• Nie Znaleziono Wyników

Identyfikacja problemów w infobrokerstwie systemowym

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Identyfikacja problemów w infobrokerstwie systemowym"

Copied!
12
0
0

Pełen tekst

(1)

J

AROSàAW

B

ORUSZEWSKI

Identyfikacja problemów

w infobrokerstwie systemowym

Infobrokerstwo systemowe

Infobroker systemowy jest specjalistą, którego zadaniem jest tworzenie treĞci pertynentnych, bĊdących odpowiedzią na potrzeby informacyjne konkretnej organizacji. W swojej aktywnoĞci respektuje on przyjĊte formy zapisu treĞci oraz na okreĞlonych zasadach udostĊpnia wytwory swojej pracy. Z ogólnej metodologicznej perspektywy infobrokerstwo systemowe jest traktowane jako „obszar wiedzy o wyraĨnie praktycznej orientacji metodologicznej” [Wojewódzki, 2005a]. Sytuuje to problematykĊ niniej-szego tekstu w kontekĞcie wspóáczesnych dyskusji z zakresu metodologii badaĔ stosowanych, gdzie eksponuje siĊ praktyczny cel poznania nauko-wego – zorientowanie na problem. Rozumiane jest to w taki sposób, Īe podejmowane problemy mają charakter praktyczny – są to problemy istot-ne spoáecznie lub problemy „Ğwiata Īycia” – i są one wskazywane przez podmioty pozanaukowe. Ukierunkowuje to procesy wiedzotwórcze nie na problemy „wewnĊtrzne” z zakresu danego obszaru wiedzy, lecz na te bĊdące efektem „presji zewnĊtrznej” – wymogów aplikacyjnych lub potrzeb intere-sariuszy. PodkreĞla siĊ takĪe to, Īe mają one skomplikowany charakter – są zbyt záoĪone i wieloaspektowe, aby mogáy byü podjĊte w ramach jednej dyscypliny lub profesji, stąd koniecznoĞü korzystania ze zdobyczy róĪnych dyscyplin naukowych [Adam, Carrier, Wilholt, 2006, s. 436; Klein, 2004].

(2)

1  JAROSàAW BORUSZEWSKI

Infobrokerstwo systemowe niewątpliwie ma charakter interdyscypli-narny. Korzysta z osiągniĊü takich dyscyplin, jak: informatyka, informato-logia (nauka o informacji), metodoinformato-logia nauk, naukoznawstwo, epistemo-logia, prakseologia oraz zarządzanie wiedzą. Interdyscyplinarny charakter infobrokerstwa systemowego peáni istotną funkcjĊ integracyjną dziedzin wiedzy, przy czym integracja ta ma charakter pragmatyczny. Oznacza to podporządkowanie celów poznawczych realizacji celów pozapoznaw-czych, a integracja pragmatyczna to „wykorzystanie róĪnych teorii przy realizacji jednolitego zespoáu celów pozapoznawczych” [Wojewódzki, 1976, s. 27]. Tak rozumiana pragmatyczna integracja wiedzy jest wáaĞnie wskazanym powyĪej zorientowaniem na problem. InterdyscyplinarnoĞü odnosi siĊ zarówno do form wspóápracy pomiĊdzy przedstawicielami róĪ-nych dyscyplin, jak i do charakteru obszaru wiedzy. W tym drugim rozu-mieniu moĪemy mówiü o pojedynczych reprezentantach interdyscyplinar-nych dziedzin wiedzy. Dotyczy to takĪe infobrokera systemowego, którego moĪna nazwaü specjalistą interdyscyplinarnym [Wojewódzki, 2005b, s. 168].

Zorientowanie na problem, charakterystyczne dla infobrokerstwa sys-temowego, jest nastawieniem na rozwiązywanie problemów wskazywa-nych przez szeroko rozumiawskazywa-nych interesariuszy. JednakĪe nie jest tak, Īe przystĊpuje siĊ z gotowymi receptami do bezpoĞrednio zgáoszonego pro-blemu. Szczególnym istotnym elementem infobrokerstwa systemowego jest identyfikacja problemu – z perspektywy metodologicznej zagadnienie to jest wrĊcz kluczowe.

