• Nie Znaleziono Wyników

Zamość - Stare Miasto, AZP 88-88 lub 89-88

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Zamość - Stare Miasto, AZP 88-88 lub 89-88"

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Andrzej Witkowski

Zamość - Stare Miasto, AZP 88-88 lub

89-88

Informator Archeologiczny : badania 24, 122-123

(2)

122 Okres now ożytny

głównie po wojnie, w związku z wydobywaniem z kopca ziemnego, kryjącego relikty murów, m ateriału i kruszyw a n a pobliską drogę.

B adania pozwoliły je d n a k zrekonstruow ać hipotetyczny rzut założenia. Byl to budy n ek p ro sto k ątn y o w ym iarach 19 x 33 m opięty n a narożach czterem a ośmiobocznymi wieżami. Dom ukształtow any był dwutraktow o, w osiach skrajnych trzytraktowo, n a dolnym poziomie posiadał 12 pom ieszczeń i miał chyba dwie kondygnacje. C h a ra k te r obiektu i jego skala, niewiele odbiegająca od pałacu biskupiego w Kielcach, nie wymaga kom entarza. Odkrycie m ożna więc interpretow ać Jako relikt wczesnobarokowego dw oru-pałacu, którego fundację łączyć należy z rodziną G aw rońskich 1 odnosić do i połowy XVII w.

M ateriały 1 dokum entacja znajdują się w zbiorach Wojewódzkiego O środka Archeologiczno- K onserw atorskiego w Kielcach.

Badania zostały zakończone.

I Trzemeszno, woj, bydgoskie patrz późne średniowiecze

Tubądzin, gm. Wróblew woj. s ie r a d z k ie S t. 1 AZP 6 9 - 4 3 / 1 4 _________ _____________

Muzeum Okręgowe w S ieradzu

B adania prowadził m gr Marek U rbański silam i M uzeum Okręgowego w S ieradzu. Dwór nowożytny.

B adania wykopaliskowe o charakterze ratowniczym prowadzone były w ram ach nadzoru n ad pracam i związanymi z Izolacją ścian dworu. Na terenie dworu przeprow adzono niewielkie b ad a n ia sondażow e w 1982 r. a w 1986 r. oznaczono go n a ark u szu AZP.

Pierwsza w zm ianka o T ubądzinie pochodzi z roku 1392. n st. z XV. XVI, XVII i dalej aż do XX w. M ateriał wydobyty w 1990 r. m ożna właśnie datować n a przedział między XTV а ЭОС w. (tylko Jeden fragm ent brzuśca naczynia glinianego nosi cechy ceramiki wczesnośredniowiecznej).

Prace polegały n a obkopanlu ścian części podpiwniczonej dworu rowem o szerokości 1,5 m i głębokości przekraczającej poziom stopy fundam entow ej. Powstały w ten sposób wykop podzielono na 3 odcinki: 1 — S, 2 — E, 3 — N. Długość odcinka 1 — 7,6 m, odcinka 2 — 15,1 m . odcinka 3 — 12,1 m. W odcinku 1 lico m uru było prawie w całości zasm ołowane. Z lica n a gl. ok. 120 cm od P. O wystawało kilka dużych kam ieni. F un d am en t posadowiony n a kam ie­ n iach polnych, tw orzących lawę fundam entow ą. Z wydobytego m ateriału zabytkowego wyróż­ n ia ją się fragm enty kaili piecowych, w tym naczyniowych oraz ułam ki b utelek szklanych. Narożnik południow o-w schodni byl 20-30 cm głębiej w kopany od ściany południowej. Wykop przy ścianie w schodniej odsłonił resztki nieużywanego wejścia do piwnic oraz szeroką lawę fundam entow ą w części północnej wykopu. Lawę zbudowano z dużych i m ałych kam ieni p o ­ lnych oraz z gruzu ceglanego. Cegły tej ściany, ułożone w układzie: w arstw a wozówek, w arstw a główek, różniły się nieco rozm iaram i od odkrytego wejścia do piwnicy. W śród wykopanych fragm entów ceram iki znajdował się Jeden fr. b rzu śc a naczynia w czesnośredniowiecznego, fr. ceram iki z XVII i XVIII w., fr. kafli płytowych i jednego garnkowego. C ałość o dcinka 2 m iała 15 m dl. Odcinek 3 o dł. 12 m znajdował się przy ścianie polnocneJ dworu. Tu ław a fundam entow a była w idoczna tylko przy narożniku NE. Dalej odkryto nieokreśloną k onstrukcję ceglaną, być może fragm ent w ędzarni praw dopodobnie z XX w. oraz część fu n d am en tu budowli skierow a­ nego pod kątem prostym do północnej ściany dworu. Ten o statni byl płytko posadowiony, lecz zbudow any z cegły o w ym iarach zbliżonych do cegły ze w schodniej ściany. Z zabytków ru c h o ­ mych w yróżniało się kilkanaście fr, kaili piecowych, fragm enty garnków z XV-XV1 i XVII- ΧνΐΠ w.. wyroby szklane z XVIH-XX w. i tru d n e do datow ania przedmioty żelazne.

