Жанарoвая структура поэзии трубадуров. II жанр сирвенты и примыкающие жанры

17  Download (0)

Full text

(1)

R O Z P R A W Ę

Zagadnienia Rodzajów Literackich XXI 1

MNUXAUJI MEMJIAX JleHaarpaą

XAHPOBAA CIPYKTYPA IIO334H TPYBAJ(YPOB Il. XAHP CHPBEHTPBI KH IIPAMPBIKATOMME 2KAHP5I

Iloceawaemca Oreze Peezunoń

„ZIBa xaapa mro33au TpyOanypoB — JIEOÓOBHAA KYpTYa3HAA KAHCOHA H %AHp CApBEHTbI, B KOTODOM HaXOJFAJIA BPIDAXKEHHE NOJMATAAECKAE, PEJIATAOZHBIE, 3TH- YeCKHE, JIATEpaTypHBIE BO33pEHHA IEBINOB — TpANMNAOHHO CHATAIOTCA OCHOBHBIMA (opMaMn IpoBakCcaJIbcKOńŃ JIAPAKA” — TAKAM YTBEpXJIEHHEM OTKDpBIBAJIĄCE IIep- BAA B STO CEpuM CTATbA ABTOPA O JMAJIOTAHECKAX XKAHpPAX IIPOBAHCAJIBCKOŃ IIO- 33HH, IOMEINEHHAA B T. XVIII 2, c. 5—22 Hacroanmiero xypHaJla.

ABTOp XOTEJ! OBI Tellepb BOCIIOJIE3OBATECA JIKOGE3HO IpeOCTABJIEHHOŃ XypHA- JIOM BO3MO%XHOCTBIO IIOCJIEJJOBATEJIbGHO OOPATHTBCA K KAXJIOMY H3 JNByX STHX BENYINAX >KXAHDOB JIApHKM TpyOaNypoB.

* *

*

OOBIHo CHpBeHTAa OIDPEJEJACTCA KAK NECHA, KOTOPAA CIPOATCA Io oGpa3my KypTya3HoŃń KAHCOHBI, HO OTJIAWAETCA OT Hee TeMaTuyeckA'. B CHpBeHTAX, KaAK cka3aHo, TpyGamypBi oOCyxX;IaIoT BOIIPOCBI peJIATHH, MOPAJIA, IIOJNATAKH, JOCTOH=

HCTBA HU HENOCTATKH CBOHX IIOKPOBHTEJIEŃ M Apyr Apyra. Co6cIBeHHO TOBOPpA, BCAKAA HeCHA, IIOCBAIICHHAA HEJIIOÓOBHOŃ TeMe, MO%XET ÓBITb OlIperejleHa Kak CHpBeHTa. BIIDOUEM, MHOTHE CHpBEHTBI IIO-IIpeXXHEMYy TpAKTYKOT HPOOJEMEBI Kyp- Tyasun u KypTya3HOŃ JIŁOÓBA, HO B HECKOJI5KO HHOM KJIFO14e. J3AHMCTByA QODPMY, CHpBeHTa YACTO „,epeBopauABaeT" TeMy: B IIECHAX 3TOTO %XAaHpa Hepejrko TOpP- XKECTBYET CMEXOBOE HaHAJIO H BCAKOTO POJHA CHHXKEHHBIE MOTKABPI.

1 B uenaBień crarbe 9. Kejlep BbIcka3AJI MBICJIb, 4TO IEpBOHAHAJIBHO KAHCOHĄ H CHPBEHTA COCTABIIAJJH EJIUHBIA XKAHpP, MBOŃCTBEHBBIA IO CBOei TeMaTuke; oGocoóJeHne ax, no Kejepy, Upon30MmIIo uo3jyHee. CM. E. Kóhler, Sirventes-Kanzone: „genre bdiard” oder legitime Gattung?, [B:] Mólanges Lójeune, Gembloux 1969, c. 159 —184. O6mme paGoTbr o xanpe CHpBEHTBI: W. Nickel, Sirvenies und Schpruchdichiung, Berlin 1907; J. Storost,

Ursprumg und Eniwicklumg des proveneakischen Sirventes bis auf Bertran de Born, Halle 1931; V. de Bartholomaeis, Poesie provenzali storiche relative all” Italia, Roma 1931; E. Winkler, Studien zur politischen Dichtung der Romamen, I: Das alipro- venzalische Sirventes, Berlin 1941. HoBaa knmra: D. Rieger, Gaitungen und Gattungs- bezeichnungen der Trobadorlyrik, „Beihefte zur ZRPh”, 1975, 148 — ocrajrach HaM NOKA HEHOCTYNHA.

(2)

6 Muxaun Meiiaax

Ha3BaHie XaHpa CHpBEHTBI, 3TAMOJIOTHYECKH CBA3AHHO€ C IIOHATHAMA „,CJIyKOBI””,

„CJIYXKeHHA , T.€. IIECHb CJIYXKATEJIA HJIH CJIYXKABOTO? (sirvent-es(c), adj.), MoTJIo IIepBOHaYaJIbHO ACCOIMHPOBATBCA C CONUAJLHOŃ (pyHkifueń IIeBIIA, IIOJTAAHEHHOTO CBOeMy CEHbOPy, KOTODOTO OH IIDOCJIABJIAJI B IIECHAX, JIEKAINHX B OCHOBE 3TOTO

>KaHpa. Takaa XBaJleOHaA IIECHb B JpEBHOCTH CJIYXKHJIA OTBETOM Ha Nap Mory- IIIECTBEHHOTO UEJIOBeKA pH ApXAaHUECKOM OÓBI4Ae OÓMEHA HapaMH, Ipe4CTABJIA- Biiiero co6oń crielfa(buueckyło hopMy CONHAJIbBHOTO OÓLIEHHA, OJaroNapA KOTO- poń yCTaHaBJIKBaAJICA OCOÓEHHO TECHBIŃ KOHTAKT MEXJIy YHACTBYKOLIAMA B OOMCHe3.

JIpyroe oObacHeHie, IrpaHaToe II. II[TOopocToM, CTOJIb %Ke IIOIIYJIADHOE, HO He BbIIepXHBaIOLIee KPHTHKH C IO3HIIAŃ, IIpeXKJIE BCETO, JIAHTBACTHKA*, CBOJTATCA K TOMy, UTO %XAHp 3TOT KAK OBI ABJIAETCA „,CJLYXKEÓHBIM ”, „,IIOJ[AHHEHHBIM IIO OTHOIIEHHIO K KAHCOHE, IIOCKOJIbKY B CHpBEHTAX, KAK CKA3AHO, HCIIOJBZYIOTCA MeTpHueckie CXEMBbI H My3BIKA ye CYLIECTBYIOLNIAX KYpTYA3ZHBIX IleceH. HIMeHHO TAaKO€ IIEpeOCMBICJIEHHE IIDHHATO OBLUIO B IIO3JIHHX IIDOBAHCAJIKCKAX IIOJTHKAX, B UACTHOCTH, B Doctrina de compondre dictatz5 m Leys d'Amors. O6brań 3ToT, COCTABJIABIIMHi OJFHO U3 IIpaBHJI JIATEpaTypHOŃ HVpBI TpyGAaNypPoB, IIOI[YTHO MOT OOJIETUATŁ CHDBEHTE 3ABOEBAHHE IIONYJIADHOCTH, A €e ABTOpy B KAKHX-TO CJIYUAAX M TpyĄ COYMHEHHA, OCOÓEHHO, ECJIA EMy IIDHXOJFUJIOC, KAK 3TO HepejIKO OBIBAJIO, ee CJIATATB IIDH JKCTDEHHBIX OOCTOATEJIBCTBAX.

Cam ro ce0e %aHp CHpBeHTBI HEOJĘHODOJJCH H MOXET OBITb JNOIOJIHATEJIBHO KJIaCCHQHNUPoBAH IIO HECKOJIEKAM DpA3HOBHJHOCTAM. Mbl Ha4HeM Hali 0630p C IOJMTHYECKOŃ CHpBEHTBI, ATpaBliei OTPOMHyło pOJIb B %H3HH 3IOXH. PeYb UJIET O CHpBEHTAX, B KOTOPBIX TpyOaNypBI — Hepe[kO 3TO ObLUIA CAMA CEHbEDBI — rporaraHNupoBajm o6pa3 NeńcTBuń KopoJIeń HJIH CHO3EpeHOB, IIO1CTPeKAA k BOŃHE HJIH IpH3BIBAA, HAIPOTHB, K Mupy. EcTeCTBeHHO, UTO B OG0HX CJIYHAAX IIO3T 3A- IMHINAJI COOCTBEHHyIO IIO3HIIAIO HJIA IIO3HIIAKO CBOETO IIATDOHA, UBAM pyllIopoM CJIYKHJIA €TO ECHA — CTDpEMACE IIDH 3TOM JIACKpEJTATAPOBATb Bpara. B yMEeJIbIX

2 TakOBO KJIACCHYECKOE OOBACHEHHE I acTOHa Ilapaca u Ilosia Meliepa, Bocxorrarnee k Zlany.

Cp. coBepiieHHo (haHTacTAieckuń BapAAHT OOBACHEHHA A. KoJIceHOM: ,,CHpBeHTA — 3TO VIIECHb CJIYXKHTEJIAĆ, HO B TOM CMBICJIE, UTO ABTOp, AHOJi pa3 COBEpIIIEHHO He3ABACHMBIŃ UEJIOBEK, BEDHO YCJIYZKATK KAKOJi-JMHÓ0 Hjlee, IApTHM UNA JIANY, T.€. IIECHb CTODOHHHKA, HEJIOBEKA, 3ALAINAFOLNETO KAKHE-JIAÓO B3TJIAJĘBI”. CM. A. Kolsen, Sirventes, ZRPh, 1921, mp 41, c. 549, nar.

y P. dpunMaH, Jlio6oenaa aupuka mpy6aóypoe, „Va. 3am. Pazaickoro IIIM”, r. 34, 1965, c. 397, mpum. 16. CM. 0630p CYyLIeCTBYyIo1Iix Teopuń KAK 3THMOJIOTHH CJIOBA, TAK H HUCTOKOB u QyHKUMM >XAHpA B 3aMeHaTEJIbHOfi kHure F. Pirot, Recherches sur les connaissances l- ttóraires des troubadours occitans et catalans des XII et XIII siecles, „Memorias de la Real Academia de buenas lettras de Barcelona”, 1972, m. XIV, c. 42—53.

3 CM. E. Benveniste, Le Vocabulaire des imstitutions imdo-ewropóennes, Paris 1969, m. I, c. 65—86; A. A. TypeBuu, Kameeopuu cpedneeekoeoii KyAbmypbi, MockBa 1972, c. 201 i cez.

4 A. )Kanpya yKa3BIBAJI, UTO WOpMAMA, BOCXOJALIAMA, KAK IDH HOJOÓHOM HKCTOJIKOBAHHA, HeIOCDEJICTBEHHO K SETVir, MOTJIA Obi ObITb TOJIBKO JIAÓO Cylq. seryire, JIA60 NpHY. .HACT. Bp.

sirven CM. Pirot, op cit., c. 44.

5 Servenletz es dit per go serventetz per go com se serveic e es sotsmes a aquell cantar de qui pren lo so e les rimes..., [B:] The Razos de Trobar of Raimon Vidal and Asso- ciated Texts, ed. J. H. Marshall, Oxford 1972, e. 104—105.

