Ciąża heterotopowa jak łatwo o pomyłkę diagnostyczną? Studium przypadku Heterotopic pregnancy how easily you can go wrong in diagnosing?

Pełen tekst

(1)

Ciąża heterotopowa – jak łatwo o pomyłkę diagnostyczną?

Studium przypadku

Heterotopic pregnancy – how easily you can go wrong in diagnosing? A case study

Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

I Klinika Położnictwa i Ginekologii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa, Polska

Adres do korespondencji: Michał Ciebiera, I Klinika Położnictwa i Ginekologii,

Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, ul. Czerniakowska 231, 00-416 Warszawa;

tel. +48 607 155 177, e-mail: michal.ciebiera@gmail.com DOI: 10.15557/JoU.2018.0052

Abstract

Introduction: Heterotopic pregnancy is a rare, but potentially life-threatening pathology.

The diagnosis of heterotopic pregnancy is still one of the biggest challenges in modern gynecol- ogy. The incidence of those pregnancies in natural conception is about 1:30000. Case presenta- tion: We present an unusual case of a heterotopic pregnancy which was misdiagnosed in the first trimester as a dichorionic twin pregnancy. At 13 weeks of gestation, the patient presented with an acute abdomen, she was diagnosed with a heterotopic pregnancy, and therefore was operated on, with the excision of the ruptured fallopian tube and the ectopic pregnancy per- formed. Discussion: The presence of an intrauterine pregnancy does not rule out the presence of a coexisting ectopic pregnancy. Clinicians should always keep in mind that a heterotopic pregnancy may occur in a woman of reproductive age. Careful ultrasound scan of the uterus and appendages is a must in all women of reproductive age with clinical symptoms.

Otrzymano:

11.03.2018 Zaakceptowano:

29.05.2018 Opublikowano:

31.12.2018

Wstęp

Ciążę heterotopową definiuje się jako obecność ciąży we- wnątrzmacicznej współwystępującej z ciążą pozamaciczną(1). Istnieje kilka jej możliwych postaci, np. jednostronna ciąża jajowodowa, ciąża obustronna jajowodowa i inne (wszystkie współwystępujące z ciążą wewnątrzmaciczną)(2,3).

Rozpoznanie ciąży heterotopowej pozostaje wciąż jednym z największych wyzwań współczesnej ginekologii. Częstość jej występowania w wyniku poczęcia w przebiegu natural- nego cyklu miesiączkowego wynosi około 1 : 30 000(1), jed- nakże w przypadku zapłodnienia wspomaganego odsetek ten jest znacznie wyższy (1 : 100–1 : 500)(4).

Najczęstsze czynniki ryzyka ciąży pozamacicznej to sta- ny zapalne miednicy mniejszej, stosowanie wkładki we-

wnątrzmacicznej, zrosty, przebyta ciąża pozamaciczna, techniki wspomaganego rozrodu oraz zespół hiperstymu- lacji jajników(5,6). W przypadku kobiet objętych programem wspomaganego rozrodu istnieją również dodatkowe czyn- niki ryzyka, takie jak częstsza mnoga owulacja, częstsza obecność malformacji i/lub uszkodzeń jajowodów oraz czynniki techniczne związane z transferem zarodka, któ- re również mogą zwiększać ryzyko ciąży pozamacicznej i heterotopowej(7). U pacjentki, której przypadek opisuje- my w niniejszej pracy, stwierdzono obecność pojedyncze- go zrostu o podłożu idiopatycznym, jednak poza tym nie występował żaden z wymienionych powyżej czynników ryzyka.

Najbardziej rozpowszechnione objawy kliniczne ciąży heterotopowej to ból podbrzusza, zmiana zlokalizowana w przydatkach, podrażnienie otrzewnej oraz powiększona Słowa kluczowe

ciąża pozamaciczna, ciąża heterotopowa, ciąża bliźniacza, badanie ultrasonograficzne Keywords ectopic pregnancy, heterotopic pregnancy, twin pregnancy, ultrasound

(2)

356

J Ultrason 2018; 18: 355–358 Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

macica. W przeciwieństwie do ciąży pozamacicznej bar- dzo rzadko obecne jest krwawienie z dróg rodnych(8). Cią- ża heterotopowa może skutkować poważnymi, potencjal- nie zagrażającymi życiu powikłaniami, takimi jak krwotok wewnętrzny, pęknięcie jajowodu, poród przedwczesny lub poronienie(9,10).