Ponieważ najbliższe otoczenie budynku dworskiego zostało Już w cześniej przekopane pod­ czas rem ontu, nie m ożna byto prowadfcić obserwacji pierwotnych naw arstw ień.

W zw iązku z odkryciem liczn ych fragm entów n ieznan ych ze źródeł w cześn iejszych budowli, zachodzi pilna potrzeba przeprowadzenia prac wykopaliskowych w b erpoirednim sąsied ztw ie dworu w Tubądzinie,

I

Tudorów, gm, Opatów woj. tarnobrzeskie St. 1 patrz późne średniowiecze Włocławek, Miasto i zam ek patrz późne średniowiecze

Zam ość — Stare Miasto

AZP 8S -S 8 lub 8 9 - 6 8 /— PP Pracow nia K onserwacji Zabytków Pracow nia A rcheologiczno-K onser­ w ato rsk a Oddział w Zam ościu

B adania prowadził m gr Andrzej Witkowski, Finansow ał WKZ w Z am oś­ ciu. Pierwszy sezon badań. Miasto.

B adania koncentrow ały się n a trzech obiektach Starego M iasta: kojce w p ark u , n ad szańca K2 w zespole b astio n u VII oraz Akademii. W przypadku dwóch pierwszych obiektów w ykonano

(3)

Ir\formalor Archeologiczny 1990 123 nadzory archeologiczne n a d przeprowadzonymi pracam i ziemnymi, n ato m ia st w trzecim przy­ padku (Akademia) rozpoczęło system atyczne b ad a n ia archeologiczne.

I. Kojec w parku

Nadzory archeologiczne dotyczyły trzech wykopów, związanych z pracam i remontowymi kojca. Zlokalizowano je przy południow ej. w schodniej i północnej ścianie kojca. W w ykopach odsłonięto Пса kojca znajdujące się o b e c n e pod pow ierzchnią ziemi (w tym lico ściany w schod­ niej z otw orem kanału], fragm ent m u ru C arnota, k an ał biegnący wzdłuż ściany południowej (prawdopodobnie dalszy ciąg k anału odkrytego przed Bram ą Lubelską Starą) oraz dw a frag­ m enty m urów szyi raw elinu. Prace będ ą kontynuow ane przy zachodniej ścianie kojca oraz w Jego w nętrzu. W szystkie odsłonięte relikty architektury można wiązać z m odernizacją twier­ dzy. Ja k a m iała miejsce w I połowie XIX wieku.

II. N adszaniec K2 w zespole bastionu VII

Nadzór archeologiczny dotyczył wykopu kanalizacyjnego, zlokalizowanego w dzlalobltni położonej na północ od przejazdu n a platteau bastionu. Wykop (o głębokości ca 3,00 m) zlokalizowano n a osi W-E i sięgał on od w schodniej ściany n ad szań ca do zachodniej ściany dzlalobltni. W wykopie zadokum entow ano pierw otny poziom teren u (ca 1 m poniżej w spółczes­ nego] oraz pierw otny poziom użytkowy n ad szań ca (ca 0,30 m poniżej obecnego). Odsłonięto także fragm ent potenny, praw dopodobnie z ok. połowy XVII wieku. Autor wiąże ten obiekt z zabudow aniam i zaznaczonym i w tym sektorze twierdzy n a tzw. planie Jo n sa c a . P otem ę w zniesiono z cegieł i przykryto odcinkowym sklepieniem kolebkowym (również ceglanym). Nie osiągnięto poziomu d n a poterny, pomimo doprowadzenia eksploracji do głębokości ca 2,50 m poniżej strzałki sklepienia. P o tem a została znacznie zniszczona zarówno w w yniku budowy n ad szań ca (1825-30), ja k też podczas późniejszych prac w jego w nętrzu; niestety, dotychczas nie s ą one potwierdzone w historiografii i dlatego trudno Jest podać ich w iarygodną Interpretację.

