• Nie Znaleziono Wyników

Społeczne konsekwencje hipertekstualności blogów

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Społeczne konsekwencje hipertekstualności blogów"

Copied!
12
0
0

Pełen tekst

(1)

Marta Więckiewicz

Społeczne konsekwencje

hipertekstualności blogów

Media – Kultura – Komunikacja Społeczna 6, 101-111

(2)

Społeczne konsekwencje hipertekstualności

S łow a kluczow e: blo g , b lo g o sfera, h ip e rte k st, h ip e rte k stu a ln o ść , sieć społeczna K ey w ords: blog, b lo g o sp h e re , h y p erte x t, h y p e rte x tu a lity , social n e tw o rk

P ro ces ro zw o ju te c h n o lo g ii in fo rm a ty c z n y c h , k tó ry d o p ro w a d z ił do po­ w s ta n ia k o m p u te ró w o so b isty c h i i n t e r n e t u 1, p rzez je d n y c h j e s t n a z y w a ­ n y ew olucją, a p rzez in n y c h - re w o lu c ją 2. N ie z a le ż n ie od oceny d y n a m i­ z m u w sp o m n ia n y c h p rz e m ia n , n a le ż y p o d k re ślić w ag ę ich k o n sek w e n cji, cho ciażb y w z a k re s ie k o m u n ik a c ji społeczn ej. M ożliw ości k o m p u te ró w o so b isty c h b y ły b y t u n ie z n a c z ą c e , gdyby n ie stw o rzo n o m ięd zy n im i sieci p o łączeń . S tr u k t u r a in t e r n e tu u m o ż liw ia n ie ty lk o tw o rz e n ie o d n ie s ie ń po­ m ięd zy p o szczeg ó ln y m i te k s ta m i, ale i p o z w a la u ż y tk o w n ik o m p o ro z u m ie ­ w ać się. Is tn ie je w iele n a r z ę d z i k o m u n ik a c ji in te rn e to w e j. M o żn a zaliczyć do n ic h n a p rz y k ła d czaty , k o m u n ik a to ry , fo ra in te rn e to w e , g ru p y d y s k u ­ sy jn e, se rw isy społecznościow e i b logi (n a z y w a n e też d z ie n n ik a m i i n t e r n e ­ tow ym i).

C elem n in ie jsz e g o a r ty k u łu j e s t w s tę p n e n a k r e ś le n ie sp ołeczn y ch k o n ­ se k w e n c ji h ip e r te k s tu a ln o ś c i blogów. R e a liz a c ja w s k a z a n e g o z a m ie rz e n ia łączy się z k o n ie c z n o śc ią s c h a ra k te r y z o w a n ia s t r u k t u r y in te r n e tu , z d e fi­ n io w a n ia h ip e rte k s tu a ln o ś c i, a ta k ż e o k re ś le n ia sp ecy fik i blogów oraz o m ó w ien ia ich h ip e r te k s tu a ln y c h elem e n tó w . T a k a p ro c e d u ra b a d a w c z a pozw oli n a s tę p n ie uw idocznić społeczn e k o n se k w e n c je h ip e r te k s tu a ln o ś c i

1 W prezentowanym artykule przyjęto pisownię słowa „internet” małą literą, ponieważ internet traktowany jest tu jako środek przekazu, podobnie jak prasa, radio i telewizja, a jedyny kontekst, dla którego zastosowano pisownię „Internet”, wiąże się z odniesieniem historycznym - do nazwy własnej określającej pierwszą sieć komputerów. Językoznawcy wyrażają się na temat pisowni słowa „internet” w sposób niejednoznaczny, na przykład Mi­ rosław Bańko, początkowo przekonany o konieczności pisowni wielką literą, skłania się ku uznaniu pisowni małą literą za równie poprawną. Por. M. Bańko, W internecie jak w jedynce, w: Internetowa poradnia językowa Wydawnictwa Naukowego PWN, [online] <http://poradnia. pwn.pl/lista.php?id=9928>, dostęp: 25.11.2010.

2 Zwolennikami tezy o rewolucyjnym charakterze zmian, które doprowadziły na przykład do powstania internetu i wpłynęły chociażby na szybkość przekazywania informacji, są mię­ dzy innymi Paul Levinson i Piotr Gawrysiak. Zob. P. Levinson, Miękkie ostrze, czyli historia

i przyszłość rewolucji informacyjnej, tłum. H. Jankowska, Warszawa 2006; P. Gawrysiak, Cy­ frowa rewolucja. Rozwój cywilizacji informacyjnej, Warszawa 2008. O ewolucyjnym charak­

terze wspomnianych przemian jest przekonany między innymi Piotr Czerski. Zob. P. Czerski,

(3)

d zie n n ik ó w in te rn e to w y c h 3. J e s t to is to tn e z a g a d n ie n ie , p o n iew aż n a p rz e ­ łom ie XX i XXI w ie k u blogi z y s k a ły b a rd z o d u ż ą p o p u la rn o ś ć w śró d i n t e r ­ n a u tó w i z ro z u m ie n ie ich fu n k c jo n o w a n ia s ta n o w i e le m e n t w a ż n y d la u k a ­ z a n ia w ie lu społeczn y ch i k u ltu ro w y c h p rz e m ia n d ec y d u ją cy ch o k s z ta łc ie w spó łczesn ości.