Opis przypadku

Pierworódka, lat 34, została przyjęta do naszej placówki w 13. tygodniu ciąży z silnym bólem brzucha. Około 6 ty- godni wcześniej rozpoznano u niej ciążę bliźniaczą dwu- kosmówkową (Ryc. 1 A, B). W 7. oraz 11. tygodniu ciąży u pacjentki pojawił się ból podbrzusza, który po leczeniu drotaweryną ustąpił na stałe. Pacjentka była wówczas le- czona w ogólnodostępnym szpitalu i wykonano u niej ba- danie USG drogą dopochwową, jednak w opisie badania brak było informacji o obrazie przydatków. W trakcie przy- jęcia do naszej placówki występował u niej zespół objawów ostrego brzucha. W badaniu klinicznym stwierdzono bole- sność i powiększenie przydatków po stronie prawej. Ba- dania krwi wykazały niedokrwistość, z poziomem hemo- globiny wynoszącym 9,1 g/dl. W badaniu dopochwowym uwidoczniono obecność płynu w zatoce Douglasa oraz dwóch pęcherzyków ciążowych. Pierwszy z pęcherzyków odpowiadał ciąży wewnątrzmacicznej z płodem o długości ciemieniowo-siedzeniowej (crown-rump length, CRL) rów- nej 70 mm. Drugi pęcherzyk, również z żywym płodem, zlokalizowany był za tylną ścianą macicy w prawym jajo- wodzie (CRL = 64 mm); u płodu stwierdzono bradykardię.

Ze względu na zaostrzone objawy i podejrzenie ciąży hete- rotopowej zespół lekarski zdecydował o przeprowadzeniu laparotomii zwiadowczej. W trakcie zabiegu stwierdzono

obecność krwi w jamie otrzewnej i potwierdzono rozpo- znanie ciąży heterotopowej z ciążą pozamaciczną umiej- scowioną po stronie prawej (Ryc. 1 C). Prawy jajowód po- łączony był z dolnym odcinkiem tylnej ściany macicy nie- wielkim zrostem. Usunięto zrost oraz jajowód ze względu na pękniętą ciążę jajowodową (Ryc. 1 D). Pacjentka została wypisana z oddziału po 6 dniach. Późniejsze badania kon- trolne wykonywane były w poradni K. Ciąża wewnątrzma- ciczna przebiegała następnie bez dalszych powikłań aż do momentu rozwiązania siłami natury w przewidywanym terminie.

Omówienie

Według Tala i wsp. 70% ciąż heterotopowych rozpoznawa- nych jest pomiędzy 5. a 8. tygodniem ciąży(11). Obecność ciąży wewnątrzmacicznej utrudnia rozpoznanie ciąży he- terotopowej. Większość lekarzy wydaje się mylnie sądzić, że obecność płodu w macicy wyklucza obecność ciąży pozamacicznej, w związku z czym po uwidocznieniu cię- żarnej macicy rezygnuje z obrazowania przydatków. Dane cytowane przez Talbota i wsp. wskazują, że w 71% przy- padków ciąż heterotopowych występował jeden z czynni- ków ryzyka, a w 10% przypadków – trzy i więcej. Z tego względu wnikliwa ocena czynników ryzyka może przyczy- nić się do postawienia prawidłowego rozpoznania, jed- nak nie jest ono możliwe bez dokładnego badania ultra- sonograficznego drogą dopochwową(12). Przezpochwowe badanie USG stanowi złoty standard diagnostyczny, jeśli jest wykonywane przez doświadczonego lekarza. Ma ono jednak niską czułość – od 26,3% do 92,4%(12–14). Trudności mogą się pojawić przy różnicowaniu ciąży heterotopowej oraz ciałka żółtego czy torbieli krwotocznej(12). Przezpo-