III. Akademia

B adania archeologiczne Akademii stanow iły pierwszy etap prac zakrojonych n a szerszą skalę. W roku bieżącym w ykonano 5 wykopów o łącznej powierzchni ca 60 m2, zlokalizowa­ nych w centrum dziedzińca (wykop I) oraz przy zachodnim skrzydle Akademii (wykop Π-V). W wykopie I natrafiono m .in. n a relikty dwóch poziomów w postaci bruków; ceglanego (starszy) oraz kam iennego (młodszy). Odsłonięto również fragm ent studni, znanej m .in. z planu A kade­ mii z 1809 roku.

Znacznie ciekawsze rezultaty osiągnięto w wykopach II-V, zlokalizowanych p rw skrzydle zachodnim . Natrafiono tam m.in. n a fundam enty filarów ark ad krużganków. Odsłonięto również relikty arch itek tu ry dwóch budynków. J e d e n z tych reliktów to ceglana sk a rp a (przy­ pora), w ykorzystana w tórnie Jako fundam ent Шага arkady, najciekawszym je d n a k było odkry­ cie fragm entu trak tu b u d ynku, wchodzącego częściowo pod skrzydło zachodnie. Uchwycono dw a fragm enty m urów zew nętrznych (N-S), m u r działowy (W-E) rozdzielający trakty oraz m ury działowe (N-S) w yznaczające poszczególne pomieszczenia. O tym, że m am y do czynienia z w nę­ trzem bud y n k u świadczyły zarówno wewnętrzne tynki z pobiałą, zachow ane n a ww. m u rac h oraz relikty posadzek ceglanych stwierdzono również występowanie drugiego tra k tu pom ie­ szczeń. położonego n a w schód od powyższego; będzie on przedm iotem b a d a ń w roku przy­ szłym. J a k m ożna przypuszczać, natrafiono n a pozostałości pierwotnego budynku Akademii (Hippeum?), funkcjonującego do końca lat 30-tych XVII wieku. J e s t to, co praw da, hipoteza robocza, jed n ak że zdają się Ją potwierdzać niektóre fakty, ja k np. w ystępowanie spalenizny w w arstw ach n a poziomie ww. m urów oraz natrafienie n a skupisko osmalonego, pokruszonego tynku, występującego poza północną ścian ą zew nętrzną. Być może są to ślady pożarów z 1627 lu b 1633 roku. Na pełne rozstrzygnięcie i weryfikację tych hipotez należy Jednak poczekać do zakończenia badań.

Cytaty

Powiązane dokumenty

Dokumenty lokacyjne, w których spotykamy odniesienie do wezwań kościołów parafialnych MIEJSCOWOŚĆ Długobór Gronowo Idzbark DIECEZJA warmińska warmińska pomezańska DATA 1318

Poza klasyczną ornamentyką pierścieniowo-łańcuchową na łyżkach z Żółtego często reprezentowane są również sploty sznurowe, umiejscawiane wzdłużnie lub poprzecznie,

Leszek Kajzer,Janusz Kuczyński

Some scholars assumed that the whole very large difference between predicted and actual migrant inflows by country was due to the so called diversion effect, or the redirecting

PODCZAS KOLOKWIUM NIE WOLNO UŻYWAĆ KALKULATORÓW Zadanie 87.. Udowodnić, że funkcja f

Jarosław Wróblewski Analiza Matematyczna 2 LUX de LUX, lato 2016/17.

ciem. Nikt nie wie jak to jest, że choć są trzy osoby, to jednak jest tylko jeden Bóg. To jest tajemnica naszej wiary, najwięk­.. sza tajemnica. Święty Patryk mówiąc

na szym rów nież Sku odas na Li twie i nie miec kie - go Trier -Sa ar burg. w Sta ro stwie Po wia to - wym w Puc ku prze ze mnie oraz pierw sze go sta ro - stę puc kie go Ar tu ra