Устойчивые элементы стиля русской романтической элегии и их идейно-эстетическая функция

16  Download (0)

Full text

(1)

R O Z P R A W X

Zagadnienia Rodzajów Literackich XXI 2

JIEOHHĄ VT. DPU3MAH XapbKOB

YCTOKMUHBBIE 2JIEMEHTBbI CTUJIA PYCCKOŃA POMAHTHUUECKOM DJIETMA A UX UĄEAHO-SCTETUUECKAA WOYHKNMA

B 1818 r. OoruH u3 xapakTepHbixX NpelcTaBHTeJleń IICHXOJIOTHYECKOTO TEYCHHA B pycckOM poMaHTH3Me M. MUJIOHOB HalACcaJ 3JIeETAUeCKOe NOCJIAHNe K B. A. ZKy- KO6CKOMY. C BOCTOPToM OT3BIBAJICA OH O CTHXAX „,IIOÓHMOTO IIO3TA':

Kak XUBBbl DJIA MEHA, IIO3T, TBOH KADTHHBI,

HacTaBauk B KOHX TBOŃ, HaTypa BCA BAJLHA;

Cel Beuep cyMpauHbiń, CcXONaIMuń HA NOJHHBI, IA o6aasna BIANBIYALA, JIYHA,

UTO MENIEHHO B3OŃĄA B cpezry Heóec OOLupHbIX, CpeOpucTroro crpyeń paccekjia MpauHbifi TOK, Bnnu3 KO€TO ONMH, B ME4TAX, TIpH 3BYKAX JIADHBIX, Tbl BHEMJIELIb ObICTpBIX JIET KATAIIAŃCA NOTOK...*

To, WTO aBTOp NOCJIAHAA BOCXHIHAETCA JKyKOBCKAM, CBOHMM yUHTEJEM, IIpH- 3HAaHHbIM TJIaBOŃ IIKOJIBI, K KOTOPOŃ IIpHHAJNIEXKAJI A MYJIOHOB, BIOJIHE €CTECTBEHHO u 3aKOHOMEpHO. Ho uHTepecHa cBoeoópa3Haa (POpMa, B KOTODPOŃ BbIpa3HJIOCH 3TO BOCXHINEHHE. Marnueckyło BJIACTb HAĄ NylIOŃ WATATEJA, IUpPHACyIMyło IO33HH JKyKOBCKOTO, MUJIOHOB TOHKO M BEpHO CBA3BIBAET C IIOBTODAEMOCTBIO „KADTHH”, K u300paxeHHIo KOTODBIX CKJIOHEH IIO3T. IIDATOM TOBOPATCA O HHX TaK, ATO ACHO:

3TO He TOJIbKO ,,KADTHMHBI” JKYKOBCKOTO, HO H €TO, MHJIOHOBA, „„KapTHHBI”. DTO IpuMeTbI CTHJIA, B KOTODpBIX IIpaBOMEpHO BHNETb THIOJIOTHYECKHE IIPHZHAKA pd- MaHTuueckoń 3JIETHH.

Hasmune B poMaHTHUECKHX 3JIETHAX YCTOŃAMBOTO KDYTA TEM, OIIOpHBIX 06pa30B, CTHJIEBbIX TIpHEMOB, IIOBTOPAFONIAXCA DJJIEMEHTOB JIApHIECKOŃ KONMMOB3HIUH — TaK HA3bIBAEMbIX JJIETHHECKHX INTAMIIOB — OTMEHAJIOCH MHOTHMH MCTOpHKAMA nuTepaTypbi. Ho OHM He OBIJIH €llie IIpeiMETOM CAMOCTOATEJIBHOTO KCCJIEJOBAHHA.

B 3roń CTaTbe XOTEJIOCH Óbi paceMOTpETb HeKOTODBIe, HanOoJlee XapakTepHbie AEDTbI CTHUJIA PoMaHTUYECKHX JJIETAŃ M OOBACHATb HCTOKH HX IpATATATEJIbHOŃ CHJIbI, AX HNeŃHO-3CTETHUECKHA CMBICJI. UTOÓBI NOKA3ATb THIIMAHOCTb 3THX UepT,

* M.B. MunouoB, Camupbi, nocaanua u Opyzue Meakue cmuxomeopenua, CII6 1819, c. 159.

(2)

6 * Jleonu0 DT. dpu3man

MBI OOpąTHMCA He TOJIBKO K IIpOCJIABJIEHHBIM 3JIETHAM BEJIHKHX IIO3TOB, HO H K MAC- COBOŃ IO3THUYECKOŃ IIPOJLYKIIHH, HaBOJTHABlieŃ B 1810—1830-x TT. CrpaHuIĘbi pyc- CKHX %XYDHAJIOB H AJIBMAHAXOB. MHOTHE H3 CTHXOB, O KOTODBIX IIOŃJIET peub, He BBOJHJIACb B HAyHHBIŃ O60poT, HEKOTOpble JlaXXe He ÓBLIA HaleWATAHBI H COXpa- HHJIACE JIMIIIb B ADpXHBHBIX COÓpaHHAX MOCKBBI M JleHAHrpaja.

OnHoń u3 XapakTepHBIX OCOOEHHOCTEŃ poMaHTHAECKHX JJIETHŃ ObluIa Tara ee aBTOpOB K H300paxX€HHIO OCEHH, OCEHHHX Ileji3axeńi A BOCCOZJIAHHIO CO3BYUHBIX STAM KApTHUHAaM pa3MBIIUIEHAŃ H HacrpoeHnń. AHnpeń TypreHeB, aBTOp 3JIeTHM

Vepromoii ocenu mepmeawaa pyka (1802), oqHUM 13 TepBBIX OLNYTHJI, KAKHE BO3MOX- HOCTH JUIA BbIDAXCHHA YHBIHHA, CKODÓH, MEJIAHXOJIMM, OXBATHBIIIAX €TO COBPEMEH- HHKOB, IIpEICTABJIAJIO OIIMCAHHe OCEHH. BCJIEJ 3a HUM K TOM Xe TeMe OOpaliaroTca BCe HOBBble IIO3Tbl. POMAHTHKy

Man u CJIA1OCTEH He OJIECK BECHBI XABOŃ, He Jrera kpacoTa rJIa3a o6BOpoxaeT, Ho oceHb OJlerHaa, KAK HEXOTA, pykOŃ

C BeHka NoOJIekIIiero JIACT HO JIACTy CpblBaeT?, Ceńi pa3pylieHba BHH, Cefi TyCKIIblń, OJIENHBIA CBET, Bcerna IurpuaTeH MH€, BCETJIA IJIEHAET CHOBA;

To pe4b HpoIaJlbHaA, TO Apyxeckuń IpABeT B ycTax, KOTOPBIX CMEpTb 3ale4aTJIeTb TOTOBA!Ż

IlonoOHbie MeJlaHXOJIMYECKHE H3JIHAHHA IIOBTOPAKOTCA B ApyTHX 3JIerHAX:

Ocen u. Ocennee uyecmeo B. KpacoBckoro, Oceunuii eeuep C. CajrapeBa, Ocennuiź eeuep II. IllkiiapeBckoro, Ocenę H. TenoBoń, Pasayka A. KpbuIioBa, OceHuaA epycm, ©. IrmHku, Ocene MH. KynpaBneBa, Ha kaa06uue ocenbio M. KapTaBINOBa.

OceHHaa IpHpoJl-ą B 3JIETHAX PoMaHTHKOB HEH3MEHHO CKODÓHT BMECTe C TEpoeM u, Oojee Toro, ee yBAraHHe CAMBOJIM3HpyeT TIIETY BCEX UEJIOBEHECKHX HAJEXA, OpeHHOCTbŁ panrocTeń, OeCI.IO/HOCTE CTpeM.ieHHń. J[axXe B CTHXAX O BECHE JJIETHK CKJIOH€H BO3BDALNATbCA MBICJIbIO K HU3JIIOOJIEHHbIM KADTHHAM »OCEHH:

BecHbl TpuBeTJIMBOŃ He MHJI MHE ACHbli B3TJIAJI, He MyJIbI MHe LHBETHI, JIYTA KH BOJBI...

Ax! cep/ry MOeMy IIpuATHee CTOKPaT YVHBUIBIŃ BA OCEHHHA NHPHPOLBI!...*

BeceHHee OOHOBJIEHHe IIpHpOoJĄbI CIIOCOÓHO JIMIIb KOHTPACTHUDOBATb C HEH3- MeHHbIMH HaCTpOeHHAMH TOCKH H Oe3HAJNEXHOCTH, IIpHCYINUMH PoMAHTHU1ECKOMY IIO3TYy.

B monax c 3epupaMu npoOyr1uTca BecHa HM aBuTca B OJleX1e OOHOBJIEHbA, Ho Mupa NIA NylIM He BO3BDATHT OHA I HOBble BOJIbET B Hee MyUEHBAŃ.

2T. Farapuui, K menanxonuu, [B:| Dpomuueckue cmuxomeopenua, CII6 1811, c. 98—99.

3 II. MexakoB, Ocenb, [B:] Cmuxomeopenua, CII6 1828, c. 64.

* B. OrnuH, Becna, „CblH OTe4ecTBa”, 1822, Ne 19, c. 227.

5 II. TepaeB, Daeeua ua konuuny JI. H. I-ckoń, „„Cbia oresecTBa”, 1822, Ne 14, c. 319.

(3)

EneMeHmvi cmu1a pycckoń 3ne2uu

Iloxo6H0 H3NIOOJIEHHOMY BpEMeHH TOJA, poMAHTUKH HaXONAT M HanOojee

COOTBETCTBYFOLIEC HX HaCTpOEHHAM BpEMA CYyTOK. CYM€EDKH, BEHED, HOHTb.