Identyfikacja problemu w perspektywie pragmatycznej

teorii bada

Ĕ

Identyfikacja problemu wymaga okreĞlenia obecnego stanu rzeczy oraz okreĞlenia rozbieĪnoĞci pomiĊdzy stanem faktycznym a poĪądanym. Jest to uchwycenie napiĊcia pomiĊdzy tym, jak jest, a tym, jak nie jest, ale byü powinno. W celu bliĪszego objaĞnienia identyfikacji problemów w

(3)

       ! ""  #" ##  " 139

2014-12-02

fobrokerstwie systemowym pomocne jest odwoáanie siĊ do pragmatycznej teorii badaĔ Johna Deweya. Wpisuje siĊ ona w ogólny nurt metodologicz-ny zorientowametodologicz-ny na rozwiązywanie problemów, w oryginalnej terminologii Deweya – przeksztaácania sytuacji nieokreĞlonych w okreĞlone [Dewey, 1938, s. 104–105]. Koncepcja ta, choü pochodzi z początków XX wieku, jest do dziĞ szeroko dyskutowana i róĪnie interpretowana. Najbardziej rozpowszechnionym ujĊciem procesu badawczego jest piĊciostopniowy model rozwiązywania problemów, który obejmuje nastĊpujące etapy:

 odczucie trudnoĞci;

 wykrycie i okreĞlenie trudnoĞci;  rozwaĪanie moĪliwych rozwiązaĔ;

 rozumowanie – wyprowadzanie konsekwencji z przyjĊtego moĪli-wego rozwiązania;

 sprawdzanie – potwierdzenie lub obalenie propozycji rozwiązania problemu [Dewey, 1988, s. 102].

W literaturze przedmiotu trwa spór o to, czy powyĪsze ujĊcie jest wy-starczającą charakterystyką procesu badawczego, czy proces ten faktycznie skáada siĊ z piĊciu etapów; byü moĪe powinno ich byü wiĊcej lub mniej1. NiezaleĪnie jednak od tego rozstrzygniĊcia naleĪy zwróciü uwagĊ na dwie istotne kwestie. Termin „rozwiązywanie problemu” jest dwuznaczny. W szerokim sensie odnosi siĊ do caáoĞci procesu badawczego, natomiast w sensie wĊĪszym – tylko do jego drugiej fazy, która jest poprzedzona fazą nazywaną identyfikacją problemu. W niniejszym tekĞcie przyjmuje siĊ drugie rozumienie terminu „rozwiązywanie problemu”. Druga kwestia dotyczy natomiast pierwszej fazy procesu badawczego – analogicznie do kwestii pierwszej moĪemy stwierdziü, Īe termin „identyfikacja problemu” równieĪ jest dwuznaczny: w szerokim sensie dotyczy on caáoĞci fazy pro-cesu badawczego poprzedzającej fazĊ rozwiązywania problemu, natomiast w sensie wąskim – odnosi siĊ tylko do pewnego wyróĪnionego etapu pierwszej fazy procesu badawczego. W celu unikniĊcia tej dwuznacznoĞci pierwszą fazĊ procesu badawczego nazywaü bĊdziemy okreĞlaniem pro-blemu, natomiast termin „identyfikacja problemu” rezerwujemy dla pew-________________

(4)

$ % & JAROSàAW BORUSZEWSKI

nego etapu tej fazy. W ten sposób, niezaleĪnie od tego, ile wyszczególni siĊ etapów procesu badawczego, naleĪy wyróĪniü jego dwie fazy: okreĞla-nie problemu oraz rozwiązywanie problemu. Przedmiotem zainteresowania niniejszego tekstu jest pierwsza z tych faz.

Kompletne wyliczenie etapów fazy okreĞlania problemu jest – tak jak w przypadku caáoĞci procesu badawczego – kwestią dyskusyjną. Z per-spektywy problematyki niniejszego tekstu przekonująca wydaje siĊ propo-zycja czteroetapowego modelu okreĞlania problemu2, moĪemy zatem przy-jąü, Īe pierwsza faza procesu badawczego przebiega nastĊpująco3:

 odczucie problemu;  identyfikacja problemu;  sformuáowanie problemu;

 wyznaczenie warunków rozwiązania problemu.

