NEJIBIIA pPAJĄ MOLIEHHHKOB M IIJIYTOB, KOTA OH TOBODHT 0 KHHTAX, TO He 3AÓbIBAeT 06 HX YMTATEJIAX H T.I. ŻNECE OIIATb IDpOA- BJIAETCA €TO ryMaHH3M.

He Mence cnibHoji ObuIa M Ji1000Bb Hareka K ipupoj+e, IpoABKBUAACA BO MHOTHX €TO IpoHu3BeqeHNAX. M8 UHTUMHOTO OTHONIEHHA BE4HO IOHOTO MAJILbUHKA u3 Cada Kpakonowa k XapaM 3EMJIH u Heóa BO3HMKIIM TaK;KE qxBe kHuru ,,co6eceqoBannń”” HUaneka: I['o0 cadoenuka u Kaaenlapb**.

HUnrarenn ,,JIMXOBBIX HOBHMH” CTAJIA HUX IEpBRIMA NOWHATATEJAMU. B npo- MBBEIeHHH I'00 cadoeuuka Halek BbIpa3H.I CBOIO JIIO6Ó0Bb KO BceMy pa3- pacTalonieMycA, NBETYlNEMY U HAJHBAJOINEMYCA COKAMM. OH KCHOJIb- BOBAJI CBOH IO3HAHMA IpofeccHoHaja u NpakTAYECKHii OIIBIT, WTOÓBI pacmupnTb M OGOraTATb Kpyr UHTEpecoB M 3HAHHii NpocToro UATATeJlA.

DTo CcHocoócTBOBAJIO BOBHHKHOBEHHIO B ,,JIUNOBEIX HOBHHAX” pyOpuku Iipapoxa u caq. B Kaaendape aBrop uaoópażkaer TopoqCKOTO 4EJIOBEKA B €TO OTHOLIEHHMH K IpMupoje, Morojqe A ADYTHUM NpoABJIeHHAM IIDOBH- NEHHA TAK, KAK MX IIDHUHOCHT BpeMA M BpeMeHa rojqa. B kHure COxep;KATCA M HeKOTOpBIe MApuieckie O4EpKA CJIyUAKŃHKX IyTeniecTBHH. ONHAKO 310 He OÓBIYHBIŃ (UH JIMpMYECKAX ONUCAHNA. dro „cobeceqoBaHHA” OWEHb

* K. Gapek, Obdlka, kterd nelepi, „Lidovć noviny” 23 6 1926.

* K. Gapek, Bełavć srdce domu, „Lidovć noviny” 6 12 1922; Vłoi kolem ds,

Praha 1954, 50.

* K, Qapek, Zahradntkiw rok, Aventinum, Praha 1929; Kalenddł, Praha 1940.

IIpo3k, Bomeqiuie 1037H€€ B cóopnuk Zahradnikińw rok, neuaTaiach 1epBOHaTAJIBHO B „JIAYOBKIX HOBMHAX” OTYACTM B OTjNeJe ,CTONÓNA”, OTAĄCTH B BOCKDECHOM HpHJIO- ReHHA.

(14)

48 Danuśe Kśicovd

pa3H000pa3Hbl; HA HHX JIe;KAT OTIIE4ATOK 3KYDHAJHCTCKOTO MX 1po- ACXO?KĄCHHA. ONHAKO IPUDOJRA ABIAETCA JIMIIb HOBBIM (POHOM, HA KOTOPOM OIATb BBICTYIIa€T — UEJIOBEK.

Takum o6pa30M MBI BHJ[AM, 4TO AKTUBHBIŃ M O4CHb 4ACTO BOMHCTBY- roquji TYMAHH3M, HA KOTOpBIi CHJIbBHO NOBJIHAJJO yuacrue Haireka B ra- 3eTax, CTAJI OCHOBHOŃ mqieńHoń jzuHueń ero coóeceqOoBaHN4A.

HRypHasiHcTHKa OJHaKO HAJIO;KM:IA CBOIO IIeHATE H HA KOMNO3KIMIO, HM Ha CTHIb „,CTOJIÓHOB” Haneka. BBujry Toro, 4To 3Ha4UTEJIbHylo UACTb TBOpYecTBa Ualeka-;KyPHAJIHCTA |T0 Ero COTpyXHMYECTBA B ,,JIMJTOBBIX HOBWHAX” IpeXCTABIAJIH KPHTHUYECKHE CTATbH 06 U3OÓpAaBHTEJLHOM HCKyC- CcTBe m JiaTepaType, pefepaTbr mim 1uTepaTypH0-KpuTuieckie (peJIbe- TOHBI, OÓHApy;KMBAeETCA IOCTEIEHHOE HM3MeHeHHE CTHJIA Hareka, O0Jbuie Bcero Ha paa60pe ,,CTOJIÓNOB” „,,IOCTDOEHHBIX” B IIaMATb JIojqei jryxa.