(3)

>Kaupoeaa cmpykmypa no33uu mpy6adypoe 7 pyKaX IOJTA IIOLOÓHbIe CHPBEHTKI ABJIAJIH OOJIbIIyło CHJIy, CJIYXKA, HECOMHEHHO, ONHHM W3 BAXHBIX OPM BJIMAHHA HA IOJIMTHKY. Taka HX DYHKIAA CPABHHBA- JIACh € pOJIBIO, KAKYłO B COBpeMEHHOM OÓLIIECTBe HTpaIoT CpEICTBA MaCCOBOjŃ uHQopMalmu — pajrMo, Ile4aTb, TeJIeBH/IEHHE. CETOJIHA TOJIMTUYECKHE CHDBEHTBI Tpy6ajypoB MOTYT CJIyXKHATb HEHHBIM HCTOPHYECKAM HCTOUHHKOM — HAJIO TOJIbKO YMMTBIBATŁ CBOŃCTBEHHyIo HM CyGŁEKTUBHOCTE, KOHTpacTHpylolyło c Gojiee Óec- CTpaCTHBIM TOHOM COBpeMEHHBIX UM XpOHHK. HeKOTODBIM IOJIHTHHECKAM CHDPBEH- TaM upicylie GoJlee IImpokoe „OÓLiecTBeHHoe” 3By4aHHe. TaKOBA CHpBEHTA Bep- HapTa CukapTa ne MapaBejpkojbca (Ap 671 mo crpaBO4HHKYy Ilmu13-KapcTeBca, NAJBLIE COKPAINEHHO — P.-C.) CO4WHCHHaA Ha My3bIKY H € COOJIIOJICHHEM MeTpuH- deckoji CXEMBI JIIOGOBHOŃ KAHCOHBI „,CJIa1OCTHO-3JIAA...” I WJIbeMa je KaOecTaHa (P.-C. 213, 5). HarmcaHa oHa Ha TeMy, IrpuoOpeTriiyło OocTpyło AKTYaJIbHOCTb B 3NOXy AJbOÓHTOŃiCkMX BOJH — 3II0Xy pacIĘBeETA IIOJIATUHECKOŃ CHDBEHTbl; ABTOD ceryeT B Heli Ha OecHuHCTBa dypaH1y30B-KpeCTOHOCIIEB, TBODHMbie UMH HA TIpo- BAHCAJIbCKOŃ 3EMIIE. IIo1O6HBIM 06pa30M, UTaJbaHckuń Tpy6ajryp rBejlbdy Ilelipe me ja Ka'BapaHa yBelieBaeT B CBOcji CHpBEHTE JIOMÓAPJIUEB IIPOTHBOCTOATb Ha- riecrButo MMrepuu (P.-C. 334, 1). JIŁOGOIBITHO, Wro B 3Tofi CHpBeHTe BCTpe- YaeTcA 3a6aBH0€ IOJIDAXKAHHE HJIA IIEpe/IpA3HHBAHHE HeMELKOŃ Dpe4H HMIIEpCKHX COJNAT — Haji paciiadhpoBkoji ee Iieperaua y4eHbie NO CHX IIOp JIOMaIOT ceÓe TOJIOBYŚ.

H3 wnacja TpyGanypoB, IpocJaBHBIIHXCA CBOHMA IIOJIATH1ECKAMH CHPBEHTAMA, CAMBIM 3HaMEHHTBIM ÓBLI HeCOMHEHHO BepTpaH je BopH. Kak Io3Ta, OCoóeHHO MCKYCHOTO B 3TOM %AHpe, Ero OTMEJaeT JJaHTe, paccyX/1AA B TpakTaTe O Hapo0HOM Kpachopeuuu © TpeX pojraX IIO33HH, BOCIIEBAIOLIAX „,BOHHCKYłO JIOOJIECTB”, „„JIKO- GOBHBIŃ NBLI” H „CIIpaBEJJIABOCTB*. BbIJ(ałOl[AMACA MaCTEpAMH JIBYX JIDYTHX

%XAHDOB — JIYOÓOBHOŃ KAHCOHBI H MODAJBHOŃ CHPBEHTBI — OH CYHTAET ApHayTa Zlannsna u TupayTra xe BopHejla. CJIaBa Io3Ta, OJHAKO, He CIIACJIa bepTpaHa OT CTPALIIHOTO HAKA3AHHA B [AHTOBOM A0y, KYJIA OH IIOMELIIEH KAK CEATEJIb PA3JIOPA, nonxcTpekaBiimit k oTieyOuńcTBeHHoń BOjiHe, H OOpe4eH BEHHO G6pecTu B ajICKOM Kpyre, HeCA OTCEUEHHYIO OT TEJIA COÓCTBEHHYIO TOJIOBY Halloj1OOHe QOHapA (Inferno XXVIII, 118—142).

IlosTmieckaa cJiaBa 3roro Tpy6ajrypa, aBropa copoka IATH IeCeH, IpeHMy- INECTBEHHO BOHHCTBEHHOTO COJ|EpXAHHA”, XOPOLHO COTJIACYETCA C TEM MECTOM, KAKOE €My OTBOJJAT B CBOHX IIpoOH3BEJICHHAX J|aHTe, KOTOPBIŃ K TOMy %e B Ilupe CTABHT €TO B OTHOLIEHYH INEJĘDOCTH HApaBHe C AJIeKCAH/1DOM H CaJIaUHOM. Bce 3TO, OJNHAKO, MAJIO COOTBETCTBYET HEIIOCPEJĄCTBEHHOŃ JJOCTATOWHO CKPOMHOŃ pe- AJIbHoń AcTopnueckoń poju Tpy6anypa. Ero AMa IouTH He BCTpEHAETCA B COBDE-

* CM. BapuaHTBI OóbacHeHuii B kHure: M.B. Meiiiax, A36ik mpy6adypoe, MockBa 1975, c. 42.

7 Tlocneniee u3qauue receH BeprpaHa — C. Appel, Die Lieder Bertrans von Born, Halle 1932. OHo NoIoKHO KoppeKTHPOBATŁCA IOHDpABKAMA JI. KacTHepa, Ne4aTaBIIHMACA B €To OÓLIAp- HBIX 3AMeTKAX O IIeCHAX BepTpaHa B %ypHaje „Modern Language Review”, 1932 — 1937, Hp 27—32. CM. Takxe L. Clódat, Du róle historique de Bertram de Born, Paris 1879, H MHOTOVYHCJIEHHBIE KOMMEHTApuH II. ByaCCOHHAJTA, K COXKAJIEHHIO, PACCHIIIAHHbIE IO peIKAM A3JIaHHAM (CM. P.-C., c. 68—77).

(4)

8 Muxaua Meiinax

MeHHbIX €My XpOHHKaX, 3ATO OÓLIMDPHBIE ,,pa3ó” — KOMMEHTApHH TpHHANNATOTO Beka K JIEBATHAJNATH €TO IIECHAM (COCTABJIAKOINAE IPAOJM3ATEJIBHO CEJBMYIO HUĄCTbB OOIIEro oó0beMa BCeX XH3HEOIIACAHHA C KOMMEHTADHAMH K IIECHAM OoJlree 4€M CTa TpyOajrypoB) o6pa3ytoT He4TO BpOJIE HACTOAIIETO ACTOPHYECKOTO PoMAHA.

OnnH H3 IIOCTOAHHBIX MOTUBOB 3TOTO ,;pOMAHA” COCTABJIAET B CAMOM JIEJIE JIFO- 60Bb Beprpana k BOłHe, K KOTOpoji OH AKOÓBI IIOCTOAHHO IIPH3BIBAeET KOpoJlEŃ u OapoHOB. B 3TUX TEKCTAX IOCTOAHHO IIOJ[4EpKHBAETCA PANOCTB, HCHBITBIBAEMAA

AM, KOTJIA OH y3HA€T O UbHX-JIAÓO paCIIpAX, KOTODPBIE OH HEMEJIJIEHHO IIbITaeTCA YCyTyGHTŁ HY paCIIMpHTE CBOHKMH CHDBEHTAMH. IION0OHbii poMakTuuecknii o6pa3 BepTpaHa, HaBeaHHbiń 3TUMH JIETEHJHaMM, ÓBIJI CO3JĄAH VJIAHHOM, A B pycckoń murepaType k 3ToMy o6pa3y CpaBHHTEJIbHO He/[aBHO OGpaliaJca JIeB JIyHN, aBTOp IbeCHI Bepmpan 0e Bopn*.

HackoJIbkO, OJHAKO, IIPABOMEpHO OÓBABJIATŁ BepTpaHa, HA OCHOBAHHH Ero CHpBEHT H CONYTCTBYIOLIHX HM JIeTEH1, 3A(PHKCHPOBAHHBIX B KOMMEHTAPHAX K HHM

— CeaTeJleM pa3NOpA, 3JIBIM IIpOTHBHAKOM MHUpa HM TJIalliaTaeM BOŃHBI BO ATO OBI TO HH CTaJIo?

UTOÓbi OTBETHTŁ HA 3TOT BOJIDOC, HEOÓXOJTAMO OTBJIEYBCA OT IIpHBBIHHOTO JUIA HaC, K CHACTbIO, OTBDAIICEHHA K BOKŃHE, H IONBITATECA BEDHO OIEHHTb OTHO, IieHie K He HEJIOBEKA 3IIOXH CPEJIHEBEKOBBA, KOTJIA BOŃHA He Obiia elne GojiHeń- OCYLIECTBJIAEMOŃ CPEJICTBaMH MACCOBOTO YHHATOXEHHA. B pbinapckoń cpezie cpa- XKEHHE CYHTAJIOCE ,„MECTHOŃ UTpoń”, HCXOJĘ KOTOpoŃ4 3ABHACEJI He TOJIBKO OT JIMY- Hoń xpaOpocTu, My%xeCTBa MH HNOOJIECTH €e YHACTHHKOB, HO H OT BOJIH BOXbeń.

B Takoji BofiHe, OOHaxaBuień TpaTHAHOCTb HEJIOBE4ECKOTO CYINECTBOBAHHA, UEJIO- BeK TOTOB OBIJI IIOXXepTBoBaTb CBOCJ XXU3HBIO pAJNM BOHHCKOŃ YECTH, H IO3TOMy HUeCTbIO CHHTAJIOCH COXDAHHTb %M3Hb IIOBEpKEHHOMy IIDOTUBHHKYy. Pa3yYMEETCA, CKa3AHHO€ OTHOCHTCA K HEKOTODOMY WJIEAJIbHOMy ACIIEKTy CPEJĘHEBEKOBOŃ BOJHBI, KOTODpaA Ha JIeJle, KAK H BCE BOŃHBI, COIIDOBOXJIAJIACH JKECTOKOCTBIO, OECCMBICJIEH- HBIM KpOBOIIPOJIATHEM H Tpeckyteń IpoNaraAj1oi (3T0 OCOÓ€HHO OTHOCHTCA K KpeC- TOBBIM IIOXOJJAM, K KOTODBIM IIpH3BIBAJIA B CBOHX CHpBEHTAX A TpyOaNypBI, H KO- TODpBIe TOJIBKO OCJIEIIJIEHHO€ CO3HAHHE MOTJIO COEJTUHATŁ C AMeHeM XpucTa. He- JIAIIHe BCIIOMHHTb, YATO IMBAJMUZANMA TpyGaypoB IIaJlia B pe3yJIbTATe OJNHOTO H3 TAKHX IIOXOJIOB).

OTOT „MNEAJIBHBIIY” ACIIEKT BOŃHBI, B NOHHMAHHH CPEHHEBEKOBOTO pBIIApCTBA, A OIpeJIeJAeT BOEHHblIe CHPBEHTBI bepTpaHa B Topa3/ĄO ÓOJIblień CTEIEHH, UEM BpeMeHHBIE IIOJIATHYECKHE HHTEPECHI HJIA STOHCTHAECKHE CTPEMJIEHHA, He TOBOPA O BBINYMAHHOM pOMAHTHKAMH, BMECTe C OTIOCTEHOM TbeppH, KAKOM-TO „,Ia- TpuoTu3Mme” BepTpaHa, KOTODOMy OHH IIPHIMACHIBAJH „AHTHOPUTAHCKHE” HACTpPo- eHna. Ilo nyxy 6JIaropojĄCTBa, IO HCTHHHO My%XECTBEHHOMy OTHOLIIEHHIO K XH3HH A CMEpTA, CHDBEHTBI bepTpaHa HallioMHHaPT IIeCHH THUpTeA HJIH ApXHJIOXA. MOXHO CKA3ATb, UTO „OpaHA” MH COCTABJIAIOT HCTHHHYyIO „JIIOÓOBb”* BepTpaHa, 0603Ha- JAYIOlIETO 3KCTATMUECKOE yIIOeHHE O0€M TEM %€ CJIOBOM „joy”, € IIOMOINBIO KO- Toporo TpyOanypbi BbipaxXAaIOT OÓbIKHOBEHHO IIOHATHE KypTya3HOŃ pa/jNOCTM,

8 IIbeca Obuia H31aHa B aJbMaHaxe I0opoó, Ilerporpaą 1923, c. 9—48.

(5)

JKaupoeaa cmpykmypa nos3uu mpy6ad0ypoe 9

KAKyłO OHH HCIIbBITbIBAIOT IPA CO3EPIAHHUH NAMBI. IIpAXOTUT Ha NaMATb B 3TOŃ CBA3H paTHBIŃ KJIAA „„Monjoi”” BOMHOB Kapjia Bejmkoro B IlecHe o Ponanóe, a OJrn- Xe K HAM — CTpOKA H3 IeCHA IIpejcenaTeJaA B IIylrkuHckoM Ilupe 60 6peMA 4YMbl:

„ECTb yrioeHie B Ooło...” VIIOeHMe 3TO, OJIHAKO, JIBOŃCTBEHHO: IIOJĄOÓHO HeKo- TODPBIM 3NH3OJNAM OaTaJIbHBIX CHEH BoińHbi u Mupa TOJICTOTO, B CHpBeHTax Bep- TpaHa CKBO3b IIblJIb BOEHHOŃ MTPbI HAUAHaeT BAHDPYT HPOTJIAJBIBATŁ HUHOŃ, KPOBA- Bbiń 06pa3 OHTBBI, CBHJIETEJIBCTBYIOLNHKŃ O CEDbEJZHOCTH 3TOŃ HTpbi. Ho ecjm BOŃHa HeH30€XHa, TO OHA JIOJDKHA ObITb ,,4eCTHOŃ HUTPOŃ”, A HACTOALIUA UEJIOBEK HAXO- MUT HacToaiiyło pAROCTŁ B HacToalień OWTBe”.