Pierwszy z powyĪszych etapów ma charakter czysto emocjonalny – jest to poczucie, Īe „coĞ jest nie tak”, odczucie trudnoĞci lub zakáócenia – stan dyskomfortu, podraĪnienia, niepokoju itd. Faza ta nie ma jeszcze charakte-ru poznawczego, jest to zaledwie „wstĊpna emocja”, choü pod wzglĊdem czasowym moĪe siĊ ona utrzymywaü doĞü dáugo. Dewey pisaá, Īe mamy wtedy do czynienia z sytuacją nieokreĞloną, która w drugim etapie – iden-tyfikacji – przechodzi w sytuacjĊ problematyczną. Jest to zwrócenie uwagi na sytuacjĊ pierwotną, okreĞlenie jej charakteru i rodzaju, wyodrĊbnienie niejako „punktów zapalnych” powodujących pierwotne zakáócenie. Dewey przywiązywaá szczególną wagĊ do tego etapu:

Istnienie lub nieistnienie tego stadium odróĪnia w znacznej mierze wáaĞciwą reflek-sjĊ, czyli ostroĪne krytyczne wnioskowanie, od myĞlenia niekontrolowanego. JeĪeli nie doáoĪy siĊ odpowiednich staraĔ dla okreĞlenia trudnoĞci, to pomysáy dotyczące jej rozwiązania muszą byü mniej lub bardziej przypadkowe. (…) Istotą krytycznego myĞlenia jest odroczenie sądu; a istotą tego odroczenia jest dociekanie w celu okre-Ğlenia natury problemu przed przystąpieniem do prób jego rozwiązywania [Dewey, 1988, s. 104–105].

________________

2 Propozycja ta nie przesądza o iloĞci etapów fazy rozwiązywania problemu. KwestiĊ tĊ

pozostawiamy otwartą.

(5)

'() *+ ,-. /0 2 304567 8) 9: ;;.*- 6756/) 5<+;. )<,<+ )96 ;,9 141

2014-12-02

Element rozpoznania i decyzji o podjĊciu rozwiązania problemu stano-wi konieczny warunek powodzenia procesu badawczego. Pomimo to roz-poznanie zachodzenia sytuacji problematycznej samo z siebie nie generuje uchwycenia, na czym polega problem [Brown, 2012, s. 278]. Etap identy-fikacji problemu peáni zatem kluczową funkcjĊ – poĞredniczy pomiĊdzy jego odczuciem i sformuáowaniem. Nie moĪna zatem przejĞü bezpoĞrednio od tego, Īe „coĞ jest nie tak”, Īe „nie wiadomo, o co chodzi”, do sformu-áowania problemu. Nie chodzi tu bowiem o wyraĪanie emocji, lecz o iden-tyfikacjĊ problematycznego stanu rzeczy.

Sposoby my

Ğlenia – identyfikacja problemów w skali makro

W perspektywie infobrokerstwa systemowego identyfikacja problemów ma dwa wymiary: makro i mikro. W pierwszym z nich uwidacznia siĊ istotny aspekt epistemologiczny, natomiast w drugim – stricte infobroker-ski. W skali makro identyfikacja problemu polega na identyfikacji respek-towanego w danej organizacji sposobu myĞlenia, a dokáadniej – rozbieĪno-Ğci pomiĊdzy sposobem myĞlenia deklarowanym i respektowanym4.

Identyfikacja respektowanego sposobu myĞlenia w danej organizacji polega na zlokalizowaniu wiedzy wchodzącej w jego skáad oraz wartoĞci przyjmowanych w tej organizacji5. RozbieĪnoĞci pomiĊdzy deklarowanym sposobem myĞlenia, akceptowanym w danej organizacji, a sposobem my-Ğlenia respektowanym w jej codziennej aktywnoĞci przejawiają siĊ w po-staci syndromów barier mentalnych. Identyfikacja problemów w skali ________________

4 OdróĪnienie deklarowanego i respektowanego sposobu myĞlenia wywodzi siĊ z

roz-róĪnienia pomiĊdzy akceptowaniem a respektowaniem przekonaĔ, które wprowadziá Jerzy Kmita [Kmita, 1985, s. 25].

5 Tak rozumiane pojĊcie sposobu myĞlenia jest kategorią zbliĪoną do pojĊcia stylu

my-Ğlowego Ludwika Flecka, charakterystycznego dla danego kolektywu mymy-Ğlowego. „JeĞli zdefiniujemy «kolektyw myĞlowy» jako wspólnotĊ ludzi związanych wymianą myĞli lub wzajemnym oddziaáywaniem intelektualnym, to posiadamy noĞnik rozwoju jakiejĞ dziedziny myĞli, okreĞlonego stanu wiedzy i kultury, wiĊc okreĞlonego stylu myĞlenia” [Fleck, 1986, s. 68, wyróĪn. J.B.].