M a n u e l C a s te lls p o ró w n u je p rz e ło m z w ią z a n y z p o w s ta n ie m i n t e r n e ­ t u ze z n a c z e n ie m w y n a le z ie n ia d r u k u 4. Z d a n ie m b a d a c z a , s tw o rz e n ie glo­ b a ln e j sieci k o m p u te ró w sta n o w iło w y n ik p o łą c z e n ia s t r a te g ii m ilita r n e j z o sią g n ię c ia m i naukow ców , a ta k ż e z d z ia ła n ia m i p rz ed sięb io rcó w i p rz e d ­ s ta w ic ie li k o n tr k u ltu r y . W la ta c h sz e ś ć d z ie s ią ty c h XX w ie k u n a r o d z iła się k o n cep cja, b y z a p ro je k to w a ć s y s te m łącz n o ści n ie w ra ż liw y n a a t a k n u k le ­ a rn y . I n s ty tu c ją b a d a w c z ą , k tó r a z a p o c z ą tk o w a ła p ra c e n a d p o łącz en iem k o m p u te ró w w sieć, b y ła o rg a n iz a c ja U n ite d S ta te s D e fen se D e p a r tm e n t’s A d v a n ced R e se a rc h P ro je c ts A gency. W 1969 ro k u stw o rzo n o A R PA N E T , sieć k o m p u te ro w ą m a ją c ą słu ży ć je d n o s tk o m b a d a w c z y m w s p ó łp ra c u ją ­ cym z D e p a rta m e n te m O b ro n y S ta n ó w Z jednoczonych (były to: U n iv e rs ity of C a lifo rn ia , U n iv e rs ity o f U ta h , S ta n fo rd R e s e a rc h I n s titu te ) . N a u k o w ­ cy za c z ę li w y k o rz y sty w ać n o w ą tech n o lo g ię do re a liz a c ji w ła s n y c h p ro je k ­ tów b ad a w cz y ch , ale i p o słu g iw a li się n ią w ce la ch ro zry w kow y ch, d la te g o też w 1983 ro k u w p ro w ad zo n o sieć M IL N E T . M ia ła o n a służy ć ty lk o o p ra ­ co w y w an iu z a g a d n ie ń m ilita r n y c h i oddzielono j ą od A R P A N E T U , k tó ry u d o stę p n io n o sze rszej g ru p ie naukow ców . W z w ią z k u z ty m , że now e sie ­ ci p o w sta ją c e w la ta c h o s ie m d z ie sią ty c h w y k o rz y sty w a ły A R P A N E T ja k o p o d sta w ę s y s te m u łączności, p o stan o w io n o je połączyć i tej „sieci sieci” n a ­ d an o n az w ę I n t e r n e t 5.

P o w s ta n ie g lo b aln ej s t r u k t u r y u ła tw ia ją c e j k o m u n ik a c ję w y m ag a ło u s ta le n ia p ro to k o łu p rzesyłow ego m ożliw ego do z a s to s o w a n ia w e w s z y s t­ k ic h ro d z a ja c h sieci. P o d k o n iec l a t s ie d e m d z ie sią ty c h o p ra co w an o p ro to ­ k ó ł T C P /IP , k tó ry s t a ł się s ta n d a r d e m w k o m u n ik a c ji p rz y u ż y c iu k o m p u ­ teró w . Je g o p rz y jęcie sp ra w iło , że u r z ą d z e n ia m ogły kodow ać i dekodow ać p a k ie ty d a n y c h p rz e s y ła n e w sieci in te rn e to w e j. D z ię k i u n iw e r s a ln e m u ro z w ią z a n iu te c h n ic z n e m u p o łą c z e n ia za czę ły p o w sta w a ć w szę d zie ta m , gd zie b y ły p o p ro w a d zo n e lin ie te le fo n ic z n e i gdzie z n a jd o w a ły się k o m p u ­ te r y w y p o saż o n e w m o d em y u m o ż liw ia ją c e łączn o ść in te rn e to w ą . J e d n y m z p ie rw sz y c h z a s to s o w a ń in te r n e tu , p o za z d a ln y m i o b lic z e n ia m i z w y ko ­ rz y s ta n ie m sieci k o m p u te ró w , b y ła k o m u n ik a c ja e-m ailo w a, a n a s tę p n ie

3 Uwagi przedstawione w niniejszym artykule odnoszą się do wyników badań zapre­ zentowanych w pracy doktorskiej, w której przeanalizowano treść i formę 285 blogów. Por. M. Więckiewicz, Blog w perspektywie genologii multimedialnej, praca niepublikowana.

4 Odniesienie do „Galaktyki Gutenberga” jest widoczne już w tytule jednej z książek M. Castellsa. Por. M. Castells, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem

i społeczeństwem, tłum. T. Hornowski, Poznań 2003. Castells podkreśla, że „Niegdyś w Euro­

pie rozpowszechnienie się prasy drukarskiej wprowadziło ludzi w Galaktykę Gutenberga, jak ją nazwał McLuhan, dziś zaś wkraczamy do nowego świata komunikacji: Galaktyki Interne­ tu” (tamże, s. 13).

(4)

p o w sta ł U s e n e t (g ru p y d y s k u sy jn e ) i s y s te m B BS (s ta n o w ił e le k tro n ic z n y o d p o w ied n ik ta b lic in fo rm a c y jn y c h )6.

N a ty m e ta p ie rozw o ju in t e r n e tu jeg o m ożliw ości by ły w ciąż o g ra n i­ czone. S y tu a c ję w z n a c z ą c y sposób zm ien iło o p ra c o w a n ie s y s te m u W o rld W ide W eb (co oznacza: sieć s z e ro k a j a k św ia t). N a le ż y za zn ac zy ć, że po­ jęcia : „ in te r n e t” i „sieć W W W ”, choć często b y w a ją s to so w a n e w y m ien n ie, n ie s ą to ż s a m e 7. I n t e r n e t to o g ó ln o św iato w a sieć k o m p u te ro w a 8, n a to m ia s t W o rld W ide W eb (rys. 1) to sieciow y s y s te m w y m ia n y in fo rm a c ji w y k o rz y ­ s tu ją c y tech n o lo g ię in te r n e tu i u m o ż liw ia ją c y p rz e g lą d a n ie plików h ip e r ­ te k s to w y c h 9. N a jp r o s ts z a d e fin ic ja in te r n e tu , o k re ś la ją c a go ja k o sieć k o m ­ p u te ró w , j e s t dość p o w sz e c h n a i z tego też po w o du pojęcie „ in te r n e t” j e s t p o d a w a n e z a m ie n n ie z o k re ś le n ie m „sieć”10.