B uac cyMpaka, B celi uac CBalieHHbIA, Korna npoxjiany JIber poca,

Cremy Ha XOJIM yenuHeHH5iń CMoTpeTb HOUHble HeOeca*.

Ho 6onree BCero JIroóJro TOT U4C CBALICHHBIK, Kak racHer B oójrakax, Apolmraach c MUDOM „IeHB, Kak MraaHad C XOJIMOB B NOJIKHBI JIS>KET TEHB...7

IloaBnaroTca Takie CTHXH, kak Beuep JKyKOBCKOTO, Beuep BaTIOluKOBA, Beyep

€. Pamua, Beuep A. Ijie60Ba, Beuepnee pasmbimienue K. Macajibckoro, Oceniuiń eeuep II. IMksiapeBckoro, Jumnuii eeuep Ji. I 1e60Ba, Houb i. CEBOCTBAHOBA, H0ub KareHnHa, Houb C. CajiapeBa, K uouu B. IpuropbeBa, HouŁ C. IlleBbrpeBa. Tary poMaHTHKOB K u3OOpaxeHHIO HOHH IJIYOOKO H TOHKO OObacHaeT Ba3eMckuń:

Tipn Onecke 3Be37Ą| B TaMHCTBEHHBIA TOT UaC, Kak HOUH COH MHD BHNAMBIA OObeMIJIET MH OonpcTByeT To, uro He Hamie B Hac,

UTro XH3Hb NYIMM — a >KH3Hb 3€MHAA JIpEMIIET...*

C srońi Taroń CBa3aHO M TO, UTO ONHHM H3 CAaMblX paCHpocIpaHeHHBIX, IO- IYJIApHBIX 3JIETAHECKAX „,IITAMIIOB” CTAHOBHTCA JiyHa. POMAHTHYECKAA ZJIETHA CO3NAae€T B €e HECTbE pAJĘ BOCTOPXEHHBIX aMoQe030B.

JlyHa — ,,O0%xecTBo HouHoe” (IIHHH), „conmyTAuia Aparaa Monx MeuTaTeJlb- Hbix une, Ifapuna COHMOB 3BE3Ą 3JIaTaa, Ifapuna H4yBCTB MonmX* (IlonyraeB),

„OGaAHAA BJIANBIUKN.A* (MUJIOHOB), „„HOouHaad TOMHa4 JIaMrnajta, Ilonpyra ckopón H MeuTbl* (J[OMaHTOBHA). EŃ IocBalneHbl CTUXH JIeJIbBHrTa, PblieeBA, I JIAHKK, Ba3eMckoro, TyMaHckoro, IJreóoBa, KapTaBHOoBa H MHOTHX HpyTHX IOSTOB.

O6mexH3BeCTHO, 4To koria Kroxejlbóekep B 1824 T. HONBepr yHAATOXaro1iehń KPATAKE POMAHTHKOB IUIKOJIBI JCyKOBCKOTO, TO IIepBBIM B UHCJIE CAMbIX M3ÓHTPIX , INTAaMNOB JJIETHYECKOŃ IIO33HMH OKA3AJIACE JLYHA, KOTOPAA — pa3yMEETCA — YHBIJLA m OrenHa...” Ho 3HauHTeJIbHO MEHee H3BECTHO, 4TO TpaQapeTHOCTb H CIEpTocTb 3Toro oópa3a NATbło TOHaMH paHbllie OCMEAJI caM JKykoBCKUŃ. Pedb KIIET O €TO IMYTJIABOM HOCJIAHHH I ocy0apbihe uwnepampuye Mapuu ©edopoene. I OTOBa 3aka- 3aHH0e MY ,,J|OHECeHNe”" O JIyHe, poMAHTHYECKHA IIO3T TINETHO CKHTAETCA HOWAMK, IIBITAACP „,IIDACMOTpETB* 3a YCKOJIBBAFOINAM OT Hero CBeTHJIOM. BMECTO JIYHBI, TUPHXOJMTCA NACATB O COJIHIIE („„HaqĄOÓHO OTJHATb H COJIHNMY CIPABENIUBOCTB|! ”).

Heynaua He3ajauluBoTo poMaHTHKA OOBACHAETCA BECPMA IIpOJ3ANYECKH:

M exXeJlM MOHM CTAXAM

He MHOTO YJIaJIOCb CKA3ATb O JIYHHOM CBETE, To He Moa BuHa:

S M. Fne60B, Ilamamw nioóeu, [B:] Daezeuu u Opyeue cmuxomeopenua, MockBa 1827, c. 68.

7 M.B. MunoH0B, Vubinue, [B:]| Camupbi, nocaanua..., c. 60.

8 IL.A. BasemMckuń, Tocka, [B:| Cmuxomeopenua, Jlenanrpan 1958, c. 233.

* „MieMo3nHa”, 1824, c. 37.

(4)

8 Jleonu0 I. dpu3mau B uroHe Mecane JryHa,

Kak a yxXe NOHEC, EHBA-SĄBA CHA€T;

Ee COHJIABBIŃ CBET

BooOpaxeHna COBCeM He npo6yxXNaeT IU, rana Ha Hee, JMINb CEpHATCA No3T"9.

Ka3ajroch Óbi, u30nTbiń 3jlermieckuń INTaMII OCMEAH H NACKPENATAPOBAH.

Ho DKykoBcknii CUeJl HeOGXOJMUMBIM BbICKA3ATB H ApYTYIO, IMYTIIABO BBIPAXKEH- Hylo, HO OYCHb TJILYOOKYFO MBICJIB: €CTb JIM JLYHA HA HeÓE HJIM HET, B CTHXAX IO5TA- poMaHTaka 0e3 Hee He OOOŃTUCb.

Ecna ucTUHHOŃ JryHoń (3acTeHunBoń uJm yNopHoń) MBl JIIOÓOBATbCA He MOTJIA, 3aTo 3aMeHy MBbl HanMUIH

B nyse upekpacHoń CTUXOTBOpHOŃ.

HeOecHyb, B HeOecHońi MTrJIe OcTaBuB CTpaHCTBOBATB C 3BE3JIAMH, MB5l CTUXOTBODHYFO B CTOJIE,

Mexny JIeTygAMH JIHCTKAMA OTKpBIBNM, BBISBAJA HA CB2T**.

IloToMy uro BaxxHa — a JKykoBckuńń 3T0 BEJIMKOJIEIIHO IIOHAMAET — HE JIYHA peaJIbHaA, „HeOecHaa”, a Te UYBCTBA, ACCONMANMH, KOTOPBIE BBI3BIBAIOTCA B Nylie ee o6pa30M, HM 3TH-TO UYBCTBA M ECTb IIpABJIA poMAHTHYECKOŃ IIO33HHA, NOJĘIMH- HBIA npejrmeT ee u3o6paxeHHA. Benb, kak CKA3AJI CAM JKyKOBCKHA, „KpPACOTA He

B nMpupojie, a B nylme YeJloBeka !2. : JI A. [mas6ypr Toako onperejmiia poMaHTHUECKYfo IIOSTHAKY KAK ,,IIO3THKY Y3HaBaHna""**, 3a KAXJIBIM UPHUBBIAHBIM POoMAHTH4ECKAM OÓPA30M CTOHT MHP WUYBCTB, HAIIepeJ] 3HAKOMBIX UMTATEJIO H XANHO OKXAUJNAeMBIX HM. OTCIOJTA — I0- pa3ATeJIBHOe OJIHOOOpa3He TOTO OPpHAMEHTA, KOTODBIM OKDPYXAJI CBOETO TEpoA aBTOp poMaHTHuieckońi 3JIeTHM, ONHOOOpa3ue Toji IIO3bl, KOTOPyło HeH3MEHHO IIDHHHMAJI SJIETHYECKNA TEepoń, KOTANA CANKJICA IOĄ HTYOOM HJIA Ha CKAJIE, Ha Gepery H IIOTDYXAJICA B „MeuTaHAA . I[puTaraTeJIbHa4A CHJIA 3TOŃ NO3BI OBIIA TaK BEJIMMKA, STO JĄ. ZaBBINOB KHanncaji HaxXe ZJIETUIO (BOJIBHBIŃ IepeBOJĄ u3 IlapHn), TIE KAX- Naa crpoba HauuHajlacb CTUXOM: ,,CmHxy Ha Gepery IoToka”. Ele HECKOJIBKO IIpuMepoB:

He perko BedepoM, NpH COJIHE4HOM 3AKAaTE, Hoca B nylie cBoeń COKpbITyło IIeHaJIb

Caxycb Iox xpeBHuii ny6, kpyToń TOpbi Ha CKaTe, I. B30pbI TOMHBIE A UpocTupako BLaJIb'*.

10 B.A. )KykoBckuń, Iloauoe co6panue couukenuń, T. III, CII6 1902, c. 8.

"R ADIGŻSCZ9,

12 Ilur. no: A.H. BecernoBckuń, B.A. Kykoeckuń. Ilosaua uyecmea u ,,cepdeuno20 6006- paoscenua”, Ilerepóypr 1918, c. 446.

13 JL A. Tuas6ypr, O nupuke, Jleausrpaą 1974, c. 29.

14 II. MexakoB, Ilycmbina, [B:] Cmuxomeopenua, c. 15.

(5)

Enemenmbi cmuaa pycckoli 31eeuu 9 CanuTca Ib OH Ny6OB pa3BECHCTbIX IIOJ| TEHbIO

Ha Markoń 3€JIEHH, KDOIIHMOŃ pyH4eiKOM, BunMaeT JIM €To HupHATHOMy TE4CHbIo, CoróeHHblii 1yMOłO HJIM OObATbIŃ CHOM...!5

B MeUuTaHbA a CHXKY Ha ceń ckajle ceroń,

YVrpioM5BIM Ny60M OCEHeHHbli' *.