(6)

= > ? JAROSàAW BORUSZEWSKI

makro – identyfikacja respektowanego sposobu myĞlenia, czyli wiedzy i wartoĞci oraz rozbieĪnoĞci pomiĊdzy respektowanym i deklarowanym sposobem myĞlenia – to audyt syndromiczny. Natomiast okreĞlenie sposo-bów, jak dziaáaü, aby blokowaü negatywny wpáyw barier mentalnych na deklarowany sposób myĞlenia, to strategia syndromiczna [Wojewódzki, 2011, s. 231]. àącznie – audyt i strategia – skáadają siĊ na metodykĊ syn-dromiczną, której infobrokerstwo systemowe jest integralną czĊĞcią. To, Īe na sposób myĞlenia skáada siĊ przyjmowany zestaw wartoĞci, jest okolicz-noĞcią bardzo istotną. Zestaw ten musi byü odpowiednio zrekonstruowany poprzez analizĊ aksjologiczną. Co wiĊcej – identyfikacja problemu musi byü pogáĊbiona o analizĊ systemów wartoĞci interesariuszy powiązanych z danym problemem. MoĪe to powodowaü koniecznoĞü zaangaĪowania interesariuszy w proces badawczy na zasadzie konsultacji lub partycypacji. Syndromy barier mentalnych zilustrujemy dwoma przykáadami: Są to: syndrom intelektualnej jednorazówki i syndrom wagi. Dotyczą one wprost procesów informacyjnych, dlatego dalej nazywaü je bĊdziemy syndromami barier informacyjnych.

Syndrom intelektualnej jednorazówki przejawia siĊ w traktowaniu wy-tworu pracy intelektualnej jak produktu jednorazowego uĪytku oraz braku atencji dla zachowywania cząstkowych wytworów tej pracy. Syndrom ten uniemoĪliwia zachodzenie procesów kumulacji wiedzy w danej organiza-cji, blokuje moĪliwoĞü wykorzystania efektu synergii wiedzy oraz utrudnia zmniejszenie nakáadu pracy przez moĪliwoĞü kontynuacji prac wczeĞniej podjĊtych. Objawia siĊ to skoncentrowaniem wyáącznie na produkcie fi-nalnym pracy intelektualnej z pominiĊciem efektów cząstkowych, co nie pozwala na ponowne wykorzystanie tych efektów w przyszáoĞci przy reali-zacji podobnych zadaĔ. Syndrom wagi przejawia siĊ natomiast w nadmier-nym przywiązywaniu znaczenia do iloĞciowych wskaĨników pracy intelek-tualnej, przyjmowaniu „objĊtoĞciowych” kryteriów oceny wartoĞci wáoĪonej pracy i respektowaniu zachowaĔ pozbawionych walorów merytorycznych, choü posiadających walor formalny. Procedura ustalania obecnoĞci po-szczególnych syndromów, ze wzglĊdu na okreĞlone zespoáy cech oraz przyjĊte skale porządkowe, naleĪy do audytu syndromicznego, natomiast

(7)

@AB CD EFG HI J KILMNO PB QR TTGCF NOMNHB MUDTG BUEUD BQN TEQ 143

2014-12-02

gdy w grĊ wchodzą przede wszystkim syndromy barier informacyjnych, przyjmuje on postaü audytu informacyjnego6.

Identyfikacja problemu w skali makro ma charakter epistemologiczny. Jest to zlokalizowanie problemu w rzeczywistoĞci myĞlowej – wiedzy i wartoĞciach. Infobrokerstwo systemowe bazuje zatem na epistemologicz-nym podejĞciu do analizy funkcjonowania wspóáczesnych organizacji. W najnowszej literaturze przedmiotu formuáuje siĊ propozycje o bardzo zbliĪonym nastawieniu. Jedną z nich jest koncepcja analizy procesów wie-dzotwórczych we wspóáczesnych organizacjach z perspektywy epistemo-logiczno-metodologicznych orientacji z zakresu filozofii nauki. Przyjmuje siĊ wtedy zaáoĪenie, Īe procesy wiedzotwórcze są silnie uwarunkowane respektowanymi sposobami myĞlenia („logikami dziaáania”), w które in-korporowane są przyjmowane milcząco orientacje epistemologiczno-metodologiczne [Kilduff, Mehra, Dunn, 2011, s. 298]. Na bazie wybranych stanowisk z zakresu filozofii nauki (realizm strukturalny, indukcjonizm, instrumentalizm, podejĞcie paradygmatyczne, realizm krytyczny) formuáu-je siĊ typy idealne sposobów myĞlenia respektowanych w organizacjach, a nastĊpnie wskazuje siĊ na konkretne organizacje, które w odpowiednim stopniu podpadają pod zaproponowane ujĊcia typologiczne.