3N€Cb HET, K COX%AJIEHHIO, BO3MOXHOCTH OCTAHOBATECA HA OCOÓCHHOCTAX ÓJle- cTraiqeń NoaTuueckoń TexHHKH bepTpaHa. IIo334M ero Ipucylia HekoTopaa oco6aa oGpazHaa HaCHIIEHHOCTb, 3AMEHATEJIbHAA H30Ópa3HTEJIbHAA CYTTECTHBHOCTŁ. O6- pa3bl y BepTpaHa Hepejiko UepeyloTca IO IIpHHIAIY, IIPEJĘBOCXHINAIOLNEMY KH- HeMaTorpanieckuń MOHTax. TpyGanypy HHKOTJTa He H3MEHAET UyBCTBO IOMOPA, Boo6lne Ipacyliee eprpaHy B caMOŃ BBICokoń CTElIeHH. Bce 3T0 BMECTe IIpH/TAeT

€TO IIECHAM HOTy COBDEMEHHOTO 3BYHAHHA, KOTOPAA JIEJAET ETO IIO33HIO CO3BYHHOŃ C HeKOTOPBIMA OOpa3NAaMM IIO33MH JIBAJJINATOTO BEKA, OCOÓEHHO, AHTJMACKOŃ:

HejiapoM o6pa3 BepTpaHa M peMHHECIeHNHH H3 TO IIECEH 3AHAJIA TAKOE OOJIBIIIOE MeCTO B IIO334H J3pbl IlayHhna.

BunuMaTeJlbHoe uTeHHe IleceH BepTpaHa 3ACTaBJIAeT YCOMHHTECA B CIIDABEJIJIH- BOCTH HaKA3AHHA, HAJIOYKEHHOTO Ha BepTpaHa JlaATOM (Na IO3BOJIEHO HaM ÓyjeT 3AaMETHTb: JIAUHO Mbl OBI OXOTHO IIOMEHAJIH €To MecTaMi € DOJIbkeToM MapceJlb- CKAM — TpyOajlypoM, BIIOCJIEĄCTBMH EIMHCKOIIOM, BBICTYIIABIIAM 3AOJJHO C AJIb- OnrońckuMi KpeCTOHOCHAMH IIDOTUB CBOHX COOTEYECTBEHHHKOB, KOTODOTO JIaHTe TeM He MEeHe€ IIOMECTWHJI B Paiń). MeHblie BCeTo 3TOT IIpeBOCXOJTHBIŃ II03T, CO CBOŃCTBEHHBIMH €My pEAJIACTHUUECKUMA HOTAMH, MACTEDCKA BJIAJIeIOlNHi CJIOBOM, IIOXOX HA IIOJĘKHTATEJIA BOŃHBI, O©30TBETCTBEHHO OpanNaroliero opyxnueM. Tpy1Ho CKA3ATb O BepTpaHe TOUH€e H KOPOWE, HUEM 3TO CJIEJIAJI HeTABHO J[xX. BHJIBTEJIbM, ONpeJEJMBIIMA €TO IIO33HIO BCETO TPEMA CJIOBAMA: War, Wit and Morality — 6oń,

YM H HpaBCTBEHHOCTb.

* >

CBoero pacnBeTa %aHp IIOJlATHYECKOŃ CHpBEHTBI NOCTMTAET, KAK yXKe CKA3AHO, B 310Xy AJIBOHTOŃCKHX BOŃH. B XOJe 3TUX BOŃH, HpOHOJKABINMXCA C IIepepbIBAMH OKOJIO NBANNATH JIET H 3AKOHYKBIIAXCA IIoÓej10Ń CeBepa, rory D©paHIMK, M B Yac- THOCTH, He3ABHCHMBIM APHCTOKPATHYECKHM J|BOPAM, COCTABJIABIIAM COIMAJIbHBIA cyGcTpaT kypTya3koji KyJIBTYDpBI, ÓbIJI HaHeceH CMepTEJIBHBiń yap!*. PUM, B npa-

* 06 oTHolieHnu K BOŃiHe B CpeNHEBEKOBŁE CM. (Ha MaTepuaJlie, npaBa, XIV B.) kHury:

J. Barnie, War in Medieval Society, London 1974. Marepnperanneji BOeHHbIX MOTUBOB y Beprpaka Mbr OOa3aHbI B 3HAYATEJLHOŃ CTEIEHM TJIaBE 06 3T0M TpyGanype B KHure:

J.J. Wilhelm, Seven Troubadowrs, University Park and London 1970, c. 145—172.

19 06 anbOnrojckux roxorax cM.: H. A. OcokuH, Hcmopua amwóueońyee u ux 6peMeNU, T. I-II, Kazaue 1869—1872; P. Belperron, La Croisade contre les Albigeois, Paris SR ; J. R. Strayer, The Albigensiam Crusades. Ooncwrrents in World History, New

ork 1971.

(6)

10 Muxaua Meiinax

MOM H IIEpeEHOCHOM CMBICJIE, CHOBA IIoOexXJiaJl AQHUHbi. B ary TaxeJryro IIopy, KOTA Ha CMeHy TOpXECTBOBABLIEH4 B IIpoBaHce BepoTepimMOCTM, IIHpoTe B3TJIA- JOB HU paCIBeTy HCKYCCTB HAĄBHTAJAĄCb HCCYLIAIolHaA BOJIHA OPTOJHOKCHH, Tpy- 6anypbl, MO%XeT ObITb, elNe HA He IIOTBEpTAJIACH KAKAM-TO CIIEIIAAJIBHBIM TOHE- HHAM, HO KypTya3HAA KyJIbTYPA, UACTBIO KOTOPOŃ ObLIM OHH CAMH, THOJIA y HHX Ha rJia3ax. HekoTopbie Tpy6a1ypBI OT3bIBAJIMCb Ha aTpeCcHIo ApocTHbIMH CHpBCH- TAMH, HaIIpaBJIeHHBIMAH IIDOTAB AJIbGÓHTOŃCKAX KPECTOHOCIIEB, A BMECTE C HHMH HA IIpoTuB PuMckoń KaTojiuieckoń I[epkBH, BO uMa KoOTOpoń Te „IelCTBOBAJIM.

Kak JIKo60IIBITHBIŃ PAKT, MOXHO OTMETHTb, UTO Ha OJNHOM H3 HHKBH3HTODCKAX IIpOIIECCOB 3TOTO BpeMeHH OOBHHCHHEM 3AUHTBIBAJIACH 3HAMEHHTAA, HAIIpPABJIEHHAA IIpoTuB PuMa, CHpBeHTa IujbeMa ©urehipbl.

M Tem He MeHee, B HOBblX HeOJIaTONpHATHBIX yCJIOBHAX II033H4 TpyOajypoB He yracjia cpazy. OHa IIporOJIDKaJIa XATb KAaK B CAMOM „,KYPTYa3HOM OTEeUECTBE”, TaK H 3a €TO IIPEJIEJIAMA, TIE HaXOJFUJIH YÓEXKHIIE MHOTAE TpyOaJlypbI-3MHTpaHTHI.

HanóoJiee Ipu3HaHHbIM MACTEpoM ye HECKOJIEKO HHOŃ pAa3ZHOBHJ[HOCTH CHp- BEHTbI — CHpBEHTBI HA TEMBbI pEJIHTHH HM MOPAJIM — OBUI B 3Ty 3ioxy TpyGanyp Ilefipe KapneHajib. B cupBeHTax 3T0To poja, KYJIbTHBAPOBABLIHXCA IIOUTH C€ MO- MeHTa 3apoXIeHHA IIPOBAHCAJIKCKOŃ II033MH, TpyOa/ypbi ONJIAKABAJMM IajreHHe HpaBOB, yIlIajjJOK KYpTyYa3HH H BCEBO3MOXHble IIOpOKH. B 3TOM CKA3BIBAETCA MH- d$oJoru3upyroniaa OpHeHTalHA KypTya3HOTO yHHBepcyMa Ha HNeaJIbHOe IpoLIJIOE, IIPoTHBOIIOCTABJIEHHO€ HACTOALIEMy KaK BpeM€HH JIeTpaj[allhH HA ylajjKa; Takaa OpueHTaliA aKNeHTHUPpyeT HEBO3MOXHOCTb peaJIM3AIIMH B 3TOM MHpe KYpTya3HOTO Mnuda c ero H/leaJIbHoŃ yCTpeMJIeHHOCTBIO M IIDEIEJIBHBIM TATOTEHHEM K aOCco- JIOTHOMy!!. STH MOTHBBI, XapakTepHble JIA paHHero TpyGajmrypa MapkaOpioHa H IONXBA1EHHbie €TO IIOCJIEJJOBATEJIAMA, AJEITAMA ,,TEMHOTO CTHJIA ”, JOCTHTAIOT y Ilelipe KapzieHaja INoJIHOTBI BbIpaxeHHA.

OToT TpyCanyp, UbA NEATEJIBHOCTŁ IpoTekajia Mexn1y 1216 m 1271 IT., NOJIb- 3YETCA B HALA HM perryTanneji KpylHeKuiero IipoBaHCaJIbCKOTO IIO9Ta'?. BO3MOX- HO, AKTYAJIbHOCTE €TO HHBEKTHB, IIDHBJIEKATEJIbHOCTK €TO IIO3HIIAH, TDATH3M €ro IIOJIOXKEHHA, A TAKXKE ETO BBICOKOE CTHXOBOE HCKYCCTBO, BbI3BIBAA K HeMy CHMIIA- THIO, CKPAJĄbIBAKOT H3BECTHble HEpTBI JNEKAJJAHCA, HA HaII B3TJIAJ, ABCTBEHHO OLIIy- THMblie B €TO IIO33HH. DTM UEpTbI IIPOCTYIIaAłoT CKBO3b HEeKOTODPYIoO ?KECTKOCTb

€To HoMOpa, 3a KOTODBIM CTOHT HH Ha MVHOBEHHE He OCJIAOEBATOLIAA CEDbE3HOCTb TOHA, CKBO3b HECKOJIbKO OJIHOOOpa3Hylo, HECMOTPA Ha MHOXECTBO BApHAHTOB CTpodbi, Bepcudpukaliuro, a TakxXe He CÓaJlaACHpoBaHHOe OOJlee OÓLNUMA IIpoaBJIE-

11 Qf. M. Meylakh, The Structure of the Courtly Universe of the Troubadowrs,

„Semiotica”, 1975, up 14/1, e. 61—80.

12 Kpmruseckoe u3n1aiiue: R. Lavaud, Poćsies completes du troubadour Peire Cardenal, Tolouse 1957. Cm.: K. Vossler, Peire Cardenal, ein Satiriker aus dem Zeit- alter der Albigenserkriege, Miinchen 1916; L. Cocito, Aspetti i motiwi della poesia di Peire Cardenal, Genova 1958, a Takske cepuio HejlaBHnx craTejń III. Kamnpy, oco6e- HHO B „Annales de I IEO”, 4me sór., 2, 1970, ap 5, c. 23—48. CupBenramn Ileiipe KapzeHaja BOCXHIIAJICA B CBOHX KHurax Bel Canto u J'abat mon jeu AparoH, HaxOrA HX CO3BYHHbBIMH COBPpEMCHHOCTH.

(7)

JKaupoeaa cmpykmypa nos3uu mpy6adypoe 11 HMAMH HTPOBOTO HaYaJa 3JIOyloTpeÓJleHue ajuiuTepanueń. UMeHHo UTpoBoe Ha- HAJIO — H 3TO OTJIMYAET TO IIO33HIO OT TBODPYECTBA JIYHINAX H3 EVO IIpEJHIECTBEH=

HHKOB — OKA3BIBA€TCA y H€TO B 3HaAHTEJIGHOŃ Mepe yTepAHHBIM. KOHEHHO, 3N0OXa yłke MaJIo pacIIojlarajla K urpe, A rpeoOJlajaroIaA cepbe3HOCT6, KOTOPAA OKOH- YATEJIBHO IIOÓEJTUT B II033HH TpyOaJNypoB-Oypxya XIV Beka, CTaHOBHJACh depToŃ BpeMeHA.

