• Nie Znaleziono Wyników

CHARAKTERYSTYKA HYDROCHEMICZNA WÓD TERMALNYCHL¥DKA-ZDROJU

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "CHARAKTERYSTYKA HYDROCHEMICZNA WÓD TERMALNYCHL¥DKA-ZDROJU"

Copied!
12
0
0

Pełen tekst

(1)

Barbara KIE£CZAWA Instytut Górnictwa Politechnika Wroc³awska

Wybrze¿e Wyspiañskiego 27, 50-370 Wroc³aw barbara.kielczawa@pwr.wroc.pl

Technika Poszukiwañ Geologicznych Geotermia, Zrównowa¿ony Rozwój nr 2/2013

CHARAKTERYSTYKA HYDROCHEMICZNA WÓD TERMALNYCH L¥DKA-ZDROJU

STRESZCZENIE

Wyst¹pienia wód termalnych L¹dka-Zdroju koncentruj¹ siê w uzdrowiskowej czêœci miejscowoœci. Znajduje siê tutaj szeœæ naturalnych Ÿróde³ oraz odwiert L-2. Wody o du¿ym podobieñstwie sk³adu chemicznego wyp³ywaj¹ z gnejsów giera³towskich. Ich mineralizacja zawiera siê w przedziale 0,16–0,28 g/l. Pod wzglêdem chemicznym s¹ to wody HCO3-SO4-Na, F, Rn, H2S. Analiza zawartoœci jonów g³ównych wskazuje na odwrotn¹ proporcjonalnoœæ stê¿eñ jonów HCO3- w stosunku do iloœci kwasu metakrzemowego. Badane wody wykazuj¹ równowagê z wê- glanami wapnia i fluorytem.

S£OWA KLUCZOWE

Wody termalne, L¹dek-Zdrój, Sudety

* * *

L¹dek-Zdrój jest jednym z najbardziej znanych uzdrowisk w Polsce. Jest miejscowoœci¹, do której w celach leczniczych przybywaj¹ kuracjusze ju¿ od kilku wieków. Jak podaj¹ Ciê¿kowski M. i Ciê¿kowski W. (1982/1983) oraz Ciê¿kowski (2000) leczenie wodami l¹deckimi odbywa³o siê prawdopodobnie ju¿ w XIII wieku. Odkrywane kolejno Ÿród³a ujmo- wano studniami b¹dŸ obudowami w formie zbiorników. Obecnie prowadzi siê eksploatacjê wód leczniczych z piêciu Ÿróde³ i jednego odwiertu. ród³a wyp³ywaj¹ w centralnej czêœci uzdrowiska w niewielkiej odleg³oœci od siebie. Odwiert L-2 zlokalizowany jest oko³o 600 m na NW od Ÿród³a Wojciech (rys. 1). Oko³o 500 m na SE od istniej¹cych Ÿróde³ jest jeszcze jeden odwiert, L-1 (o g³êbokoœci 600 m), którym ujêto wody zwyk³e (Ciê¿kowski 1983).

(2)

1. ZARYS BUDOWY GEOLOGICZNEJ

L¹dek-Zdrój po³o¿ony jest w obrêbie du¿ej jednostki tektonicznej zbudowanej z serii ska³ metamorficznych zwanej metamorfikiem L¹dka i Œnie¿nika. Stanowi ona wschodni¹ czêœæ Sudetów œrodkowych i jednoczeœnie pó³nocno-wschodni brzeg Masywu Czeskiego.

J. Don (1996) zalicza je – wraz z metamorfikiem orlicko-bystrzyckim – do jednej potê¿nej formacji skalnej. Metamorfik l¹decko-œnie¿nicki tworz¹ dwa g³ówne kompleksy skalne:

Rys. 1. Po³o¿enie ujêæ wód termalnych L¹dka-Zdroju na tle zgeneralizowanej budowy geologicznej (na podst. Zuber i in. 1995; Gierwielaniec 1970)