W 1990 ro k u g r u p a nauk o w có w z o śro d k a C E R N (C o n seil E u ro p é e n p o u r la R e c h e rc h e N u c lé a ire ) w G enew ie, k ie ro w a n a p rz ez T im a B e rn e rs a - -Lee i R o b e rta C a illia u , s tw o rz y ła ję z y k zn a czn ik ó w h ip e rte k s to w y c h , czyli H TM L. O p ra c o w a li o n i rów n ież h ip e rte k s to w y p ro to k ó ł t r a n s f e r u H T T P do s te ro w a n ia łą c z n o śc ią p o m ięd zy s e r w e ra m i in te rn e to w y m i o raz stw o rz y li fo rm a t a d r e s u s tro n in te rn e to w y c h - U R L. B ad ac ze o d w o łali się do w cześ­ n ie jsz y c h o siąg n ięć T e d a N e lso n a , k tó ry ju ż w 1974 ro k u o p is a ł c h a r a k t e ­ ry sty c z n y s y s te m o rg a n iz a c ji in fo rm a c ji i n a z w a ł go h ip e r te k s te m 11.

M a riu sz P is a rs k i, k tó ry tłu m a c z y ję z y k te c h n o lo g ii n a ję z y k te o rii k u l ­ tu ry , tw ie rd z i, że h ip e r t e k s t to „ n ie lin e a rn a i n ie s e k w e n c y jn a o rg a n iz a c ja d an y c h , t e k s t ro z b ity n a poszczególne s e g m e n ty (lek sje) n a w iele sposobów po łączo n e ze so b ą o d sy łacz am i, po k tó ry c h c z y te ln ik n a w ig u je w e d łu g w ła s ­ nego u z n a n ia . H ip e r te k s t to k a ż d y d o k u m e n t, w k tó ry m po z d a n iu , p a r a ­ g ra fie lu b s tro n ie n ie m a zw ykłego n a s tę p s tw a z d a ń , p a ra g ra fó w i stro n : ab y k o n ty n u o w a ć le k tu rę , c z y te ln ik m oże p rz ejść z p ojedynczego b lo k u te k s t u do je d n e g o lu b n ajczęściej w ie lu in n y c h e le m e n tó w te k sto w y c h , g r a ­ ficznych, dźw iękow ych lu b film ow ych. To k a ż d y d o k u m e n t, w k tó ry oprócz jego lin e a rn e j s t r u k t u r y w p is a n e s ą in n e w y b o ry ”12. R eflek sje n a d is to tą h ip e r t e k s t u p o ja w ia ją się b a rd z o często w w y p o w ie d ziach a u to ró w lu b

ba-6 M. Castells, Społeczeństwo sieci, s. 59-ba-61.

7 Na przykład Magdalena Szpunar stwierdza, że „globalna sieć WWW” jest „nazwana In­ ternetem”. Por. M. Szpunar, Badania Internetu vs. badania w Internecie, czyli jak badać nowe

medium - podstawowe problemy metodologiczne, „Studia Medioznawcze” 2007, nr 2, s. 81.

8 Tę sieć cechuje używanie wspólnego protokołu TCP/IP. Zob. M. Jasionowicz, Internet, w: Słownik terminologii medialnej, red. W. Pisarek, Kraków 2006, s. 84.

9 M. Castells, Galaktyka Internetu..., s. 25-27.

10 Por. na przykład: „Internet to sieć miliardów wzajemnie połączonych ze sobą kompute­ rów na całym świecie” (M. Dutko, Domeny internetowe, Warszawa 2008, s. 11).

11 Tamże, s. 62.

12 M. Pisarski, Kartografowie i kompilatorzy. Pół żartem, pół serio o praktyce i teorii

hiperfikcji w Polsce, w: Liternet.pl, s. 264. Posługując się definicją stworzoną przez Paula

Levinsona, hipertekst można również określić jako „aktywnie zaprogramowany zbiór słów, zwrotów i ich połączeń, przejrzystych lub sugerowanych, z innymi słowami i zwrotami” (P. Levinson, dz. cyt., s. 235).

(5)

Rys. 1. Rysunek Tima Bernersa-Lee przedstawiający propozycję struktury World Wide Web (1989 rok)

Źródło: Facts about W3C. History, [online] <http://www.w3.org/History/1989/Image1.gif>, dostęp:

10.11.2009.

d aczy p ow ieści h ip e rte k s to w y c h 13. D la w ięk sz o ści u ży tk o w n ik ó w blogów h ip e r te k s t m a p rz e d e w s z y s tk im w y m ia r p ra k ty c z n y , k tó ry z o s ta n ie o k re ­ ślo n y w d alsze j części a rty k u łu .

B logi s ą w z n a c z e n iu in fo rm a ty c z n y m s tro n a m i W W W i z tego w y n ik a ich h ip e r te k s tu a ln y c h a ra k te r . Słowo „blog” p o w stało pod ko n iec l a t d zie­ w ię ć d z ie sią ty c h XX w iek u . P ochod zi ono od o k re ś le n ia w eblog, stw orzon ego p rzez J o r n a B a rg e ra w 1997 ro k u , o znaczająceg o d z ie n n ik sieciow y czy też r e je s tr sieciow y14. B log m o ż n a zd efiniow ać ja k o fo rm ę s tro n y WWW, gdzie d a to w a n e w p isy s ą p u b lik o w a n e w kolejn o ści o d w ro tn ej do chronologicznej. N o ta tk i m a ją c h a r a k te r su b ie k ty w n y , a ich z a k re s te m a ty c z n y m oże być

13 M. Pisarski, dz. cyt., s. 16-44.

14 A. Raciniewska, Wideoblogi jako dokumentacja i narzędzie poznania?, w: Do zobacze­

(6)

b a rd z o sz e ro k i (od a n a liz o w a n ia p roblem ó w oso b isty ch aż po ro z w a ż a n ia n a te m a t p o lity k i czy w y d a rz e ń k u ltu ra ln y c h ). B log m a in te ra k ty w n y c h a r a k ­ t e r i w z w ią z k u z ty m p o s trz e g a się go rów n ież ja k o n a rz ę d z ie k o m u n ik acji.