MoxHO TOBOpHTb O IIOJĄOÓHbIX (pakTaX Kak OÓ 3IUTOHCTBE. „KOHe4HO, OBIUIM H 3IMMTOHBI, OBIJIO O€3J[yMHO€ CJIEJJOBAHKE ,,MOJTHBIM O6pa31aM. Ho ONHHM JIAIIB 3MHTOHCTBOM 3TOTO €JUHOOOpa3HA IIO3THUUECKHX CTpykTyp, OOHapyXxUBaeMOTO B pOoMaHTHYECKHX JJIETHAX pA3HbIX IIO3TOB, BCE-TAKH OOBACHATb HEJIb3A. DIM- TOHbl CYyllECTBOBAJIM BCETNA, HO HUCTOPHKO-JIMTEpaTypHBIŃ CMBICJI 3IMTOHCTBA OBIJi B pa3Hble 3II0XA pa3JIAAEH. Kora IocJeroBaTeJu III. MujrbBya BHOBb A BHOBb oOpauiajrmch k CTepxHeBoMy oOpa3y ero 3AaMeHHTOŃ 3JIeruu IladeHue AUCMbEG, TO JIEJIO 31€Cb OBUIO He B OG 1HOCTH BOOOpaXeHHA, A B TATE K TOŃ Ujiee, KOTOpaa CJIMJIACb C 3TUM OÓpa30M B BOCIIPHATHH COBDEMEHHHKOB. CyliecTBeHHa He TOJIbKO HM He CTOJIbKO CAMA pACIIDOCTPAHEHHOCTb JTOTO CpABHEHHA, HO H OJĄHOTKIIHOCTE,

„,„IITAMIIOBAHHOCTb €TO OCMBICJIEHHA.

Korna ocedHuń JIMCT, HA MIIKCTbIŃ H1EpH yraBIuń, BeuepHuii BE€Tp HeCeT, M3 NOJIA B 1OJ KPYTA;

Torza H A 30OBY, KAK OH, yXe yYBANIMKA:

O Berpbi GypHble, HecHTe C HuM MeHa!'7 —

BOCKJIMIAET II. HoBHKOB B 3Jlerua Moić npuspak. AHaJloTHUHBIń CMBICJI HMeeT 3To cpaBHeHie B Bocnomunanuu IliieTHeBa:

Kak BeTep nojeBoii OIaBINAMA JIACTAMH Hrpaer na nyrax no npuxoTu CBoefi,

Tak BOAT Hac CYNbÓA BAOJIb XHZ3HCHHbIX nyTeń!*,

H y IlikapeBckoro, B 3Jiierau Oceunuii Geuep:

JIMCTOK BaJlMTCA 3A JIACTKOM.

Tak BaHyT HacjaxieHba!!*

Tak u „ny6”, xapakTepHaa NETAJIb JJIETUUECKOTO OPHAMEHTA, BJIek 34a CO60ńŃ LNeMb yCTOŃYMBbIX ACCOLNAIMK.

Ceń ny6 Jlna HaOntonaTejla — Opaky.J! OCBALICHHBIA, Ce BpeMeHH TJlaron! ce roproCTU ypok OH BHNEJ1 TOpXECTBA, IMHDPbI, JIŁOÓOBb, 3AOABbI, IIpeMeHbi 1ABHble OCHKCJICHHBIX NIIEMEH...29

M pa3Be OJHM JMIHb JNATOHbI CÓPAINAJIHCH K TpPAJUNAOHHO-JJIETHHECKAM o6pa3am? EjBa NM He BCA pycckaA poMAHTHYECKAA IIO33HA OINYTHJIA BJIMAHNE

15 M.B. MunoHOB, Iloxeaqa ceabckońi cu3nu, [B:] Camupbi, nocaanua..., €. 33.

16 B. HM. Tymanckuii, Monacmbipb, [B:] Cmuxomeopenua u nucema, CII6 1912, c. 50.

17 Couunenua 6 npose u cmuxax, 1822, u. I, c. 162—163.

18 II. A. IlneTHeB, Couuuenua u nepenucka, T. III, CII6 1885, c. 304.

:* II. llknapesckuń, Cmuxomeopenua, CII6 1831, c. 63.

20 A. Pon3anka, Vedunenue, [B:] B ydocoaecmeue u noabzy. Tpy0bi GOChUMANNUKOG YHUG.

6naeopodnoeo nancuona, 4. 2, MockBa 1811, c. 34.

(6)

10 Jleonn0 T. dpu3man

Ceavckozo kaad6uwa JKykOBCKOTO, IIepBble CIDOKH KOTODOTO HCIIOJIb3OBAJIACb TIIOCJIENYKOLIAMA IIO3TAMH, KAK CBOEOOpa3HBIŃ „,3a44H', IIOMOTAIOIMŃ HACTDOHTb Ha HyXXHylo „,BOJIHy” BOOOpaxeHHe M 3MOIIAM UHKTATEJIA.

Y»x cojrHiie 3a ropoń — IocJIerHuń Jryd 3ATMHJICA, Bo MpauHOCTb JMKyło 3AKYTAJIACh JIECA,

Tak HaumHaeT B. TyMaHckuń 3.Jleruto Ilone bopo0uickoeo cpacenua?!. ,,B TOT UaC, KAK COJIHIIA JIYH IIOTYXHET 3a ropoło” — Beuep BaTrolIkoBa??. ,„„VX COJIHIIE CKpBIJIOCb 3a Toporo”* — 3Jierha E. II. 3ańneBckoro Kaa06uwe?3. „3apu nocjienini Jyu4 elie IIpuMeTHo OponruT” — Odunoyecmeo TroTueBa?*. „„Iloryx rocjenrHuń COJIHIIA Jry4” — myMa K. ©. PbijeeBa Poeneda?*:

IIOCJIENHNACOJHLA Jryd4 BEDLIHHbl J[AJIbHHX TOP

PyMaAHbiM OJIECKOM O3JIALIAET

Bosepawenue ua pod0uny JI. [1e60Ba?$

B OCEHHH MDpAaHHbl JIHH, BE4EDHEFO IIOPOIO Korza CBeT COJIHe4Hbli CKDBIBAJICA 3a TOpOŁO M TyuHbie craqa COHpajrUch c noJeń,

OKOHUHJIKCH TPYIbI 3AO0TJIABBIX ceMeń.

Ceabckaa uduanua ©. CnerynikuHa?”

„„V?x MepKkHeT COJIHIIE 34 TODAMH”* — CTHX M3 KaeKa3CKO20 n.leHHuka?*. „M rac- HeT JN€Hb: yCTAJIOIO CTONOIO UNeT pbiÓak OperoB Ha TUXHA CKJIOH* — 3Ta peMh- HACHEHIMA U3 JKCyKOBCKOTO BOLILIA B CTAXOTBOpeHie JlepMOHTOBa Hanon1e0h

(1829)2?. ;

He MeHBbliee KOJIMUECTBO IIapaJlieJień MOXHO OBiJIO Obl IIDHBECTH A K crpodpe SJIETHM C/1a8AHKa, THE „BOCIIOMMHAHbe YHblJIoe [...]| H ypHe IIpeKJIOHACH 3AJIYM- UMBOŃ TJIAaBOIO [...] Gecej[yeT O TOM, Hero ył HeT C HeH3MEHAIOINeń MeUTOIO”.

Y A: TypreHeBa ,„4a KaMHe TPOÓOBOM IIEYAJIbHbIŃ TAxui IeHuń CHAT B MOJI- YAHHH C IIOHHKIUEIO TJIaBOŃ"39. B sjieruu JleibBura Ha cmepmb*** „,BOCCHJIAT TepreHbe Ha rpoOHnue”*'. V B. HBaHoBa u B. TyMaHCKOTO B TOJŃ %e IIO3€ ,,CHJĄUT

MeraHxoJma”:

3recb MeJrańxoJiua, cecrpa Ileua.TA, Ha 1OKOTB ONEPLIKCb, CHAT B rny6oky yMy IOTpyxeHHa*?.

21 TyMaHckuii, Cmuxomeopenua u nucbMma, €. 45.

22 K.H. BaTIouikoB, CovuienuA, T. 1, CII6 1887, c. 118.

23 Tpyóbir Opyseńi, MockBa 1818, c. 31.

24 (D.H. TroTueB, Cmuxomeopenua, nucema, MoCkBa 1957, c. 309.

25 K.©. 'PbrneeB, J/ymbi, MockBa 1975, c. 23.

26 Tqre60B, Daezun..., c. 21.

27 PykonACHBIŃ OTJIEJ HHcTuTyTa pycckojń nureparypbi AH CCCP, on. I, Ne 598, „1. 18 06 28 A.C. IlymkuH, Iloauoe co6panue couunenuińi, T. IV, MockBa— JleHuurpax 1937.

29 M.FO. JlepMOHTOB, Covunenua 6 uecmu moMax, T. I, MockBa— Jlenuarpan 1954, c. 46.

30 Iloamei 1790—1810 eo0oe, Jleaunrpax 1971, c. 242.

31 Ą. A. J[exnbBr, ITuoauoe co6pauue cmuxomeopenuii, Jleduurpan 1959, c. 159.

32 «AmdhHoH", 1815, Ne I. c. 98.

(7)

Enemenmbi cmuna pycckoń 31e2uu 11 Tyr Menranxojna B BegepHiń THuXHŃ Y4aC

IIpa uienoTe 1peBec, IpA MECAJHOM CHAHBA, CHHIHT, IIOTPpyXKeHA B IpAATHOE ME4TAHbE *

Ha rpo6 o6J1IokOTACh*3.