WeĨmy dla przykáadu „organizacje indukcjonistyczne” i „organizacje instrumentalistyczne”. W wielkim uproszczeniu – indukcjonizm w filozofii nauki gáosiá, Īe dziaáalnoĞü w naukach empirycznych polega na odnoto-wywaniu jak najwiĊkszej iloĞci „czystych” danych empirycznych, a hipo-tezy i teorie naukowe są indukcyjnymi uogólnieniami zaobserwowanych danych i jako takie mają duĪy stopieĔ pewnoĞci. Instrumentalizm nato-miast podwaĪyá związek systemów teoretycznych z doĞwiadczeniem, te same dane empiryczne moĪna uzgodniü z wieloma teoriami i hipotezami naukowymi, których nie moĪna oceniaü jako prawdziwe lub faászywe – są ________________

6 Audyt informacyjny ma na celu miĊdzy innymi „identyfikacjĊ potrzeb informacyjnych

organizacji (…); identyfikacjĊ luk informacyjnych (…); wizualizacjĊ przepáywów informacji i barier w jej przepáywie; okreĞlenie zasobów informacyjnych organizacji (…); lokalizowa-nie punktów «produkcji» informacji, okreĞlania metody jej tworzenia i przetwarzania, a takĪe kanaáów przepáywu (…); diagnozĊ problemów związanych z komunikacją formalną w organizacji” [Materska, 2011, s. 11–12].

(8)

V W W JAROSàAW BORUSZEWSKI

one jedynie instrumentami sáuĪącymi do systematyzacji i przewidywania zjawisk. Typ idealny „organizacji indukcjonistycznej” jest wtedy taki: podstawą jest gromadzenie jak najwiĊkszej iloĞci danych i wyszukiwanie w nich regularnoĞci – jest to poszukiwanie jedynego najlepszego rozwią-zania poprzez ciągáe pozyskiwanie i aktualizowanie danych, udoskonalanie stanu wiedzy i zwiĊkszanie stopnia jej pewnoĞci. Typ idealny „organizacji instrumentalistycznej” natomiast polega na nastawieniu na bezpoĞrednie rozwiązywanie konkretnych problemów i skoncentrowaniu siĊ na ich szczegóáach – tym, co w nich wyjątkowe i niepowtarzalne. Wiedza wyko-rzystywana w rozwiązywaniu problemów jest traktowana narzĊdziowo – nie musi byü ona mocno ugruntowana w danych, nie poszukuje siĊ najle-piej uzasadnionego, jedynego moĪliwego rozwiązania – liczy siĊ pomy-sáowoĞü i efektywnoĞü w rozwiązywaniu konkretnego problemu [Kilduff, Mehra, Dunn, 2011, s. 301–305].

NaleĪy zauwaĪyü, Īe typ idealny „organizacji indukcjonistycznej” jest blisko powiązany z typem idealnym syndromu wagi, natomiast typ idealny „organizacji instrumentalistycznej” odpowiada typowi idealnemu syndro-mu intelektualnej jednorazówki. Organizacje funkcjonujące w indukcjoni-styczny sposób naraĪone są bowiem na zachodzenie w nich syndromu wagi – nadmiernego przywiązywania do iloĞci pozyskiwanych i wykorzy-stywanych danych, natomiast organizacje silnie skoncentrowane na roz-wiązywanie bieĪących problemów naraĪone są na syndrom intelektualnej jednorazówki – braku atencji dla zachowywania produktów cząstkowych pracy intelektualnej wáoĪonej w rozwiązywanie danego problemu. W tym miejscu warto wspomnieü, Īe przy takim podejĞciu w procedurach identy-fikacji respektowanych sposobów myĞlenia istotny udziaá mają kompeten-cje z zakresu metodologii i filozofii nauki – uwaĪa siĊ je wrĊcz za kluczo-we [Kilduff, Mehra, 2008].

