NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

Pełen tekst

(1)

MINISTERSTWO ZDROWIA

DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ

Nazwa programu:

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

Nazwa zadania:

PROGRAM PROFILAKTYKI RAKA PIERSI

– CZĘŚĆ ADMINISTRACYJNO – LOGISTYCZNA (2005-2010).

Warszawa 2005

(2)

STRESZCZENIE

Celem ogólnym niniejszego zadania jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania programu profilaktyki raka piersi, wchodzącego w skład Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, realizowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W ramach realizacji zadania zostanie wyłonionych 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących (WOK), których zadaniem będzie koordynacja, monitorowanie i sprawowanie nadzoru nad programem profilaktyki raka piersi na podległym terenie oraz Centralny Ośrodek Koordynujący (COK), sprawujący nadzór i koordynację nad całością programu.

Celem priorytetowym jest stworzenie w COK centralnej bazy danych kobiet uczestniczących w programie.

Realizacja zadania doprowadzi do:

• stworzenia systemu umożliwiającego wieloletnie, ciągłe prowadzenie aktywnego skriningu raka piersi w Polsce;

• monitorowania losów pacjentek z wykrytymi zmianami nowotworowymi,

• poprawy zgłaszalności kobiet na badania profilaktyczne,

• zwiększenia świadomości kobiet w zakresie profilaktyki raka piersi.

Realizacja niniejszego zadania daje gwarancję maksymalnego i efektywnego wykorzystania środków finansowych, przeznaczanych na profilaktykę raka piersi.

ZDEFINIOWANIE PROBLEMU

Opis problemu.

Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce.

Z obecnie żyjących, co 14 Polka zachoruje na raka piersi w ciągu swojego życia. Biorąc pod uwagę wzrostowy wskaźnik zachorowalności, istnieje realne zagrożenie zwiększeniem się liczby Polek, które zachorują w najbliższej przyszłości na ten nowotwór. Nowotwory złośliwe są pierwszą przyczyną zgonów u kobiet do 65 roku życia w Polsce, a rak piersi jest pierwszą przyczyną zgonów u kobiet w wieku 40-55 lat. Polska należy do krajów o średniej zachorowalności i umieralności na raka piersi na świecie.

(3)

Dane epidemiologiczne odnoszące się do 2001r. wykazują, że w Polsce zachorowało ok.

12.000 kobiet na raka piersi i zmarło 4.825. Realizacja skriningu w skali populacyjnej w Polsce może doprowadzić do zmniejszenia liczby zgonów z powodu tego nowotworu o niemal 2000 rocznie, co pozwoli osiągnąć wskaźnik śmiertelności istniejący w krajach rozwiniętych (0,28).

Przyczyny istnienia problemu.

Problem zachorowalności na raka piersi w Polsce zwiększył się znacznie z powodu nasilenia się czynników ryzyka zachorowalności związanych ze stylem życia, takich jak: odżywianie, zmniejszenie aktywności fizycznej, niekorzystne czynniki prokreacyjne, stosowanie hormonów oraz przedłużenie się średniej dożywalności kobiet w Polsce.

Ponadto wzrost poziomu zachorowalności na raka piersi w Polsce jest spowodowany brakiem jednolitego i ciągłego monitoringu realizowanych w kraju działań profilaktycznych, uwzględniającego ocenę wczesnych wskaźników m.in. zgłaszalność i wykrywalność oraz wskaźników epidemiologicznych (współczynniki zachorowalności, umieralności, wskaźnik śmiertelności, strukturę stopni zaawansowania, przeżycia 5-letnie i koszty przedłużenia 1 roku życia). Programy nie są realizowane w sposób ciągły i powtarzalny, w odniesieniu do tej samej populacji.

Waga problemu dla społeczeństwa.

Niewątpliwie o wadze problemu decydują wskaźniki zachorowalności na raka piersi w Polsce. Obliczono, że:

¾ co 14 Polka zachoruje na raka piersi w ciągu swojego życia,

¾ niemal co czwarta kobieta, która zachoruje na nowotwór złośliwy będzie miała raka piersi,

¾ rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce.