BoJlbiiyło 4aCTb Hacjiejfaa Ilefifpe KapreHajA COCTABJIAŁOT MOPAJIBHBIE CHp- BeHTBI: IIO €TO CJIOBAM %H3HEOIMHCAHHA, OH „OOJIMYAJI 3JI0 TOTO MHpa M HeBep- HOCTb KJIMDAKOB*”. Bcero TpH KAaHCOH5I, 43 OOIIETo HacJieraAd Oojee ceMHJecaTH IIBEC, IIDOHHKHYTBI, B JtyXe IeceH MapkaOpIoHa, HelpHA3HBIO K J/AMAM M K JIIOOBM, a Take K KYpTya3HBIM (POPMYJIaM, IOTepaBIIAM CBO€ 3HAUEHHE H IIApOJTAPYEMBIM Ileipe. Oraa u3 3Tux IeceH, B koTopońń OH TOBOPHT, ApoHH3ApYyA, HTO JOBOJIEH AMOpOM, OCTABHBIIHM €TO HAKOHEHI B IIOKO€, TAK UTO EMy He HaJIO OOJIBLIE B3,[BI- XATb, OOJHPCTBOBATb HO4aMH, OOMAHBIBATb H OBITE OOÓMAHYTBIM, TOMHTBCA, YMO- JIATB X T.II. (1103T IepeuMCcJiAeT IpHBBIHHble KYpTya3HBIe KJIMIIE — P.-C. 335, 7) — HeMHOTO HalOMHHAeT CXOJIHO€ IIO CBOEMy METOJNy CTHMXOTBOpeHie IIBeTaeBoń

„MHe HpaBuTca, uTo Bbl OOJIbHbI He MHOŃ,/ MHe HpaBHTCA, UTo A 6OJbHa He BaMmu'.

Ceroj[Ha CHpBeHTbl Ilefipe NpexcTaBJIAIoTca, Ha Hali B3TJIAJĄ, CJIAIIKOM IIpa- MOJIMHEHHBIMA H HECKOJIBKO IIDECHBIMH; KAXETCA, YTO OHH MAJIO IIOTEpAKOT, ECJIH Iiepecka3aTb HX IIDo30Ń; HX MOXHO CpaBHHTB, IIO JIyXy, € KADTHHAMA IIEpEJĘBAKHH- KOB. B 3TuX CHpBeHTax Ileipe oGJruaeT IpornoBeHHHKOB, OOCYKAAIOLUIAX NOCJIE IIAPOB CODTA BHH H TOTOBBIX OObABATb BCEX, KTO HA HHX He HOXOJFAT, EpeETHKAMA- -BAJIBIIEHCAMH; KPHTHKOB-CTA>KATEJIEH, UyIOlNAX OOTATCTBO JIyUlie, 4eM ACTpEÓBI M KODIILYHBI — IIa/1AJIb; KOpOJIEK, IIpaBuTejleń u Ooraueń, UpaBALlIHX MHPOM C IIO- MOILIBIO TpaOexa, IpeJaTeJIbcTBA MH JIMNeMepHA. OTHouieHne Ileipe k Mapy Jryunie BCETO BbIDA3HJIOCb B €TO IIECCHMHCTHUECKOŃ OacHe O TOpoJIe rypaKOB, IIpPEHCTABJIA- rolień co00ń eTMHCTBEHHBli OOpa3EH 3TOTO %aHpa y TpyGarypoB, HpejrBelnaroliAń

„IIOXBAJIy TJIylliocTu” Spa3Ma M COIIOCTABJIAeEMBIK III. KamMnpy c Ibecoń HoHecko Hocopoe. IIpermer 3Toii OacHa — coBpeMeHHbiń Ilefipe KapzreHajto Mip, rze JIIOÓOBB K Bory A K JIIoOJ(AM, KOTOPAA NOJDKHA ObiJIa OBI ObITb HOpMAJIbHbBIM COCTO- AHHEM „NIA UEJIOBEKA, IIOJĄMEHEHA CTAXATEJIECTBOM, TODPJIOCTBIO H OOMAHOM, H Ile TOT, KTO OCTAeTCA BepeH BbICIIIEMYy IIYTH, CHHTAETCA CYMACHIEJJIAM.

Jlyamama npon3BeqeHiaMi KapneHajd MHe IpEeICTABJIAFOTCA €TO JIyXOBHBIe CHpBeHTBI, B KOTODBIX UyBCTBYETCA IOJNIAHHOE BJHOXHOBEHHE. TAKOBA IIECHA, IIO- CBAINEHHAA IIPOCJIABJIEHMIO KpecTa, HECKOJIbKO HAIMOMHHAFOLIAA 3AKIIEOYATEJIBHBIE cTpoQbi Mapuu Maedanunbi IlacrepHiaka. DTa IecHa OTKpbIBaeTCA CJIENYIOLIIAMH CTpOKAMH — NOJIHBIMH IJIYOOKOTO BHYTPDEHHETO CMBICJIA:

M3 ueTbIpex KOHLIOB KpeCTA OJIMH HATDpABJIEH BEEpX, K TBEDZIH, ApyTOŃ BHH3, K Ge37He; TpeTniń K BOCTOKY, m nocJierHuń k Janajy. DTuM KpecT yka3bIBaeT, 4To XpACTOC BJIA1EET BCEM IIpOCTpaH- CTBOM (P.-C. 335, 15).

Ilono6Hbie 330Teputeckie MOTHBbI, BMECTE C WHBEKTUBAMM Ilejipe, HanpaBJieH- HBIMH IpOTHB TOCIIOJICTBYKOLIeH NEpKBK, NAJIM IOBOJĄ NIA OÓCYKAICHHA B HAyHHOŃ

(8)

12 Muxaua Meiinax

naTepaType BOIpoca O TOM, He OBI Jia Ileipe Kap;reHajrb karapoM'*. Ha 3T0T BOIIDOC, MHE KAXETCA, MOXHO NaTb CKOp€e OTPHNATEJIBHBIA OTBET. B OTJIMYNe oT Tpy6anypa Iunbema Qureipbl, IEJJAKOM OTBepraroliero B CBoeji U3BECTHOŃ CHpBeHTe, HalipaBJIeHHOŃ IIDoTHB PHMa, BCIO NepkOBHyło AepapXHro, Ilefipe Kap- JIeHajlb He OTpunaeT camMoń I[epkBH, OH TOJI5KO TpeGyeT, UTOÓBI OHA ObLIA OYM- INeHa OT 3JIoylioTpeOjeHnń. MMeHHo IrJryóokaa peJrmruo3HOCTbŁ Ilejipe 3acTa- BJIAeT ero oÓJmMYiaTb ,HeBepHOCTb KJIADHKOB” C %ADPOoM, NOCTOŃHBIM Mapka- OpIoHa, KOTOpBIŃ IIOJHOÓHBIM %e OÓpa30M CTpEMHJICA BO3POJTUTE KypTya3HIO:

BEJb %KAJIOOBI HA HETOCTOŃHBIX CBALNCHHHKOB TpyGajyp BO3HOCHT K CAMOMy Bory.

* *

*

Hapany c capBeHTaMH Ha TEMBI peJIMTHK, IIOJIATHKH H MOPAJIM HaJIO BBINEJIATb TAK HA3BIBAEMBIE „„IepCOHAJIbHbIe” CHpBEHTBI, IIOCBALICHHBIE IIDOCJIABJIEHHIO HJIM, Hao60poT, j„udcaMalma ONpe4eJleHHOTO JIMIIa**, HaIrpAMep, CEHbEpa, KOTODBIŃ IIo MHeHiło TpyOanypa, He IIpoABHJI NOCTATOYHOŃ IHEJHPOCTH (IHEJĘDOCTE H TOCTEe- IIDAAMCTBO, HTDpABIIMe TAKyło ÓOJIBIIIYIO POJIb B %XA3HH CTPAHCTBYIOINHX TpyGa- [MyYpOB, CHATAJIACh TJIABHEŃIMMAH MUepTaMH KYpTYa3HOCTH, HUTO C H3BECTHBIMA OTOBOpKAMH MO%XHO CYMTATb OJIHAM M3 MHOTOYACJIEHHBIX B KYDTYa3HOM YHHBep- CyM€e OTJIAJIEHHBIX peQJIekCOB ApXAHYECKHX HHNOEBpOlIEŃiCKKX Tpajrunnń)'5. XoTa XpecToMaTHńHO-KJIACCHIECKAMH OÓpA3YMKAMM KAHpA CHPBEHTBL ABJIAIOTCA CHp- BEHT5I IIOJIATHUECKHE, OJIM?KE, OJĄHAKO, K HCTOKAM XAHDPA CTOAT B CBETE IIDABEJJCHHOŃ MHTepupeTanAMu, pa3JIAUHbIe BHJbBI HMEHHO IIEpCOHAJIbHBIX CHDBEHT, T.€. CHDBEHT oO6palneHHbIX K KAKOMY-JIMÓO JIMIIY.

Pa3HOBHNHOCTBIO IIEpCoHaJIbHOŃ CHpBEHTBI CJIEJ[YET CHATATE MH (QOpPMy IuIaua (planh), IIockOJIbky B HeM ÓOJIBIIIOe MECTO 3AHHMAET BOCXBAJIEHKE - [OCTOMHCTB na noójecTeń ONJIaKABAeMOTO JIMIIA — 3HATHOTO CEHbepa (Hepej[KO OBIBIIETO IIPH

%XABHH IIOKPOBATEJIEM TpyGanypa), co6paTa-rpyGanypa, u3perka — BO3JIIOOJIEH- HO JAMbl. BJIM30CTE K CHpBEHTE IIDOABJIAETCA H B TOM, UTO IIO3THKA XIV B.

Leys d'Amors yKa3bIBAeT Ha IpaKTHKY 3AMUMCTBOBAHHA My3BIKAJIBHOŃ (CJIEJNO- BaTeJIbHO, H CTpo(huueckoiń) (QOPMEI NIA HPOH3BEJJCHHŃ 3TOTO XXAHpA yXKE CYIIeCT- BYyIoOlNUX KAHCOH:

pero per abusio vesem tot jorn qu'om se servish en aquset dictat de vers e de chanso (ed. Gathien-Arnoult, 1. 348)

13 DToT BONDPoC CIELUHAJIbHO CTABUTCA B CTaTbe L. Vargas, Peire Cardenal ctait-il hćrćtique?, „Revue d'histoire des róligions”, 1936, up 118. IIpoOrrema orHormiekna no33uM TpyGanypoB K y4eHAło KATADOB paCCMaTpHBae€Tca BO MHOTHX pa6oTax. CM.: D. de Rou- gemont, I" Amour et VOccident, Paris 1956, livre II, ch. 6; „Revue de Synthese”.

Numóro spócial: Le (Catharisme, 1948;, Cahiers du Sud”. Numóro spócial: Les Cat- hares, An 58: 1966; R. Nelli, Le Phónomene cathare, Paris 1964.

14 Cp. repeBoj| TepMuHa 'sirventes" B JIATHHCKOM BApHAHTe TpakTaTa IepBOli NOJIOBHUHBI XIII Beka Donate Proensals KOka ©Walinura: „cantio facta vituperio alicujus”, (B:]

The Donate Proensals of Ue Faidit, ed. J. H. Marshall, Oxford 1969, c. 142.

5 CM. Benveniste, op. cit., t. I, ch. 7: „L'Hospitalitć”, c. 87—101. O xyp- Tya3H0ńi INEADOCTH CM.: A.H. TypeBuu, op.cit., c. 225—229,

(9)

?Kanpoeaa cmpykmypa noszuu mpy6adypoe 13

— IpakTHKy, IO MHEHHIO ABTOPA IO3THKH, OIIMOOUHYIO H3-34 HECOOTBETCTBHA B CIO%XETE H CTHJIe. CepHA HeTaBHHX HCCJIEJJOBAHHŃ IIOKA3AJIA TECHylo CBA3b 3TOŃ

%AaHpoBOŃ pa3HOBHNHOCTH C JIATUHCKAUM planctus'Ś, B CBOIO OWEDPEJIB, BOCXOJIA- IIfAM K OOJlee JHpDEeBHHM, YHHBEpCaJIbHO pPACIIDOCTPAHCHHBIM PHTYAJIbHBIM (QOPMAM.

IIocKOJIbKY ILUIA4M COYMHAJMACH OOBIAHO Ha CMEpTb BEJIAKAX MHUpA CETO, TO OHH Hepe-1KO MOTYT CJIYXKXHTb HCTOUHHKOM YTOYHEHHA HCTOPHAECKHX NAT, ECJIA, KOHEHHO, caMMA He HyXIaIoTcA B OoJlee TOUHOŃ JaTHpoBKe.

K uncjry HanOoJree 3HaMeHHTBIX IIDOBAHCAJIBCKAX IIbEC 3TOTO XXAHpA OTHOCHTCA nuia4 BeprpaHa qe BopHa Ha cMepTb ,„MOJIOJOTO aHrJiuiickoro kopoja” (P.-C.