B Knadóuwe II. TepaeBa:

H BOT OZLHA IeVaJIb, HA1 yYpHO4*TPO6OBOŃ BOCIIOMHHAHHA NUTAETCA CJIE3043%.

B ssierun J|. [i1e60Ba Monacmbipb:

JleBa roHaa, No TperneTHOro uBoi

B cjie3axX HEJ|BHYXAMO, Ha YpHy IpEKJIOHACE;

OnHa OecenyeT C IIEHAJIbIo MOJIAJIABOŃ, BcTpeBoXxUTb MepTBBlii COH JIIoÓe€3HOTO 604CB?*5.

He JIKOOOIIBITHO JIM, UTO Ba3eMCckHń, CO3NaBaA CBOe HeeodoBaHue, TOXe o6pa- TMJICA K 3TOŃŃ KOHCTPYKIMM, HO NIA HACIOJb3OBAHHA €e B LEJIAX IIOJIATHYECKOŃ CaTHpBI:

C pyraTeJlbHbIM UeJIOM OECHEJIOBEJHOJ CJIABBI BeccTbIICTBO NpEICHJTMT B COOpaHuH BEJIbMOX35,

OxoTHO H MHOTOKPATHO HCIIOJIE3OBAJICA OÓpa3 „,pyka OCEHH*, BBEJEHHBIK B pycckyło 3Jleruio A. TypreHeBbIM: „„YTpłoMOń OCeHu MepTBalnaa pyka”. IIo34- Hee ero MO%HO BHNeTb B Ocenuem ympe Ilylukuka:

VK OCEHH XOJIOJIHOFO pyKOFO TnaBbl 6epe3 u Jm oOHaxeHbl>”.

B Pasnyke A. KpbioBa:

OceHb OsJe1HaA TyYOHTEJIbHOńi pyKOłO O6opBaJla JIMCTBI IoOJekiline C BETBej*$, B 5ierun I. Iarapuna K Mmenanxonuu:

OceHb OJe1Ha4, KAK HEXOTA, pyKOŃ

C BeHka NoOJlekuiero J„IACT HO JIACrTy CpbIBAET*, B Ocenu JI. [J1e60Ba:

YrpioMoji oceHu Oe3%aJOCTHOii pykoń LiBeTbi nojreń MOXUNIEHBI C J1OJIMHBI*.

IliramnoM CTaHOBHTCA B JJleruueckoń nos3uu 1810—1820 rr. u umpuueckaa KOMIIO3MIA CTAXOTBOpEHMA. Tak IPOH3OIUJIO HAIpHMep Co 3HaMeHHTOŃ 3JIerueń

33 TyManckuń, op. cit., €. 52.

„CopeBHOBaTeJIk HpocBelicHAA M OJaroTBopeHia”, 1820, 4. 12, c. 318.

T ne60B, op. cit., c. 19

BasemMckuń Cmuxomeopenua, c. 137.

ITyikuk, op. cit., Tr. I, c. 198.

38 IIlosmwi 1820— 1830 2o0oe, r. I, Jleauarpan 1972, c. 241.

TarapuH, Opomuyeckue cmuxomeopenuA, c. 99.

Tn1e60B, op. cit., c. 24.

(8)

12 Jleonuo T. dpu3Man

BapaTbiickoro Pasysepenue („„He uckymań Mena Ge3 HyK/LBL"), IIOCTDOEHME KOTO- poł CTaJjlo cBoero pona THIIOM NIA XPyYTHX ABTODOB. BOT HauaNBHBIE CTPOÓBI HECKOJIBKAX CTHXOTBODEHNA, KOMIIO3KIMOHHO€ CXOJICTBO KOTODBIX € 3JIETHEŃ BapaTbiHCKOTO He OCTABJIAET COMHERHA: '

He npoGyxnańi BO MHC MEUTaHNkh, He BeniiaMeHań Moe KPOBH, He Bockperuajń ouapoBaHNii JlaBno 3a6biroń Muońi nroOBu*'.

He oGonbujań Mea HanpacHo IipuBeroM nunaMeuHbix ouefń M ne nackajń MeHa OeccTpacTHo IIpuTROpHOŃ HeXXHOCTbro TBoEii*?.

He cóonpań Mela, HpyT HEXHbli, IIpuBeTHO JtąckKOto CBocń:

Ilcsepb, uro pok Mońń Hen3OexHbli Ewe npoaiur HeMuoro aHcii**.

He orpaBnaii Moefi TOCKH YNBIókOH HEXKHOCTH IPDUTBOPHOI M cepaue cHoBa He B.ICKH K MyucHiuaM JNIo6Bu ynopioli**.

He orpaBnańi Moeli ayLuM Be3MonBHoH ropecTu nokoii!

M B3OpoM NaCKkM He 30OBH, H He nnenań MeHa coGoń**.

Ho ocoócHko Hoka3aTEJIeH TakOŃ KOMIIOHEHT CTHNA PoOMAHTHVECKHX 3JIETHA, KaK pa3BepHyTPie „cHaharoline” (3aBepularoluie) CpaBHeHHA*Ś, MUpoBO33peH- YeckaA HOROCHOBA 3TOTO IpHEMA B TOM, HTO C ETO IIOMOLIBIO EJHHHUHOE rope, OTHEJbHAA CYĄBÓA BO3BONUJIACH B 3AKOHOMEDHO IOBTODPAKUIEECA ABJIEHKE. IIo- TOMy JIA KIACCHYECKOŃ 3JIEKHH OHO He XApAKTEDHO, H NOABJIEHNE ero y CyMa- POKOBa OTMEVAJICCH HAMH KAK HCKJITOUEHNE*”. Ho NoJ3Ty-poMaHTHKY OHO IIOMO- TAJIO, NOJIbZYACb BbIDAXKCHHEM IETENA, NONBECTH „EAMHHUHBIE MOMEHTBI CO3Ep- NAHHA HU CEPHEUHOTO OIIbITA NOA Gojee O6luHe TOUKH 3peHHa"*Ś.

*! M.A. becTryxeB-ProMnH, Beanadescnocine, „BnaronamepeHibiiń”, 1824, N» 21—22, c. 250.

*2 E. 3ańueBckuji, Juaezua. LIT. no: JĄ. ĄaBbi10B, ITo.inoe coópanue cimuxomeopenuii, c. 189.

*3 **IIpe0uyecmeue. Jaiezua, ,CeBepuaa 3Be3na', 1829, c. 129.

44 IIeHTpanbHbIK POCYAADCTEEHHLIIK apxHB JIuTepatypbi H nckyccrBa. $. 341, on. I, en. 794, AnbóoM KanaumiukoBoń, n. 36.

+5 Ibid., n. 37.

*6 CM. 06 3T0M: JLLA. EynaxoBckuii, Pycckuń „unepamypneii A3vIK NepeOli NOAOGUHEI XIK eeka, MockBa 1954, c. 451; B.B. Buuorpanoe, Cmu.tb Ilymkuna, MockBa 1941, c. 224.

*7 CM. JLLT. bpu3MaH, 2Kusub aupuyeckozo oxcaupa. Pycckaa 31ezua om CyMapokoea 00 Hekpacosa, MockBa 1973, c. 29.

48 DT, Terenb, Cosuienua, T. XIV, MockBa 1958, c. 319.

(9)

Enemenmbi cmuaa pycckoń 3ń1e2uu 18

E.II. 3ańneBckuń, 3aBepriaa 3jeruro Odunovecmeo, He YyNOBJIETBOpAeTCA OJHHM „,CIIAJĘAłOLIAM CDpABHEHHEM MH JIaeT JTBa — OJĄHO 3a JĄpyTAM:

Tak Berep FOra npareraeT 3uMofi k 3aMep3LIIeMy pyUbIo, Ho He %XHBHT, He HpoOyxraeT Ilox xnaqroM cnainyło cTpyro.

Tak ny6, nepyHoM pa31poOJIeHHblA, CronuT Oe3 JIMCTbEB M BeTBEŃ Cpenu CcMeroliuxXCA noJeń, BeceHHuM COJIHIIEM O3ApeHHBbIX *.

BeHeBHTHHOB, IIepeBONA Bemouky I'pecce, o6aBJIAeT oT ce6a crpofy, conep-

»aIyto „CIajaroliee” CcpaBHeHHe: Ó€3 3TOTO BJIETHA IPEHCTABJIAETCA EMy He3a-*

BeplieHHOń:

Bor Hana %H43Hb! — Tak K BepHOŃ HEJA Heo6opuMoro BOJIHOń

IIoToK HaC BCEX OT KOJIbIÓEJIA BuneteT 1o ABepu TpoGoBoń>".

McnoJlb30BaHie 3TOTO IIpHeMA B poMaHTHYECKOŃ 3JIETHA OBIJIO OOJIEe MHOTO- O6pa3HBIM, 4eM 3To olmcaHo y JI. A. ByjiaxoBckoro u B. B. BuHorpaqoBa. He- PeNKH CJIYHAK, KOTJIA IIO3TBI IIEpeHOCHJIA 3TU CpABHEHHA B HAHAJIO CBOHX JJIETHK, H TOTHA OHH HVPAJIA POJIb CBOEOOpa3HOTO. ,„3A4WHA, A BCE OCTAJIGHOE COJNEPXKAHHE, TIOCBAINCHHO€ TODpECTHOŃ yUACTA UEJIOBEKA, HJIJIIOCTDUPOBAJIO ,,eMMHUYHBIMA MOME€HTaMH” JIeŃCTBHTEJIbHOCTH ,,OGINHe TOUKA 3pEHHA” poMaHTHiECKOŃ (PAU- Jnocogun:

Kak crpanHnk, cónBiimńcA C IyTA I ycrpamieH Oe3BeCTHOA NAJIBIO, TnaqaT Ha3aq C HeMOŃ IeYAJIbIO, He cmea najree AX1TH;

Tak a...51 —

HM BCE IIOCJIEJYIOLICE CTHXOTBOPEHHE pa3BHBAeT Ty %E TEMy:

HH naxe korzqa B 1820-x rr. upoOjremaTnka 3jiieruń paciipaAeTca 3a CHET BBE- JNeHHA B Hee IIOJIATHAAECKAX MOTHBOB, „,CIIa/rakoliiee"" CpaBHEHHE BOCIIDAHAMAETCA CO3JIATEJJAMA NOJIATAHECKAX DJJIETUŃ MH 3AHHMAET 3HAUHUTEJIBHOE MECTO B CIpYyK- Type CO3JraBaeMBIX MMA IIPOH3BEICHNHA.