Porównanie współczynników umieralności na raka piersi w Polsce z krajami o znacznie wyższej zachorowalności (USA, W. Brytania, Holandia) wykazuje, że ryzyko zgonu kobiet, które zachorowały na raka piersi jest w Polsce znacznie wyższe niż w krajach rozwiniętych.

O wadze problemu decydują również wskaźniki ekonomiczne. Wysoki poziom zachorowalności na raka piersi w Polsce, który generuje również wysokie koszty leczenia i rehabilitacji chorych z zaawansowanymi przypadkami raka piersi. Kolejną konsekwencją wysokiego poziomu zachorowalności na raka piersi są także wysokie koszty socjalne,

(4)

wynikające z konieczności finansowania rent i zasiłków chorobowych wypłacanych z tytułu choroby nowotworowej. Ocenia się, że koszt przedłużenia jednego roku życia wystandaryzowany na jakość życia (wskaźnik QUALY) w przypadkach zaawansowanych raków piersi jest od 4 do kilkunastu razy wyższy od kosztów w przypadkach wczesnych raków piersi.

W związku z powyższym obniżenie poziomu zachorowalności na raka piersi przyniosłoby wymierne efekty ekonomiczne.

Do podstawowych trudności należy brak jednolitego systemu logistyczno - organizacyjnego w zakresie realizacji skriningu populacyjnego i jego monitoringu.

UZASADNIENIE

Mammograficzne badania przesiewowe są najskuteczniejszą metodą zwalczania raka piersi zarówno pod względem medycznym jak i ekonomicznym.

Analiza dotychczasowych doświadczeń prowadzenia profilaktyki wskazuje na szereg ważnych kwestii, które powinny być uwzględnione:

• nie uda się wdrożyć w Polsce populacyjnego programu profilaktyki raka piersi bez uprzedniego logistycznego przygotowania systemu;

• program powinien być realizowany w oparciu o Wojewódzkie Ośrodki Koordynujące, nadzorujące realizację skriningu na terenie danego województwa;

• koordynację i nadzór nad całością programu profilaktyki raka piersi powinien sprawować Centralny Ośrodek Koordynujący.

Taka struktura funkcjonowania programu zapewni jego poprawną, praktyczną realizację na poziomie regionalnym, a zarazem sprawny przebieg, ewentualne korekty, modyfikowanie i usprawnianie w wymiarze ogólnokrajowym dzięki centralnemu monitorowaniu.

Nowatorskim elementem programu jest utworzenie systemu organizacyjnego i logistycznego, którego podstawą będą:

¾Wojewódzkie Ośrodek Koordynujące (16), pełniące rolę koordynatora działań na terenie województwa;

¾ Centralny Ośrodek Koordynujący, sprawujący koordynację i nadzór nad całością programu profilaktyki.

(5)

Utworzenie systemu logistycznego, opartego o 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących oraz Centralny Ośrodek Koordynujący, doprowadzi do zaistnienia zintegrowanego, aktywnego skriningu raka piersi w Polsce.

Zgodnie z założeniami programu powinien powstać jeden Wojewódzki Ośrodek Koordynujący program profilaktyki raka piersi w każdym województwie. WOK będą pełniły funkcje organizacyjne i logistyczne np. prowadzenie bazy danych, w tym rejestru badań mammograficznych wykonywanych na swoim terenie.

Realizacja ogólnopolskiego programu profilaktyki raka piersi, pod nadzorem WOK i COK jest jednym z priorytetowych działań na rzecz poprawy dramatycznej sytuacji epidemiologicznej raka piersi.

Efektywność ekonomiczna.

