• Nie Znaleziono Wyników

Budowa zbiorników na nawozy naturalne w gospodarstwach wiejskich jako przeciwdziałanie zanieczyszczaniu wód poziemnych składnikami nawozowymi

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Budowa zbiorników na nawozy naturalne w gospodarstwach wiejskich jako przeciwdziałanie zanieczyszczaniu wód poziemnych składnikami nawozowymi"

Copied!
1
0
0

Pełen tekst

(1)

zmodyfikowane równanie Richardsa dla przep³ywu wód podziemnych metod¹ elementów skoñczonych (MES) oraz równanie transportu masy z zastosowaniem hybrydowej metody elementów skoñczonych Lagrange’a-Eulera.

Rozwi¹zania numeryczne przy ró¿nych za³o¿eniach pozwoli³y na wielowariantow¹ wizualizacjê prognoz migra-cji zanieczyszczeñ w czasie i przestrzeni oraz umo¿liwi³y ustalenie wp³ywu poszczególnych czynników decydu-j¹cych o tempie (tj. szybkoœci, wielkoœci, g³êbokoœci pene-tracji i frontu) ich rozprzestrzeniania.

Metodykê tak¹ przyjêto analizuj¹c dwa sk³adowiska odpadów komunalnych — Bo¿a Wola i Lipiny Stare — w typowych warunkach geologicznych, wystêpuj¹cych na obszarze Niziny Mazowieckiej. Obiekt Bo¿a Wola zloka-lizowany jest na tarasie nadzalewowym w dolinie Wis³y, a sk³adowisko Lipiny Stare znajduje siê na wysoczyŸnie — Równinie Wo³omiñskiej.

Literatura

LIN H.-C.J., YEH G.-T, CHENG J.-R., CHENG H.-P., JONES N.L. & RICHARDS D.R. 1996 — A Three-Dimensional Finite Element Com-puter Model for Simulating Density Dependent flow and transport. Femwater.

KLECZKOWSKI A., PACZYÑSKI B., P£OCHNIEWSKI Z. & WIT-CZAK S. 1991 — Koncepcje ochrony zbiorników i poziomów wód podziemnych w œwietle dotychczasowych badañ. [W:] Ochrona wód podziemnych w Polsce. Stan i kierunki CPBP. 04.10.09. zeszyt 56, Wyd. SGGW-AR, Warszawa.

PLECZYÑSKI J. 1988 — Naturalna odpornoœæ struktur wodonoœnych na zanieczyszczenia, Technika Poszukiwañ Geologicznych. Geosynop-tyka i Geoterma, 5–6.

WITCZAK S. & ¯UREK A. 1994 — Wykorzystanie map glebowo-rol-niczych w ocenie ochronnej roli gleb dla wód podziemnych. [W:] Metodyczne podstawy ochrony wód podziemnych. Wyd. AGH, Kraków.

Z£OTOSZEWSKA-NIEDZIA£EK H. 2001 — Wp³yw warunków gruntowo-wodnych na migracjê zanieczyszczeñ w rejonie sk³adowisk odpadów komunalnych. Arch. SGGW Warszawa, nr 23897 R.

Budowa zbiorników na nawozy naturalne w gospodarstwach wiejskich

jako przeciwdzia³anie zanieczyszczaniu wód poziemnych sk³adnikami nawozowymi

Andrzej Sapek*, Barbara Sapek*, Stefan Pietrzak*

Rolnicze zanieczyszczanie wód podziemnych sk³adni-kami nawozowymi ma charakter obszarowy z pól upraw-nych oraz skrytopunktowy z obszaru zagród wiejskich, gdzie skupia siê produkcja zwierzêca. Badania prowadzo-ne w ramach projektu PAWQP (Poland Agriculture and Water Quality Protection) oraz BAAP (Baltic Agriculture Runoff Action Program) wykaza³y wyraŸne zanieczyszcze-nia wód gruntowych pod zagrodami wiejskimi oraz studni zagrodowych azotanami, fosforanami, potasem i chlorka-mi (Sapek, 2001; Sapek, 2002). G³ównym Ÿród³em tych zanieczyszczeñ s¹ miejsca sk³adowania odchodów zwie-rzêcych (nawozów naturalnych).