Objaœnienia: 1– osady czwartorzêdowe, 2 – bazalty, 3 – lamprofiry, 4 – gnejsy giera³towskie, 5 – gnejsy œnie¿nickie, 6 – mylonity, 7 – ³upki serii stroñskiej, 8 – uskoki, 9 – odwiert z wod¹ zwyk³¹, 10 – ujêcia wód termalnych

Oznaczenia literowe: Ch – Chrobry, W – Wojciech, S-C – Sk³odowska-Curie, D – D¹brówka, J – Jerzy, S – Stare, L-2, L-1

Fig. 1. Location of the thermal water intakes of L¹dek-Zdrój against the generalized geological structure (after Zuber et al. 1995; Gierwielaniec 1970)

Explanations: 1 – Quaternary sediments, 2 – basalts, 3 – lamprophyres, 4 – Giera³tów gneisses, 5 – Œnie¿nik gneisses, 6 – mylonites, 7 – Stronie mica shists, 8 – faults, 9 – borehole with cold water, 10 – thermal water intakes

Letters: Ch – Chrobry, W – Wojciech, S-C – Sk³odowska-Curie, D – D¹brówka, J – Jerzy, S – Stare, L-2, L-1

(3)

seria stroñska oraz giera³towsko-œnie¿nicka. Do pierwszej przynale¿¹ ³upki ³yszczykowe,

³upki grafitowe, kwarcytowe, amfibolity z ³upkami amfibolitowymi oraz wapienie krysta- liczne. Drug¹ seriê tworz¹ gnejsy giera³towskie i gnejsy œnie¿nickie. Gnejsy giera³towskie wykazuj¹ strukturê drobnokrystaliczn¹, natomiast gnejsy œnie¿nickie – grubokrystaliczn¹ z charakterystycznymi soczewkowo-warstwowanymi teksturami (Gierwielaniec 1970). W sk³a- dzie mineralnym wymienionych ska³ dominuje kwarc, skalenie potasowe, a z plagioklazów albit i oligoklaz, biotyt oraz amfibole (Ciê¿kowski 1978; Pendias, Maciejewski 1959).

Gierwielaniec (1970) serie te zalicza do górnego proterozoiku i starszego paleozoiku nato- miast ¯elaŸniewicz (2003) uwa¿a, ¿e s¹ to ska³y paleozoiczne.

Omówione ska³y s¹ sfa³dowane i pociête licznymi uskokami. Z dyslokacjami zwi¹zane s¹ wyst¹pienia karboñskich ska³ ¿y³owych. Na SE i NW od ujêæ L¹dka s¹ to lamprofiry oraz granitoidy (tonality, granodioryty i monzonity).

Utwory kenozoiczne w omawianym rejonie to przede wszystkim paleogeñskie serie osadowe akumulacji rzecznej oraz czwartorzêdowe, nieci¹g³e pokrywy glin zboczowych oraz ¿wirowych, piaszczysto-¿wirowych i mu³kowych nanosów rzecznych. Pozosta³oœciami dzia³alnoœci wulkanicznej tego okresu w okolicy L¹dka s¹ cztery bazaltowe kopu³y (Ciê¿- kowski 1978).

Analizuj¹c tektonikê omawianego obszaru Gierwielaniec (1970) wyró¿ni³ kilka ele- mentów fa³dowych, które jak podaje Don (1964) wachlarzowo zbiegaj¹ siê i zanurzaj¹ ku zachodowi. Poprzecinane s¹ one krzy¿uj¹cymi siê uskokami, które niejednokrotnie stanowi¹ drogi kr¹¿enia wód leczniczych (Ciê¿kowski 1990). Do najwa¿niejszych nale¿¹: uskok Or³owiec-Karpno (uOK), uskok L¹dka-Zdroju (uLZ), uskok L¹dek-Karpno (uLK), uskok L¹dek-Giera³tów (uLG) (rys. 1) oraz uskok Potoku Grodzkiego, z którym wi¹¿e siê wystê- powanie wód eksploatowanych w odwiercie L-2 (Ciê¿kowski 1978).

Jak podaje Ciê¿kowski i in. (1996) dop³ywy wód systemu g³êbokiego kr¹¿enia nastêpuj¹ g³êbokimi strefami tektonicznymi o przebiegu zgodnym z tzw. sudeckim kierunkiem, tj.