Dotychczasowe inwestycje budżetu państwa w nieskoordynowane, nie populacyjne programy aktywnej lub, co było częstszym zjawiskiem, biernej profilaktyki, nie przynosiły spodziewanych efektów w postaci obniżenia współczynnika zachorowalności i umieralności na raka piersi. Obecny kształt proponowanego programu oparty o przejrzyste, proste zasady i zapewniający nadzór Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego nad jego realizacją zapewnia pełną kontrolę nad inwestowanymi środkami. Co ważniejsze, aktywny charakter skriningu, jak również monitorowanie jego realizacji połączone z podnoszeniem kwalifikacji kadry realizującej program, gwarantuje uzyskanie spodziewanego celu.

Nowatorstwo proponowanych rozwiązań.

Proponowany program jest sumą doświadczeń nabytych w ostatnim czasie przy próbach wdrażania badań skriningowych w Polsce, jak również wykorzystuje sprawdzone wzorce wykorzystywane skutecznie do walki z rakiem piersi w Europie i USA. Nowatorską koncepcją jest oparcie funkcjonowania programu o 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących, które mają koordynować i monitorować realizację skriningu na szczeblu regionalnym - województwa. Funkcjonująca w Wojewódzkim Ośrodku Koordynującym baza danych pozwoli na aktywne zaproszenie do badania raz na dwa lata kobiet z prawidłowym, poprzednim wynikiem badania mammograficznego. Kobieta z nieprawidłowym wynikiem badania mammograficznego zostaje skierowana na dalszą diagnostykę. Baza danych

(6)

umożliwi monitorowanie losów pacjentek z dodatnim wynikiem badania mammograficznego.

Kolejnym nowatorskim rozwiązaniem jakie zawiera program jest powierzenie nadzoru nad realizacją działań w rozumieniu ogólnopolskim Centralnemu Ośrodkowi Koordynującemu.

Utworzenie jednostki centralnie nadzorującej realizację działań profilaktycznych przez Wojewódzkie Ośrodki Koordynujące ma za zadanie usprawnić funkcjonowanie programu, zapewnić obieg informacji i aktualizację centralnej bazy danych o programie, powiązanej z wojewódzkimi rejestrami nowotworów i Krajowym Rejestrem Nowotworów.

Nowatorskim działaniem będzie wprowadzenie ujednoliconego systemu organizacyjno- logistycznego, prowadzącego do zmniejszenia kosztów działań skriningowych, zapewnienia kontroli jakości, monitorowania, okresowej oceny programu.

OPIS PROGRAMU Cel główny i cele szczegółowe:

Celem głównym programu jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania programu profilaktyki raka piersi, wchodzącego w skład Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, opartego o 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących, koordynowanych przez Centralny Ośrodek Koordynujący.

Cele szczegółowe:

- wybór sieci Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących i Centralnego Ośrodka Koordynującego oraz powiązanie ich z wojewódzkimi i Krajowym Rejestrem Nowotworów,

- doskonalenie metod poprawy zgłaszalności kobiet na badania, - zapewnienie kontroli jakości na każdym etapie,

- stałe monitorowanie i coroczna ocena wyników skriningu,

- specjalistyczne szkolenia pracowników realizujących skrining raka piersi.

Plan działań:

¾ Wybór 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących oraz Centralnego Ośrodka Koordynującego – rok 2005;

¾ Opracowanie zasad funkcjonowania wojewódzkich i centralnej bazy danych rejestrującej pacjentki uczestniczące w programie – rok 2005;

(7)

¾ Koordynacja, monitorowanie i sprawowanie nadzoru nad programem profilaktyki raka piersi – lata 2006 – 2010.

WOK

Kryteria wyboru Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących.