„MerlajboHbl” „,,CTOJIÓNOB”, KOTopbie "arek rAcajr cpaay ke rocJIe CBOETO HpUHATHMA B peXAKNAIO „JIMXOBBIX HOBHH”, elqe O0JIee OTAETJIABO oGo3HaueHki aToit Trparunneń. TakoBoń ABJIAeTCA CTaTbA J[ioamewu Buab- Opak**, B koTopoit OObETMHMIIHCb ;KEJIAHAA +KYDHAJACTA UHfPOPMUPOBATbŁ co CTpeMIIeHHeM ABTODPA JIHTepaTypHBIX OU4E€pKOB IpeĄCTABATb BCECTODOH- Hyło MH MCHepIBIBAIOIyIo XApAKTEpHCTHUKY JIMTeparypHoro repoa. Oóa KOMIIOH€HTA B IOJIHOŃ Mepe HpoABIIAIOTCA B CTuJle „cToróqa”. Ero Bery- MJIeHHe KPATKO H OÓŁEKTABHO KAK y pefbepeHTa; OH Ipe4CTABIIAeT OÓ0HX fpaany3ckiX NO3TOB A HejlaeT KpaTkuń o630p ux :IMTepaTypHOTO TBOD- qecTBa. ONeHKy OH JTaeT TOJIBKO B Iocjrejrytolnefń 4acTu. V4eHHe XpACTHAH- CKOTO TyMAHM3MA JIIoaMeJIA AŚHO KacaJocbh JIMYHO "Hareka, IOaTOMy BCA CTATbA IIDOHAKHYTA O4CHb CYTTECTHUBHBIM H4yBCTBOM, KOTODOE YyBEJIM- 4HBAeTCA ÓJArorapA TOMy OÓCTOATEJIbCTBY, 4Tro Hanek HHIIeT O IIpoHa- BEIEHHAX IIO3TOB. UaIeKk O4€Hb HYACTO B CBOMX JIMTEpaTypHBIX XApaKTe- pAcTAKAX HeBOJIbHO IDHÓJIM;KAETCA K CTUJIIO NMUCATEJJA, O KOTODOM OH numer. A B NaHHOM CjJryuae OH IIepeHuMaeT ÓOTATCTBO M30Ópa;KeHHA ppaanyackoro yHaHM3Ma. CTaTbA IO3TOMy HalMcaHa OH4CHb IOJTAUHO, coqep/KHT NEJIbBIŃ pAĄX CpaBHeHHŃ, pA3MBINIIEHMŃ, IMATETU4ECKAX BOCKIIH- naHnii. DdTOMy COOTBETCTBYIOT M IIApATAaKTMYECKM OT.JIUTBKIE JXJIMHHble NepAOJĄBI, ACKIIIO4MTEJIbHO JIATEpATypHBIA, TAKE KHMSKHBUŃ ABBIK:

m

O, yroBure ary OÓeccJIosecHyIo « Be3Ąe CyIqyłO JIIOÓ0BŁ; ÓYĄbTE UyBCTBH- TEJIbBHKI K 3TCH 3QUpHoit HpuBeTIIMBOCTH, KOTOPAA CYINECTBYET ME;KNY JIIOJĘGMA M IIpeqMETĄMH, M Bąme CEpĄHE HPOHMKHET OCOÓĄA PAĄOCTŁ M TOCKĄ, CTPAHHAA M CMMD€HHAA KPACOTA 7KHUBHH, 3KECTOKOCTŁ H DTOM3BM CTAHYT HEĄOpaByMEHMEM B aroi armochepe COBMECTHOŃM ;KM3HM. O, KOCTATOUHO ÓBIIO Óbi HAKOHEĘ NOHATP

» K, Gapek, Duhamel a Vildrac, „Lidovć noviny” 7 4 1921; Ratolest a vav- Mn, 155— 158.

(15)

«Cmonóyw' Kapaa Haneka 49

npyr npyra! Crpaqauna ABIAITCA JIMNIB HIPEĄJIOTOM ĄNJIA HOBKIX PA3MKINIEHMI 0 JIIOÓBK, © 3T0 CTOMT CTpaqaHuii!30

FKpome rapaTakcnca, yioTpeO:1aeMOTo 3IeCb HUalekoOM BEDOATHO IO HUDpHYHHAM HHTOHANAOHHOTO H MEJIOJJMYECKOTO IOPAJKA, B 3TOM „,CTOJrÓNE”*

HeT A CJIeXa pa3TOBODHOTO ABbIKA. CTHJIb HO3NHEHAX „,CTOJIÓNOB”* COBEp- imeHHo qpyroń. BMecTo C;kaTOTO M KpaTKOrTo cjiora pefepeaTa oH xXaer pa3BepHyTbie XapakTepucTuku. Halek qocTuraeT ÓoJbiioji BkIpa3ATEJIb- HOCTH Y;ke He IIOCDERCTBOM IATETH1ECKAX BOCKIMNAHNIŃ, A TEM, UTO IpH- OJM;kaeT K HUTATEJIO JIMAHOCTŁ IO3Ta. Tak HpoABIAICA ryMaHnasM Ua- neka-7KyDHAJIHCTA B HOBOM IOJXOJĄe ABTOpA K NEŃCTBATEJIBHOCTA, B €ro cTpeMJIEHHH IIOKA3ATb IIpEZKJĘE BCETO HEJIOBEKA, JIMIHEHHOTO OpeOJra

nadoca. ś ,

PasBuTue Haneka IIo Io HanpaB.IeHMIo K 5KAHpy HeNPpHHY;KCHHBIX

„co6eceqoBannii”, OJIucTaiOlNuX OCTDOYMMHEM, HAXOJJ4UBOCTbIO M LIYTKOAŃ, KOTODKIe CBO€Ń KYJIbBTABADOBAHHOŃ IDpPOCTOTOŃ M MOHATIIUBOCTBIO CÓJIM- JKAIOT ABTOPA C€ HYHTATEJIEM B OUAPOBAHMM MHTUMHOCTH. IIOCJIEĄCTBHA HpoABIIAIOTCA A B KOMIO3HNMM. TaM TĄe paHbuie OBLuIA ABHO OÓO3HadeHa JHIOTMYECKAA IOCTEIEHHOCTB, TEIIEDŁ 3AMACKADOBAHHA AKOÓBI CJLYUAŃHBIM B XOJE IIOBECTBOBAHHA, KOTODOE 7OJIHKHO COBJĘABATb BIIE4ATJIEHHE YCTHOI pedH HU B TO»ke BpeMA 3AHHTepecOBATb CBOEŃ HEOÓBIUHOCTbIO. MIHOTJXKaA BIIegaTJIeHHe MMIDOBH3ANHH YCHIEHO CBA3bIO OTĄEJIBHBIX CMBICJIOBBIX eNAHHN, KOTODKIE OÓŁEJUHAET TOJIBKO OCHOBHAA MBICJIIb. „„HajqcTpoiika”