80, 41), a Takxe rurau Iaycejrbma QańyruTa Ha cMepTb kopojia Puuapzia JIbBuHoe Cepnue. Tpy6anrypkl, BIIpo1eM, ONJIAKABAJIA He TOJIBKO KOPOJIEŃ H MOTYLNECTBCHHBIX ceHbepoB. ILrau Tpy6anrypa IaBayjraHa, KOTOPBIA IPHUNEpPXKHBAJICA TAK Ha3BIBA- EMOTO „,TEMHOTO CTHJIA”, IIOCBAINCH CMEpTH €To /aMBI H IIpoHH3AH, KAXETCA, HETOJUIEJIBHOŃ TpyCTbio (P.-C. 174, 3). IujrbeM ne CekT Jleńniiep aBIaeTca aBTo- poM ruiaua Io CBoeMy xApyry I[yTo, HaIrmMcaHHOTO B CHJIbHBIX AH TporaTeJbHBIX BbipaxeHHax (P.-C. 234, 15a). HakoHen, rpyGarypy Buiakaccery (1240—1280 rr.) IIDHHAJUIEXKHT CBOEOOpa3HBIA — yXKE INyTJIMBBIŃ — „„IUIA4”, COYAHCHHBIŃ Ha yXOĄ INBYX IIpeJIECTHBIX JEBHII-CECTEp B MOHACTBIpb (P.-C. 96, 10a). — Ha uro %e TaM 6nncTaroriue B30pbl M ÓeJlble 3y0KH? — CIIpAIIHBAET IIO3T B TOCKE.

CpaBHHTeJIbHO€ HZYUCHHE %XAHpOB IUIA4A H CADBEHTHI IIOKA3BIBA€ET, UTO TPAHHINBI Me%XJly HHMH NOBOJIbHO pAaCIIJIbIBYATbI. TaK, 3HaMEHHTBIŃ IUIa4 COpPMEJA, HaIrMA- CaHHBlIi uM B 1237 rojry Ha cMepTb ero IOKpoBHTeJA bjakana (Toxe Tpy6anypa), HaJ|O paCCMATpHBATb CKOpee KAK HACTOAIIYIO CHPBEHTY, IIOCKOJIbKY Ero Iiadhoc COCTOMT B TAKOŃ %€ CTENEHH B OOJIMYCHHH XMBBIX IIpaBATEJIEŃ, KAK H B IIPoCJIABJIe- HHH MepTBoro (P.-C. 437, 24). Tak kak Bce NoOJlecTH IIoruÓJrM € IIoKOŃHBIM — TOBOpHT COpNeJIb — ero cep;rie CJIej[yeT BbIHYTb H3 TPYJfA H JIATb CBECTE KOPO- JIaM, CTpazlałoliiM TpyCOCTBIO — Ccpezra Hix — ©punrpuxy II, Keapuxy III u rpafpy Pańmony VII Tysrysckomy. Hicropna 3Toro Iuiaua uMeeT JIKOGOIIBITHOE IIPOJLOJI-

»KeHHe. ETO CIoXKET, BOCXOJNAINAA K TEM Xe apXaHTECKAM (POJIBKIIODHBIM MOTHBAM, C KOTODBIMA CBA3AHA 3HAMEHHTAA JIETEHJNA, BOCTOAHOTO IIDOHCXOKJIEHHA, O ,,CbE- JIEHHOM Cepzrie”, COCTABYBIIIAA XH3HEOIMCAHHE TpyGajmypa IubeMa „re KaGec- TAHA — IHpABJIEK BHHMAHHe €llie J;ByX TpyGaMypoB, KOTOpBIe 3AXOTEJIH BHECTH B HeTo CBOH KOppeKTHBbl. BepTpaH J|AJIaMaHOH B CIIENWAJIGHO HalMcaHHOi TEM

%e pa3MepoM CHDpBEHTE, HaUHMHAIOLIEŃCA CJIOBAMA ,„„MeHa OUEHb OTODYMJI CEHbep CopneJib, 60 eMy H3M€HHJI pa3yM...”, 3AABHJI, WTO HeE3A4EM JIEJIATE OJlaropox4- Hoe cep;riie MeXJly TpycaMi, KOTODBIX IepeHCJIAeT COpAEJIE, JIyHIIE OTĄATb Ero MNOCTOŃHBIM JAMaM, IpekpacHoe — IrpekpacHoMy (P.-C. 76, 12); co cBoelń CTODOHBI, Ileiipe BpeMoH B cHpBeHTe „locje Toro kak CeHbepsl Copziejlib A BepTpaH pa3ziejrmiu cepre...” IipeylaraeT pa3JeJIHTb He cep/iiie, a Bce Tejio (P.-C. 330, 14). Hakonen, Obi1o 3aMeueHO, 4To B uponcxonamejń B Uucmunuuje CHEHE BCTPEUH

16 8, €. Aston: The Provencal Planh, I: The Lament for a Prince, [B:], Mólan- ges Boutitre, Litge 1971, m. I, e. 5—22; II: The Lament for a Lady, [B:] Mólanges Lejeune, m. I, c. 57—66. CM. Takxe: H. Springer, Das altprovenzalische Klagelied, Berlin 1895.

(10)

14 Muxaua Meiiaax

Jlasre c CopziejreM TpyGanyp yka3biBaeT BepruJurIo Ha NyluH TeX, KTO, paCIeBaA JATHHCKUŃ TUMH k Boxbeńi MaTepu, MOJATCA O IIpolieHHH 3a HeOpeXe€HHE JOJITOM, H CpeJrH HHX IIpaBATEJIA, BbICMEAHHBIE AM B IUIad4e IIo Birakany. J[aHTe, IIo-BA/TA- MOMY, 3HAJI H INEHHJI 3TOT IIA4, Ia(OC KOTOPOTO COTJIACYETCA C €TO COÓCTBEHHBIMA NOJIMTH1ECKAMA B3TJIAJJAMA, H IIpHÓET K TOHKOŃ JImTepaTypHoifi ATpe B 3TOM OTpbIB- ke. B NBaJIIraTOM BeKe MOTHBBI 3TOŃ IIECHH COPZIEJIA peMHHECIIAPOBAJI aHTJIMMiicKHiŃ No3T YV. B. FimTc, KOTOpbiń B CBOeM CTHXOTBODEHHH, IOCBAINEHHOM CMepTH 3HAaMeHHTOTO JIHJNepa HUpJIAHĄCKHX HaNUOHAJIHCTOB UapJib3a IlapHeJlura, CcoBe- TyeT OTBEJNATb ero cep/rua HApJIAHĄCKAM IIOJIATHHECKAM JIeATEJIAM"7.

* *

*

Pa3JIMYHBIe pa3HOBHJJHOCTH %KAHpa IIEpCoHaJIbHOŃ CHpBEHTBI OOBENMHEHBI OJ1- Hoń oGrmeńi oco0eHHOCTBIO, KOTOPAA „IEJIAET ETO H3 BCEX XAHpOB IIDOBAHCAJIŁCKOŃ ImTepaTypbI HaHOOJlee 3A0CTpEHHO-JIMUHBIM. DTA OCOOEHHOCTB 3AKJIKOWAETCA B TOM, HTO TaKHe CHPBEHTbI, KAK IIDABHJIO, OÓHApyXUBAIoT TJIyOOKYłO JIAAHyło 3AHHTE- pecoBaHHOCTb HX ABTODOB, KOTODAA „NAJIEKO He BCETJIA IIDACYTCTBYET B JIKOOÓOBHOŃ KAHCOHE H KOTOPAA BHELIIHE BbIpaXAeTCA B IIDHCYINHX CHPBEHTE 3JIEMEHTAX HPOHHA, CaTHpbI, CIIOpA, COIIDOBOXJIAFOINHX OOJIMACHHE H BBIIAĄ. JKAHp IEpCoHaJIBHOŃ CHpBeHTBI — B HeM€EHblIeń CTEIIEHH, UeM %AHp /[MAJIOTABHpoBAHHOTO IIpPEHHA — CJIYKAT OTNYIMAHOŃ NIA peaJrH3aAIfHH B IIO334H TpyOaj[ypoB CMeXOBOTO Ha4aJIa M pa3HOTO poja ,„CHHXEHHBIX” MOTHUBOB!'*. ONHako c (bopMoji ITpeHHA CHPBEHTY, KAK %AHp MHEHHŃ IIO IIpeHMJIIECTBy, OOBEJTMHAET IIpEXKJIe BCETO BHYTDEHHAA JUa- JIOTHAHOCTb. CKpBITAA /THAJIOTAAHOCTE BBIXOJ[AT Hapyxy, KOTJĄA TpyOaJLypBi, Kak 3TO HepeJIkO OBIBaeT, OOMEHHBAIOTCĄ CHDBEHTAMH. TaK, TODBKHE ylIpeKA, OpolIeH- Hble AMopy TpyGanrypomM AJrbóepeTroM je CecTapo, BbI3bIBAJMH K %HU3HH OTBET Aftmepnka ne PeJleHoa, a Ha yIIoMHABIIIEECA y;Ke ADOCTHOE OÓJMUEHHE TYyJrY3AH- ueM TubeMoM ©Qureiipoh xecTokocTu PaMckoń kaTojmieckoj I[epkBH B 310xy aJIbÓHToŃckux BOKŃH OTBeaeT CHpBeHTOŃ, BIIDOWEM, TOpa310 GoJlee cJIa6oń, Tpy- Ganypka I'opMoHxra u3 MOHreJIbe. HHTepecHBI CJIYYAH, KOTJJA OÓMEH CHPBEHTAMH IIpoHcXOJ[AT MexX,jly TpyOa/ypaMu, BOBJIE4EHHBIMH B BO€HHylo HHTpury. Takoń oOMeH rpon301ejl, HairpuMep, MexXjly TeHy331eM BoHudadHo KajIbBO, BbICTy-

17 Had de Valćra eaten Parnell's heart

No loose-lipped demagogue had won his day, No civil rancour torn the land apart.

W. B. Yeats, Parnell s Funeral

18 IIo1po6nee o CHH>KEHHBIX MOTHBAX CM. B Moeji CTaTbE J[uadozuteckue WCAHDbL NOJZUR mpy6a0ypoe B T. XVIII/2 Hacroamero xypHarra, c. 19—21. IIo/r06Hble cHAxeHHBIe MOTABBI y Tpy- 6anypoB, uaiqe Boone 3aMaJTHABAEMBIE, IO CHX IIOp He NOJIYHAJIH JOCTATO4HOTO OGBACHCHHA.

HaM u3BeCTHA Bcero OJHa, CIELHAJIBHO NOCBAIIEHHAA TAKAM MOTHBAM CTaTba: K. Lewent, Abseits dez hohen Minnesangs, „Studi Medievali”, 1936 up 9, c. 122—149. Xapakre- PHO CaMO€ Ha3BaHHe JTOJ CTATbH, HA4HHAIOLIEHCA CJIIOBOM „Abseits”, Torra kak TouHee Gbio Obt OrpeIeJlATb 3TOT (peHOMeH kak Die verkehrte Minnesang, ur 4To-irmM60 B 3ToM pone. Cp.

rakxe: Ch. Leube-Fey, Bild und Funktion der dompna in der Lyrik der Trouba- dowrs, Heidelberg 1971, c. 70.

(11)

JKaupoeaa cmpykmypa nos3uu mpyGad0ypoe 15

IMBIIAM B CBOeŃń CHpBeHTE, COUMHEHHOŃ HM Ha IpOBAHCAJIEGCKOM A3BIKE, IIDOTHB BEHeIMaHIeB, H He 3AMEJIJIHBIIIAM €My OTBETHTb BEHeNMAHCKAM ILIEHHHKOM B I e- Hye EBepTojroMe JI30p/3M (JIKOGONBITHO, UTO COTJIACHO CpEJIHEBEKOBOMY 7KXH3H€- ONNACaHNHIO, BoHudhaUHO, IOJ[YHAHB OTBET, OTBICKAJI CBOETO OIMIOHEHTA, H OGA CTAJIM nupy3bamA). Jfuajloraueckuń IIpHHI[MII XOpOIIO COHeTA€TCA 3JTECb C HUTPOBBIM Ha- HAJIOM, IIPOABJIAIOINAMCA B IOMOpe, KOTOPBIŃ He HU3MeHdeT TpyGajrypaM „axe irpu kpajiień cepbe3HOCTH TeM MH OÓCTOATEJIBCTB.

