• Nie Znaleziono Wyników

Hans Koschnick (1929-2016) : pionier partnerskiej współpracy pomiędzy Polską a Niemcami

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Hans Koschnick (1929-2016) : pionier partnerskiej współpracy pomiędzy Polską a Niemcami"

Copied!
5
0
0

Pełen tekst

(1)

Miłosława

Borzyszkowska-Szewczyk

Hans Koschnick (1929-2016) : pionier

partnerskiej współpracy pomiędzy

Polską a Niemcami

Acta Cassubiana 18, 472-475

2016

(2)

Miłosława

Borzyszkowska-Szewczyk

HANS

KOSCHNICK

(1929

-

2016)

-

pionier partnerskiej

współpracy

pomiędzy

Polską

a

Niemcami

Odszedł kolejny z grona pionierów zbliżenia między Polską a Niemcami. Hans Koschnick należał do tychosób, którepozostawiają trwałyślad,nie tylko

w pamięci współczesnych. Urodzony w 1929 roku w rodzinie robotniczej,

w bremeńskiej dzielnicy Gropelingen, niemiecki polityk SPD, Honorowy Oby­ watel Gdańska, HonorowyObywatel Bremy, doctorhonoris causaUniwersy­

tetu w Hajfie... zmarł w kwietniu2016 wwieku87 lat.

„Polityk wyjątkowy”, „mąż stanu o międzynarodowej charyzmie” „wskazu­ jący kierunek”, „budowniczymostów”, „trybun ludowy”, „rozjemca” - takimi

określeniami żegnanoHansa Koschnicka podczas uroczystości pogrzebowych w Bremie1. Wolne Hanzeatyckie Miasto Brema, a zarazem najmniejszynie­ miecki kraj związkowy, zawdzięcza wieleswojemu wieloletniemu burmistrzo­

wi i Prezydentowi Senatu (1967-1985), którego ulubioną postacią literacką był

dobry wojakSzwejk, a bohaterkamiświata realnego- RóżaLuksemburgi Matka Teresa2. Bremapodjego rządamiwzmocniła obraz miasta otwartego na świat, zyskałaopiniębundeslandu o sprawnej polityce społecznej,wspierającego ro­ dziców samotnie wychowujących dzieci, a także stała się siedzibą jednego

z najmłodszych uniwersytetów w Niemczech (1971), któryobecnie należy do

ścisłej czołówki uczelni wyższych kraju.

1 Zob. relacje prasowe: Zum Tod von Hans Koschnick. Volkstribun und Friedensstifter. Spiegel Online z dn. 21.4.2016, http://www.spiegel.de/politik/deutschland/hans koschnick ist tot nachruf auf bremens ex buergermeister a 1088433 druck.html (10.12.2016).

Der Privatmann. Eine (fast) unmögliche Rolle. Radio Bremen z dn. 3.5.2016,

http://www.ra-diobremen.de/politik/dossiers/koschnick/koschnick124.html (10.12.2016); zob. także Der

Vermittler. Zwischen den Stühlen. Radio Bremen z dn. 16.12.2016, http://www.radiobre- men.de/politik/dossiers/koschnick/koschnick120.html (20.12.2016).

(3)

Jednymz ważnych obszarów działalnościpolitycznej Hansa Koschnickabyły

stosunkiNiemiec zsąsiadami, obciążoneII wojną światową i jej następstwami.

W latach 80. XXwiekupolityk był odpowiedzialny z ramienia Bundestagu za kontakty kulturalne pomiędzy RFN a Francją. Działał na rzecz dialogu niemiec-ko-izraelskiego, m.in. jako prezydent Towarzystwa Izrael-Niemcy w latach90.

Na polu stosunków polsko-niemieckichangażował się m.in. jako przewodni­ czący niemiecko-polskiej grupy parlamentarnej w Bundestagu w latach2000­ -2005 czy też prezes prezydium Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmsztadcie. Doświadczeniaw odbudowywaniu relacji pomiędzy skon­ fliktowanymi stronamiwykorzystałtakże jako cywilny administratorMostaru

w Bośni i Hercegowinie z ramieniaUnii Europejskiej(1994-1996).