rakoro ,,crojróna” ÓbiBaeT ele Nojr1epKHyTa (QopMajlIbHO0-Tu1orpafckoń 3BE3JIOUKOŃ. TakuM OÓpa30M KOMIO3HNHA „,,CTOJIÓNA CTAHOBUTCA €LLE 6osiee aiIacTuuHoji. dTO Haer ABTOpy BO3MO3KHOCTb IIOKABATb OJJMH HM TOT 3ke HpeĄXMET C pPA3HBIX CTODOH, OOŁEJMHHTb HECKOJIGKO HaOJoqeHNii JULA Gosiee INOJIHOTO BKIDA>KCHHA TJIABHOŃ HCM. KOMNOBUNMA TAKOTO CTOJÓNA ORHAKO HE ABJIAETCA CJIyuaiiioń. VIHorąa OHa HocTpoeHa qaske c ApaMa- Tuueckoń 3AaKOHOMEDHOCTbIO. Kak JTOKa3ATeJIbCTBO MbIl MO;KEM IIDHBECTH cTaTbio Hareka K ro6uaero B. Cmemann*'. „Cromróeń'* paarejleH Ha Tpu gacTu. IlepBaa HauunHaeTcA ONMCAHAEM ,,NHA CJIABBI”, KOTODBIŃ B KOHIJE ABIIAeTCA THUMHOM B UYECTb „,ÓO;KECTBEHHOTO MYy3BIKAHTA” DB. CMeTaHbt.

JToMy CBETJIOMy TODp;KECTBY DPAĄOCTH HU ;KA3HM IDOTHBONOCTABJIACTCA CJIeNYIOINAA YACTb, B KOTOpOj ONMcaHMie CMEHAETCA COBCEM HepAJ|OCTHBIM pa3MBIIN:IeHHieM. BeĄTb y BEJIAKOTO yMepliero ÓbLuIa TA;KEJIAA KM3Hb HA TO- cy4apcTBeHHbIe TOD/KECTBA B €To UeCTb NpeĄCTABJIAIOT COÓoŃ Oosrbule HNOMIIE3HOCTb, UM JIECTBHTEHbHOE NMOUMTAHHE MCKYCCTBA. B TpeTbeń

30 "Tam 3x6, 157.

»*1 K. Ćapek, K jubileu B. Smetany, „Lidovć noviny” 2 3 1924; knuxuoe naqa- HMe TaM ste, 15.

Zagadnienia rodzajów literackich 4

(16)

50 Danuże Kśicovć

HACTM HENOBOJIbCTBO ABTODPA JIOCTHTAET CBOETO KYJIBMAHANAOHHOTO IDYHKTA:

„%/mepumnii HCNKI TO XHA amy ropegn... xa GyjqeT OH 3a 3TO NpocJABIIeH, IIOTOMYy UTO ;KHBBIX TDYNHO JIIOÓMTŁ. He MepTBble, HO 3KHBBIE O4CHB HACTO ABJIAIOTCA MEpTBENAMH” — KOHCTATUpyeT ABTOP B TODbKOM IIapa- JĄOKCe MH KOHYAET CApKA3MOM:

OnHąko HerpaBxa xa? Hapoą O1aroxapei M yMEET MCTMTK 34 XYĄOKHHKĄ.

B KOHIie KOHIOB 3T0 IIDMHAJJIEKAT K upeX4CTĄBHTEJHbCTBY. A noTroMy rpeMmnTre

$anfapi ma Jluóymu « pa3BHBaiTeCkh JNIMHHKIE 3HAMEHA; CTO HET TOMY HABAMN pozruaica 4enickuń KOMIOBHTOP, HapoĄą BO3BpamjaeTrca Iro kpaitHeji Mepe K CBOMM MepTBBIM **.

Takum o0pa30M 3aKJIO14€HHE HCHOJIb3ZYET BCTYNUTEJIbHY(0 KAPTHHY, ONHAKO OINEHKA ABJIAETCA Teliepb pe3kKO OTpunNaTeJIbHoń. Tem 6ojree HpoABIAeTCA KOHTDPACT Me;KJY |IIOMIIE3HOCTbIO TOCYJĄAPCTBEHHKIX TOp- JKECTB MH NEŃCTBUTEJIbLHOCTBI. IIponecc ABIIAeTCA COBEDIIEHHO JIOTMYECKHM : HUTATeJIA 3AHHMAET CHAYAJA TO, UTO ACHO Ha IeEDpBBIA B3DJIAJR — TOp- JKECTBA, IIOTOM CJIEJTYET pPA3MKIIIEHHE O 7KABHH KOMIIOBUTODA, A H3 Ipo- THBODEUHA MEKITy €To ropeubło M HeHy;KHBIM BEeJIMYMEM IIOCMEpTHOi CJIABBI BBITEKAET IIADAJĘOKCHOE 3AKJIIO4EHHE. HUMTATEJIb BCE BDEMA HaX0- NATCA B COCTOAHHH HANIpA;KEHHA, UTO XOETHrAeTcA ÓJmarorapA MeTojry KOHTDACTOB M AHTUTe3. BupTyO8HOCTbŁ (POpMbl IIOCTDOEHHO HA OCHOB- HbIX $KYDHAJMCTHYECKHX NpHEMAX: 3IIOÓOXHEBHOCTb, HEOOBIYAJMHOCTŁ M He- O;KUJQAHHOCTb IOJTYEDKABAIOT COJIEPXKAHHE „,CTOJIÓNOB"”. JdhpekTABHOCTb YCHJIABAIOT CTHJIHCTU4ECKAE CPEĄCTBA: HACTbIE PATODUAECKAHE BOIIPOCHI, BOCKJIHNNAHAA, YMOJI4AHHA. CYINHOCTb MBICJIA TAKAUM OÓDpa30M IOJ[1EpKHYTA BCEMH CDEJRCTBAMH M He NOCJIEJĘHCE MECTO 3AHHMAET 3ĄECb ABBIKOBAA BBIpA3HTEJLbHOCTb.