Ryc. 1. Ciąża heterotopowa w badaniu USG i podczas zabiegu operacyjnego. A. Badanie w 11. tygodniu ciąży – pomiary płodu w ciąży hete- rotopowej (szpital zewnętrzny). B. Badanie w 11. tygodniu ciąży – „ciąża pseudobliźniacza” (szpital zewnętrzny). C. Pęknięty prawy jajowód z ciążą heterotopową w trakcie operacji. D. Pęknięty prawy jajowód z ciążą heterotopową po usunięciu jajowodu

A B

C D

(3)

chwowe badanie ultrasonograficzne jest rekomendowa- ne we wczesnej ciąży, szczególnie u pacjentek, u których stosowano metody wspomaganego rozrodu(15). Lyu i wsp.

rekomendują wykonywanie USG dopochwowego 4 tygo- dnie po transferze zarodka u każdej pacjentki, u której dokonano zapłodnienia metodą in vitro(16). Znaczenie dia- gnostyczne badania poziomu ludzkiej gonadotropiny ko- smówkowej (hCG) jest w tym przypadku wątpliwe. W opi- sywanym przez nas przypadku ciąża heterotopowa została omyłkowo zdiagnozowana jako prawidłowa ciąża bliźnia- cza dwukosmówkowa, prawdopodobnie dlatego, że żaden z lekarzy przeprowadzających wcześniej badanie USG nie uwidocznił w nim obrazu przydatków.

Metoda leczenia ciąży heterotopowej zależy od jej zaawan- sowania. Naczelnym celem stosowanego postępowania jest utrzymanie ciąży wewnątrzmacicznej przy równoczesnym zakończeniu ciąży pozamacicznej(15). U pacjentek bezobjawo- wych w stanie stabilnym można rozważyć postawę czujnego wyczekiwania(13,17), jednakże ryzyko pęknięcia ciąży pozama- cicznej jest wysokie. Zgodnie z badaniem Li 20% przypad- ków, w których zastosowano metodę czujnego wyczekiwa- nia, zakończyło się pęknięciem ciąży heterotopowej(15). Metody chirurgiczne są nadal najczęściej wybierane w lecze- niu. W większości przypadków interwencja polega na usu- nięciu jajnika i uzależniona jest od stanu klinicznego pacjent-

ki(10,12). W trakcie zabiegu do minimum należy zredukować

manipulację macicą, by uchronić przed powikłaniami ciążę wewnątrzmaciczną. Dane dotyczące 139 przypadków ciąż he- terotopowych, w większości leczonych chirurgicznie, wskazu- ją, że odsetek utrzymanych ciąż wewnątrzmacicznych wynosił 66%(1). U pacjentek z niestabilnymi parametrami hemodyna- micznymi jednoznacznie zalecane jest postępowanie mające na celu jak najszybsze usunięcie ciąży pozamacicznej(15). Do- stępne metody chirurgiczne to, w zależności od sytuacji, usu- nięcie jajowodu, nacięcie jajowodu w celu wyłuskania ciąży pozamacicznej lub usunięcie jajnika, jednakże w wyjątkowo ciężkich przypadkach może być również konieczne usunięcie macicy; ryzyko przerwania ciąży wewnątrzmacicznej w gru- pie leczonej chirurgicznie jest wyższe(18). W badaniu Li łączny odsetek przerwanych ciąż wewnątrzmacicznych w grupie pa- cjentek leczonych chirurgicznie wynosił do 14,8%(15).

Aspiracja pod kontrolą USG jest mniej inwazyjną metodą leczenia przy równoczesnej wysokiej skuteczności. Głów-