Jedna du¿a sztuka przeliczeniowa wydala rocznie po-nad 2 t suchej masy odchodów, zawieraj¹cych przeciêtnie oko³o 4% N, 1,5% P i 2% K. Do nawozów naturalnych zali-cza siê obornik, gnojówkê i gnojowicê. W Polsce przewa¿a system obornikowy sk³adowania nawozów naturalnych. W wiêkszoœci gospodarstw obornik sk³aduje siê bezpo-œrednio na glebie, a gnojówkê (mocz) w czêsto nieszczel-nych zbiornikach, o ma³ej pojemnoœci. Stan ten sprzyja wymywaniu sk³adników nawozowych do gleby i w nastêp-stwie do wody gruntowej.

W ramach wy¿ej wymienionych projektów podjêto budowê przyk³adowych zbiorników na nawozy naturalne

w gospodarstwach demonstracyjnych. Inicjatywê tê prze-jêli sami rolnicy oraz niektóre samorz¹dy gminne i woje-wódzkie, zw³aszcza w rejonie ostro³êckim.

W ramach projektów badano skutki budowy gnojowni i poprawy gospodarki nawozami naturalnymi w zagrodzie na jakoœæ wody gruntowej. Próbki wody gruntowej pobie-rano w odstêpach dwumiesiêcznych ze studzienek kontrol-nych, zainstalowanych w obrêbie zagrody, miêdzy innymi w pobli¿u miejsc uprzedniego sk³adowania obornika bez-poœrednio na glebie. Stwierdzono, ¿e po usuniêciu bezpo-œredniego Ÿród³a zanieczyszczeñ jakoœæ wody gruntowej poprawia³a siê w czasie dwóch pierwszych lat, lecz w

nastêpnych latach nadal nie odpowiada³a wymaganiom w zakresie stê¿enia fosforu, a stê¿enie potasu utrzymywa³o siê na wysokim poziomie (tab. 1).

Przeprowadzone badania wykaza³y znaczn¹, lecz nie-dostateczn¹ poprawê jakoœci wody gruntowej w wyniku budowy zbiorników na nawozy naturalne.

Literatura

SAPEK B. 2001 — Ocena ryzyka œrodowiskowego w œwietle monito-ringu gleby i wody w gospodarstwie rolnym. [W:] Obieg pierwiastków w przyrodzie: B. Gworek & A. Mocek (red.), Instytut Ochrony Œrodo-wiska, T. I, 295–304.

SAPEK B. 2002 — The impact of farmstead operation on ground water quality. [In:] Agricultural effects on ground and surface waters: Research at edge of science and society: J. Steenoorden, F. Claessen & J. Willems (eds.), 125–130.

1021

Przegl¹d Geologiczny, vol. 50, nr 10/2, 2002

Tab. 1. Œrednie roczne stê¿enie sk³adników nawozowych w wodzie gruntowej pod miejscem sk³adowania obornika do 1997 r.

Rok pomiarów P mg x dm–3 N–NO

3mg x dm–3 Cl mg x dm–3 Na mg x dm–3 K mg x dm–3 1997 21,1 55,5 319,5 104,1 813,7 1998 44,0 22,0 51,5 35,8 430,8 1999 7,7 8,5 59,2 19,2 136,9 2000 3,7 5,3 22,0 8,0 73,2 2001 5,5 5,4 45,6 19,5 147,0

*Instytut Melioracji i U¿ytków Zielonych w Falentach, 05–090 Raszyn

Cytaty

Powiązane dokumenty

18 C. Velazquez, European Union enlargement.. cjonowanie w ramach poszerzonej Wspólnoty. Obywatelom UE-25 pozwoli na uczestnictwo w rynku kapitałowym na terenie całej

The entire production of industrial crops (sugar beet, tobacco, hops, chicory, herbs), bacons, broilers, over 50% of production of pork and fat, young beef, oleaginous plants and

jaśniają bowiem przyczyny zdarzeń. Można je jednak nazwać prostemi prawami empirycznemi, których zadaniem jest tylko ujmowanie stosunków stałych, czy zmiennych

The study showed that in the years 2003–2015 Poland saw a rapid increase in the number and area of organ- ic farms due, in part, to the introduction of EU subsidies as well as

Natomiast analiza rozkładu przestrzennego war- tości barwy rzeczywistej i pozornej oraz mętności oznaczonych w próbkach wody po- chodzących z poszczególnych punktów

Subject and purpose of work: The aim of the article is to assess the phenomena of sigma convergence of labour productivity in agriculture and other sectors of rural economy in

Jak czynnik agresywny wykorzystano wodny roztwór chlorku sodu w stężeniu 50g/l (NaCl 5%). Do przygotowania roztworu wykorzystano chlorek sodu o czystości laboratoryjnej oraz

For example, the sharing economy is sometimes described also under the notions such as the access economy, the labor-light economy, the freelance economy, the gig economy,