S

áowa kluczowe – identyfikacja problemów w skali mikro

W fazie okreĞlania problemu po jego identyfikacji nastĊpuje etap sfor-muáowania lub postawienia problemu. Jednak aby go adekwatnie

(9)

sformu-XYZ [\ ]^_ `a b cadefg hZ ij kk_[^ fgef`Z el\k_ Zl]l\ Zif k]i 145

2014-12-02

áowaü, naleĪy dobraü odpowiedni zestaw sáownictwa. To równieĪ naleĪy do fazy identyfikacji problemu, lecz w skali mikro. Jest to identyfikacja sáów kluczowych, która odnosi siĊ wprost do procedur infobrokerskich. W rozwaĪaniach z zakresu informatologii (nauki o informacji) sáowa klu-czowe są traktowane jako narzĊdzia indeksująco-wyszukujące. Peánią one zatem dwie funkcje – metainformacyjną, która polega na oznaczaniu, ety-kietowaniu dokumentów, czyli charakteryzowaniu ich treĞci, oraz wyszu-kiwawczą:

Sáowem kluczowym nazywa siĊ kaĪde wyraĪenie (wyraz) jĊzyka naturalnego wy-brane z tytuáu, z tekstu dokumentu lub spoza dokumentu, wykorzystywane do ety-kietowania treĞci dokumentu lub dowolne sáowa z pytania informacyjnego charak-teryzujące jego treĞü. (…) W procesach informacyjnych sáowa kluczowe to wyrazy (wyraĪenia) jĊzyka naturalnego, uĪyte do opisu tekstów dokumentów w celu póĨ-niejszego ich wyszukiwania [Babik, 2010, s. 77].

Warto zwróciü uwagĊ na niezwykle istotny aspekt sáów kluczowych. OtóĪ zgodnie z powyĪszą charakterystyką mogą one pochodziü z tytuáu dokumentu, z tekstu dokumentu lub spoza dokumentu. Ta ostatnia mo Īli-woĞü wskazuje na bardzo waĪną kwestiĊ – sáów kluczowych nie moĪna zredukowaü do sáów o wysokiej frekwencji wystĊpowania w danym do-kumencie. PodkreĞla to istotnoĞü „czynnika ludzkiego” – sáowa kluczowe mogą byü zrekonstruowane przez infobrokera na podstawie treĞci doku-mentu, a dokument moĪe zawieraü uĪyteczne informacje na temat objĊty danym sáowem kluczowym, choü sáowo to moĪe w nim w ogóle nie wy-stĊpowaü. Warto przypomnieü takĪe o tym, Īe sáowo kluczowe nie musi byü wyraĪeniem jednowyrazowym. MoĪe byü nim wyraĪenie záoĪone, choü naleĪy je traktowaü jako leksykalną caáoĞü.

Tak rozumiane sáowa kluczowe są waĪnym narzĊdziem stosowanym w aktywnoĞci infobrokera systemowego. Indeksująca i wyszukiwawcza funkcja sáów kluczowych dotyczy jednak fazy póĨniejszej – poszukiwania informacji w celu rozwiązania sformuáowanego problemu. Dla infobrokera systemowego istotna jest takĪe identyfikująca funkcja sáów kluczowych: są one narzĊdziami identyfikacji problemów. Z perspektywy diachronicznej – aktywnoĞci infobrokerskiej – naleĪaáoby takĪe powiedzieü, Īe indeksująca

(10)

m n o JAROSàAW BORUSZEWSKI

funkcja sáów kluczowych jest „póĨniejsza” od funkcji wyszukiwawczej. Za pomocą sáów kluczowych oznacza on cząstkowe lub finalne wytwory swo-jej pracy, choü oczywiste jest, Īe korzysta z wczeĞniejszego indeksowania dokumentów. NaleĪy zatem stwierdziü, Īe w infobrokestwie systemowym sáowa kluczowe peánią funkcjĊ potrójną: identyfikującą, wyszukiwawczą i indeksującą. W tej pierwszej sáuĪą do identyfikowania i formuáowania problemów, kierują nastĊpnie procesem wyszukiwania informacji w celu rozwiązania sformuáowanego problemu, a nastĊpnie sáuĪą do oznaczania wytworów pracy infobrokera. Nie naleĪy jednak sądziü, Īe w poszczegól-nych fazach tego procesu sáowa te muszą byü identyczne; mogą one ulegaü zmianom. Warto takĪe zwróciü uwagĊ, Īe w przypadku sáów kluczowych chodzi o sáowa wraz z ich znaczeniem, naleĪaáoby wiĊc raczej mówiü o pojĊciach kluczowych.