Z perspektywygdańskiej istotna jest przede wszystkimrolaHansa Kosch-nicka jako pioniera i praktyka współpracy partnerskiej pomiędzy polskimi i niemieckimi miastami. Doprowadził do podpisania w 1976 roku Porozumie­ nia o WspółpracyPartnerskiej Gdańskai Bremy. Czterdziestolecie jej sygno­

wania świętowano w Gdańsku w październiku 2016 podczas TygodniaNie­ mieckiego. Była to pierwszatego typu umowa o współdziałaniu pomiędzy pań­

stwaminastawionymi konfrontacyjnie w okresietrwania „zimnejwojny”, która

wpisała się na trwałe w historię zachodnioniemieckiej Ostpolitik, wprowadzo­

nejw latach 70. XX wiekuprzez Willego Brandta. Jakwspominał reżyserisy­ gnatariuszporozumienia między miastami Hans Koschnick: „W zachodniej częściEuropy chciano poprzez kontaktymiędzy miastami pozyskać poszcze­

gólnych obywateli i ichmiejscowe organizacje społeczne dla celówwspierania procesów demokratycznychi poprzez wzajemną otwartość doprowadzić do

wzajemnego zrozumienia”3.

Waga tego aktunieraz była przedmiotem refleksji: ukazywano je jakopio­ nierskie przedsięwzięcie o symbolicznym znaczeniu w procesie zbliżenia Pol­ ski i Niemiec, zwłaszcza napoziomie społeczeństw i relacjimiędzyludzkich4. Dwuletnie perypetie z negocjowaniem umowy sam Hans Koschnickpodsu­ mowałnastępująco:

„Ileż miesiêcy poszłona marne nad roztrząsaniemproblemu, czyw niemieckiej wersji może zostaæ użytanazwa Gdańsk czy Danzig. Ile przeszkód wiązało się z problemem, czyw niemieckich dokumentach metrykalnych miasto urodzenia

bêdzie okreœlane tylkopolską nazwą, czy dopuszczalne jestpodanie równolegle

3

H. Koschnick, Współpraca Gdañska i Bremy - otwarcie się na demokratyczny Wschód, [w:]

Gdañsk. Z historii stosunków polsko-niemieckich, red. Marek Andrzejewski, Warszawa 1998, s. 204.

(4)

jej niemieckiego odpowiednika. [...] W miêdzyczasie poznaliœmy się lepiej, po­ zwoliło namtowytoniæsprawy, które wtedy należało uszanowaæ jako jeszczenie

do przezwyciężenia, atakże udało nam sięwspólnie zrelatywizowaæ wiele prze­

szkód uważanych za absolutne, co dałopozytywnerezultaty wprzyszłośici”5.

Porozumienie to stanowiło fundament pod rozwój kontaktów handlowych,

naukowcówi twórców Gdańska i Bremy. Wœrôdwielu wspólnych inicjatyw o charakterzekulturalnym łączących różne środowiska w obu miastach wy-mieniæ możnachoæby organizowane cyklicznie „Dni BremywGdańsku” oraz

„Dni Gdańska w Bremie.” Jużcztery dziesiêciolecia funkcjonuje naDługim Targu

GdańskuBiuroHandlowe Bremy. W latach80. i90. XX wieku charytatywne

organizacjeBremy wspomagałymieszkańców Gdańskatransportami zodzieżą i żywnością, lekami i sprzêtem medycznym dla gdańskichszpitali. Warto też

podkreœliæ w tym miejscu, że Hans Koschnick wspierał aktywnie odbudowê kościoła św. Jana w Gdańsku. Wielokrotnie aktywnie popierał interesy Gdań­

skana różnych forach miêdzynarodowych6.