W h is to rii blogów z a u w a ż a ln e s ą d w a is to tn e e ta p y . N a p o c z ą tk u d z ie n ­ n ik i in te rn e to w e były tw o rzo n e głów nie p rzez osoby, k tó re z ra c ji za w o d u czy z a in te re s o w a ń p o sia d a ły d u ż ą w iedzę n a te m a t fu n k c jo n o w a n ia in te r n e ­ tu , n a p rz y k ła d p o tra fiły posłu g iw ać się ję z y k ie m H TM L. B logow anie było w ów czas za ję ciem niszo w y m i w p ew n y m se n sie p re stiżo w y m . P rz e ło m XX i XXI w ie k u w ią z a ł się z p ro c esem g w ałtow nego rozw oju sieci, w ty m ró w ­ nież ze z ja w isk ie m k o m erc jaliz acji. P rz e d się b io rstw o m z a le ż a ło n a u p o ­ w sz e c h n ia n iu u s łu g sieciow ych, zaczęto w ięc tw orzyć ła tw e w o b słu d ze s e r ­ w isy WWW, d z ię k i k tó ry m d z ie n n ik i in te rn e to w e m ogli p u b lik o w ać rów nież la ic y 15. Do s p o p u la ry z o w a n ia b lo g o w an ia w P olsce p rz y czy n iły się ta k ie p la tfo rm y blogow e, j a k chociażby B lo g .p l16, B log O n e t.p l17 czy B lo x .p l18.

W sp o m n ian o ju ż , że d z ie n n ik i in te rn e to w e m a ją h i p e r te k s tu a ln y c h a ­ r a k te r , co łączy się z ich fu n k c jo n o w a n ie m w sieci WW W. E le m e n ta m i, k tó re o ty m św iad c zą, s ą cho ciażb y u m ie sz c z a n e w te k s ta c h lin k i, czyli o d n o śn ik i do in n y c h s tro n in te rn e to w y c h . C zęsto s ą one p o d k re ślo n e i/lub w y ró ż n io n e in n y m k o lo rem . P o n iż s z a ilu s tr a c ja (rys. 2) z a w ie ra p rz y k ła d te k s t u p o d lin k o w an eg o , czyli o p a trz o n e g o lin k ie m ; t e k s t te n z o s ta ł w y ró ż­ n io n y r a m k ą (w p o d p isie za ch o w a n o p iso w n ię o ry g in a ln ą ).

W p isy p u b lik o w a n e w b lo g ach ró ż n ią się m ięd zy so b ą liczb ą lin k ó w - m oże ich być k ilk a lu b n a w e t k ilk a n a ś c ie , a le w w ie lu n o ta tk a c h cz y teln icy n ie z n a jd ą odsyłaczy. H ip e rte k s to w e o d n o śn ik i s łu ż ą ró ż n o ro d n y m celom . W ciek a w y sposób ich fu n k c je u k a z u je P a u l L ev in so n , k tó ry p o ró w n u je lin ­ k i do p rzy p isó w . A u to r z a u w a ż a :

Gdyby [...] n iniejsza k siążk a m iała odpowiednią postać cyfrową [...], m ógłbym do niej w prowadzić proste połączenia hipertek stow e i każde powołanie się na M cLuhana skojarzyć z pełniejszym odnośnikiem . C zytelnik, natrafiw szy na zdanie „McLuhan (1964) n apisał, że »środek przekazu jest przekazem «” m ógłby, k lik n ąw szy na „McLuhan (1964)”, zostać przeniesiony do pełnego opi­ su bibliograficznego jego pracy U n d e rs ta n d in g M ed ia [...], który znajduje się obecnie w w ykazie p iśm ien nictw a na końcu tego w ydania niniejszej k sią żk i19.

W d z ie n n ik a c h in te rn e to w y c h z a pom ocą lin k ó w m o ż n a n a p rz y k ła d w sk a z a ć źródło c y ta tu czy in fo rm ac ji, po d ać p rz y k ła d m a ją c y p o tw ierd z ić głoszone p rz ez b lo g e ra te z y lu b za p ro p o n o w ać cz y te ln ik o w i le k tu r ę k o le j­ n y ch p u b lik a c ji.

L in k i p o z w a la ją tw o rzy ć sieci p o łącz eń p o m ięd zy te k s ta m i z a m ie s z ­ czo nym i w ty m sa m y m blogu, w ró ż n y ch b log ach, a le też m ięd zy w p

isa-15 C. Doctorow i in., Blogging - przewodnik, tłum. P. Kresak, Warszawa 2003, s. X, 1-2, 35. 16 Blog.pl, [online] <http://www.blog.pl>, dostęp: 25.11.2010.

17 Blog Onet.pl, [online] <http://blog.onet.pl>, dostęp: 25.11.2010. 18 Blox.pl, [online] <http://www.blox.pl/html>, dostęp: 25.11.2010. 19 P. Levinson, dz. cyt., s. 235-236.

(7)

Będzie III Wojna Światowa, bo... w Dębicy ratusz

6

O Niedziela, sierpień 10. 2008

Jest tat a dziwna prz.padłość: jeśli w Dębic» zostanie wybudowany ratusz to w niedługim czasie zostaje zniszczony przez wojnę Tak b.ło prz. okazji dwóch pierwszych wojen wybudowano ratusz, to spłonął podczas I Wojny Światowej. Po zakończeniu wojny zaczęto go odbudowywać i gdy to w końcu uczyniono, wybuchła II Wojna Światowa. Cd jej zakończenia w Dębicy ratusza nie b.ło. toteż i na świecie panował jaki taki pokój. W tym czasie rolę siedziby Urzędu Miasta pełnił budynek niegdysiejszego hotelu Lipsk, taki duży azbestowy kolos w N R D-ow skim st.lu. Prz. okazji rozpoczynania budowy ratusza#3 ktoś sobie pcypom niał c tym. jak wielki wpływ na pokój na świecie m a fakt posiadania przez Dębicę ratusza Ratusz wybudowano i oddano do użytku latem 2006 roku

Mostradamus wykminił że trzeciej wojny można się podziewać wkrótce po tym jak w wielkim mocarstwie runą dwie wieże (WTC w NY?; Wieże runęły ale o żadnej międzynarodowej wojnie nie b.ło mowy. bo dębickiego ratusza nawet nie planowano ^le teraz kied. ratusż powstał a W TC me m a R osja walczy, al Kaczyński nie wyklucza udzielenia wsparcia militarneoo Gruzji...!