IA Bbl COKPBLIACA, BEKA IOJIHOUHOŃ CJIABBI Ilo6ex A BOJIbHOCTH Beka!

Tak COKpbIBA€TCA JIAK COJIHILA BEJIAYABBIŃ 3a TpoMOBbie OOJaka.

*9 Ilosmwi 1820—1830 20006, r. I, c. 516.

50 JĄ. B. BeHeBnTuHo0B, Iloauoe co6panue cmuxomeopenuii, Jleauarpan 1960, c. 50. CM.

06 3ToM: A. H. XXypaBrreBa, Jlepuoumoe u fuaocogckaa aupuka 30-x 20006, „Wujomoruieckne

Hayka”, 1964, Ne 5, c. 7. ł

51 II. A. IIlnerieB, PeuuMOCMŁ, „Cbi oTedecTBa”, 1822, u. 16, c. 81.

(10)

14 Jleonuo T. dpu3man

Ho 3aBTpa COJIHIIE BHOBb BOCCTAHET...

A MBl... HaM 7NOJITO LEI BJIEAb;

CToJIeTba IpoTeKyYT — Hu pyccknii Me4 He TpAHET TupaHcTBa Top1oro o Me4$?.

Bce 3To pa3Hblie QOpMBI, B KOTODPBIX peaJIA3OBAJIOCE EJHMHOE B CyYlI[HOCTH ABJIE- HHe, IIDH4EM ABJIEHHe OUEHb 3HAUHATEJJIBHOC — He pa30OpaBIIHcb B HeM, OBlIo Obi Tpy/HO HCCJIEJJOBATŁ POMaHTHYECKYłO JJIETHIO H BOOGIE poMAHTHYECKYIO umTepaTypy. BblacHaa ero npupozy, JI. A. TuHs6ypr erqe B 1929 r. orMevaja, HYTO M5l HM€€M 3JIeCb JIeJIO He C OpHUTHHAJIBHBIMH QOPMYyJIaMH, KOTODPBIE 3AIITAM- IIOBAJIACE OT HOJITOTO YIIOTpeÓJIEHHA, „He CO IHTAMIIOM, OOpA3OBABIIEMCA HCTO- pHUeCKA, HO CO IITAMIIOM H3HAYAJIBHbIM H HUPAHNANHAJIbHBIM 53, O TOM %€ IMACAJI m I. A. [ykoBCKkuń:

OTa NHOBTOpA€MOCTB, 3TA „,,LITAMIOBAHHOCTB" JIIEMEHTOB CTHJIA CAMA IIO CE6€ BOBCE He ObiIa pe3yJIbTATOM YyIpoLIeHieCkOi paOOTBI JIIATOHOB. Hao60poT, OHa ObuIa OpraHA- 4eCKH CBOŃCTBEHHA CAMOMy CTHJIIO B LIEJIOM*.

Ho pa3Hble HCCJIEJNOBATEJIH IIO-pA3HOMY OOBACHAJIA IIDHAHHBI JTOTO ABJIEHAA.

JL A. Tuu36ypr cBa3biBaJla Ero c 3aMKHyTOCTBIO CTHJIA 3JIETAHECKOŃ INKOJIBI, HEJNOCTYIIHOTO JIJIA CHIDOTO, 3CTETH4ECKH He OOÓpaOOTAHHOTO CJIOBA H COCPEJOTO- YeHHOTO JIHIIIb HA TOM, UTOÓBI BbIpa3HTbB IipeKpACHBIŃ MHP TOHKO UyBCTBYyTOLieŃ mym. [.A. TykoBckuń akNeHTHpoBaJI MHylo (4pe3BKIHaŃHO BaXHylo) CTOpoHy

IIpoOJIeMBI: ;

CaMa rncuXOJIOTHYeckaa cpea, chepa 3MOLHI, BbIpaxaeMaA 3THUM CJIOBapeM, CyÓb-

€KTHBHa, HO He HHNUBHNYAJIbHa [...] CAMOE A — „OÓLIEJEJIOBE1HO”, YCTOŃWABO B CBOMX QyHKLMAX, HE OTJIAUAETCA OT ADYTHUX A [...] OTciona noBTopaeMOCT6 (POpMYJIbI, BbIpaxXa- POIIAA MOBTOPAEMOCTb OOLIE1EJIOBEHECKOTO AFS.

Heo6xX0/[uM0, OJĄHaKO, YAATBIBATb, UTO JJIETHECKAE IITAMIIBI HMEJMH OCHOBy H B ©JHHCTBe Mieli, 3MOIUŃ, HACTpOEHHA, KOTODBIE KYJIBTHBAPOBAJJA poMAHTA- geckaA JJIETAA. TEpMHH ,,HacTpoeHhe-mITaMn” ÓBLI yloTpeójreH A. H. JKypaB- JeBoji**. CTOJIb %e IIpaBoMEpHO, TOBOpA O poMaHTHYECKHX JJIETHAX, ITpHÓETHyTB K TAKAM OIIpEJIEJJEHHAM, KAK HJIeA-IITAMII HIM 3MOIIHA-IITAMII.

IIpuBBIKIMM ObITb Cc Moe TOCKOŃ, A pa3NpyXKHICA C YHOBAHbEM$7

52 H.M. A3bIkOoB, ITecue 6apda eo cpema eaadbiuecmea mamap e Poccuu, [B:] Co6panue cmuxomeopenuii, MockBa— JleHuHrpa1 1948, c. 27.

53 JL A. Tuas6ypr: Onerm $uaocogckoń aupuku (Benesumuno6), [B:] Iosmuka, JIeHAHTPAH 1929, c. 85—86, Academia; Pycckaa nos3ua 1820— 1830 20006, [B:] IToomw 1820— 1830 20006, T. I, c. 16, 38 u np. "

A U TykoBckuń, Ovepku no ucmopuu pycckońi aumepamypbi u o6ujecmeennoii Mbicau XVIII eeka, JleHmurpan, c. 236.

55 Ibid., c. 284.

s6 A. A. KypaBeBa, O nosmax kpywcka Cmankeeuya (u3 ucmopuu pycckoeo poManmu3MA 30-x 20006), „BecTunk MoCckOBckoro yHuBepcureTa. Q©usonoraa”, 1967, Ne 4, c. 5.

51 Ilosmbi 1820—1830 20006, r. I, c. 405.

(11)

- u

Esentehmtei cmusna pycckolńń 3Aeeun 15

YMTAeM Mbl B 3jieruM A.A. IllniukoBa JHpyey-y'mmeutumealo. JNECb HET HHKAKHX TPANMUMOHHO-J.IETMUECKHX Iepehpa3: HH „JIYHBI”, HH „„CDOCHYN , HA „,JIHCTKOB”, HM ApyFHX IDPHBbIUHBIX CTHJIEBbIX AaKCECCYADOB pOoMAHTHUECKOŃ 3JerHuH. M TeM He MeHee 3TO IITAaMII. UHUTATEJIŁ BOCHDKHUMAJI IIOJOOHbie CTHXM HE KAK pAaCcka3 O HeCHACTHM OTJIEJIBHOTO UEJIOBEKA, A Kak XajloOy Ha %XecToknii xpeGnk, rHeTrynmii Bcex „rojleń, Ha HCKOHHYKO U HeyYCTPAHHMYyKO HECIIDABENIHBOCTE CYbÓBI — H BOC- TIpHHUMAJI IIDABMJIBHO.

Korza Kroxejlbóekep OpocHJI 3J1ETHM OOBUHEHHE B TOM, UTO ,„IIDOHHTAB JIIOGYKO JIer1ito JKykOBCKOTO, IlylukuHa uNM BapaTbIHCKOTO, 3HA€LIE Bce*”$, OH Óbut HelpaB, IIOTOMy HTO He YBHACJI TOTO HOBOFO H CBOEOGpa3HOTO, UTO OBIJIO AOCTU- FHyTo k 1824 r. B NpeoHNOJIeHHM CJOXMBLUIETOCA XAHPOBOTO KAHOHA. HO OH OBtI FIyGoKO IDAB B IIOHHMAHMH CAMOTO 3TOFTO KAHOHA, KOTODBIIA CTHMYyJIHDOBAJ HOA- BJIEHM€ B pa3HbIX IPpOH3BEJCHHAX CXOJHBIX CTHJIEBBIX NPHEMOB, 3JIEMEHTOB JIMpH-=

geckOfi KOMIIO3HIMH, YCTOJAdHBbIX OÓpa30B — BCEFO, UTO HPHHATO CUKTATb ,,3JIE- TMYUECKMUMH LITAMNAMH".