NaPomorzu nazwisko Koschnick brzmi nad wyraz swojsko.Olgierd Bud­

rewicz, w tomiereportaży Ludzie trudnego pogranicza, zadałHansowi Kosch-nickowipytanie o pochodzenie nazwiska „Nie może byæ wątpliwości,że korze­

nie są słowiańskie,chyba polskie, kaszubskie [...]”7. PodczaspobytuHansa Ko-schnickaw listopadzie 1994 roku w Gdańsku z okazji przyznania mu tytułu Honorowego Obywatela Gdańska w uznaniu jego zasług dla rozwijania part­ nerskiejwspółpracy miêdzy Gdańskiem a Bremą, miało miejsce także spotka­

nie wDomu Kaszubskim.Otworzył je ówczesny wiceprezesZK-P prof.Józef

Borzyszkowski,a poprowadziłdyplomata JanuszReiter, absolwentkościerskiego

liceum, wówczasambasador Polski w Niemczech. Wśród wielu pytań, które poruszono tego wieczoru dotyczących m.in. szans na decentralizacjê Polski, arkanów polityki komunalneji perspektyw pojednania, interesowanosiê także

świadomością gościa pochodzenia nazwiska. Hans Koschnick wspomniał

segregator zawierający listy z zapytaniem do niego „czy jesteśmy rodziną?”,

atakże wizytê na Kaszubach w1977 roku8. Podzieliłsiêz uczestnikami spotka­

nia refleksją, że podczas odwiedzin Kaszub „dostrzegł [.] wiele związków z tą ziemią nie tylko ‘poprzez nazwisko, ale i poprzez sposób bycia,radowania

5 H. Koschnick, Współpraca Gdańska i Bremy.., s. 207.

6 Zmarł Hans Koschnick - wielki przyjaciel Gdańska. Portal Miasta Gdañska z dn. 21.4.2016,

http://www.gdansk.pl/urzad-miejski/Zmarl-Hans-Koschnick-wielki-przyjaciel-Gdan- ska,a,52256 (20.12.2016).

7 O. Budrewicz, Ludzie trudnego pogranicza, Warszawa 1990.

8 C. Obracht-Prondzyñski, Honorowe obywatelstwo Gdańsk dla Hansa Koschnicka, „Pome­

(5)

się dobrymi stronami ¿ycia i specyficzną mentalność, dającą większą otwar­

tość, zaufanie ilepszą umiejętność poznania sąsiadów'”9.

A właśnie otwartość i umiejętnośćmediacji uznawanebyły za najmocniej­

sze strony „wirtuoza kompromisu”, jakim zostałobwołany przez czołowytygo­ dnikzachodnioniemiecki „Spiegel” w roku 1975,gdy sprawował funkcję wice­

przewodniczącego SPD jako zastępca Willy'ego Brandta10. Odszedł człowiek pogranicza, który jego dziedzictwo przekuł nasiłę działania.

9 10

Tam¿e, s. 35.

Cytaty

Powiązane dokumenty

na dwa tomy. Tom I autorstwa Iwony Kuraszko i Szymona Augustyniaka składa się z czterech części: biznes i edukacja, rynek i marketing, miejsce pracy oraz zaangażowanie spo-

W dolnej czêœci badanego profilu obraz anizotro- pii podatnoœci magnetycznej jest mniej jednolity, choæ daje siê te¿ wyró¿niæ warstwy, w których wystêpuje dobre zgru-

Zgodnie z poglądami Dunninga sposobem na podniesienie konkurencyjności kraju jest troska o jakość instytucji, infrastruktury oraz jakość czynników produkcji, w tym

Rozwiązania centralne (parametry) rachunku środków w ynagra­ dzania przyczyniają się do polaryzacji płacowej przedsiębiorstw. Stwierdzenie to dotyczy przede wszystkim

As a result, it was possible to present the conditions for bre- eding success of STH with three comple- tely different, but realistically encountered in the Vistula

rocznicy podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską i Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej

abstract: The article presents methods and results of aerial photographic documentation during two seasons of excavation by a polish team from the polish centre of

ra na kanclerza Rzeszy Niemieckiej w dniu 30 stycznia 1933 roku oznaczało dla polityków zmianę, której się nie spodziewali, choć stare elity liczyły na utemperowanie nazistów