nym problemem pozostaje kwestia, czy ciąża pozamacicz- na umiejscowiona jest w zasięgu igły. Jako środki z wyboru stosowane są chlorek potasu lub hiperosmotyczny roztwór glukozy(19,20). Należy unikać stosowania metotreksatu ze względu na jego potencjalną teratogenność(15,17), jakkol- wiek istnieją też doniesienia o jego dobrej skuteczności(21). Lekarze muszą wykazywać należytą czujność, jako że czę- stość występowania ciąż heterotopowych wzrasta, praw- dopodobnie w związku z większą liczbą ciąż będących następstwem rozrodu wspomaganego(7). Zaleca się wyko- nywanie kontrolnych badań USG z uwagi na ryzyko nie- udanego leczenia lub pęknięcia ciąży heterotopowej(15). Obecność ciąży wewnątrzmacicznej nie wyklucza współwy- stępowania ciąży ektopowej. Lekarze powinni zawsze brać pod uwagę możliwość wystąpienia ciąży heterotopowej u pacjentek w wieku reprodukcyjnym. W omawianym tutaj przypadku przebieg ciąży heterotopowej przypominał ciążę bliźniaczą dwukosmówkową i przez to nie postawiono wła- ściwego rozpoznania. Możliwe było uniknięcie tej sytuacji, gdyby we właściwym momencie przeprowadzono wnikliwe badanie USG wszystkich struktur anatomicznych miednicy mniejszej. W naszej opinii konieczna jest szczegółowa wi- zualizacja przydatków każdej ciężarnej pacjentki, u której występują objawy kliniczne takie jak ból podbrzusza, płyn w zatoce Douglasa lub wstrząs hipowolemiczny, a także gdy pacjentka znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka.

W przypadku wczesnego rozpoznania ciąży heterotopowej leczenie chirurgiczne może pozwolić na utrzymanie ciąży wewnątrzmacicznej i pomyślne rozwiązanie w terminie.

Oświadczenie dotyczące sposobu finansowania

Niniejsza praca została sfinansowana ze środków Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie, z grantu 501-1-21-27-17.

Oświadczenie dotyczące zgody pacjenta na publikację Niniejszy materiał opublikowany został za zgodą pacjentki i nie był publikowany w żadnym innym miejscu.

Konflikt interesów

Autorzy nie zgłaszają żadnych finansowych ani osobistych powią- zań z innymi osobami lub organizacjami, które mogłyby negatywnie wpłynąć na treść publikacji oraz rościć sobie do niej prawo.

Piśmiennictwo

1 Hassani KI, Bouazzaoui AE, Khatouf M, Mazaz K: Heterotopic pre- gnancy: A diagnosis we should suspect more often. J Emerg Trauma Shock 2010; 3: 304.

2. Wang PH, Chao HT, Tseng JY, Yang TS, Chang SP, Yuan CC et al.: Lapa- roscopic surgery for heterotopic pregnancies: A case report and a brief review. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1998; 80: 267–271.

3. Fukuda T, Inoue H, Toyama Y, Ichida T, Uzawa Y, Monma M et al.: Bi- lateral tubal and intrauterine pregnancies diagnosed at laparoscopy. J Obstet Gynaecol Res 2014; 40: 2114–2117.

4. Korkontzelos I, Antoniou N, Stefos T, Kyparos I, Lykoudis S: Ruptured heterotopic pregnancy with successful obstetrical outcome: A case report and review of the literature. Clin Exp Obstet Gynecol 2005; 32: 203–206.

5. Fatema N, Al Badi MM, Rahman M, Elawdy MM: Heterotopic pregnan- cy with natural conception; a rare event that is still being misdiagno- sed: A case report. Clin Case Rep 2016; 4: 272–275.

6. Jeon JH, Hwang YI, Shin IH, Park CW, Yang KM, Kim HO: The risk factors and pregnancy outcomes of 48 cases of heterotopic pregnancy from a single center. J Korean Med Sci 2016; 31: 1094–1099.

7. Kirk E, Bottomley C, Bourne T: Diagnosing ectopic pregnancy and cur- rent concepts in the management of pregnancy of unknown location.

Hum Reprod Update 2014; 20: 250–261.

8. Reece EA, Petrie RH, Sirmans MF, Finster M, Todd WD: Combined in- trauterine and extrauterine gestations: A review. Am J Obstet Gynecol 1983; 146: 323–330.

(4)

358

J Ultrason 2018; 18: 355–358 Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

9. OuYang Z, Yin Q, Xu Y, Ma Y, Zhang Q, Yu Y: Heterotopic cesarean scar pregnancy: diagnosis, treatment, and prognosis. J Ultrasound Med 2014; 33: 1533–1537.

10. Yu Y, Xu W, Xie Z, Huang Q, Li S: Management and outcome of 25 he- terotopic pregnancies in Zhejiang, China. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2014; 180: 157–161.