Zidentyfikowane sáowa kluczowe sáuĪą nastĊpnie do formuáowania problemów. Na gruncie infobrokerstwa systemowego najbardziej efektyw-ną formą sformuáowania problemu są pytania typu „jak?”. W rozwaĪa-niach z zakresu logicznej teorii pytaĔ wyróĪnia siĊ wiele odmian pytaĔ tego typu. Z perspektywy infobrokerstwa systemowego szczególnie istotną rolĊ peánią trzy odmiany pytaĔ typu „jak?” – są to: pytania o sposoby, pytania o metody i pytania o Ğrodki [Jaworski, 2009, s. 134; Cross, 1991, s. 248]. NaleĪy jednakĪe zaznaczyü, Īe ten sam interrogatyw – to samo zdanie pytajne rozpoczynające siĊ od sáowa „jak” – moĪe byü róĪnie inter-pretowane i wyraĪaü odmienne pytania. W celu zilustrowania odmian py-taĔ typu „jak?” weĨmy pytanie, które moĪna potraktowaü jako wyraĪające ogólny problem, z którym zmaga siĊ infobrokerstwo systemowe (czyli pytanie bĊdące sformuáowaniem swoistego „infobrokerskiego metapro-blemu”). MoĪna mu nadaü nastĊpujące brzmienie: „Jak wprowadziü áad informacyjny w danej organizacji?”. JeĞli to zdanie pytajne traktowane jest jako wyraĪające pytanie o sposób, to moĪliwe odpowiedzi byáyby na przy-káad takie: „Wprowadzając jak najmniej zmian”, „Wprowadzając grun-towne zmiany”, „Jak najszybciej” itp. Gdy to zdanie pytajne interpretuje-my jako pytanie o metodĊ, to moĪliwą odpowiedzią byáoby: „Poprzez wprowadzenie i respektowanie wspólnego dla wszystkich standardu zapisu treĞci”, a jeĞli traktowaü je jako pytanie o Ğrodki, to moĪliwymi

(11)

odpowie-pqr st uvw xy z {y|}~ €r ‚ ƒƒwsv ~}~xr }„tƒw r„u„t r~ ƒu 147

2014-12-02

dziami byáyby: „Zatrudniü infobrokera” lub „Skierowaü pracownika X na szkolenie infobrokerskie”.

Dla praktyki infobrokerskiej okolicznoĞü, Īe moĪemy odmiennie inter-pretowaü pytania typu „jak?”, jest niezwykle istotna. Dotyczy to zarówno fazy okreĞlania, jak i rozwiązywania problemu. Niekiedy problemy są tak sformuáowane, Īe wiadomo, czy chodzi o sposoby, metody, czy Ğrodki. CzĊĞciej jednak problemy mają na tyle záoĪony charakter, Īe pytania typu „jak?”, bĊdące ich sformuáowaniem, naleĪy traktowaü wieloaspektowo. JednakĪe odróĪnienie sposobów, metod i Ğrodków w istotny sposób przy-czynia siĊ do precyzji zidentyfikowania problemu, natomiast ich wskazy-wanie, w postaci róĪnego typu odpowiedzi, to kluczowy element kolejnej fazy infobrokerskiego procesu badawczego – fazy rozwiązywania proble-mu.

Bibliografia

Adam M., Carrier M., Wilholt T., (2006), „How to serve the customer and still be truthful: methodological characteristics of applied research”, Science and Public

Policy, vol. 33, nr 6, s. 435–444.

Babik W., (2010), Sáowa kluczowe, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu JagielloĔ-skiego.

Brown M.J., (2012), „John Dewey’s logic of science”, HOPOS: The Journal of the

Inter-national Society for the History of Philosophy of Science, vol. 2, nr 2, s. 258–306.

BuksiĔski T., (1981), „Johna Deweya teoria badaĔ”, Studia Metodologiczne, nr 21, s. 15–37.

Cross C.B., (1991), „Explanation and the theory of questions”, Erkenntnis, vol. 34, nr 2, s. 237–260.

Dewey J., (1938), Logic: The Theory of Inquiry, New York, Henry Holt And Company. Dewey J., (1988), Jak myĞlimy?, Warszawa, PWN.

Fleck L., (1986), Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu

myĞlowym i kolektywie myĞlowym, Lublin, Wydawnictwo Lubelskie.