Rys. 2. Podlinkowany tekst blogu, wyróżniony ramką

Źródło: M. Szumański, Będzie III Wojna Światowa, bo... w Dębicy ratusz, 10.08.2008, w: Blog Szumana - subiektywnie i na luzie..., [online] <http://www.szuman.eu/archives/407-Bedzie_III_

Wojna_Swiatowa,_bo..._w_Debicy_ratusz.html>, dostęp: 29.08.2008.

m i w b lo g u a tre ś c ia m i d o stę p n y m i n a in n y c h s tro n a c h in te rn e to w y c h (n a p rz y k ła d w w o rta la c h czy w p o rta la c h ). P o łą c z e n ia te n ie m a ją je d n o ­ z n a czn e g o c h a r a k te r u i s ą p e łn e w ie lo ra k ic h ro z g a łę z ie ń . O d n o ś n ik i p ro ­ w a d z ą do k o lejn y ch te k s tó w , a le m o g ą też k ie ro w a ć u ż y tk o w n ik a do p u n k ­ t u początk ow ego. P rz y k ła d o w y s c h e m a t lin k ó w p o k a z a n o n a ry s. 3, je d n a k n a le ż y dodać, że j e s t to ty lk o je d n a z w ie lu m ożliw ości i z a le d w ie fr a g m e n t sieci połączeń.

S posób o d b io ru w pisów , w k tó ry c h p o ja w ia ją się lin k i, j e s t specyficzny. O d n o śn ik i d z ie lą b lo k te k s t u i m o g ą ro z p ra s z a ć u w a g ę odbiorców 20, je d n a k te k s t p o p rz e ty k a n y h ip e rłą c z a m i p o z w a la c z y te ln ik o m w p e łn ie jsz y sposób po zn ać b ie g m y śli a u to ra . T e k s t z a w ie ra ją c y lin k i do ró ż n y ch s tro n i n t e r ­ n eto w y c h o d d aje p ro ces w ę d ro w a n ia b lo g e ra po sieci. N a d a w c a m oże p ró b o ­ w ać prow okow ać czy też p rz ew id y w ać p ew n e k ro k i odbiorcy, m oże w s k a z y ­ w ać m u m ożliw ości o d b io ru te k s tu , ale c z y te ln ik n ie m u s i ty ch w sk az ó w ek w y k o rz y sty w ać i m a w te j m ie rz e sw obodę w y b o ru . N ie k ie d y i n t e r n a u t a

20 Autorzy przewodnika wprowadzającego internautów w tajniki blogowania zapropono­ wali umieszczanie linków na końcu artykułu. Stwierdzili, że: „Tekst zawierający wiele osadzo­ nych łączy dezorientuje. Oddzielanie odsyłacza od tekstu [...] sprawia, że łącze jest wyraziste” (C. Doctorow i in., dz. cyt., s. 14). Dzięki takiemu rozwiązaniu internauta czytałby artykuł w całości, nie rozpraszając uwagi poprzez klikanie na znajdujące się w tekście linki. Rozwiąza­ nie to nie upowszechniło się jednak i blogerzy umieszczają linki we wpisach, nie pod nimi.

(8)

Rys. 3. Przykład sieci połączeń pomiędzy tekstami zamieszczonymi w blogach

Źródło: opracowanie własne.

ig n o ru je lin k i i p o z o sta je n a d a n e j s tro n ie WWW, n ie k ie d y p o d ą ż a z a k o ­ le jn y m i o d n o śn ik a m i (by w rócić do m iejsca, w k tó ry m z a c z ą ł le k tu r ę lu b zako ń czy ć p ro ces c z y ta n ia n a p rz y k ła d w in n y m blogu).

K o lejn y m e le m e n te m p o zw alający m o b serw ow ać p o w sta ją c e w blogo- sfe rze sieci p o łącz eń s ą b lo g ro lle - g ru p y linkó w , lis ty p o leca n y ch p rzez b lo g e ra d zien n ik ó w in te rn e to w y c h 21. S p isy te s ą k o n s tru o w a n e często n a z a s a d z ie w z a je m n o śc i (rys. 4). U m ieszc zen ie lin k u do d an e g o d z ie n n ik a in te rn e to w e g o w b lo g ro llu j e s t o z n a k ą sz a c u n k u , a k c e p ta c ji, życzliw ego z a in te re s o w a n ia , p rz y n a le ż n o śc i lu b chęci p rz y n a le ż n o śc i do p ew n ej g r u ­ py osób. D z ię k i blo g ro llo m z n a le z ie n ie in te re s u ją c e g o d z ie n n ik a i n t e r n e ­ tow ego p ro w a d z i zazw yczaj do o d k ry w a n ia k o lejn y ch ciek a w y ch blogów, n a p rz y k ła d pośw ięconych p o d o b n e m u te m a to w i. S iecio w a s t r u k t u r a blo- gosfery p ro w o k u je do p o sz u k iw a ń , do p o s z e rz a n ia u s ta lo n e g o k a n o n u u lu ­ b io n y ch blogów , do o d n a jd y w a n ia now ych tre ś c i, do w c h o d z e n ia w k o lejn e in te ra k c je .