11. Tal J, Haddad S, Gordon N, Timor-Tritsch I: Heterotopic pregnancy after ovulation induction and assisted reproductive technologies: A li- terature review from 1971 to 1993. Fertil Steril 1996; 66: 1–12.

12. Talbot K, Simpson R, Price N, Jackson SR: Heterotopic pregnancy. J Obstet Gynaecol 2011; 31: 7–12.

13. Li XH, Ouyang Y, Lu GX: Value of transvaginal sonography in dia- gnosing heterotopic pregnancy after in-vitro fertilization with embryo transfer. Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: 563–569.

14. Barrenetxea G, Barinaga-Rementeria L, Lopez de Larruzea A, Agir- regoikoa JA, Mandiola M, Carbonero K: Heterotopic pregnancy:

Two cases and a comparative review. Fertil Steril 2007; 87: 417.

e9–417.e15.

15. Li JB, Kong LZ, Yang JB, Niu G, Fan L, Huang JZ et al.: Management of heterotopic pregnancy: Experience from 1 tertiary medical center.

Medicine (Baltimore) 2016; 95: e2570.

16. Lyu J, Ye H, Wang W, Lin Y, Sun W, Lei L et al.: Diagnosis and ma- nagement of heterotopic pregnancy following embryo transfer: Clini- cal analysis of 55 cases from a single institution. Arch Gynecol Obstet 2017; 296: 85–92.

17. Baxi A, Kaushal M, Karmalkar H, Sahu P, Kadhi P, Daval B: Successful expectant management of tubal heterotopic pregnancy. J Hum Reprod Sci 2010; 3: 108–110.

18. Eom JM, Choi JS, Ko JH, Lee JH, Park SH, Hong JH et al.: Surgical and obstetric outcomes of laparoscopic management for women with heterotopic pregnancy. J Obstet Gynaecol Res 2013; 39: 1580–1586.

19. Lang PF, Weiss PA, Mayer HO, Haas JG, Hönigl W: Conservative treat- ment of ectopic pregnancy with local injection of hyperosmolar gluco- se solution or prostaglandin-F2 alpha: A prospective randomised study.

Lancet 1990; 336: 78–81.

20. Goldstein JS, Ratts VS, Philpott T, Dahan MH: Risk of surgery after use of potassium chloride for treatment of tubal heterotopic pregnancy.

Obstet Gynecol 2006; 107 (Pt 2): 506–508.

21. Sijanovic S, Vidosavljevic D, Sijanovic I: Methotrexate in local treat- ment of cervical heterotopic pregnancy with successful perinatal out- come: case report. J Obstet Gynaecol Res 2011; 37: 1241–1245.

(5)

Heterotopic pregnancy – how easily you can go wrong in diagnosing? A case study

Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

1st Department of Obstetrics and Gynecology, Centre of Postgraduate Medical Education, Warsaw, Poland

Correspondence: Michał Ciebiera, 1st Department of Obstetrics and Gynecology, Centre of Postgraduate Medical Education, Czerniakowska 231, 00-416 Warsaw, Poland;

tel. +48 607 155 177, e-mail: michal.ciebiera@gmail.com DOI: 10.15557/JoU.2018.0052

Abstract

Introduction: Heterotopic pregnancy is a rare, but potentially life-threatening pathology.

The diagnosis of heterotopic pregnancy is still one of the biggest challenges in modern gyne- cology. The incidence of those pregnancies in natural conception is about 1:30000. Case pre- sentation: We present an unusual case of a heterotopic pregnancy which was misdiagnosed in the first trimester as a dichorionic twin pregnancy. At 13 weeks of gestation, the patient presented with an acute abdomen, she was diagnosed with a heterotopic pregnancy, and therefore was operated on, with the excision of the ruptured fallopian tube and the ectopic pregnancy performed. Discussion: The presence of an intrauterine pregnancy does not rule out the presence of a coexisting ectopic pregnancy. Clinicians should always keep in mind that a heterotopic pregnancy may occur in a woman of reproductive age. Careful ultrasound scan of the uterus and appendages is a must in all women of reproductive age with clinical symptoms.