Jipamarnqeckaa HanpA;KeHHOCTb, KOTOPYIO MEI IIpOCJIEJMIIK B ,,MEJTAJIbO- He” Hareka, HpoABHJIACb TAKKE B „CTOJIÓNAX IOCBALIEHHBIX IpocTońŃ e;kejiHeBHOŃ +kuaHM. B NpuHNMIIe MO;KHO DABĄCIMTŁ BCE ,CTOJIÓNB”

Uaneka na Ą4Be Oosrbiuux kaTeropun. Tam, rĄe peb UqeT 06 ONACAHHM NeATEJIbBHOCTH UEJIOBEKA HIIH 7KE KMBOTHOTO, OÓJIAJAET JTEHCTBHE, B ApPyTHX cjrydadX — CTATHU4ECKHE 3JIEMEHTbI, HAMpuMep pa3MblnIeHie. IlepBkie IIO3TOMY OHeHb ÓJIMSKH K DaccKAa8y, HACTO ÓBIBAIOT ApAMATH3HDOBAHKI IIOCpeĄCTBOM |NMaJrora MIH HeJroji CHeHKOŃ, HDyTHe KE BJĄOXHOBJIAIOTCA cHJIoii OCTDOYMHOTO BbICTYILIeHHA ABTODA. OJĘHAKO HAINE BCETO 3IIEMEHTBI o6enx rpyrn repersieTaloTcA Me;kiry CO60i m TakuM o6pa3oM oGpazytoT CTHIIb HeOÓBIHaiHO NUHaMMAECKNI.

TunauHsIM npuMepoM 3Toro Hanmóo:iee upicyliero Hariexy poxa pac- CKA30B ABIIAETCA „,CToJrÓóeN** ITouma *3, B koropom Harek pa3BHBAeT MBICJIA,

32 TaM sxe, 20.

w Ę Ćapek, Pośta, „Lidovć noviny” 5 2 1925; O lidech, 118—122.

(17)

| „Cmoaóyw* Kapaa Haneka 51

4TO XOTA JIOJM H He JIIOÓAT IMCATb IIACbMA, OJJHAKO JIIOÓAT UX IIOJLyAATb.

Uanek mpucryrmaeT K CBoeli TeME € HECKOJIBKAX CTODoH. CHaW4aAJIA OH HUpuB.IekAeT BHAMAHHE UHTATEJIA YTBEPZKĄCHHEM, UTO „,XAapaKTep UEJIO- BEKA IIOJIOH KOHTDPACTOB” %, TIOTOM 3AABJIAET, UTO ,,...IIDHYHHA TOTO, UTO MIOJĘM XOTAT IOJLY4ATb IACHMA, KAJKETCA HUMEET TJLYÓOKME H TAWMHCTBEH- Hbie IPHUYMHBL"*%, TakumM oópasom HUanek yMECTHO MOTHBHDYET OMMCAHKE,

€ KAKUM HalpA;KeHHEM UEJIOBEK 3KJĄET CBOIO E;KEJTHEBHylO IouTry C TajiHoii HaxesKNTOM, UTO ,,OTKYNA-TO YTO-TO IpujxeT""**, H KAK OH IIOTOM OCTODPO:KHO u O6NyMAHHO pAaCIIeYaTKIBAET IIMCbMO. B TAKOM COCTOAHNH HAXOJATCA TaK;Ke HM TE JIIOJTH, KOTODBIM HEYETo ;KTATŁ. Pe4b UĄET OMNATŁ O6 oGMmMEe- 4eJlIOBEHECKOM KAYECTBE. KOMNOBANAA TAKOTO „,CTOJIÓRA JKOBOJILHO CBO- OORHAa — TOJIBKO TAK MO3KHO JNOCTHAb HEHPDHHYNIEHHOCTA paccka3a.

OnHako OTĄEJIbHbie YACTA MHPAMBIKAIOT TECHO JHpyr Kk Apyry u uX B3a- uMHad CBA3b HOJRUEpPKHBAETCA IOBTODEHHEM HEKOTODBKIX MOTHBOB, Halph- Mep TpoekpaTHbIM BOCKIIKUNAHMEM: „AAA, 3T0 nouTa”, KOTOpoe NOJsKHO BbIDA?KATb PAJĄOCTb IIOJIrygaTeJIA. TAakAM OÓpa30M Mbl CHOBA BHJĘMM, KakK Ka3KJIOe HDPOABJIEHAE HeNpUHYKĄCHHOCTH Uaneka HUMEET CBOIO BHYTpEH- Hylo 3AKOHOMEDHOCTb.

Cni1bHoe BIIedaTJIEHHe UMIDOBU3ANHH IIDOM3BOJJ|AT HEKOTODBIE ,,CTOJIÓ- ubr” Kaaendapa. DBirrz Mmoster OyfiAoe MHorooópasne npupojĄbl BeJIro apTopa Kk KOMHO3HIHOHHOMY lipieMy, ÓJIM8KOMY K IOJTHU4ECKOMY CTpO- (puaeckomy rmocrpoeHuło. ONHako NeiCTBOBAIH M H4pyTHe BIHAHHA, TIIABHbIM 00pa30M Ta3eTkr. O4eHb uacro Harek 34qCb CMEIHMBAET HECKOJIBKO pa3Iu1HBIX CTAleń. ORMH M TOT KE „,CTOJIÓEIY" MO3KET ÓBITŁ COCTABIIEH M3 AHEKĄOTHYECKHX IDpoMchIecTBHi, TA3ETHBIX 3AMETOK, pa3MBUUJIEHMA u apopuaMOB*, koTOpbie oópazyłor Mo3ańky Oco60ii Kpaco4HOCTA.