9 Realizatorem zadania może być: jednostka badawczo – rozwojowa, szpital kliniczny, ośrodek onkologiczny;

9 Udokumentowane dysponowanie kilkuletnim doświadczeniem w realizacji programu profilaktycznego w kierunku wykrywania raka piersi;

9 Lokalizacja – preferowana w mieście wojewódzkim;

9 Przygotowanie logistyczne do organizacji WOK, w tym: baza lokalowa umożliwiająca instalowanie bazy danych o programie; sprzęt – co najmniej 1 zestaw komputerowy (komputer + drukarka), fax, telefon, Internet, kserokopiarka;

9 Dysponowanie własnym zapleczem dydaktycznym, zapewniającym możliwość organizowania szkoleń z zakresu profilaktyki raka piersi;

9 Doświadczenie w administrowaniu bazami danych;

9 Zespół dysponujący doświadczeniem w pracy administracyjnej, w tym: obsłudze komputerowej bazy danych, organizowaniu szkoleń, kursów i zebrań (w zależności od wielkości populacji kobiet objętych programem, jednak nie mniej niż 3 osoby);

9 Doświadczenie we współpracy z wojewódzkim rejestrem nowotworów.

Zadania Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego:

9 Koordynacja, monitorowanie i sprawowanie nadzoru nad realizacją programu profilaktyki raka piersi w swoim województwie;

9 Ścisła współpraca z Centralnym Ośrodkiem Koordynującym, wojewódzkim i Krajowym Rejestrem Nowotworów;

9 Współpraca z NFZ w zakresie realizacji programu;

9 Prowadzenie i stałe aktualizowanie komputerowej bazy danych WOK, która jest częścią składową centralnej bazy danych o programie i przekazywanie jej do COK;

(8)

9 Stworzenie w uzgodnieniu z COK systemu zaproszeń do udziału w badaniach przesiewowych (indywidualne zaproszenia do badań wysyłane do kobiet z populacji objętej programem);

9 Monitorowanie kobiet z nieprawidłowym wynikiem testu;

9 Organizowanie i prowadzenie szkoleń dla realizatorów programów;

9 Kontrola przebiegu skriningu i wnioskowanie o jego modyfikację do COK;

9 Kontrola jakości świadczeń wykonywanych przez poszczególnych realizatorów w ramach programu profilaktycznego, w tym kontrola dokumentacji medycznej oraz kwalifikacji kadry realizatorów oraz wyposażenia ośrodków biorących udział w realizacji programów;

9 Konsultacje merytoryczne dla realizatorów programu;

9 Współpraca z samorządem lokalnym i władzami administracyjnymi, celem upowszechnienia wiedzy na temat czynników ryzyka rozwoju raka piersi oraz konieczności okresowej kontroli mammograficznej;

9 Współpraca z zakładami pracy, celem wdrożenia i realizacji okresowych badań profilaktycznych dla kobiet;

9 Współpraca w realizacji programu z opieką społeczną, organizacjami humanitarnymi, związkami wyznaniowymi, celem szerzenia oświaty zdrowotnej i propagowania wiedzy o profilaktyce raka piersi;

9 Uczestniczenie w szkoleniach organizowanych przez COK oraz kursach organizowanych w ramach realizacji Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwoju Zasobów Ludzkich, Podnoszenia Umiejętności i kwalifikacji pracowników ochrony zdrowia,

9 Opracowywanie rocznego sprawozdania z realizacji programu na terenie województwa.

WOK opracowuje roczne sprawozdanie z realizacji programu w województwie, w którym ujęte będą:

- liczba kobiet w populacji objętej programem

- liczba kobiet, które zgłosiły się na badania mammograficzne w ramach programu profilaktycznego

- liczba kobiet z prawidłowym wynikiem badania mammograficznego,

(9)

- liczba kobiet z podejrzeniem raka piersi

- liczba kobiet, u których rozpoznano raka piersi - analiza zgłaszalności kobiet

- ocena % nieprawidłowych wyników

- analiza kosztów rocznej realizacji programu - podsumowanie działalności szkoleniowej, - wnioski końcowe.

COK

Kryteria wyboru Centralnego Ośrodka Koordynującego.