Keywords ectopic pregnancy, heterotopic pregnancy, twin pregnancy, ultrasound

Submitted 11.03.2018 Accepted 29.05.2018

Published 31.12.2018

Introduction

Heterotopic pregnancy (HP) is defined as the presence of an intrauterine pregnancy (IUP) that coexists with an ecto- pic pregnancy (EP)(1). HP can occur in several forms, e.g.

one-sided tubal pregnancy, bilateral pregnancy, etc. (all with IUP)(2,3).

The diagnosis of HP is still one of the biggest challenges in modern gynecology. The incidence of those pregnancies in natural conception is about 1:30000(1), but in assisted reproduction it is much higher (1:100 – 1:500)(4).

The most common risk factors for ectopic pregnan- cy include pelvic inflammatory disease, intrauterine devices, adhesions, a history of ectopic pregnancy, assisted reproduction techniques and ovarian hyper-

stimulation syndrome(5,6). Also, for women covered by an assisted reproduction program there are additional factors, such as higher incidence of multiple ovula- tion, higher incidence of tubal malformation and/or tubal damage, and technical factors in embryo trans- fer which may increase the risk for ectopic and hetero- topic pregnancy(7). Our patient presented with a sin- gle, idiopathic adhesion, but the rest of her medical history was negative.

Most common clinical symptoms of HP include abdomi- nal pain, an adnexal mass, peritoneal irritation and an enlarged uterus. In contrast to ectopic pregnancy, vaginal bleeding is an extremely rare condition(8). HP can result in severe and potentially fatal complications, including intra- abdominal bleeding, uterine rupture, preterm delivery or miscarriage(9,10).

(6)

356

J Ultrason 2018; 18: 355–358 Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

Case presentation

A 34-year-old primipara was admitted to clinic at 13 weeks of gestation with severe abdominal pain. About 6 weeks earlier, the patient had been diagnosed with a dichorionic twin pregnancy (Fig. 1 A and Fig. 1 B). At 7 and 11 weeks of gestation, the patient had presented with abdominal pain, which was treated by drotaverine, and resolved perma- nently. The patient had been treated at a public hospital, where a transvaginal scan (TVS) had been performed, yet in the exam report data about both adnexa were unavail- able. On admission to our hospital, the patient presented with acute abdomen symptoms. Clinical examination re- vealed painful, enlarged right appendages. Blood examina- tion revealed anemia with a hemoglobin concentration of 9.1 g/dl. TVS revealed fluid in the pouch of Douglas, as well as two gestational sacs. The first gestational sac was an in- trauterine pregnancy with a fetus of 70 mm in crown-rump length (CRL). The second gestational sac with a living fe- tus was located behind the posterior uterine wall, within the right fallopian tube. This fetus had a CRL of 64 mm, and presented with bradycardia. Due to severe symptoms and the suspicion of heterotopic pregnancy (HP), the clini- cal team decided to perform a diagnostic laparotomy. He- moperitoneum was found and a right-sided heterotopic pregnancy was confirmed (Fig. 1 C). The right fallopian tube was attached to the lower part of the posterior uterine wall by a small adhesion. The adhesion was removed, and a salpingectomy was performed for ruptured tubal ectopic

pregnancy (Fig. 1 D). The patient was discharged after 6 days. Follow-up was performed at an outpatient clinic. The intrauterine pregnancy (IUP) proceeded without compli- cations to a full-term vaginal delivery.

Discussion

According to Tal et al., 70% of HPs are diagnosed between 5 and 8 weeks of gestation(11). The presence of an IUP com- plicates the diagnosis of a heterotopic pregnancy. Most cli- nicians think that the presence of IUP excludes an ectopic one, and after the diagnosis of IUP fail to examine the ap- pendages at all. According to Talbot’s data, 71% cases of HP had one risk factor and 10% had three or more risk factors.

That is why a careful assessment of risk factors may lead to a correct diagnosis, but nothing can be done without a care- ful ultrasound scan(12). TVS is a gold standard in diagnosis, yet it is effective in the hands of an experienced examiner.