Tak nponukro MH B KOMNOBKIMIO ,,CTOJIÓNOB” crpeMiieHne "Harneka IOKA3ATb KAJKJĘOE ABIIEHHE J7EfCTBATEJILHOCTM HE B OJ[HOM, A BO MHOTHX ee rpoaBieiuax. He MeHbiniy1o poJIb CHIrPDAJIO TAK/KE M CTpEMIIEHHE XODO- iiero pacckasunka M300pa;KaTŁ HOBO M HEOÓBIKHOBEHHO. IlocrpoeHne

„CTOJIÓNOB” Uareka IIosToMy UaIqe BCEro onpeĄeJA.Ia 3.1060 NHEBHOCTb.

Hanóoiee ABCTEEHHO IpOABIIAeTCA 3T0 B Kaneudape, KOTODBIi Co3aBAJICA HEJOCPEĄCTBEHHO KAK OTKIIHK EJKEJTHEBHBIX, MECATHBIX MIH TONLOBBIX coónrTnii. O4eHb UaCTO B HETO IIPoOHAKAIOT BpeMEHHBIE HPOÓJIEMBI, KOTODPBIE HpOABIAIOTCA QOpMAJIbHO MHOTOYHCJIEHHBMA JIH30JJH4ECKAMA JKCKYDCAMA B OGJracTb oómecTBeHH0ńi xu3Hu. Harek JI00HT aKTyaJlHBADOBATb 3AKIIIO- qeHne „cTroróna”. Harpumep B rperbeńi uacru „cronóna” Om noeozodneii

34 Tam »€, 118.

% Tam »xe, 119.

36 Tam »xe, 119.

»* Hanp. ,,cronóen” Kolem vdnoe, „Lidovć noviny” 20 12 1936; O kdech, 193-195

(18)

52 Danuśe Kśicovd

Houu 00 KpeujeHua 0H CpaBHHBAET JĄBYX MAJIbUHKOB, KOTOPBIE A80Ópa:KAIOT Tpex BOJIXBOB € „NOJIMTA4ECHHMH KOJIAJĘKAMM B3DOCJIBIX”:

IlocxymajtTte, MANPAMKA, MBL B8POCJIBIE NOCTYNĄeM COBEpMeHHO TĄK:KE;

MB HIOeM B CBOAX NOJHTHUECKAX KOJIAJTKAĄX — MBi, 60xtbuiaA UaCTB naporą

MIH JR6 — MB, BEMIEXNGIBĄB — MIA — Mm, TpyqAmMieCA 2IEMEHTH — HT. II.

Ecnu Ós: MBL OTKpoBeHHO nemu — Mb, cekperaąpuat NapTHK — KIM — Mu, yskuii MCIOJHMTERBABIi KOMATET — KIM UTO-HMÓYĄb TAKOE, TO Hąmą KOJIANRKA norepana Ókl BCIO TĄMHCT"BEHHJIO CHIIY HK HMKTO ÓBI HAM HE OKA3AJ KpENATĄ HM Hą rpom>$.

CHOBa NLOKABATEJIKCTBO TOTO, AUTO ,,CTOJIÓNBI" Haleka HH B KaKOŃ Mepe He ÓBLIM TOJIBKO JIATEpATYPHBIM pA3BJIEUEHHEM. TaK TAJKEJIBIE HpPEĄ- 4yBCTBHA H HpeROCTEPEKEHHA HAIOJHAIOT COJĘEPIKAHNE ro COÓeCEJOBAHKA H3 HAIpAJKEHHOTO IMpeXBOCHHOTO IIepHoJa:

„BaKTUTE BCE CBOM JIAMIIBI, UTOÓBI JIOTH M3 TbMBI HANIA jXOpory No- Moit” — upuspiBaer Uanrek B JMputeckoji uMipoBu3a1uu OceHHue OHu**.

„Hacrymaru BpeMeHa TbMBI; He noramażre HM ONHOTÓ CBETAJIBHAKA B HalIeM JĄqOMe. JTO ÓBLIO Ob! rpexoM”.

BuyTpeHnee B3aHMOOTHOLIEHHE OTJIEJIBHBIX 4ACTEH TAKHX „,CTOJLÓJĘOB””

ABJIAETCA HACTOIBKO CBOÓOJHBIM, YATO KAJKĄAA UACTE MOTJIA Óbi ÓBITŁ caMOCTOATEJLHOH. OKHAKO OÓBERNAHCHHBIE MekjTy COÓOŃ OHM NEŃCTBYIOT OCOGGHHO BHYLIIATEJIBHO. B KAKIOM M3 HHX ,,TACTKINA BCEJIEHHOA OT oGJtakOB jro caMoijt riryGuHbi 3eMirM. HUacTruna BCEJEHHOŃ H BCA MHOTOTO- J0CaA CTpaHa”*0. Tak HUanek XapakTepH30BaAJI pucCyHKH Arena. OnHako STH CJIIOBA BCEHEJIO MOTYT OTHOCHTBCA H K METONY TBODYECTBA Kapza Uareka.