Ilość o d n o śn ik ó w p ro w a d ząc y ch do d an e g o b lo g u j e s t je d n y m ze w s k a ź ­ nik ów św iad c ząc y ch o jego p o p u la rn o śc i. L in k o w a n ie to po w o ły w an ie się n a czyjeś słow a. Im w ięcej lin k ó w o d n o si się do pew neg o blogu, ty m w ię k ­ szy j e s t jeg o p re s tiż . J e ś li in te r n a u c i często o d w o łu ją się do d an e g o d z ie n ­ n ik a in te rn e to w e g o , o z n a c z a to, że cieszy się on z a in te re s o w a n ie m . A n a li­ zę lin k o w a ń m o ż n a p o ró w n a ć z a n a liz ą cy to w ań , o k tó re j D a v id N ich o las pisze, iż j e s t to „p raw d o p o d o b n ie je d e n z n a jle p s z y c h p rz y k ła d ó w oceny k o le ż e ń sk ie j w y n ik ó w p ra c y n a u k o w e j”22. Z c y to w a n ie m w iąż e się e le m e n t w a rto śc io w a n ia , o są d u , p o n iew aż z o k re ślo n e g o pow od u p rz y to c z o n a p ra c a

21 W wielu dziennikach internetowych pojawia się również lista linków do innych niż blo- gi stron WWW polecanych przez blogera (na przykład wortali, portali, czasopism elektronicz­ nych, forów internetowych).

22 D. Nicholas, Ocena potrzeb informacyjnych w dobie Internetu: idee, metody, środki, tłum. J. Woźniak, M. Kisilowska, Warszawa 2001, s. 61.

(9)

» Znajomi. Polecam.

- T u będzie się działo! :) - RevolW eb - grafika, szablony - U żyteczn o ść

- Vbiz.pl - Domeny, Hosting - ag en cja in te ra k ty w n a - Tomasz Kapelak - Modele do sklejania - W łasny sklep za darmo - Damian Daszkiewicz

Rys. 4. Blogrolle skonstruowane na zasadzie wzajemności

Źródło: P Kierzkowska, Tako rzecze Shrew. Sklep internetowy od rewersu,

[online] <http://www.blog.shrew.pl>, dostęp: 30.12.2009; D. Daszkiewicz, Damian Dasz­

kiewicz - komputery, internet, e-biznes, [online] <http://www.damiandaszkiewicz.pl>,

dostęp: 30.12.2009.

z o s ta ła w y b ra n a z całej g ru p y in n y ch . P o d o b n ie j a k a n a liz a cy to w a ń po­ z w a la z n a le ź ć w ia ry g o d n e źró d ło in fo rm a c ji (a rty k u ł, k sią ż k ę , r a p o r t) 23, ta k a n a liz a lin k o w a ń u m o ż liw ia w s k a z a n ie blogów cieszący ch się d u ży m z a in te re s o w a n ie m .

W w ie lu p u b lik a c ja c h m o ż n a s p o tk a ć się z o p in ią, iż i n t e r n e t z m ie n ia lu d z k ie re la cje, j e d n a k o ce n a ty c h p rz e m ia n n ie j e s t je d n o z n a c z n a . Z je d ­ nej s tro n y w sk a z u je się n a zja w isk o społecznej izo lacji24, a z d ru g iej - n a m ożliw ość k o m u n ik a c ji z osobam i, z k tó ry m i n a w ią z a n ie re la c ji czy p o d ­ trz y m a n ie z n a jo m o śc i n ie byłoby m ożliw e ch ociażb y ze w z g lę d u n a odle- głość25. R y s z a rd W. K lu sz c z y ń s k i tw ie rd z i, że je d n o s tk o m p o m a g a ś w ia d o ­ m ość m o żliw ych po łączeń . A u to r p o d k re śla : „Im b a rd z ie j b o w iem ro z p a d a się i rozczło n k o w u je n a s z a rzeczy w isto ść, ty m b a rd z ie j je s te ś m y sobie w z a ­ je m n ie p o trz e b n i”26. In d y w id u a liz m czy też e g o c e n try z m in te r n a u tó w n ie p r z e k r e ś la m ożliw ości p o ro z u m ie n ia m ięd zy n im i, co z a z n a c z a K lu sz c z y ń ­ ski, pisząc:

23 Tamże, s. 61, 112-113.

24 Marek Hołyński wspomina, że gdy prowadził wykłady na Uniwersytecie Bostońskim, umiejętności komputerowe studentów były z roku na rok coraz wyższe, ale „malały ich zdol­ ności komunikowania się z otoczeniem. Odzywali się coraz rzadziej, mówili krótkimi zda­ niami przypominającymi rozkazy programu”, a ponadto „Jeśli nie otrzymywali odpowiedzi w parę sekund, tracili zainteresowanie rozmówcą” (M. Hołyński, E-mailem z Doliny Krzemo­

wej, Warszawa 2000, s. 192).

25 A. Firlej-Buzon, Wirtualne społeczności, w: Przestrzenie informacji, red. W. Krzemiń­ ska, P. Nowak, Poznań 2002, s. 11.

26 R.W. Kluszczyński, Społeczeństwo informacyjne. Cyberkultura. Sztuka multimediów, Kraków 2002, s. 8.

(10)

m ów ienie z rozdzielonych św iatów , słuchanie innych m ówiących z oddali pozwa­ la odnaleźć porozum ienie bez potrzeby rezygnow ania z autonom ii. Porozum ie­ n ie w olnych jednostek. Szepczące do siebie w yspy. D yskutujące archipelagi27.

C z y n n ik a m i sp ra w ia ją c y m i, że b lo g erz y w c h o d zą w ró ż n o ro d n e in ­ te ra k c je , zazw yczaj s ą w sp ó ln e z a in te re s o w a n ia , zb ie ż n e p o g lą d y czy po­ d obne d o św iad c zen ia. U c z e stn ic z e n ie w ży ciu b lo g o sfery s ta je się o k a z ją do n a w ią z y w a n ia k o n ta k tó w , a ta k ż e u m o ż liw ia p o d trz y m y w a n ie re la c ji (n a p rz y k ła d osoby n a d łu żej w y jeż d żając e z a g ra n ic ę z a k ła d a ją blogi, ab y w te n sposób p rz e k a z y w a ć in fo rm ac je n a te m a t swojej a k tu a ln e j s y tu a c ji i p o d trz y m y w a ć w ięz i z ro d z in ą o ra z p rz y ja c ió łm i28). B logi b y w a ją w yk o­ rz y s ty w a n e p rz ez u ż y tk o w n ik ó w w ce lu p o s z u k iw a n ia osób z m a g a ją c y c h się z p o d o b n y m i p ro b le m a m i i n a s tę p n ie do tw o rz e n ia sw o isty ch g ru p w sp a rc ia . M łodzi b lo g erz y d e k la ru ją , że w k o m u n ik a c ji z a p o śre d n ic tw e m d zie n n ik ó w in te rn e to w y c h w a ż n e s ą d la n ic h ta k ie a s p e k ty , ja k : p o z n a n ie kogoś ciekaw ego, z y s k a n ie now ych d o św iad czeń , d z ie le n ie się sw o im i p rz e ­ m y śle n ia m i, d o św ia d c z e n ia m i i e m o cja m i29.