Jaworski W., (2009), „The logic of how-questions”, Synthese, vol. 166, nr 1, s. 133– –155.

Kilduff M., Mehra A., (2008), „Philosophy as core competence”, [w:] The SAGE

Handbook of New Approaches in Management and Organization, [red.] D. Barry,

(12)

… † ‡ JAROSàAW BORUSZEWSKI

Kilduff M., Mehra A., Dunn M.B., (2011), „From blue sky research to problem solving: a philosophy of science theory of new knowledge production”, Academy of

Mana-gement Review, vol. 36, nr 2, s. 297–317.

Klein J.T., (2004), „Interdisciplinarity and complexity: An evolving relationship”,

Emergence: Complexity and Organization, vol. 6, nr 1–2, s. 2–10.

Kmita J., (1985), Kultura i poznanie, Warszawa, PWN.

Materska K., (2011), „Metodologiczne problemy prowadzenia audytu informacji”,

Praktyka i Teoria Informacji Naukowej i Technicznej, vol. 19, nr 1–2, s. 11–19.

Wojewódzki T., (1976), „O dwóch typach integracji nauk”, Studia Filozoficzne, nr 2/76, s. 15–28.

Wojewódzki T., (2005a), Infobroker w organizacji, http://www.infobrokerstwo. pl/infobroker-w-organizacji/ (dostĊp: 31.01.2014).

Wojewódzki T., (2005b), Infobrokerstwo – jako nowa páaszczyzna wsparcia

admini-stracji publicznej, [w:] SpoáeczeĔstwo informacyjne 2005, [red.] G. BliĨniak,

J.S. Nowak, Katowice, Polskie Towarzystwo Informatyczne, Oddziaá GórnoĞląski, s. 161–172.

Wojewódzki T., (2011), „Uwagi na kanwie sposobu myĞlenia”, Filo-Sofija, nr 12, s. 213–237.

Problem Identification in Systemic Information Brokerage

ABSTRACT. The purpose of this article is to provide adequate characteristics of problem identification in systemic information brokerage. A systemic information broker is an interdisciplinary professional who is responsible for creating pertinent content in an organization and who respects the accepted standards of record keeping. According to John Dewey’s theory of inquiry, problem identification is a stage between a felt dif-ficulty and the formulation of the problem. The author of this article proposes a two-level description of problem identification. At the macro two-level, problem identification is understood as identifying the respected way of thinking in an organization and, more specifically, as identifying the divergence between the respected way of thinking and one’s declared way of thinking. At the micro level, problem identification involves identifying keywords. Once identified, keywords are used to formulate problems in the form of how-questions.

KEYWORDS: systemic information brokerage, inquiry, ways of thinking, keywords, how-questions

Jarosáaw Boruszewski, Zakáad Teorii i Filozofii Komunikacji, Instytut Filozofii, Uni-wersytet im. Adama Mickiewicza, ul. Szamarzewskiego 89C, PoznaĔ 60-568, boru-szewski_j@poczta.onet.pl

Cytaty

Powiązane dokumenty

Wizualno-werbalne porównanie (porównanie, które zaczyna się znakami werbalnymi, a kontynuowane jest za pomocą znaków wizual­ nych).. Reklama: Young and

- Toksyczność ostra: W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione, ale produkt zawiera substancje zaklasyfikowane jako niebezpieczne przy wdychaniu.

w sprawie najwyŜszych dopuszczalnych stęŜeń i natęŜeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków

- Toksyczność ostra: W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione, ale produkt zawiera substancje zaklasyfikowane jako niebezpieczne przy połknięciu.

Jeżeli okres kwarantanny będzie przedłużony na maj to wówczas na początku maja podam listy studentów dla pozostałych grup z prośbą o przygotowanie prezentacji w maju.. Dotyczy

Jednak ze wzglêdu na znaczny stopieñ zurbanizowania do sk³adowania nadaj¹ siê poziomy wodonoœne i pok³ady wêgla kamiennego zlokalizowane na obrze¿u aglomeracji, natomiast

jako substancja lub w mieszaninach zawierających ponad 28 % masowo azotu w stosunku do azotanu amonu, do użycia jako nawóz stały, jedno- lub wieloskładnikowy,

nia dziecka, u których testy wskazywały jednak na postawę przeciwną, rodziły dzieci ze skłonnością do zaburzeń zdrowia i nieprawidłowych zachowań. Wśród badanych