BnuMaHie K He3AMETHHIM M ipeHeOperaeMBIM BeifaM Najio "Hareky HOBKIE CTUIMCTMUECKHE BO3MO3KHOCTH. CaMble HIpOCTbie NEŃCTBHA €;KEJ[HEB- HO 3KA3HM NpHOÓpeTAIOT HOBBIi NpUBKYyC, ECJIA MBI IIOCMOTDHM Ha HHX c HEOÓBUIEHHO TOUKH 3peHMA. TAK MbI MO;KEM CHOBA OTKDBITb HEJIOBEKA, ECM MEI GyjąeM €TO HAÓJIORATB € TOYKH 3PEHHA KONIKA:

Dro MOit U€JIoBek. H ero He Ó01ocb. OH 04€Hb MOTyrmeCTBEHCH, IOTOMY Y4TO ecr OWeHb MHOTO; OH BCEAJĄHOE 3KHBOTHOG. HUTO "br emb? JIait MHe!

Om HekpacHB, NOTOMY 4TO He NOKPBIY IIEpCTBIO. Y ero Hex4OCTATOUHO CHIOHBI, OH NOIDKEH YMBIBĄTKCA BOĄOŻ. OH rpy60, KSXMMHE MHOTO MAYKAET.

MHorra OH BO cHe MypubrueTr. Orupołt MHe qBepp!

H He BHar, NoueMy OH CTĄJI TVOCNHOĄHHOM; HĄBEpPHO OH CBEJI q4TO-HHÓY Hb He0ÓBIKHOBEHHOG H T. Il.*!

s K, Gapek, Od Silvestra do TM króki, „Lidovć noviny” 9 1 1927, Kalen

dat, 16.

* K. Ćapek, Podzimni dny, „Lidovć noviny” 11 12 1938; raM ske, 179.

w K, Gapek, Stary mistr, Ratolest a vavfin, 29.

" K. Gapek, Z. ndzorid koćky, Mól jsem psa a koćku, 176.

(19)

„Cmonóyw' Kapaa Haneka

CE 53

IIpuMATUBHOCTb KOIIAUbEŃ OINEHKH BRIDA>KEHA KAK BBTJIIAJJ MA, KOTOpkie aBTOp HpHIACHIBAET KOIIKE, TAK HM YMBICJIEHHO HPAMATABHKIM CHOCOÓ0OM Bbipa;keHMA. IIpenjio;keinA Oojrbiień uaCTbIO OJĘHOCOCTABHKIE Hepa3BA- TBIE, CIIOBA OTDAHHUEHKI OÓJIACTbIO HHTEDECOB 3KAUBOTHKIX. B Npyrux CJry- uaax, Hao6opor, Harek HpuMeHA€T ABIIEHHA UEJIOBEYECKOŃ 5KABHA K MMpYy HKUBOTHBIX. Tak uacTo rojrygaeTca IOMOpHCTH4ECKH OTTEHOK:

Caqb, MuHxa, A Ciymajt: €CTŁ TpPH B8ANOBETK:

1) byqemb CIyIaTbCA.

2) Byqemb COÓJNIONĄTE UACTOTY XOMĄ M Hą JrecrHMne.

3) Cberib ro, uro a reóe KaM.

OTH TPH BAIIOBEĄK MMEIOT OO;KECTBEHHOE IIPOHCXO7KIEHHE H NAHBI co6a4beMy pony, YTOÓbi €ro MO3KHO OBIJIO OTIIMAKMTb OT OCTĄJbHBIX 3KABOTHHIX. KTO MX He NOCHYIMAeT, LOTAÓHET A NONAJĄET B AX, TĄE HET HHKĄKMX XMBĄHOB HK TĄ ĄAbABOJKI Ha MOTONMKIETKĄX IEJIBIf ĄeHb mpecjejryior rpelmHkie coóa4bu NymAt?,

Tor »xe xapakTep uMeloT u cpaBHeHuA Uareka, IoMOp KOTOPBIX BO3HA-

kaer NH3 nepaBHOMEeDpHOCTH CpaBHHBAeMbIX KOMIIOHeHTOB:

Ilec, KOTODpBIi ACNHONAAET TA BAKOHKI M HPEJNACAHHA, MpHoÓperaer 0co60e

ĄOCTOMHCTBO MH €TO O4eHb yBa;KaIoT. Iloaromy OH ÓBIBAET TOJICTHIM KAK INeKAaH, MIA KAaK JNMPEKTOP 6anka, a He TOIĄMM KAK JIIOJH, KOTOPBIE paCTPAUMBAIOT CBOH CHJIbI B pAa8BpATE, B HAHPACHHX CTPEMIIEHHAX, B UECTOJIOÓMA H HEĄACHANIMHK-

poBaHHocTu*.

B cpaBHeHHAX TAKOTO PORA 4yBCTBYETCA KPOME IOMOpPA TAK;KE HDOHHA.

ToucTkii nupekrop anka — 3To Heuro Óojnbiie 4eM JNOJH „,ÓECIYTHO pacTpa4gABaIoI1Nie CBOM CHJIKI”.

Bbi60p He0ÓWHHBIX JIATepaTypHBIX TEM H Y3KAA CIIENMAJIA3ANAA B NPEĄ- MeTaX H ABJIIEHMAX MHTHMHOTO IIOpAĄKA OTKPBLIA JNJIA Uarleka OKHO HEO3KH- NAHHBIX BO3MOJKHOCTEŃ. Ero A3bIk KOHCOJMJUPOBAJICA A IpHoÓpeJr 60JIb- Ilylo KOHKpETHOCTb. CTpeMiieHne Halieka HA3bIBATb BEINH HX COÓCTBEHHBIMA MMeHaMH NOJLYYKJIO O4€Hb ÓOJIbII0€ pa3BUTHE. IIpofpeccHoHaJlbHBie A CO6- CTBEHHBIE JIpaKTHYECKHE 3HAHAA NAJIM My BO3MO;KHOCTb IDpORHKHYTb B IICHXOJIOTMIO U€JIOBEKA H €TO BKYCHI. CIeNHaIbHble BEIDAJKŁHHA ABJIA- IOTEA TOPĄOCTbIO NIA upoQeccHoHaJa:

Besbimanibiń NBETOK — BTO COPHAK; IIBETOK C JIĄTMHCKUM Ha3BAHHEM KĄK ÓBI NOBKIIIĄGTCA B COCIOBHE CHEHMAJIMCTOB. ECIK y BĄąC Hą KirymMÓ€ BkipaCTeT kpanuBa, xnpunai1bre k Heit HaaBaHue ,„Urtica dioica”* « Bbr HąuHere ee yBa;KaTb;

u qase nouBy eit paspkrximre « yHąBOBMTe ee UMIMKCKOŃ CcEXMTPOK... MK CANOBHKKH yBĄAeM XOpOliee AMA*,

3a o6mmM HaaBaHieM Kareropuu Uanek O6Hapy:kuJI He0OÓBIKHOBEHHO CJIO3KH0O€ M IIDHBJIEKATEJIbHO€ PA3AOOÓpA3ME, KOTOPOE O3KHBAET B CJIOBAX,

«2 Tam sxe, Minda Ćili o chovu psń, 21.

«3 TaM e, 22.

« K. Gapek, Zahradnikiw rok, Praha 1957, 56.

(20)

0%.

Danuśe Ksśicovd

pachBeTaeT KAK IYdKH TODPHLUBI, 3KEJITYDIHKNBI, XJIOIYNIKH, BepOHUKH AJIA CYMIEHHNBI ÓOJIOTHOŃ CpejqH ÓEJIBIX KAMHEIi AJbNHHHAPAA. HasBaana NBETOB HIIM HPO3BHIĄA COÓAK ABJIAIOTCA JIA "arleka HE TOJILKO HA3Ba- HHAMA M3 NONYJHADHKIX KHUT KIM DHHNAKIONEJU1ECKHX CJIOBApEIi. Ba KAJKJĘBIM H3 HHX CKPBITO TJIYÓOKOE 3HAHHe NpeqMeETA. TaKOBA HaMpHMEp Bucmaeka co6ak Haneka, corepzkamaA NEJBIIi pAĄł XapaKTEDHBIX COÓAUBHAX 1opTpeToB, OOpHCOBBIBAIONIAX HE TOJIbKO BHEIIHOCIb, HO H IICHXO:IOFHIO

„KABOTHOTO.

UacTo BCTpEHAIINKECA CHHOHHMBI, IpAMEDpBI H CpABHEHHA HE ABJLA- TCA MIA HUaneka HEJIbBIO CAMA Io CceÓóe. OHM BbIpasKaIoT CTpEMIIEHHA upeącTaBHTb YAUBJIEHHBIM TJIA3AM UHTATEJIA NeicTBUTEJIbHOCTb BO BCEM €€ MHOTOOÓDA3MM, YTOÓBI H OH MOT pAJNOBATbCA €€ O4ADOBAKUIO.

HM B 3TOM 3AKIIIOJAETCA YACTHIIA AKTABHOTO ryMaHnaMa Hareka.

HaqekĄBI TIIABHOTO peqakTropa A. TeuHpaxa BNOoJIHe OIpaBNaJIACP.

Uaneky NejCTBMTEJIbHO yNAJIOCH NATE HOBOMY PONY „CoGeceqOBAaHHA”

XYyjĄOrKECTPEHHYIO QOPMy KH BKIIIO4UTb €TO TAK ;KE KAK „entrefilet””* B 06- nacTb ÓeJneTpHCTHKAH.

B nupoTuBONoJIO;KHOCTŁ TPAJRAINMOHHOMY (peurberoay „cerosróelt” UMejl HeKOTOpBIe OCOÓGHHOCTH. BBujry Toro «ro ero coqep;KaHHe ÓBLIO 33I0- GONHEBHBIM, OUEHb UACTO KACAJIOCH 3KTYUHX BOIIDOCOB COBDEMEHHOCTH, OH CTAHOBHJICA OU4€Hb pa3HOOÓpABHBIM. ONHAKO IOTOMy 4TO OH COXDAHAJI npuopuTeT pa3BJIeKATEJIbHOTO OTJĄEJIA TA3ETBL, Y Hero Óbuiń BCe IpeĄTNo- CHJIKA CTATŁ DIACTUUHBIM OPYHNHEM +KYPHAJIHCTH4ECKOŃ paO6oTb. 310- G60NHEBHOCTb, OCHOBH0€ TpeOOBAHHE TABETBI, OMPEJEJIAIA M bopmy „„,CTosi6- na*. BNIOG0JTHEBHOCTb IO3TOMy CTAJIA OĄHAM M3 OCHOBHBIX METOJĘOB CTHJIA Uaneka. OHa rpoABuJracb KAK B TEMATHKE, TAK M B KOMIOBKIMM H B A3bIKE.

CrpeMiieHne IpUBJIe1b AKTATEJIA noóy:kqaJio HUareka NOCTOAHHO HCKATP HOBHIE H HEOÓBITHBIE CIIOCOÓBI BBIpA7KeHHA. Ero QuoóepToBckaA uuIApoBka TOYHOTO BBIDA3KEHMA OÓYCJIOBJIKBAJJA HA OrTpaHu4eHie pasMepa ;KAHpA, KOTOpoe TpeÓOBaJIo APKOCTH, COCPEĄXOTOHEHHOCTH H KOHKDETHOCTH BbIpa- zkeHuA. TaM, rxe PerbeTOHACT MO;KET IO3BOJIM1b ceóe BKCKYpCHI, 3NHBOJĘbI MIH MCTOPH4ECKOE MBJIO7KEHHE B ÓECIDPEDPBIBHOM IIOTOKE IIOBECTBOBAHHA, aBTOp ,CTOJIÓNOB" NOJIKEH, ECJIM OH XO4ET OXBATUTb BCE MHorooópazne NqejicTBATEJIbBHOCTA, COCTABIIATb MO3AMKy HaórroqeHuń, BCerqia U3 HOBbIX uiaOJI0HHBIX Y30p0B. M KazKYlNAaACA UMIDOBA3ANUA „CTOJIÓNOB” Hareka nponcxoqauaa u3 Tpaxqunii QeIbeTOHOB, TJIABHBIM o6pa3om ma (QeJrbe- Toa Hepyjbi, HMeeT IoaToMy CBOIO BHyTPEHHIOIO 3AKOHOMEDHOCTP. Ilox-