9 Realizatorem zadania może być: jednostka badawczo – rozwojowa, szpital kliniczny lub ośrodek onkologiczny;

9 Udokumentowane doświadczenie w koordynowaniu ogólnopolskich programów profilaktycznych;

9 Zakres kontaktów z konsultantami krajowymi i wojewódzkimi oraz towarzystwami naukowymi w dziedzinie onkologii, fizyki medycznej, radiologii i diagnostyki obrazowej;

9 Przygotowanie logistyczne do organizacji COK, w tym: baza lokalowa umożliwiająca instalowanie centralnej bazy danych o programie, zaplecze dydaktyczne, zapewniające możliwość organizowania szkoleń specjalistycznych z zakresu warunków realizacji programu;

Zadania Centralnego Ośrodka Koordynującego.

¾ Koordynacja i nadzór nad całością programu profilaktyki raka piersi.

¾ Stworzenie i prowadzenie ogólnopolskiej centralnej bazy danych, powiązanej z Wojewódzkimi Ośrodkami Koordynującymi oraz wojewódzkimi i Krajowym Rejestrem Nowotworów;

¾ Organizowanie szkoleń;

(10)

¾ Przygotowanie programu rejestracji mammografii wykrywczych i monitorowania skriningu

¾ Opiniowanie zasad konkursów na realizację programu profilaktyki raka piersi;

¾ Analiza i ocena realizacji programu pod względem zgodności z założeniami – w przypadku braku oczekiwanych efektów po zasięgnięciu opinii grupy specjalistów – skorygowanie założeń programu lub metod w nim stosowanych;

¾ Współpraca z wojewódzkimi i Krajowym Rejestrem Nowotworów;

¾ Organizowanie konferencji sprawozdawczej, podsumowującej realizację programu w danym roku kalendarzowym (budżetowym);

¾ Opracowanie rocznego sprawozdania z realizacji programu profilaktycznego dla wczesnego wykrywania raka piersi;

¾ Monitorowanie oraz ewaluacja programu, w tym ocena ilościowa (współczynnik zachorowalności, umieralności, chorobowości, zgłaszalność, rejestr wyników przebadanych kobiet) i jakościowa programu;

¾ Monitorowanie kobiet z nieprawidłowym wynikiem testu;

¾ Przedstawianie Ministrowi Zdrowia wniosków z realizacji programu;

¾ Przeprowadzanie wizytacji WOK;

¾ Organizowanie co najmniej 2 spotkań w ciągu roku z przedstawicielami WOK, w celu omówienia realizacji skriningu na terenie każdego województwa;

¾ Współpraca z towarzystwami naukowymi, organizacjami samorządowymi, konsultantami krajowymi i wojewódzkimi w zakresie realizacji programu profilaktycznego;

¾ Powołanie „grupy specjalistów”, złożonej z przedstawicieli towarzystw naukowych oraz specjalistów krajowych i wojewódzkich w poszczególnych dziedzinach medycyny, jako ciała doradczego w zakresie realizacji programu profilaktycznego raka piersi.

¾ Współpraca z NFZ w zakresie realizacji programu.

COK opracowuje roczne sprawozdanie z realizacji programu, w którym ujęte będą:

- liczba kobiet w populacji objętej programem

- liczba kobiet, które zgłosiły się na badania mammograficzne w ramach programu

(11)

- liczba kobiet z prawidłowym wynikiem badania mammograficznego, - liczba kobiet, u których wykryto zmiany łagodne

- liczba kobiet z podejrzeniem raka piersi

- liczba kobiet, u których rozpoznano raka piersi - analiza zgłaszalności kobiet

- ocena % nieprawidłowych wyników

- analiza kosztów rocznej realizacji programu - podsumowanie działalności szkoleniowej,

- wnioski wynikające z dotychczasowej realizacji programu.