However, it has a low sensitivity – from 26.3% to 92.4%(12–14). Difficulties can occur in differentiating HP from a corpus lu- teum cyst or hemorrhagic cyst(12). Transvaginal sonographic examination is recommended in early pregnancy, especially in patients who conceived with the use of assisted reproduc- tion techniques(15). Lyu et al. advise to perform transvaginal scan in every woman after in vitro fertilization 4 weeks after embryo transfer(16). The diagnostic role of human chorionic gonadotropin concentration in HP is debatable. In this case, the heterotopic pregnancy was mistaken for a healthy di-

Fig. 1. Heterotopic pregnancy in ultrasound and during surgery. A. Scan at 11 weeks of gestation measuring the intrauterine fetus (different hospital). B. Scan at 11 weeks of gestation showing a “pseudo twin pregnancy” (different hospital).

C. Ruptured right fallopian tube with the ectopic pregnancy during the surgery. D. Ruptured right fallopian tube with the ectopic pregnancy – after salpingectomy

A B

C D

(7)

chorionic pregnancy, probably because none of the sonog- raphers examined the appendages.

The management of HP depends on the week of gestation.

The key point of treatment is to preserve the IUP and resolve the EP(15). In asymptomatic, stable patients expectant man- agement might be considered(13,17), but the risk of the rupture of HP is high. According to a study by Li JB, 20% of expectant management cases resulted in the rupture of HP(15).

Surgery is still the most frequently chosen method of treat- ment. In most cases, it involves salpingectomy and de- pends on the actual clinical condition(10,12). During surgery the manipulation of the uterus should be minimal, to pre- serve the IUP from complications. Data of 139 HP cases, treated mostly by surgery, revealed that the IUP survival rate was 66%(11). In women with unstable hemodynamic parameters, emergency surgery for HP rupture is strongly recommended(15). Surgery involves mainly salpingectomy, salpingotomy or oophorectomy, but in some difficult cases it might also require even hysterectomy, with the risk of abortion in the group managed surgically being higher(18). According to Li JB, the overall abortion rate in the group managed surgically was up to 14.8%(15).

Ultrasonographically guided aspiration is a less invasive method with good effectiveness(19,20). The problem is wheth- er the location of the pregnancy is accessible by a needle.

Potassium chloride or hyperosmolar glucose are agents of choice(19,20). Pharmacological treatment with methotrexate should be avoided, due to the risk of its teratogenicity(15,17), but there are some reports that show a good therapeutic effect of methotrexate(21). Clinicians should be vigilant, as the incidence of this pathology rises, probably due to the

higher number of pregnancies after assisted reproduc- tion(7). Follow-up ultrasound scans are recommended due to the risk of failure or pregnancy rupture(15).

The presence of an IUP does not mean that an ectopic pregnancy is absent. Clinicians should always keep in mind that a heterotopic pregnancy may occur in a woman of reproductive age. In the presented case, the pregnancy mimicked a dichorionic pregnancy and was thus unrecog- nized. This could have been avoided, if a detailed scan of the pelvic structures had been performed earlier. In our opinion, the appendages of each pregnant woman should be scanned, in whom clinical symptoms like abdominal pain, fluid in the pouch of Douglas or hypovolemic shock are present, or if the woman is in the high risk group. The surgical management of HP can result in a successful IUP and maternal outcome when early diagnosed.

Funding

This study was funded by the Centre of Postgraduate Medical Education, Grant Number 501-1-21-27-17.

Acknowledgements

This material is published with the patients’ permission. This mate- rial has not been presented elsewhere.

Conflict of interest

All authors declare no conflict of interest.

References

1. Hassani KI, Bouazzaoui AE, Khatouf M, Mazaz K: Heterotopic pre- gnancy: A diagnosis we should suspect more often. J Emerg Trauma Shock 2010; 3: 304.

2. Wang PH, Chao HT, Tseng JY, Yang TS, Chang SP, Yuan CC et al.: Lapa- roscopic surgery for heterotopic pregnancies: A case report and a brief review. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1998; 80: 267–271.

3. Fukuda T, Inoue H, Toyama Y, Ichida T, Uzawa Y, Monma M et al.:

Bilateral tubal and intrauterine pregnancies diagnosed at laparoscopy.

J Obstet Gynaecol Res 2014; 40: 2114–2117.

4. Korkontzelos I, Antoniou N, Stefos T, Kyparos I, Lykoudis S: Ruptu- red heterotopic pregnancy with successful obstetrical outcome: A case report and review of the literature. Clin Exp Obstet Gynecol 2005; 32:

203–206.