« „Eatrefilet”” — rxocca uuu razeTHaA BAMETKA, KOPOTKAA Q$opma ocrpoyMH0 KOMEHTApy OMąA €KEJĘHEBHJ IO 7KH3Hb. B „„JImĄą0Be HOBHHBL* OHĄ ÓBUIA BBEĄEHĄ B 1921 r.

no upumepy HeKOTOpbix PpaHNyBCKAX TaBeT. „Entrefilet” nacąx R „JIMĄOBHIX HOBM- Hąx” O4eHb 4ącTro Kąpexr "arek.

(21)

Streszczenie 55

poónoe cpaBHeHne „,,cTosrónoB” Harneka c QerbeToHamu HepyqB, Oco- 6eaio u3 cóopHuka IIIymku uepuebie u %cecmokue, HOKa3BAJIO Óbi, 4TO neJ1o BAKIIIOdAETCA B CO3HATEJbHO IHIpeeMCTBEHHOCTA — KOHE4HO B NyXe 3Kyp- HANMCTHAKA KBARNATOTO CTOJIETHUA, KOTODAA HOJDKHA Óbuia M popMoii co6e- ceqOBAHMA COOTBETCTBOBATb YCKODEHHOMY TeMIIY ;KH3HH. MRoHeuHo, He- pyna He ÓBUI EJĘMHCTBEHHBIM, KTO IOBJIKAJI Ha Harneka B 3TOM HAIpaBJIeHNA.

Uareka Haipumep OU€Hb MHTepecOBAJI aHTJuickuń ,„essay*. OH 3HaJl KIIACCHKOB AHTJIMiCKOTO „,,essay', M COBDEMEHHKIX AaBTODOB — JlyKapa, T. Bemroka (Lucara, H. Belloca). ONHako CaMBrM Ónn3kuM eMy ÓBLI IO CBOeMY IOMOpy, NEMOKpATUUHOCTH HU HUHTepecau T. KR. "HecTepTon.

HM ou nacax „o Onmwkaiimax upexqąMeTax (HaipuMep O IIOYTOBOM AINAKE) MH BO BECb TOJIOC IIpOCJIABIAJ IIOHATHA, IpuHajyrekaee k oónXory OÓBIKHOBEHHOŃ UEJIOBEAECKOJ JKHUBHHM, KAK J|OM, Bepa, NeMOKPDATHA, C1pOŃ u NoBepne''*.

TpeOoBaHuA ra3eTkl OTHOCHTEJIbHO CONEP;KAHHA H CTHJIA „CTOJÓna”, y3aKOHEHHBIE UAaIeKOM, IIeCTDOTAa TEMATAHKMA, HMNHDOBH3ANHA, YNpPABJIA- eMaA JIOTAUECKHAM IpOINECCOM MBICJIEŃ, U HOBBIE CTHJIHUCTU4ECKAE BO3MO3K- HOCTH HpoHCTEKAIINAE M3 HUX, HE HAIMIHA CBOETO NHpUMEHEHHA TOJIbKO B „CTojróne””. CBOl OIBIT C HEÓOJBIIAMH IIo QopMe ;kaHpaMu Harek HpA- MEHAJI TAKIKE M B HpYTHX 3KAHpaX, IpeAMYLIECTBEHHO B OMNHCAHHAX ILYTE- MecTBHi M HOBEJLIAX, KOTODKIE HENOCPERCTBEHHO CBA3AHBI € TO „CTOJIÓ- qamu”. OJIHAaKO H 3TO HE ÓBLIO ENMHBIM pEZYJIBTATOM. DTA CBA3H MO3KHO GBUIO OBI HCKATB BO BCEM TBOpueCTBe Ualreka. Ero coTpyqHMUECTBO B ra3eTe TAaKHM OÓpa30M He TOJIbKO CIIOCOÓCTBOBAJIO IOABJIEHUIO HOBOTO JIUTepa- TYpHOTo ;kaHpa, HO M ONpeJEeJIEHMIO HOBOTO HANDpaBJIeHKA JIATEpaTypHOTO pasBurua Uareka.

HepeBoq dr Helena Puchljakovć

„SZPALTY* („SLOUPKY*) KAROLA CAPKA

STRESZCZENIE

Karol Capek należy do najwybitniejszych pisarzy czeskich. Jego mistrzostwo zaznaczyło się nie tylko w klasycznych gatunkach literackich, jak dramat, powieść i opowiadanie, lecz również w małych formach prozy dziennikarskiej. Szczególną popularność zdobył Ćapek jako autor „szpalt'* — po czesku „sloupky* (Entrefileets) wprowadzonych w latach dwudziestych przez wydawców „Lidowych novin*

w miejsce tradycyjnych artykułów „pod. kreską* (Feuilletons). W „szpaltach* pisanych z tytułu obowiązków redakcyjnych w „Lidowych novinach* poruszał Ćapek naj- bardziej aktualne zagadnienia współczesne. Za pośrednictwem tego gatunku? potrafił on wyrazić swe przekonania w sposób niewymuszony, a zarazem dobitny, łącząc

« K. Gapek, Dobry Chesterton, Ratolest a vavfim, 256.

Figure

Updating...

References

Related subjects :