EnnHaa yCTAHOBKA, TAK HIM KHaHe HIpOABUBINAACA BO BCEX TUNKYHBIX O6pa3Nax

>KAHDA, B KOHEUHOM CUETE OOŁBACHAET BCE CYLIECTBEHHOE B COREPXKAHHH H CTKJIE 3THX UpOH3BEJRTCHHH. OTCIONA — MH OTPAHHUCHHBIŃ KpyT 3JIETHUUECKHX TEM, IIOTOMY 4TO NHpEJUIOUTEHHE OTHABAJIOCH TEMAM, CIIOCOÓHbIM Haubojee TJIYGOKO M NOJIHO BONJIOTMTb €JĄMHOE UYBCTBO H HaCTpOeHHE. OTCOĄA — H YCTpEMJIEHHOCTŁ K OJIpe- NEJIEHHBIM XYNOXKECTBEHHBIM NpHeMAM — HaHNpuMep, K NHpHEMy „„ICHXOJOTHUEC- koro rapaniejusMa”, OObacHaa, MoueMy JlepMOHTOB BNOCJIEĄCTBHH OTKA3BI- BA€TCA OT 3TOFO IIpHeMa IIo Mepe HapacTaHHA peaJlACTUUECKHX JJIEMEHTOB B €ro JIMpike, A. M. IapkaBh yOenuTenbHO OÓBACHKJI 3T0 OTPAHHUEHHOCTBIO Bbipa- 3HTEJIbHBIX BO3MOXKHOCTEŃ ,,ICHXOJIOTMUECKOTO NIApaNJIeJlH3MA", He BMELIAB- HIETO CJIOXKHbIH, HPOTHBODPEUABBIA KOMIUIEKC ANyM H UYBCTB UeJloBeka”?”. Ho To, 4TO OBIJIO HETOCTATKOM € TOUKH 3DEHHA pPEAJJH3MA, OblIIO AOCTOHHCTBOM B TNa3aX pOMAHRTHKOB. „IICHXOJOTKUECKHń NapajuieiuzM Kak ÓBbl CFJHIAXKUBAJI UHAHBHAY=

albHOE CBOeOÓpa3He OTAEJIBHbIX CyNe6 H NepexHBaHHi, BO3BONA HX K EHMHOO6- pa3HoMy OOBaAcHEHMIO, K „,MNee-UTAMNy .

Ta %e YCTAHOBKA JaeT ceGa 3HaTb B BENYlLNKX TEHĄEHIHAX IIOJTHYECKOTO Nepe- BOJIA B 3IIOXy poMAHTU3MA. IIO3T-DOMAHTHK CKJIOHEH OCNAOJATK HHAKBUNYAJIB- HbIe, KOHKDETHBIE OIIHCAHKA B ODHTHHAJAX € LeJNbło Gonbuień OGOÓLIEHHOCTA, HOĄBEJIEHKA IOA HK300paxeHHE OTĄEŃBHBIX COÓBITKHIŃ ehuHO4 Qujocogckoji OCHOBBI.

Tak DJKykoBCkuń repeBOjluJI Ceavckoe kaad6uuje. B 3T0M CMBICI NOGAaBJIeHHA, CHEJIAHHOTO BeHEBATUHOBBIM k Bemouke Upecce. K cXONHBIM BBIBONAM TOĄBONKT MaTrepuaji, COÓpaHHBii B. H. TonopoBBiM, KOTOpbIŃ aHaJNM3upoBaJl CTHXOTBO- penne Hcmounuk — OaTIOLIKOBCKHA VIEpeBOH1 H3 Ilapnn. Kak yKA3bIBAeT HCCJIE- AOBaTeJIb, pycckMA TO3T CIpEMKIJICA

58 „MHeMosuna”, 1824, u. 2, c. 36.

59 A.M. TapkaBu, 3amemku o JlepMOUmoGe, [B:] Y/ueubie 3anucku KanununzpaOcko20 20C.

ned. uu-ma, 1959, Bbin. VI, c. 289.

(12)

16 Jleonno TD. dGpu3MaH

YCHJIATE MapalJIejlA3M OIHACbIBAaeMOTO (JIEOÓOBHO€ CBHJIAHHE) HA TOTO, OÓpa30M UETO OHO MOXeT OBITb (urpexOTALHOCTE, MAMOJIETHOCTb), [4] yKA3ATb BO3MOXHOCTE GoJjlee OO0OnIeHHOit u dmriocopaueckoń uarepuperanqnu*",

ABaJlOTHUHaA TEHJIEHIIAA OOHapy;KHBA€TCA IIDH COIOCTABJIEHHA CTAXOB Bapa- TBIAHCKOTO IIlo0 yHblabiii, uacmo a u OopuruHajja — XXXV s3j]eruu A. llleHbe$!.

OTa ycTaHOBKa CO3JIABAJIA 3CTETHECKHŃ KAHOH, KOTODPBIŃ B KaKOŃ-TO CTENEHHA BOCIIDAHAMAJICA NoCJIenytonień IIoa33Aeń, a B KaKOŃ-TO MOJIEPHA3HPOBAJICA, O6- HOBJIaJca. Ho A TOTĄa, KOTĄXA B 3JIETHIO BBOJTAJIOCH HOBOE, CO3HATEJIBHO HUPOTH- BOIIOCTABJIAeMO€ 3TOMy KAHOHY, OH IIPOJNOJDKAJI XXATb B Heń, IIOTOMY AUTO Ó€3 Hero mHcye3 Ob! 2bQekT HOBA3HBI, sQp(hekT KOHTpacTa. Ero NehcTBHTeJIBHoe HCUE3H0- BCHHe CTAJIO BO3MOXHO JIHINb B Mepy yracaHHA caMońi poMaHTnyieckoń Tpanuiun.

BoT cruXOTBopeHne ILieTHeBa H04b — OHUH M3 KOJIODUTHBIX OÓpa3IIOB pyc- ckońi poMaHTnueckoń SJierun. Ero NeJlocTHBIń aHaJIA3 HOMOTAeT IJIyOXKE HOHATB pOJIB, KOTOPYło HTpajra B 3TOM (M He TOJIBKO B 3TOM) IIDOH3BEJIEHHA IIITAMIIBI, TparunAoHHyio aTpnOyTBI CTHJIA.

JanyMiunBaa HO4b, CMEHAB MATEXHBIA NEHb, Ha Bce HaOpocnia TauHCTBEHHyIo TEHb.

Kak onycrejraa, 3a0BeHHaa TpoMana,

Beck ropojx Ipero MAHOŃ. C BBICOT HaJ| HAM JIaMAAJA Be3 Ojrecka, 0e3 Jryueń YHBIIaA TODAT.

Jx OecnpezreJbHbie, JIa3ypHble paBHHHBI Bo TbMe OCBELIEHBI. JIEOOJIEIO TBOH KADTHHBI, Mepnanbe 3Be3J| TBOHX, II033AH CTDAHA,

Korza B IIOJIHOUHBIŃ UAC CTOHT MEK HHX nysa!

C kakoro JKAJKJĘOFO, HACBITAB AMA OAK,

BnaBaro B NylMy a HoKkoń CBanmreAHoOńi Hodu!

Beck Map rymu Moeń, CO3NaHHe MeUTBI, JcnoJrmHeH B 3TOT Mur HeOecHoii KpACOTBI;

Tyna B 3aOBeaau Hecycb, HOKHHYB 3EJIMIO, M 3qecb a He XHBY, He BA-KY H He BHEMJIEOŚ?.

IlomimiHoe cojepXaHHe MH CMBICJII 3TOTO CTHXOTBODEHAHA COCPEHOTOUEHBI, KOHEHHO, B JIBYX IIOCJIEJJHAX CTpOKAX. DTO HCKOHHO PpoMAHTAYECKOE CIPEMJIEHHE B ,,OdapoBaHHoe TaM”. Ho JIA TOTO, ATOÓBI MTATEJIb UPOHHKCA 3TAM CTpEMIJIE- HHEM, €To BOOOpaxeHHe HCHOJTBOJIb TOTOBHTCA K 3TOMy COIIDHKOCHOBEHHEM C He- ACHBIMH, TYMAHHBIMH H BMECTE C TEM 3HAKOMBIMAH CMBICJIAMH, KOTODBIMA IIOJIHBI IIpEZYMECTBYIONIHE CTHXA.

Y;»ke repBbiń 3NATET — ,„3ANYMAMBAA HOUB — MHOTO3HAHATEJJEH H KpACHO- pedHB. STO He TOJIBKO HOUB, 5TO — IIOpa pa3MBINUIEHNA, PAJIOCOQCKOTO CO3Ep- NaHHa H caMOaHajm3a. ONHHUM JMIIb 3TUM SIIATETOM UHTATEJIB IpeNYIPERJIEH, 4TO KADTHHBI, KOTODBIE HpoŃNyT lepei HAM OyNyT He uHpocTo reńzaxHoii 3apH- COBKOŃi, HO — KaK TOBODHJI Besmickujń — ,„poMaHTudeckoń nipaponoń,

60 B. H. TonopoB, ,„Hcmmounuk” Bamiowkoca 6 CeA3u € „Le Torrent” Ilapuu, [B:] Vuenbie 3anucku Tapmyckoeo e0c. yu-ma, 1969, Bbir. 288, c. 319.

51 CM. 06 3TOM: JI. VT. Dpu3MaH, 7pu Sieeui, [B:] Hckyccmeo caoea, MockBa 1973, c. 75—77.

$2 [lneTHeB, Couuienua u nepenucka, T. III, c. 291.

(13)

EneMmenmbi cmuna pycckoń s1e2uu 17

Abiiameń TaKHCTBEHHOŃ XH3ABIO NYLNA H CEDRIA, ACIOJIHEHHOŃ BbICHIETO CMBICJIA M 3HadeHnA 63, IIOTOMy HOUb STA ,„,Ha Bce HaOpoCHJIa TAMHCTBEHHYIO TEHB — CHOBa JIIMATET, IIepeKJIFoOHaIOlNAń UMTATEJIECKOE BOOOpPAXEHHE HA BOJIHY POMAH- THAECKOTO BOCIIDAATKHA peajrmi. AHTMIOJR ,,3Aa7[yMUHBOŃ HOUM — ,„MATEXHBIŃ JIeHb* — AH 3H1€Cb ONHHM CJIOBOM OXBAYEH IIEJIbIA KOMIIJIEKC ABJIEHHH, Ha 3TOT pa3 HaBA3UABBIX, HEHABHCTHBIX poMaHTHKy, MEHIABIIAX CBOÓONHOMy IoJleTy ero packpelrolneAHOro „yxa.