Harmonogram realizacji zadań w roku 2005:

• ogłoszenie konkursu ofert na wybór 16 Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących oraz Centralnego Ośrodka Koordynującego – rok 2005;

• organizacja 16 ośrodków wojewódzkich oraz ośrodka centralnego (ewentualne doposażenie) – rok 2005;

• opracowanie zasad funkcjonowania wojewódzkich i centralnej bazy danych rejestrującej pacjentki uczestniczące w programie – rok 2005;

• koordynacja, monitorowanie i sprawowanie nadzoru nad programem profilaktyki raka piersi – lata 2006 – 2010.

Realizatorzy „Programu profilaktyki raka piersi” (finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia) zostaną zobowiązani do przekazywania informacji o wykonanych badaniach przesiewowych do WOK. W WOK przekazane dane zostaną wprowadzone do bazy danych.

Przypadki wykrytych nowotworów będą zgłaszane do regionalnego rejestru nowotworów złośliwych z oznaczeniem karty literą „S”.

WOK będzie współpracował z wojewódzkim rejestrem nowotworów w zakresie monitorowania skryningu, a zwłaszcza identyfikacji tzw. przypadków „interwałowych”, tzn.

wykrytych między kolejnymi rundami skryningu. Niezbędne jest zapewnienie okresowej analizy porównawczej bazy danych skryningu z bazą rejestru.

Monitorowanie i ewaluacja programu:

1. Zgłaszalność kobiet na badania

¾ liczba kobiet w populacji objętej programem,

(12)

¾ liczba kobiet, które zgłosiły się na badanie mammograficzne w ramach programu profilaktycznego.

2. Efektywność realizacji programu

¾ liczba kobiet z prawidłowym wynikiem badania mammograficznego,

¾ liczba kobiet, u których wykryto zmiany łagodne,

¾ liczba kobiet z podejrzeniem raka piersi,

¾ liczba kobiet, u których rozpoznano raka piersi.

KOSZTORYS

Badania mammograficzne, wykonywane w ramach programu profilaktyki raka piersi finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia.

Dalsza diagnostyka kobiet z dodatnim wynikiem badania mammograficznego – finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Część administracyjno - logistyczną – finansuje Ministerstwo Zdrowia.

Koszt utworzenia WOK i COK w roku 2005 r. wynosi 488 000,- zł. w tym: 68 000,- (bieżące), 420 000,- zł. (majątkowe)

Koszt części administracyjno-logistycznej w roku 2006 wynosi 4 578 360,- zł.

Kosztorys na rok 2005 (listopad – grudzień)

Zadanie Środki bieżące Środki majątkowe

Doposażenie Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących

0 zł 16 x 20 000 zł = 320 000 zł

Stworzenie i prowadzenie ogólnopolskiej bazy danych, powiązanej z rejestrem nowotworów (COK)

0 zł 100 000 zł

Koszty osobowe (1 etat w 16 WOK, 1 etat w COK – 3-m- ce, 2000 zł/os

17 x 4 000 = 68 000 zł 0

68 000 zł 420 000 zł

Razem:

488 000 zł

(13)

Szacunkowy kosztorys na rok 2006

Zadanie Środki bieżące Środki majątkowe

Zaproszenie kobiet na badania przesiewowe (ok. 1 mln zaproszeń – 3,5 zł zaproszenie)

3,5 zł x 1 000 000 = 3 500 000 zł

0 zł

Kontrola jakości badań (24 kontrole, po ok. 540 zł/kontrola – dla 16 WOK)

16 x 24 x 540 zł = 207 360 zł 0 zł

Koszty osobowe (2 etaty w 16 WOK, 2 etaty w COK – 12-m-cy, 2000 zł/os

34 x 12 x 2 000 zł = 816 000 zł

0 zł

Monitorowanie kobiet z nieprawidłowym wynikiem testu (ok. 2 500 zł na WOK)

16 x 2 500 zł = 40 000 zł 0 zł

Organizowanie szkolenia dla pracowników WOK i konferencji podsumowującej realizację programu

15 000 zł 0 zł

4 578 360 zł 0 zł

Razem:

4 578 360 zł

Obraz

Updating...

Cytaty

Updating...

Powiązane tematy :