A by o k re ślić p r z e s tr z e ń tw o rz o n ą p rz ez b log i fu n k c jo n u ją c e w sieci w z a je m n y c h p o w iąz ań , za czę to p o słu g iw ać się p ojęciem b lo gosfery. L in k i łącz ące poszczególne d z ie n n ik i in te rn e to w e tw o rz o n e s ą d z ię k i a k ty w n o śc i in te rn a u tó w , d la te g o też pojęcie blo g o sfery o d n o si się n ie ty lk o do sam y ch blogów b u d u ją c y c h h ip e rte k s to w e p o w ią z a n ia , ale też do re la c ji p om ięd zy b lo g e ra m i czy p o m ięd zy b lo g e ra m i a ich c z y te ln ik a m i, k tó rz y n ie p ro w a d z ą w ła sn y c h d zie n n ik ó w in te rn e to w y c h 30. T e rm in „blo g o sfera” p o ja w ia się w ty tu ła c h blogów, w e w p isa c h , w k o m e n ta rz a c h . C zęsto j e s t on o p a trz o n y p rz y m io tn ik a m i: „ n a s z a ”, „p o lsk a” czy te ż „p o lsk o języ czn a” (w opozycji do „św ia to w ej”). W ielu b logerów p ro w o k u je d y sk u sje doty czące sp o so b u fu n k ­ cjo n o w a n ia po lsk iej b lo g o sfery 31 lu b n a w e t k w e stio n u je jej is tn ie n ie 32.

27 Tamże, s. 9.

28 W jednym z blogów tak opisano powód jego założenia: „Postanowiliśmy założyć tego bloga, żeby rodziny nasze w miarę regularnie informować co u nas słychać podczas nasze­ go pobytu w hAmeryce” (pisownia oryginalna). Por. M. Ossowski, Do wyjazdu coraz bliżej, 04.06.2007, w: Czy leci z nami pilot?, [online] <http://coslychacwusa.blogspot.com/2007/06/do- -wyjazdu-coraz-bliej.html>, dostęp: 25.11.2010.

29 Badaniami objęto blogerów, którzy nie ukończyli 25. roku życia. W 2006 roku przepro­ wadziła je firma Gemius. Zob. Web 2.0 w oczach młodych ludzi, [online] <http://pliki.gemius. pl/Raporty/2006/Gemius_SA_gemiusFGI_Case_study_web_2%200.pdf>, dostęp: 25.11.2010.

30 Prowadzenie dziennika internetowego tym różni się od pisania tradycyjnego dziennika, że umożliwia otrzymanie natychmiastowej informacji zwrotnej od czytelników. Interaktyw­ ność jest jedną z najważniejszych cech blogów. Odbiorcy komentują wpisy, a autor może od­ powiedzieć na pytania, zarzuty, pochwały w formie komentarza lub nowej notatki. Widoczna jest tu niejednoznaczność ról nadawcy i odbiorcy. Więcej na ten temat zob.: M. Więckiewicz,

Czytelnik jako współautor. Problem nieostrości granicy pomiędzy autorem a czytelnikiem blo­ gu, w: Pomiędzy kulturą a komunikowaniem. Studia z dziejów mediów, red. A. Frankowiak,

J. Szydłowska, red. nauk. Z. Anculewicz, Olsztyn 2010, s. 54-60.

31 M. Klimowicz, Nudna ta blogosfera, 16.10.2007, w: Socjologia internetu, [online] <http://klimowicz.blox.pl/2007/10/nudna-ta-blogosfera.html>, dostęp: 25.11.2010.

32 M. Jagodziński, Czy w Polsce istnieje blogosfera?, 03.11.2007, w: Netto. Internet wypunk­

towany, [online] <http://netto.blox.pl/2007/11/czy-w-polsce-istnieje-blogosfera.html>, dostęp:

(11)

B lo g o sfera b y w a p o s trz e g a n a ja k o p e w n a w sp ó ln o ta 33, je d n a k to ujęcie łatw o m oże się p rz ero d z ić w z b y t id e a lis ty c z n y o gląd d zien n ik ó w in te r n e to ­ w ych. J a n M. Zając, K a m il R akocy i A n d rzej N o w ak p o d k re ś la ją , że „Blogo- s fe ra j e s t k o le jn y m śro d o w isk iem n a w ią z y w a n ia i p o d trz y m y w a n ia re la c ji in te rp e rs o n a ln y c h , ale s ą to p rz e d e w s z y s tk im re la c je s ła b e ”34. P o w s ta ła w z w ią z k u z ty m propozycja, by b log osferę ro z p a try w a ć z p e rs p e k ty w y sieci społeczn y ch 35. Z d a n ie m Z y g m u n ta B a u m a n a , k o n ta k ty m ię d z y lu d z ­ k ie w sp ó łcześn ie „ tra k to w a n e s ą ja k o coraz b a rd z ie j ty m cza so w e”36, a ta k ż e „ sta ły się w ygodnie lu ź n e i niezob o w iązu jące, p rzez co je d n o c z e śn ie p r z e r a ­ żająco n ie p e w n e i n ieg o d n e z a u f a n ia ”37. A u to r d o strz e g a ró w nież, że o p a rte n a w sp ó łp ra cy zespołow e d z ia ła n ia z o sta ły z d e g ra d o w a n e do r a n g i ty m c z a ­ sow ych ta k ty k , k tó re n a le ż y porzucić, gdy p r z e s ta n ą p rz y n o sić o cz ekiw ane k orzyści. K o n sek w en cją ta k ie g o s ta n u rzeczy j e s t fa k t, że sp ołeczeń stw o

w coraz w ięk szym stopniu postrzega się i traktuje raczej jako „sieć” niż struk­ turę [...]: rozum ie się je i postrzega jako sieć przypadkowych połączeń i blokad o zasadniczo nieskończonej liczbie m ożliwych perm utacji38.