He cjiygańHo MecToM nelicrBua u30paH ropon. H 3Ta NeTAJIB HOJUMHEHA Ipo- HH3PIBAIOINeMY BCE CTHXOTBODEHHE CTPEMJIEHHIO — ,,.IIOKAHYTb 3EMJIEO". TO, UTO 3Ta 3EMJIA — He CKAT TODPBI, He Óeper pyubA, He H3JIEOOJICHHBIŃ JJIETHUECKAMMA IIO3- TaMnu yYeNMHEHHBIA yTOJIOK, A HMEHHO TOPOA, YCHJIABA€T OCHOBHYJO AHTHTE3Y CTH- XOTBODEHHA. MEJIBKOM YHOMAHYTBIŃ „ropoń” Óosree He BO3HHKAET B CTHXOTBO- peHnu. II03T Ha Hero He CMOTpaAT A €ro He BKAT (,,3,1ECb A HE XHBY, He BAXKy H He BHEMIIIO”). 3aTo IoMApo6Ho olmcaHa HeOecHaa „,IaMraja” — pazyMeeTCA „„YHBI- naa”, 6e3 Ojrecka, 6e3 Jryueji OCBELNAIOLiaA MHP, TBOPUMBIŃ BOOOpaxXeHHEM IO3TA —

„OecnpereJlbHbie JIa3ypHble paBHUHBl”. He HOuHoe HeÓ0 BUJNAT OH, A ,,IOJ33HM CTpaHy”, M HOUb, NaIolNaA BO3MO%XHOCTŁ 3Ty CTpaHy YBHNETB, HAJEJNAeTCA TE- IIepb HOBbIM 3IIMTETOM — ,,CBALIEHHAA . IIpoHCXOJTAUT NOJIHOE CIAAHHE MPAPOĄNBI c nylioń UeJloBeka: OH BIIMBAET €€ B NYMYy, HA NYyINA „,ACIIOJIHAETCA” ,,B 3TOT MHT HeGecHońi KpacoTbtl”. M NuINb Terepb 3ByAHT HpH3BIB IIOKUHYTb 3EMIJIEKO, OINYTHTb DpaCKOBAHHOCTB UEJIOBeUECKOTO JryXa, Kak mnucajr IIenIuHr, ,„NMpoTABONOJATATb BCeMy CYIIeCTBYFOIIEMY CBOFO JIEŃCTBHTEJIBHYyIo CBOGOJNY*Ś*.

Hejib3A He BHJIETb, UTO KHHEA J3TOTO CTAXOTBODEHHA BBIPAXKCHA TJIABHBIM OÓ6- pa30M C IIOMOINBIO JJIETAHECKAX IHUTAMIIOB, HO B OOpANIEHHH K HAM IO3T HIpOABHJI BOBCe He Óe3JI[YMHYIO IOJPAXKATEJbHOCIb, A TOHKOE DCTETHHECKOE UYTBE H MAC- TepcTBO, OH IIOHHMAJI HX HEOÓXONAMOCTE, Mepy HX COOTBETCTBHA CBOEŃ TBODp- ueckońń 3anaue. Iloromy H04b BBONUT HaC B OCOÓBIA Mup, CO3NABAeMBIŃ IIOSTHKOŃ poMaHTHYeCkUX JJIETHŃ, M MO3BOJIAET BANETŁE Te OCOÓGHHOCTH CTHJIA, KOTODPble (MoxeT ÓBITb, He CTOJIE KOHNEHTPAPDOBAHHO) BONJIOTAJIACE A B Apyrax oópa3nax DpOMaHTHY1ECKOŃ JIMUPHKA.

Pycckaa poMaHTHYECKAA DJJETHA CO3NABAJJACH YCHIIMAMA MHOTHX JIO3TOB, CpeJIA KOTODBIX OBLUIM BBINĄAIOLNAECA JIADHKA, OBLIM NACATEJJH BTOPOTO PANA MH CO- BCeM MAaJIOONapeHHble BepcaQukaTopbi. CperHt HaInmacaHHbIX uMM 3Jieruihi €CTb NpoH3BENEHHA, KOTOPBIE M CeHUac BOJIHYFOT BOOOpaxXeHNHe HM, ObITb MO%KET, HH- KOTJIa He YTpaTAT CBOETO MECTA B MYXOBHOŃ COKPOBHLIHMIIE UEJIOBEUECTBA, A €CTb HaCTOJIbKO OeCHOMOLNHBIE, UTO CIIOCOÓHBI BBI3BATb JIAIIb mpeHeOpeXATEJBHYIO yJIblIOKY COBpEMEHHOTO UHTaTEJlA. Ho HCTOpHk JIATepaTypbi MO%XET M JIOJDKCH BHNeTb B pycckołńń poMaHTHYECKOŃ SJIETHA ENMHOE H IIEJIOCTHO€ JCTETHUECKOE ABJIE- Hye, KOTODOMY IpHHaJJIeKAT BAXXHOE MECTO B Hpolecce JmATEpaTypHO 3BOJIONUM B PoOCCHA — H IMpe B HpaBCTBEHHOŃ, JNYXOBHOŃ MHCTODHMH pyCCKOTO OÓLNECTBA.

"63 B.T. Benuncknii, Ilonnoe co6panue couunenuii, T. VII, MockBa— JleHuirpax 1955, cs 219.

6% Jlumepamypnaa meopua neMeyko20o pomanmu3ma. Jfokymeumwi, JlesnHrpan 1934, c. 12.

(14)

18 Jleonud T. dpuzmau

Co3/7aHHaa IO3TaMH pA3HOTO yYpOBHA M COCTOAIHAA H3 IPOH3BEĄCHUHŃ pa3HOjŃ 3CTETHHECKOŃ 3HAUMMOCTH DpYyCCKAA POoMAaHTHYECKAA JJETAA DpEeLIAJIA EJHAHYyrO 3ajiauy. OHa BO3HECJIA BOIJIb O IJIyYGOKOM HeOJlaronNoJy4HH CYyIIECTBYIOLIETO Mipa, O CHJIe 3JIA, OO A3MEHHABOCTM CHACTbA, O MyHUTEJIbHbIX JĄACCOHAHCaAX „Ień- CTBHTEJIBHOCTH. OHa He OOBACHAJIA IPUUHHbI TeX OOJIE3HE, KOTODPblie HEC B Ce6e ee BeK H CJIEJIATb 3TOTO He MOTJIA. EcJIu Obi OHa 3aJaJlach Takońń 3anaueń, TO Bbl- ACHHJIOCE OBI, UTO IDpHHHHbl, BbI3BIBAIOLNAE CKODÓŁ HU TOCKY PoMAHTHKOB, OGy- CJIOBJIEHbl HX BpeMeHeM. M TOr/ia caMa 3Ta TOCKA, CAMA CKOPÓb YTpaTHJIa OBI TOT BCEOOBEMJIIOLNMŃ, „„KOCMHYECKHŃ” XApaKTEp, kakOŃ OHa HUMEJIA B pOMaHTHYECKHX 3JIETHAX. CTaB II0 CyTH TJIyOXe M CHJIbHee, OÓBHHEHHE, OpOLIEHHO€ MAHpy PoMaH- TMKAMH, ObIJIO Obl B HX TJIA3AX OCJIAOJIeHO, IIOATH OOECIIEHEHO. POMAHTHYECKAA SJIETHA IIEpeCTAJIA Obi ObITb COÓOŁO, KAK 3TO M HPOH3OIUJIO IIO3JTHEE, KOTJĄA B po- MaHTHUECKYfo JJIETHIO IIDOHHKAIOT DpEAJIHCTHUECKHE BEAHHA.

C Touku 3peHHA IOCJIENYTOLNEH J3IIOXA B poMaHTMYECKOŃ SJIETHM OOHApyXH- BAJIaCb OTPAHHUEHHOCTb, €£ IIpOTECT IIpeĄCTABJIAJICA HEJJOCTATOUHbIM, OECCHJIb- HBIM. Ho 6e3 3Toń OTpaHMUeHHOCTH poMAHTHYECKAA JJIETHA He MOTJIA OBI BBINOJI- HHTb CBOeŃ COOCTBeHHOŃ MCTOopuueckoń (DyHKIHAH.

XapakTepu3yA TBOpHECTBO KpyliHeńniero M3 co3jaTejlei pycckoń poMaHTU- ueckońi 3JIeruu — JKyKOBCKOTO, BeJlMHCKMIA C IIOJIHbIM OCHOBAHHEM BHJIEJI B ero IIpoH3BEJNCHHAX

LEJIbIŃ repHOJ| HpABCTBEHHOTO DA3BHTHA HaLIero OGLLUECTBA. x MOoxHo HaXOJ|HTbB OJIHO=

CTODOHHHMAH, HO B 3Tońi-To ONHOCTODOHHOCTH H 3AKJIŁOJAETCA H€O6XOJ[HMOCTb, OrpaBiaHAe

H MOCTOHHCTBO HXŚ5, A

3Ty-To HeoOXOĄHMYyłO OĄHOCTODOHHOCTb PoMAHTHIECKOŃ JJIETHUH Mbl H BHJUM B „IITAMIIOBAHHOCTH OTJIEJIbHbBIX JIIEMEHTOB €€ CTHJA — 06pa30B, IIOCTpoeHHf, IIO3THA4ECKHX (DHryp, IpueMOB, CpEĄCTB, OCO6eHHOCTeŃ JIMpuieckoji KOMIIO3HIIHH, KOTODbIE OKA3AJIMCb HaHOOJIEE IPO-YKTUBHBI H OIIPEJIEJIAJIA „,OOJIAK””

>KaHpa B TJIa3aX UHTaTeJIA. HO IIEJIbło ABJIAETCA He peTHUCTpanUA A He KJIACCHÓH- KAlAA 3TUX 3JIEMEHTOB, A IIOHUMAHHE HX XYJOXKECTBEHHOTO (PyHKIIAOHHDOBAHH4A.