IIpumepoM JnmuHoń cMeXOBOŃ HUHBEHKTHBbI MOXE€T CJIYKATb CEpHA BECEMA OC- TpBIX CHpBeHT, UACTHUHO BBIJIEpXKAHHBIX B KBA3H-QPOJIBKIIODHOM CTHJIE, KOTOPBIMA BEeCEJIbBIA u OeCIILyTHbIń Tpyóaryp — apnucTokpaT IubeM ne Beprerai (1140—

—1203 IT.) KOHAMAJI CBOETO JIAMUHOTO „,Bpara”, IloHca re MaTanraHa, uMeHy- eMOTO HUM ,,MapkH3OM :

A, Marques, Marques, Marques, D'engan etz farsitz e ples

— TAaKOB pebpeH OJHOKŃ H3 €To ,,OGJIMAATEJIBHBIX” IrreceH (P.-C. 210, 8)1*. B srnux IIECHAX OH He TOJIEKO OOBHHAET „„MApKHA3A BO BCEX CMEpTHBIX TpeXaX — OOMaHax, IIpeJIaTEJIbCTBe, TDYCOCTH H axe B yÓWŃCTBAX HM MyXXEJIOXKECTBE, HO H HACMe- XA€TCA HAJ| €TO BHEIIHOCTBIO: y HeTO BBIÓHTbI TpH 3yOa, A OCTABINMECA TOPAAT

„Kak y Obika” (7), y Hero kpuBOŃ HOC, IIEKH OTBKCJIM, KAK BAHHbIń OypJIEOK, a TJIa3A IIOXOXH Ha IIApy ,,KO3JIOB, IIDOCYHYBIIAX MODJIBI CKBO3b MAJIEHbKOE OKOIIIKO”.

Ero JLuIMHHble BOJIOCBI IIDHKDPBIBAFOT JIAIIAM M IApIIy, OH KOJMIEHOT HA KPUBODPYK.

IllyrouHbiń, urpoBoń xapakTep 3TUX IOHOLIEHH, NOCTATO4HO ACHBIŃ H3 CAMBIX TEKCTOB IIeCeH, OÓHApyXKHBAETCA H B TOM, AUTO IOCJIe THÓEJIA MapKH3A B CpaXXeHHH TMJIbEM COHMHVJI BEJIMKOJIEIIHBIŃ IIO HŚM IIIAY, IIDOHUKHYTBIŃ HeJIAIIEMEpHOŃ CKODp- 6bro (P.-C. 210, 9). B HeM TpyGanyp coxaJleeT, UTO He MOT IIpH TH MApKH3y B GOIo HA IIOMOIIĘb, H CYJIAT €My HECKOJIEKO CTPAHHBIA, COBEpIIEHHO A3bIUECKAŃ pań, HaIOJIOBHHy MYCYJIbMAHCKHŃ, HAIOJIOBHHy KaK Obl pbiiapckiń, Tie paroM c Kap- JIOM BeJrMkuM, POJIaHJĄOM H OJIMBbe IIpeOBIBAIoT IIpeKpACHble %XEHINHHBI, CJIy?Ka- lie yTElIeHHEM IIpaBeJ|HHKAM B BeUHOŃ %KH3HH.

HrpoBble MOTYBBI, TATOTEFOLNUE K „„CHA?XEHHOMYy” CTYJIIO, HAXOJIAT OIITUMAJIb- HBIE YCJIOBHA JIJIA CBOETO BOILIOLNEHHA B pA3HOBHJĘHOCTA IIepcoHaJIbHOŃ CHpBEHTBI, oOpaiieaHioń K %OHTJIepy MJIA TpyGajrypy-koHkypeHTy. B CHpBEHTAX, YCJIOBHO Ha3bIBAaeMBIX „,XOHTJIEDPCKAMAH ” (TEDMHUH 3TOT, € pACIIJIbIBYATbIM 3Ha4€HHEM, BCTDPE- HaeTCA JIMIUb TPHXKJĘbBI H IPATOM TOJIbKO B IIO3NHKX „,YKA3HEOIMHCAHHAX TpyGany-

19 „AX, Mapku3, Mapku3, MapKH3,/Bbl HaOHTbI H NOJIHbI OÓMAHOM ”. — HoBejiniee /Byx- TOMHOe U3JIaHHe 32 rneceH 3roro Tpy6anypa 6oraTo /0KYMEHTHDOBAHHO€ HCTOPH1ECKAM H ÓQaK- THMECKAM MaTepHaJloM — M. de Riquer, Gutllem de Berguedan, m. I—II, Abadia de Poblet 1971. CmexoBoe Hauajro He MeHee apkO BbiIpaXeHO H B €TO CHHUXEHHOŃ „,JIIOGOBHOJŃ NApAKE B KOTOpOŃ OH BOCIIEBA€ET HEKyło JAMY IIO1 HEOXKHIAHHBIM YCJIOBHbIM HMEHEM (CEHbAJIEM) Tera, IOCKOJIbKYy €e HEHABACTHOTO MYXA OH HA3BIBAET TECTEM (CTADBIM M IIeJYy/[UBBIM). ONMA- CbIBAA CBOH OTHOLIEHHA C Telień, OH HOJIb3yETCA TPAIAUAOHHOŃ MeraQopoń OGHTBbI HJIH Typ- HHpa, B KOTODPOM OH „,pa3BEpTbIBAET CBOH 3HAMEHA” H ,,BOOJYLIEBJIEHHbIŃ, HAHOCHT TAKHE YNapbI, 4TO JIeOIap/| MJIM JIEB He CpABHHTCA C HAM B ApOCTH”.

(12)

16 Muxaua Meiinax

poB)*?. TpyOanypbi BECeJIO IIOHOCAT XOHTJIEpoB, O6paTHBINHXCA K HAM, HalpuMep, 3a HOBOŃ IiecHeji Jia pekoMeHjlalfień; NeHOŃ TaKHX IOHOLIEHNIA XOHTJIEp IIoKy- IaJl CBoeoOpa3Hylo IONYJApHOCTŁ. M3 HeCKOJIBKHX COXPAHHBINMXCA CHDBEHT, HOCALIUX JIATEpaTyPHO-IApOJTUAHBIA XapakTep caMOŃ 3HaMeHHTOŃ ABJIAETCA BECE- JIaa „rajiepea IIopTpeToB”, Ileiipe OBepHckoro — IIeCHA, B KoTopońi 3TOT IO3T OCMEKHBAET JIBEHAJINATb CBOHX COOpaTbeB-TpyGa/ypoB, KAK IOJIATAFOT, COÓpaBUMXCA IIo CJIydało KAKOTO-TO IIpa3NHHKA IIDH NBOpe AJIMeHOpbi AKBHTAHCKOŃ HJIM AJIb- (ponca VIII KacTuJIbcKOTo, a MOX€T ÓbITb B JIeTHet pe3ANEHIMH rpafpoB Tysry3- ckux (P.-C. 323, 11)*:. Orbrr Ilejipe BNOXHOBHJ Apyroro Becejroro Tpy6anypa, Momaxa MOHTayjOHCKOTO, COYHHHTŁ B IIOJpaXAHHE EMy IIECHKO € KOMOPHCTHUEC- KHMH IIOpTpeTaMH IIEJIBIX IIECTHAJINATH Npyrux Tpy6anypoB. Haqo 3aMeTHTb, STO, IIDH CKYJYOCTH HAIIHX 3HAHHŃ O OOJIbINAHCTBE IIDOBAHCAJIKCKHX IIO3TOB, OGE CHpBEHTbI CJIYXKAT OJJHAM M3 HeOOBIUHBIX HCTOYHHKOB CBeJieHHii O TpyGanypax, KOTODBIX OHH BbIIIyUHBAIOT.

K cupBeHTaM „JITepaTypHoro” XapaKTepa IIDPHAMBIKA€T MH %XAHD JHCEHbAMEHA (ensenhamen), wina Ioyd4eHia, COJEpPXKALIETO BCEBO3MOXHBIE HHCTDPYKIIAH KOH- rziepy. JXaHp 3T0T BCECTODOHHE H3y1€H B HEOJ[HOKpATHO YIIOMAHyTOJ y;Ke Ha 3THX CTpaHulax MOHOrpaQun ©paHcya Ilupo??.

CBoeo6pa3HBIM BapHaHTOM „„IepcoHaJIbHOŃ CHDBEHTBI” IIpeĄCTABJIAETCA %KAaHp IOXBAJIbÓBI (gab) B KOTOpoM TpyOajyp Hepexko oOpaliaeT CBOIo HpOHHIo Ha ce64a CaMOTO, KaK 3TO „EJIAET B IOCJIEJJHEŃ CTpodfe TOJIbKO H4TO YIIOMAHyTOf CHPBEHTBI Ileiipe OBepHcknii (BupodeM, IO BHJ|OM JIETKOTO ylipeKA 3A „,TeMHOTy” CBOHX IleceH, OH, IO CylIECTBY, TOJIbKO JIeJlaeT CeÓe Ellie OJJAH KOMIJIAMEHT, UTO HAJIO BO3MOXHOCTb OJJHOMy M3 IIEpEIIACHHKOB NOJIIYTATK HA1 TpyGa/rypoM, 3aMeHHB CTDpOKY „4TO OH BceX TpyGanypoB TJIaBa” CJIOBAMH: ,,OH KBAKAET KAK JIATylIKa B Gojrore”). HanOojlee 3HaMeHHTOe IpOoH3BEIEHHE 3TOTO >KAHpA — INOXBAJIbÓA Ileńpe Bunajla, B KOTOpołŃ OH XBaCTaeTCA CBOHM IIpEBOCXOĄCTBOM B HeJlax pbINap- CTBa, BOŃHbI H JIŁOÓBH (P.-C. 364, 18). Bce nejio y Hero yrmpaeTca B OTCYTCTBHE KOHA — 3TA IIYTJIABAA IIECHA, COOCTBEHHO, H ObIJIa COUHHEHa Ileitpe CHerMalbHo NIA TOTO, ATOÓBI HaMeKHyTŁ CEHbepy MOHIIEJIbe, rpaby ImbeMy VIII, kakoń IIOJ(apoK XOTEJIOCH OBI €My OT HETO IIOJIYHHTP.

JKaHpoBOe TBOpYECTBO TpyOaNypoB, B KOTOPOM APKO IDPOABHJIACh HX (PODMAJIB- Haa H30OpeTaTeJIbHOCTŁ, OECKOHEH4HO€ CTpeMJIEHHE K OPHTHHAJIBHOCTH (QOpMBI, COYETAJIOCE y HHX C BEpHOCTBIO OOJIee OOLIIAM >XAHPOBBIM KAHOHAM. BMEeCTe C TEM, BO ,„BTODOCTEIIEHHBIX %XAHpaX” HM, TEM OOJlee, B %XAaHpaX HHNHBHNyAJIBHOTO H30- OpeTeHHA OOGyCJIOBJIEHHOCTŁ TpyOaypoB Tpanmnueń ObLuIa, KOHEYHO, He Takoń

ż0 [IpuMep Takoji riepeOpaHkH, ONHAKO, B %aHpe npeuna (P.-C. 441, 1) — raM xe, c. 20.

YKaHpy ,,KOHTJIEDCKOŃ CHDBEHTBI” IOCBALIEHbI paGOTki: F. Witthaefft, Sirventes jogla- resc..., Ausg. u. Abh., (Marburg) 1891, 88; 8. Mćjan, Oontribution 4 Pótude du sir- ventes joglaresc, [B:] Mólamges Boutitre, m. I, c. 377—395. CM. kpuruky Pirot, op. cit., c. 46—48.

21 DTH OOCTOATEJIBCTBA KCCJIEJNYFOTCA B pale CTaTel, H3 KOTOPBIX ykaxy paGOTBi V. T. I[aT- THCOHA B „Modern Philology”, 1934, up 31, c. 19—34, u B PMLA, 1935, 50, c. 14—24, a Takxe P. JlexeH B „Rev. de langue et lit. d'oc”, 1962—1963, up 12—13, c. 35—54,

22 Pirot, op. cit.

(13)

ZKanpoeaa cmpykmypa nos3uu mpyGadypoe 17 CHJIIbBHOŃ, KAK B KJIACCHHECKOŃ KypTya3HOŃ KAHCOHE HJIM AXE TpANUNAOHHOŃ CHpBeHTe. CHHXCHHbIe MOTHBBI, COCTABJIAIOLIIME H3HAHKy KYPTYAZHOŃ HUIEOJIOTHK, JIETKO HaXOJUJM NpHÓeXKHINE B JIEIOÓbIX MONUPHKANAAX TPAJMIMOHHBIX XAHDPOB, B TOM UHCJIe CHpBEHTEI.