S ieci sp ołeczn e b u d o w a n e w okół blogów u le g a ją cz ę sty m p rz e o b ra ż e ­ niom : p o ja w ia ją się i z n ik a ją k o le jn i in te rn a u c i, z a k ła d a n e i p o rz u c a n e s ą k o le jn e d z ie n n ik i in te rn e to w e . Im częściej blo g j e s t a k tu a liz o w a n y , im cie­ k a w sz e s ą w pisy, ty m w ię k s z a j e s t g r u p a sta ły c h czy teln ik ó w . G d y n o ta tk i p o ja w ia ją się rz a d k o i a u to r b lo g u p rz e s ta je d bać o k o n t a k t z i n t e r n a u t a ­ m i, odbiorcy o d ch o d zą do in n y c h p r z e s tr z e n i w b lo go sferze.

D z ię k i h ip e r te k s tu a ln y m w ła sn o śc io m blo gi m o g ą fu n k cjo n o w ać w sie ­ ci po łączeń . L in k i tw o rz ą o d n ie s ie n ia m ięd zy p oszczeg ó ln y m i d z ie n n ik a m i in te rn e to w y m i, ale te ż p o m ięd zy b lo g a m i i in n y m i fo rm a m i s tro n WWW. P o w ią z a n e ze so b ą e le m e n ty n ie tw o rz ą h ie ra rc h ii, a je d y n ie fu n k c jo n u ją w sieci w z a je m n y c h o d n ie sie ń . B lo g erzy b u d u ją p o łą c z e n ia m ięd zy p o szcze­ g ó ln y m i d z ie n n ik a m i in te rn e to w y m i d z ię k i w y k o rz y s ta n iu h ip e rte k sto w y c h elem e n tó w , ale też w c h o d zą w ró ż n o ro d n e re la c je z in n y m i in te r n a u ta m i. H ip e r te k s tu a ln o ś ć blogów m a w ięc w pływ n a sfe rę sp o łe c z n ą i te n fa k t do­ s trz e g li b ad a cze , k tó rz y coraz częściej i n t e r p r e t u ją spo łeczn e a s p e k ty ro z ­ w o ju in t e r n e tu n ie p o p rzez o d w o łan ie do p o jęcia „w sp ó ln o ta ”, a le poprzez o d n ie sie n ie do te r m in u „sieć sp o łe c z n a ”.

33 Por. określenie „Rzeczpospolita blogowa” w raporcie tygodnika „Polityka” na temat blo- gowania: M. Czubaj, M. Filiciak, O la bloga!, „Polityka” 2006, nr 20, s. 4-12.

34 J.M. Zając, K. Rakocy, A. Nowak, Interaktywne, choć osobiste blogi i blogowanie

a komunikacja z otoczeniem, w: Tekst (w) sieci, t. 1: Tekst. Język. Gatunki, red. D. Ulicka,

Warszawa 2009, s. 229.

35 J.M. Zając, K. Rakocy, Blogi i blogosfera z perspektywy sieci społecznych, „Studia Medioznawcze” 2007, nr 3, s. 78-98.

36 Z. Bauman, Płynne czasy. Życie w epoce niepewności, tłum. M. Żakowski, Warszawa 2007, s. 9.

37 Tamże, s. 37. 38 Tamże, s. 9.

(12)

S u m m a r y

The social consequences of hypertextuality of blogs

T his paper concerns blogs (online journals). The blog can be defined as a w eb site w ith dated posts p resented in a reverse chronological order, w here a blogger show s h is or h ers subjective view on som e them e or th em es. The aim o f th is article is to present h yp ertextu ality o f blogs and its social consequences. O nline journals are connected to each other w ith h ypertextual elem en ts - lin k s (lin ks in p osts or lin k s in blogrolls). C onnections b etw een blogs construct form o f a network. Bloggers tak e ad vantage of h ypertextuality and in teractivity of online journals to relate w ith each other, th ey create variable social networks.

Cytaty

Powiązane dokumenty

Wobec tego nie sposób nie zgodzić się z Winstonem Fletcherem, który podkreśla, że rynek reklam skierowanych do dzieci i młodzieży jest bardzo spe- cyficzny.Żaden inny rynek

Widząc z daleka miasto upragnione, pokornie zbliżył się bosymi nogami, a przyjęty z czcią przez biskupa tegoż [mia- sta] Ungera, został wprowadzony do kościoła i, zalawszy się

24 D. Kozerawski, Polskie kontyngenty wojskowe, s.. Zwaśnione strony zgłosiły wiele uwag co do proponowanych rozwiązań, jednocześnie na spornym terenie cały czas trwały walki.

Taki styl komunikowania sprzyja zdobywaniu wiedzy na temat zo ­ bowiązań roli i różnicowań ról (wg statusu), przy czym owe zobowią ­ zania łatwo mogą być przyjęte

STOCHASTIC SUBGRID ACCELERATION MODEL FOR INERTIAL PARTICLES IN LES OF A HIGH REYNOLDS NUMBER FLOW.. Mikhael Gorokhovski 1 &amp; Rémi

Ani katedra, której zmarły był kapelmistrzem, ani dwór, dla którego komponował (cesarz tylko zatrwożył się długami pozostawionymi przez Mozarta, do których plotka

Można dowolnie przekształcać mowę zależną w niezależną i odwrotnie – z niezależnej w zależną. Zdanie wprowadzające staje się wtedy nadrzędnym, a

 Prawie połowa badanych deklaruje stosunek pozytywny, to jest 46% uczniów, tyleż samo badanych deklaruje stosunek obojętny oraz 8% respondentów. deklaruje