5. Fatema N, Al Badi MM, Rahman M, Elawdy MM: Heterotopic pregnan- cy with natural conception; a rare event that is still being misdiagno- sed: A case report. Clin Case Rep 2016; 4: 272–275.

6. Jeon JH, Hwang YI, Shin IH, Park CW, Yang KM, Kim HO: The risk factors and pregnancy outcomes of 48 cases of heterotopic pregnancy from a single center. J Korean Med Sci 2016; 31: 1094–1099.

7. Kirk E, Bottomley C, Bourne T: Diagnosing ectopic pregnancy and cur- rent concepts in the management of pregnancy of unknown location.

Hum Reprod Update 2014; 20: 250–261.

8. Reece EA, Petrie RH, Sirmans MF, Finster M, Todd WD: Combined in- trauterine and extrauterine gestations: A review. Am J Obstet Gynecol 1983; 146: 323–330.

9. OuYang Z, Yin Q, Xu Y, Ma Y, Zhang Q, Yu Y: Heterotopic cesarean scar pregnancy: diagnosis, treatment, and prognosis. J Ultrasound Med 2014; 33: 1533–1537.

10. Yu Y, Xu W, Xie Z, Huang Q, Li S: Management and outcome of 25 he- terotopic pregnancies in Zhejiang, China. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2014; 180: 157–161.

11. Tal J, Haddad S, Gordon N, Timor-Tritsch I: Heterotopic pregnancy after ovulation induction and assisted reproductive technologies: A li- terature review from 1971 to 1993. Fertil Steril 1996; 66: 1–12.

12. Talbot K, Simpson R, Price N, Jackson SR: Heterotopic pregnancy.

J Obstet Gynaecol 2011; 31: 7–12.

13. Li XH, Ouyang Y, Lu GX: Value of transvaginal sonography in dia- gnosing heterotopic pregnancy after in-vitro fertilization with embryo transfer. Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: 563–569.

14. Barrenetxea G, Barinaga-Rementeria L, Lopez de Larruzea A, Agir- regoikoa JA, Mandiola M, Carbonero K: Heterotopic pregnancy:

Two cases and a comparative review. Fertil Steril 2007; 87: 417.

e9–417.e15.

15. Li JB, Kong LZ, Yang JB, Niu G, Fan L, Huang JZ et al.: Management of heterotopic pregnancy: Experience from 1 tertiary medical center.

Medicine (Baltimore) 2016; 95: e2570.

16. Lyu J, Ye H, Wang W, Lin Y, Sun W, Lei L et al.: Diagnosis and ma- nagement of heterotopic pregnancy following embryo transfer: Clini- cal analysis of 55 cases from a single institution. Arch Gynecol Obstet 2017; 296: 85–92.

(8)

358

J Ultrason 2018; 18: 355–358 Michał Ciebiera, Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Kornelia Zaręba, Grzegorz Jakiel

17. Baxi A, Kaushal M, Karmalkar H, Sahu P, Kadhi P, Daval B: Successful expectant management of tubal heterotopic pregnancy. J Hum Reprod Sci 2010; 3: 108–110.

18. Eom JM, Choi JS, Ko JH, Lee JH, Park SH, Hong JH et al.: Surgical and obstetric outcomes of laparoscopic management for women with heterotopic pregnancy. J Obstet Gynaecol Res 2013; 39: 1580–1586.

19. Lang PF, Weiss PA, Mayer HO, Haas JG, Hönigl W: Conservative treat- ment of ectopic pregnancy with local injection of hyperosmolar gluco-

se solution or prostaglandin-F2 alpha: A prospective randomised study.

Lancet 1990; 336: 78–81.

20. Goldstein JS, Ratts VS, Philpott T, Dahan MH: Risk of surgery after use of potassium chloride for treatment of tubal heterotopic pregnancy.

Obstet Gynecol 2006; 107 (Pt 2): 506–508.

21. Sijanovic S, Vidosavljevic D, Sijanovic I: Methotrexate in local treat- ment of cervical heterotopic pregnancy with successful perinatal out- come: case report. J Obstet Gynaecol Res 2011; 37: 1241–1245.

Obraz

Updating...

Cytaty

Updating...

Powiązane tematy :