Cperu Takux Mojrudfnukaruń HajjO Ha3BATB YXAHp KOM%XaTa (comjat, IepeMeHa), B KOTOPOM Tpy6ajryp npoiraeTca co cBoeji ObiBiień raMoń, He orpaBHraBnień ero HaNexi, IepexorA K upyroń, nyunmeń, H ,3CKOHJHA (escondich, „M3BAHeHne '), B KOTODOM BJIIOOJIEHHBIŃ OMPABJĘBIBAETCA IIEPEJĘ JHAMOŃ, ECJIM OH HABJIEK Ha CceÓd ee THEB HJIM IIOJĘBEPTCA HAaBETAM KJIEBETHHKOB**. B 3THX %AHpaX, KAK H B TEHCOHE, BCTDpCYAIOTCA CHHXCHHbBIE MOTUBBI, HO OJHHOBpeMCHHO B HHX TODpXXECTBYET BCA- qdeckOe OCTPOYMNHE, O4APOBATEJIbHBIŃ IOMOp MH HTpA yMA. 3HaMeHHTBIAŃ ,,CKOHJIAA BeprpaHa qe BopHa — CounHeHie, TpoHyToe upoHień, OJĄHAKO OCTAIOLIEECA B Tpa- HHliaX KyYpTya3HOCTH, IpEHCTABJIAET COÓ0I4 AIOJIOTHIO TpyGajtypa NHpoTHB Haro- BODOB Mepk3HX ,,KJIEBETHHKOB , BHYylUABIIIAX J/AM€, UTO OH €€ He JIKOÓHT MH ef He- BepeH (P.-C. 80, 15). II[yTraBbrń, XOTa A He JIMIIEHHBIŃ IaQoca TOH 3TOŃ NecHH oOHapyxnBaeTca, IIpeXIe BCETO, B TOM CIIocoóe, kakuM KepTpaH „10Ka3biBaeT CBOIO HEBHHOBHOCTb, IIDH3BIBAA HA CBOIO TOJIOBY BCEBO3MOJKHBIE HECHACTBA, ECJIM TOJIBKO KJIEBETA NOJĘTBEDIUTCA. „DCKOHIMA* BepTpaHa IOJIb3OBAJICA OOJIBIIAM ycieX0OM; eMy IIorpaxaeT Ilerpapka B cBoekń kaHcoHe S'il dissi mai, a B HenaBiee BpeMa JleB JIyHI BKJIKOYAJI €TO B NepeBojie E. IIojroHckoń B yIlOMAHyTYyło Bbilie rbecy bepmpań 0e Bopn. 3akIIto1uTeJIbHaa cTpofa Oo4eHb KOJIOOpuTHa?*. B Heń BepTpań cpaBHuBaeT CBOIO JJAMy € OXOTHHYBUM ACTPEÓOM, YHCHBIM H OJIAOBpe- MeHHO pyHHBIM, KOTODOTO OH He IIDOMEHXJI OBI Ha ApyTyto HTHIy, He yMEIOLNYyIo JIeTATb H CIIOCOOHYIO TOHATBCA TOJIBKO 34 IIBINJIATAMA. DTO XApAKTEpHO CHHXKCHHOE CpaBHeHHe COIIEDHHAAIOINAX J[AM C€ OXOTHHYBAMA IITHIIAMA, HAHOMHHAIOLIEE CPAB- HeHHe MAX C JIOIIAJJŁMM B IIeCHAX [HJIbEMA AKBHTAaHCKOTO AH PajiMaGayTa re Ba- kejipaca (o mocjiequeń Hue), oO6HapyXHBAeET BCIO YCJIOBHOCTb, HECMOTpA Ha pe- aJIACTAUECKHŃ KOJIODAT IIECHH, IIOJ3THUECKOTO IpHeMa BepTpaHa.

B xaHpe HpolINaJIbHOTO KOMXAaTa TpyOatypbI NałoT ceóe oco6eHHyto CBoGOJry B BBIpAXCHHH pa3HOTO pora MBICJIeŃ B JryXe IIyTJIABOTO 7XEHOHCHABACTHHYECTBA, XEJIAA CBOHM OBIBIIAM JaMaM TeeHHy OTHEHHylo HA 3JIOTO JDYyTA, HIM CYJIAT HUM B CKODPOM BpeMeHH MOHACTBIPb, IIOCKOJIbKY CKODO HX KPACOTA 3ABAHET, pyMAHEI cońŃnNeT, a Ha mie NO IIOBAZKOŃ NOABHTCA „,IO30pHBIŃ 3HaK”. JKAaHpBI KOMXATA H ,„3CKOHJIMYA”, € HX KPUTHKOŃ B AJĘDEC JAM, MOXXHO HHTEpIIpPETHpOBATb KAK BA- pHaHTBI CIIElIAPHU1ECKH JaMCKOŃ (r.e. oGpaiieHioń Ha JAM) CHpBeHTBI; Leys d'Amors YKA3BIBAIOT, OTOBODHB TEMATHYECKHE OCOÓEHHOCTA 3CKOHJIAHA, YTO CTpO- HTCA OH „,lIo OOpa3Iy KAHCOHBI”, He OTJIAUAACb B 3TOM, TaKAM O6pa30M, OT CHp- BEHTBI (escondigs es us dictatz del compas de chanso — ed. Gathien-Arnoult, I, 348; — estiers de chanso no”s desvia — ed. Anglade, II, 184). VMecTHo 3;reCh BCIIOM- HATb A O ©MUHCTBEHHOŃ Nornejruieji Jjo Hac CApBeHTe HU3bickaHHeńuiero AHpayTa J(aHn3]Ia, Ha NpereJlbHO HeIpHCTOŃHBIA CIOXKET, KACAIOLIMŃCA YCJIOBHŃ, HA KOTO-

23 06 3Tax %aHpax: Leube-Fey, op.cit., c. 86.

« Cf. Wilhelm, op. cił., c. 166.

2 — Zagadnienia Rodzajów Literackich XXIJ1 !

(14)

18 Muxaua Meiiaax

pBIX „raMa IIo HMeHH OHa OBIJIA Obl COTJIACHA YLOBJIETBODHTB IIPHTA3AHHA HEKOETO Bepiapra ne Kopiusia (P.-C. 2, 15). Haxro TOJIbko uM€Tb B BH/Ny, AUTO 3TOT CIOXET, yxxe oOcyx;aBiinica jo ApHayTa NByMA NApyraMu TpyGajrypamia — PałftMOHOM ze JitophopToM u Tprok MajrekoM (P.-C. 397 u 447) HOCHT COBepuIeHHO (PHKTHUBHBIA xapakTep H BECb CTDOHTCA Ha QOHeTadeckoń ATpe CO3By4MA HEKOTODBIX CJIOBEHEK c uMeHeM „jie KopHusa...?*

B TOM %e KJIFOUe CJIEJTYET INOHAMATb MHOTOYKCJIEHHBIE INyTJIHBbIe BBICKA3BIBA- HHA TpyOajrypoB, %AJIykoINHXCA, IIOĘOÓHO MoOHaxy MoHTayj|OHCKOMy, Ha HeHa- CBITHOCTB JIAMBI, ,„„KOTODAA, KOTJIA €My KAXXETCA UTO OH JIOCTHT Oepera, 3aCTABJIAeT

€TO CHOBA IIyCKATECA BIUJIABB”, HJIM XEJIAIOINHM eń, KaK IHJIbeM qe CeHT-JIejrbep, IIATbCOT OpaOaHTNEB B JIKOÓOBHHKA, 3A NIJIATy, JIMIHb OBI OHA NHOCJIE 3TOTO ero noJrobua, Naxe KOTTa OHa CTAaHeT CcTapyXoŃ c Tpacyriejńica TOJIoBoń (P.-C. 234, 17 — rpyxHo Obuio Obi IpuMyMaTb Iaporuro Oojee CHHxXaroIyIo KypTya3Hylo JIIO60Bb UeM 3Ta)?Ś. B JPYTOM IIpAuMepe XAHpa IIOXBAJIBbÓBI (gab), ITPAHaJIexa1eM Pańim6ayry OpaHckoMy, IIO3T JNA€T COBET NOOHBATBCA OJIATOCKIIOHHOCTM JIAM,

€CJIA He IIOMOTJIA HpyTHe CpEJĄCTBA, „yJIApOM KyJlaka B IiepeHocuny” (P.-C. 389, 18.110).

C maporuhiHBIM CHHXEHHEM MOTHBOB KypTya3HOTO CJIYXKEHHA IIEpeKJIAKA- eTca y Tpy6GajrypoB repeBopauuBaHie peJIATHO3HBIX MOTHUBOB, 3aHHMABIIIEeE OOJIb- IIoe M€CTO B CpEJIHEBEKOBOŃ KADHABAJIBHOŃ KYJIBTYDE, C €€ ,,IIbAHBIMA JIATYPTHAMA”

H INYTOBCKAMH IIpaZIHHKAMM. TAKOBBI yYTBEpXIEHHA PałmM6ayTa OpaHckoro, coo6rmarouiero, To yJIbIÓKA €TO J7AMBI NEJIaeT ETO CHACTJIABEE, UEM YJIBIOKA UE- TBIpeXCOT AHTEJIOB, HJIH — IpEJIEJIbBHBIŃ CJry4aii — BbICKA3AHHO€ B IIDEHHH C Tpy- 6anypoM I'paHeToM HupoHHieckoe IloxXeJiaHHie BepTpaHa JłAJIaMaHOHa O ckopeń- IieM Irpuxojie AHTAXPHCTA, KOTOPBIŃ, KAK OH HAHNeETCA, CTAHET HCIOJIHATK BCE XKEJIAHHA H 3ACTABHT €To JNaMy €My OTNATBCA, B HEM €My JIO CHX IIOp OBIJIO OTKA- 3aHo (P.-C. 189, 5). B 6oJree ImapokOM NJIaHe CIOTA Xe OTHOCATCA IIEpEOCMBICJIEHHBIE B KYpTya3HOM KJIKO4€ MHOTOYACJIEHHbie pe(pJIeKCHI XpHCTHAHCKHX IEHHOCTEŃ B JIIO- GOBHOM KYyJIBTe TpyGa/rypoB, UTO, ONHAKO, EINE COBCEM He JIAET IIOBOJJ. HX IIOO- 3peBaTb B BOJIBTEpbAHCTBE.

B xone 3BOJIYOlMM kypTya3HOf IIO33HUH C ee Oe3TPaHHHHBIM CTPEMJIEHHEM K pa3- HooOpa3uio (bopMBl, TpyOajrypbi Bce Oojlee TAToTeJiA k u300peTeHHIo BCE HOBBIX OPHTUHAJIBHBIX MoJmAbukanuń >AHpa CHPBEHTBI, KOTODBIE HEpEJIKO OCTABAJIMAC IIpe4CTABJIEHHBIMH KAKOŃ-HHOYNb EMAHCTBEHHOŃ MHHOBalień. TaKOBBI B TBOp- qgecTBe MoHaxa MoHTay1OHCKOTO ,3Hy3r” A ,nazep” (enueg, plazer — upou3- BOJNHBIE OT CJIOB CO 3HAUEHHEM „,CKyYKA” H ,„Y/J(OBOJIbCTBHE””) — %XAHDBI, B KOTOPBIX Tpy6anyp nepeuncjideT COOTBETCTBEHHO BEIIH, KOTODBIE €To pa3jipaXAIoT H Bbl35I- BaIoT y HeTO TOCKy, A ApyTHe, ero panyłoliie H Becejlaimie (P.-C. 305, 5, 8—10,

15; repBbiń H3 3THUX %XaHpoB OBI IIpoOJDKEH 3A IIpeIEJIAMH I0334H TpyGanypoB B HTAJIBAHCKOŃ H KATAJIOHCKOŃ IIO33HH). UTO Xe HABOJ[HT CKyKy Ha Haliero Tpy6a-

25 Cp. ero e 3HaMeHHTylo CEKCTHHy, TJIE HTPA JIBOŃHBIMA 3HA4CHAAMH UEPELYIOLIHXCA Io crporoji cXeMe CJIOBOpHÓM BBOJAT B Hee HENPHCTOŃHbIE HMIJIAKANHH. CM. Ch. Jerni- gan, The Song of Natl and Uncle..., „Studies in Philology”, 1974, ep 71, c. 127—151.

26 CM. Lewent op.cił., c. 140 u cez. i

(15)

JKanpoeaa cmpykmypa nos3uu mpy6a0ypoe 19 mypa? — KoHetH0, KJIEBETHHKA ,,C HATOHEHHBIMH A3BIKAMA ”; 3ABHCTJIABBIE J[AMBI, KOTJIa OHH OEJHBI H 3AHOCHABBI, pBINAPA, CTPOALME H3 CEÓA BAXKHBIX IITHI B 1yXXOM Kparo, KOTJIa y CeOA JĄOMA OHH TOJIBKO „;TOJIKYT Iepeli B CTYIIKe H IIDOGYIOT NOM- JmBky” (T.e. CJIYXKAT IIOBApaMA Ha KyXHe). C npyroń CTOpoHBI, ,KYpTya3HOTO MoHaxa” pa3jpaxaeT, KOTĄA B BAHO NOOGABJIAETCA CJIAIIIKOM MHOTO BOJIBI, KOTA IIpHXOMATCA CKOJIB3ATB IIO OOJIeeHeJIoŃ JHOpore HJIM CHATŁ B TaBepHe BO3JIE Ha- naiień JIaMIIBI, A TAKXE, KOTJJA MAHTHA CIIATA H3 JIByX pA3HBIX M€XOB HIM IpH- XOJHTCA CHJIETB 3A CJIMIIIKOM „NIIAHHBIM CTOJIOM, HaKPBITBIM KODOTKOŃ CKATEpTBIO.