IlojraraeM, 4To Heo6XOJFIUMO peliuTeJIbHO BO3paXAaTb IUPOTAB IIOJIyHKBIIEH pac-

IIpocTpaHeHHie TOUKH 3DEHHA, COTJIACHO KOTOpOŃ CTPyYKTypHO-THNOJIOTHYECKHŃ aHaJlM3 ABJIACTCA HCKJIIOYHTEJIBHO HUJIH IIPeHMYyLIECTBEHHO AHAJIH3OM XYyJIOXKEC- TBEHHOŃ QOpMbI H HpH3BAH BbIACHATb JIHIIb OJĄHO: „KAK CHEJIAHO”” IIDOH3BECHHE HCKYCCTBA.

Ilo Haiiemy yOex1eHuto B chepy THIIOJIOTHYECKOTO HCCJIEJOBAHHA BXOĄAT BOIIDOCBI, IIO4E€My IIDOH3BEJICHKE „,CHEJIAHO”* TaK, A He HHAHE, KAK OHO OCYIIIECTB- JIaeT CBOIO (byHKIMIo. Heo6XOJTUMO B KAX/JIOM „,MHKpoJJIEMEHTe” (OpMB5l YBHJIETb IpocBeYKBAIOLIEECA CKBO3b HETO COJEPXKAHHE. CIIENMAJIbHO€ BHHMAHHE YJIEJAE- Moe OIIpeJleJjeHHOMy IIO3THUUECKOMy IIDHEMy, HaMpHMEp, „,CIAJAIoLIHM CpaBHe- HMAM, „,IICHXOJIOTHHECKOMY IIAapAJIJIeEJIHSMY”, TEM HJIA HHbIM JJIETHUECKAM IIITAM- IIaM OIIpaB/AHO JIMIIb B TOM CJIyuae, ECJIH B KOHEUHOM WUTOTE MBI pACKPPIBAEM ero MHpoBO33peHYeCKHH CMBICJI, To QPHJIOCoQcKYyIo IO1OCHOBY, H CAMYFO pAaCIpocT-

65 BenuHckuń, op. cit., c. 241.

(15)

Streszczenie 19

PaHeHHOCTb 3TOTO IIpHeMA OObACHAEM, HCXOJIA M3 CTPYKTYpBI, 3JIEMEHTOM KOTOpOŃ OH ABJIAETCA.

XOTEJIOCb TAKE IIOKA3ATb, UTO KAK Obl HH OblJIa BEJIAKA pOJIb, IIDAHANIEKALNAA B paccMaTpHBaeMOM IIDOH3BEJJCHHH TOMy HJIA HHOMy 3JIEMEHTy €To CTpyKTYypBI,

€To HeoOXOJJAMO paCcMaTpHBATŁ He ABTOHOMHO, A CHCTEMHO, KAK COCTABHYyIO HACTb IEJIOTO — B €To peaJlbHOM B3AHMOJIEŃCTBHH C JApyTHMH KOMIIOHEHTAMA CTWJIA. Takoń aHaJIM3 BEJIET HAC B KOHEHHOM HTOTE K OOJlee TJIyOOKOMY IIOHHMAHHTO XYJO%XECTBEHHOŃ LNEJIOCTHOCTH, K IIONIAHHOMy |IIOCTUXEHHIO IIDpOH3BEREHHA UCKYCCTBA.

PODSTAWOWE ELEMENTY STYLU ROSYJSKIEJ ELEGII ROMANTYCZNEJ I ICH FUNKCJA IDEOWO-ESTETYCZNA

STRESZCZENIE

Jedna z najbardziej charakterystycznych właściwości poetyki elegii romantycznej to niewątpliwie posługiwanie się ich autorów zespołem tematów stosunkowo ograni- czonym i stałym, ponadto zaś obrazami pomocniczymi do określonych nastrojów oraz chwytami stylistycznymi — krótko mówiąc — swoistym szablonem elegijnym.

Monotonia ornamentyki, którą autorzy elegii niejako skrępowali swego bohatera, skłonność do stosowania ciągle tych samych obrazów, powtarzalność, szablonowość ich znaczeń, wreszcie uderzające podobieństwo kompozycji lirycznej bardzo wielu utworów, tego wszystkiego nie można wytłumaczyć samym faktem epigoństwa.

Rzecz nie w nikłej pomysłowości czy też w ubóstwie wyobraźni tych czy innych au- torów, lecz w społecznej aktualności i znaczeniu idei, które znajdowały swe odbicie w elementach stylu ówczesnych poetów. Szablon elegijny służył specjalnym celom;

dzięki niemu czytelnik odbierał elegię nie jako opowiadanie o niedoli pojedynczego człowieka, lecz jako żal nad cierpieniem okrutnie i bezlitośnie przygniatającym wszyst- kich ludzi, nad nieuchronną i nie kończącą się niesprawiedliwością losu — i ten właśnie odbiór był prawidłowy. Ten sposób pomagał poecie romantycznemu, mówiąc słowami Hegla — „pojedyncze doznania i poruszenia serca podciągać pod znacznie ogólniejszy punkt widzenia”.

Niezależnie od tego, jak poważną rolę odgrywał w elegii romantycznej dowolny element jej struktury stylistycznej, element taki należy rozpatrywać nie autono- mieznie, lecz systemowo, jako składową część całości, w ścisłej zależności od innych komponentów stylu. W toku analizy (traktując rzecz przykładowo) elegii P. A. Plet- niewa Noc można zauważyć, że idea tego utworu wyrażona została przede wszystkim za pomocą szablonów elegijnych, wszakże szablony te potraktował poeta nie jako coś bezdusznie naśladowczego, lecz jako coś, co ująć trzeba z subtelnym wyczuciem estetycznym i mistrzostwem; doskonale zdając sobie sprawę z konieczności stoso- wania tych środków, z całą wyrazistością ustalał miarę dla ich odpowiedniości wobec własnych zadań twórezych.

Badacz uznał, że jego celem nie będzie jedynie rejestracja i klasyfikacja poszcze- gólnych elementów stylu: obrazów, układów językowych, figur poetyckich czy też szczególnych właściwości lirycznej kompozycji elegii romantycznej, lecz pogłębione zrozumienie ich funkcji estetycznych. Chodziło nie tylko o wyjaśnienie, jak zbudowany jest dany utwór artystyczny, ale o udzielenie odpowiedzi na pytanie, dlaczego jest on skonstruowany tak, a nie inaczej, jak realizuje on swe zasadnicze funkcje, jak

(16)

20 Summary

poprzez jego mikroelementy prześwieca jego zasadnicze znaczenie. Tego rodzaju analiza prowadzi w ostatecznym podsumowaniu do znacznie głębszego zrozumienia syntezy artystycznej, do właściwego wyjaśnienia istoty literackiego dzieła sztuki.

Przełożył Jan Trezynadlowski

BASIC ELEMENTS OF STYLE OF RUSSIAN ROMANTIC ELEGY AND THEIR IDEOLOGICAL AND AESTHETIC FUNCTION

SUMMARY

The fact that the authors of a romantie elegy employ a relatively limited and unchangeable set of themes, auxiliary images for certain moods, and stylistie eon- ventions —in short —a specific elegiac pattern, is one of the most characteristic fea- tures of the poetics of a romantic elegy.

Monotony of ornamentation with which the authors of an elegy have tied their hero, the tendency of using always the same images, repetability, triteness of their meanings, striking resemblance of lyrical composition among very many texts. all this cannot be explained by the mere fact of imitation. It is neither the problem of faint inventiveness nor poverty of imagination of the authors but the problem of social timeliness and meaning of the ideas which have found their reflexion in the elements of style of contemporary poeta. Elegiae pattern seryed special purposes:

thanks to it a reader decoded an elegy not as a tale about the misery of an individual, but as sorrow over the ruthless misery of all mankind, over inevitable and nover ending injustice of fate —and this was a correct reception. Thus, to quote'after Hegel, it helped a romantic poet „to look at individual sensations and tremblings of the heart from a more general point of view.”

Irrespective of the fact how important a role in a romantic elegy a given element of its stylistie structure played, such an element should not be considered separately but systematically, as a component part of a whole, in close relationship with other components of style. In the course of analysis — for instance —of P. A. Pletnev's elegy The Night one can notice that ita idea has been expressed mainly with the help of elegiac patterns, however these patterna were treated not as something to be slavishly followed but as something to be handled with subtle aesthetie intuition and mastery;

the poet perfectly realized the necessity of using these means, and clearly established the proportion of their adequacy to his own creative purposes.

The scholar decided that his purpose would not only be to list and elassify indi- vidual elementa of style: images, linguistic constructions, poetieal figures or particular features of lyrical composition of a romantie elegy, but to understand their aesthetic funetions. He not only wanted to explain how a given poem is bnilt but to answer why it is constructed in such a way, how it realizes its basie functions, how the real meaning shows through its mieroclements. Such an analysis finally leads to a deeper understanding of artistie synthesis, to a correct explanation of the nature of a literary work.

Translated by Ewa Stachniak

Figure

Updating...

References

Related subjects :