HanpoTuB, Tpy6ajrypa pajyeT, KpoMe TpajMIMoHHBIX IIpHZHAKOB KypTya3HM, TAaKHX, KAK IIENDOCTb, HECTb H T.II. — „KADHAA CEMTA B HEBATBIŃ HAC”, „,CIIATb B BeTep u rpo3y” WJIM „OÓBITŁ Ha Oepery pydba B %apkuń JIeTHUŃ NeHb”. Haro 3aMeTHTb, UTO „,IUIa3ep”* MOHTAay1OHIA HOJYUHJICA TOpa3IIO MeHee KOJIOPATHBIM u ynajica eMy XyxXe, HEeM „,Hy3r”, o6Janaronmń HeKOTOpbIM KOHIIEITYAJIbHBIM 3Ha4eHHeM B HepapXHMH >XAHpOB IIDOBAHCAJIECKOŃ IIO33HH, CJIYXKA CBOETO POZA

„CBaJIkoń” Bcaueckoń HeKypTya3HOCTAH: B HeKOTODBIX KOHTEKCTAX, HalIpHMEp, y TaycejrbmMa QańjruTa, HpoH3BOJTHbIe OT 3TOTO KODHA CTDYKTYPHO IIDOTHBOIIOC- TaBJIEHBI IOHATHAM, OOpa3OBAHHBIM OT OCHOBBI CO 3HAHEHHEM ,,KYpTya3HAA pa- NOCTB” (joy).

T'oBopa 06 KHMMBYNYAJIbBHOM %XADHOBOM TBODPYECTBE, HAJIO YIIOMAHYTb pA3HO- o6pa3Hble %aHpPOBbIe 3KCIIEPUMEHTBI, IIDEHICTABJIEHHble B HacJIejjia PałtMOayTa me Bakejipaca, cperu KOTOpBIX O4€Hb HHTEpECEH €TO TAJIAHTHBIA Kappoc (carros — OykBAJIbHO „,KOJIECHHIIA* — P.-C. 393, 32). DTa nbeca npeĄcTaBJIAeT co6oii BbI- IepXaHHOe B BO€HHBIX TepMHHAX OIMCAHHE COCTA3AHHA MOHfQEpPpaTckiX Kpaca- BH C IrpekpacHofi Mapku30Ń BeaTpic, KOTOPOŃ OHM OOBABHJIA BOŃHY, IIOCKOJIBKY OHa IIpeBOCXOJJAT HX BceX KpacoToń MH KypTya3HOCTBIO. JIEJIO KOHHAETCA TEM, HYTO MapKH3a, HECMOTpA Ha MHOXECTBO BOCHHBIX IIDATOTOBJIEHMA CO CTOPOHBI IIPOTABHHHI, IIOBOPAUHBAET BCIIATb BDAXICÓH0E BOŃCKO, €4BA BbleXaB Ha IIOJle Cpa-

%KEHHA Ha CBOeJi OOEBOKŃ KOJIECHMIIE.

Kappoc 3aMetaTejieH IaporAKiHbIM OOBITPBIBAHHEM CTEpeOTHIIHOŃ 3IMYECKOŃ CHTyaNuH, B CAMBIX OÓINAX YEpTaX COIIOCTABAMOŃ C COOTBETCTBYIOLNAMA 3IIH30- namn Oducceu miu bxaeaea0-ITumbi. K Kappocy IupuMbikaeT 3aTrajrOUHBIŃ I ap- aamóeń („„KOHHBIi 604” — P.-C. 393, 14) — ormncaHue HeCKOJIBKO HHOTO TYDHNPA, B KOTOPOM Hy%XHO BHJIETb CHMBOJIA3AHDOBAHHO€ COIIOCTABJIEHAE JOCTOHMHCTB HeC- KOJIBKAX JIaM, IIpEJICTABJIEHHBIX JIOIIAJĘĄGMA (3TA HOCTATOUHO YHHBEPCAJIbHAA CHM- BOJIAKA OBIJIAa BBEJTEHA B IIpOBAHCAJIBbCKYIO IIO33HIO €LIE „,IepBBIM TpyGarypoM” — TnbeMOM AKBHTAHCKHM). DOTA „TEMHAA” IIbECA, HCIHOJIHEHHAA HECKOJIBKO HEOÓBIY- Hoń upoHneń H HaCHIIINEHHAA IEPCOHAJIBHBIMH HAMEKAMH, KOTODBIE BpAJĄ JIA Y/A- CTECA BOOÓINE KOT/TA-HHÓy1b pacIuAdpoBaTb, TEM He MeHee HHTepeCHa JIA Hac KAK YHHKAJIBHOe B CBOEM pOJIE, IIOJIHOE OCTPOYMHA H BBILIYMKA IDpOH3BEJNEHKE, OTHOCaIlieecA K ,,Oapod4HołŃ” BeTBH IpoBAHCAJbCKOŃ JIMpHKA. B TO %e BpeMA, (bopMaJibHo Iapnamóeń, KaK M pacCMOTpeHHBIń IIepej; 3TAM Kappoc, Npe4CTaBJIAroT co6oń JmIub Momrudpukanuto %xaHpa CHpBEHTBI. TaKaA CHTYANMA BOOGLNE BBICOKO XapakTepHa JUIA %XAHPOBBIX OIBITOB TpyOajrypoB, B KOTOPBIX OHH IIOCTOAHHO OajraAcupoBaJjrmM MeX/ly ,,H3BECTHBIM” H ,HOBBIM”. JIMIIb B CAMBIE HOCJIEJHNE

(16)

20 Rósumć

CTpaHHIibl IPOBAHCAJILCKOŃ IO334H TpyGanyp CepBepu ne Jl[xupoHa, KOTOpBIń BOOÓLIe KyJIbTABAPOBAJI pEJĄKHE, MOUTH He yIOTPEÓHTEJIBHbIe XXAHDPBI, HAINOJOOHE J1ECKOPTA HM 3CTAMIIAJĘBI — BIIACHIBAET (VOPMBI, KOTOPBIE He IIOME€INAIOTCA yXKE HH B KaKHe XAaHpoBbIE paMKA, TaKHe KAK peguesca (He€4TO BpoJłe „„epYHABL ) HJIA vers estrayn (CTpaHHaa IIecHa).

LES GENRES DE LA POŃSIE ANCIENNE OCCITANE.

Il. GENRE DE SIRVENTES ET LES GENRES ASSOCIŃS RESUME

Cet article est le deuxióme de la sćrie consacróe par l auteur aux genres de la po- ćsie troubadouresque (cf. sur les genres dialogućs, ZRL XVIII/2, p. 5—22). D'aprts Iauteur, les sources du genre de sirventes se trouveraient dans la tradition archai- que du «don» et de l'ćóchange, la chanson laudative ćtant la róponse du chantre Ą un don d'un homme puissant. Du siryentes politique dont le poóte le plus ećlóbre fut Bertran de Born, l'auteur passe au sirventes moral et religieux, sous-genre lancó par Marcabru et cultivć surtout par Peire Cardenal. On pourrait voir dans ce cou- rant «nógatif» de la poćsie troubadouresque une manifestation de orientation my- thologique de Iunivers courtois envers quelque «passć idćal», juxtaposć au prósent en tant que temps dógradć. Une telle orientation viendrait souligner l'impossibili- tć de rćaliser le mythe eourtois avec ses aspirations vers lidćal, son penchant vers PFabsolu, dans un monde dćgónórć. Parmi les diffórentes especes du sirventes, le sir- ventes personnel, laudatif ou diffamatoire, serait le plus proche des sources de ce genre. Si la plainte ne peut ćtre que laudative, on estimera, au contraire, le sirven- tes-invective comme terrain de manifestation du principe du rire, de toutes sortes de motifs comiques, parodiques, dórisoirs. On y verrait une ressemblance avec le genre du dóbat dont le siryventes, genre des opinions par excellence, peut 6tre rap- prochć du point de vu de son caractóre dialogique interne, exteriorisć dans le cas od les troubadours ćchangent entre eux des sirventes. Sont connus les sirventes pa- rodiques de caractóre littóraire, parmi eux les sirventes joglaresques, particuliórement mystórieux, la satire de Peire d'Alvernha imitóe par Monge de Montaudo, ete. Le genre de I'ensenhamen, genre associć, vient d'6tre ćtudić A fond par M. Frangois Pirot.

Les piżces appartenant aux genres du comjat (chanson de dópart) et escondich (excuse), I!auteur les dćótermine comme «sirventes A l'intention des dames». C'est ici que se rófugient comme dans d'autres genres secondaires moins reglamentós re- prósentós par un nombre restreint de pitces, ćgalement les motifs «rabaissants», parodiques, burlesques qui composent «l'enverse» de lidóologie courtoise et mani- festent le principe du jeu. Ce refuge, ils le trouvent ćgalement dans les diffórentes modifications individuelles du genre de sirvyentes que I'on rencontre p. ex. chez Monge de Montaudo, Raimbaut de Vaqueiras, Cerveri de Girona.

M. B. Meylakh

STRUKTURA GATUNKOWA POEZJI TRUBADURÓW.

II. GATUNEK SIRVENTES I GATUNKI POKREWNE Streszczenie

Zdaniem autora źródeł gatunku sirventes należy szukać w pradawnym zwy- czaju wzajemnego obdarowywania się, kiedy to śpiewak niższego pochodzenia, pod- władny, odpowiadał pieśnią na dar możnej osobistości. Po przebadaniu sirventes

(17)

Streszczenie 21 typu politycznego o różnorakich odmianach, których najznakomitszym przedstawi- cielem był Bertran de Born, autor przechodzi do innej odmiany tego gatunku, a mia- nowicie do strvenłes typu moralnego i religijnego rozwijających się od Marcabru do Peire Cardenala jako gatunek niższy. W tej „negatywnej ” gałęzi poezji dworskiej ujawnia się mitologizująca orientacja dworskiego uniwersum w stosunku do ideal- nej przeszłości przeciwstawionej czasom współczesnym jako epoce degradacji i upad- ku. Taka orientacja akcentuje niemożliwość zrealizowania w tym współczesnym świe- cie mitu dworskiego z jego nastawieniem idealnym i nieustannym dążeniem ku war- tościom absolutnym.

Bliżej źródeł tego gatunku stoją rozliczne odmiany tzw. sirvenies personalnych poświęconych wysławianiu albo zniesławianiu niektórych osób. Jeśli gatunek płacz- liwy to wyłączna domena pochwały, to w różnorodnych syrwentach inwektywnych dominuje osnowa Śmiechu i drwiny; tu właśnie ujawnia się paralela z gatunkami dyskursywnymi, polemieznymi, z którymi sirvenies wykazują wyraźne pokrewieństwo jako gatunek o wewnętrznej strukturze dialogowej. Wiele pieśni personalnych odznacza się wyraźnym charakterem literackim, wśród nich szczególnie „pieśni żon- glerskie” (strventes joglaresques), słynne „sirvenies o dwunastu trubadurach” Peire z Owernii i in.

„Stirvenies dla dam” nazywa autor pieśni pożegnalne (comjat) oraz przeprasza- jące (escondich). Razem z najróżnorodniejszymi przejawami założeń ludycznych motywy niższe, stanowiące niejako podszewkę ambiwalentnej ideologii dworskiej, znajdują dogodne dla siebie miejsce w gatunkach „małych”, krążących w postaci utworów o stosunkowo ograniczonej ilości, gdzie w znacznie mniejszym stopniu prze- jawia się determinizm tradycji. W tym wyższym przeto stopniu odnosi się to do przeróżnych modyfikacji gatunku sirvenies oraz do gatunków nacechowanych indy- widualnością twórców, czego przykładem szczególnie dobitnym mogą być genolo- giczne eksperymenty takich poetów, jak Monge de Montaudo, Raimbaut de Vaquei- ras i Cerveri de Girona.

Na zakończenie uwaga bibliograficzna:

Obecna rozprawa jest drugą częścią studium tegoż autora o poezji trubadu- rów (zob. „Zagadnienia Rodzajów Literackich”, t. XVIII, z. 2, s. 5—22).

Przełożył Jam Trzynadlowski

Figure

Updating...

References

Related subjects :