NW-SE. Samoczynnie wody wyp³ywaj¹ w rejonach ich przeciêæ z uskokami o mniejszym zasiêgu.

2. CHARAKTERYSTYKA LECZNICZYCH WÓD TERMALNYCH

Obecnie wody lecznicze eksploatowane s¹ piêcioma Ÿród³ami (Wojciech, Jerzy, D¹- brówka, Sk³odowska-Curie, Chrobry) i odwiertem L-2 o g³êbokoœci 700,3 m (Ciê¿kowski 1998). W uzdrowisku istnieje jeszcze jedno, ju¿ nieeksploatowane, Ÿród³o Stare wyp³y- waj¹ce na NW od Ÿród³a D¹brówka.

Pierwsza, bardziej szczegó³owa, analiza fizykochemiczna wód L¹dka-Zdroju pochodzi z drugiej po³owy XIX w., a kolejne z pierwszego dziesiêciolecia XX w. i z 1939 r. Po II wojnie œwiatowej obs³ugê analityczn¹ wód l¹deckich prowadzi³o Laboratorium Balneotech- niczne i Mikrobiologiczne Biura Projektów i Us³ug Bran¿y Uzdrowiskowej „Balneoprojekt”

(Ciê¿kowski 1978).

(4)

Analizuj¹c wyniki badañ fizykochemicznych wód z poszczególnych ujêæ zaobser- wowaæ mo¿na du¿e podobieñstwo w udzia³ach jonów g³ównych (rys. 2). Na podstawie ustawy Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. nr 163, poz. 981 z 2011 r.) omawiane wody mo¿na okreœliæ jako termalne wody HCO3-SO4-Na, F, Rn, H2S, przy czym sporadycznie stê¿enia kwasu metakrzemowego s¹ na tyle wysokie, ¿e wody te mo¿na okreœlaæ jako krzemowe (tab. 1). Ich mineralizacja mieœci siê w zakresie 0,16–0,28 g/l (rys. 3).

Najwy¿sz¹ mineralizacjê wykazuj¹ wody z odwiertu L-2, a nastêpnie kolejno ze Ÿród³a Chrobry, Wojciech, Sk³odowska-Curie, D¹brówka i Jerzy (tab. 1). Podobn¹ zale¿noœæ Rys. 2. Diagramy ko³owe przedstawiaj¹ce udzia³ jonów g³ównych (meq/l) w wodach

z poszczególnych ujêæ (na podst. danych z 2009 r.)

Fig. 2. Circle diagrams to display the participation of major ions (meq/l) in waters from particular intakes (based on the data, 2009)

(5)

Rys. 3. Zmiennoœæ mineralizacji wód termalnych L¹dka-Zdroju Fig. 3. Variability of mineralization of thermal waters in L¹dek-Zdrój

Tabela 1 Minimalne i maksymalne zawartoœci jonów g³ównych oraz sk³adników specyficznych w skróconym

zapisie Kur³owa (na podst. danych z lat 1990–2011)

Table 1 Minimum and maximum contents of major ions and specific components expressed

by the Kur³ow formula

Nazwa ujêcia Zapis Kur³owa

Sk³odowska-Curie D¹brówka Jerzy Chrobry Wojciech L-2

(6)

zaobserwowa³ Ciê¿kowski (1978, 1983). Zauwa¿yæ jednak mo¿na, ¿e od roku 2003 nastê- puje powolny spadek mineralizacji wód z odwiertu L-2 (rys. 3). Zuber i in. (1995) oraz Ciê¿kowski i in. (1996), na podstawie badañ izotopowych stwierdzili, ¿e omawiane wody s¹ mieszaninami wód termalnych g³êbokiego systemu kr¹¿enia i wód zwyk³ych. Zatem przy- puszczaæ mo¿na, ¿e obserwowane zmiany w mineralizacji wód termalnych spowodowane s¹ intensyfikacj¹ dop³ywu wód zwyk³ych do ujêcia. Nadmieniæ nale¿y, ¿e W. Ciê¿kowski badaj¹c wody l¹deckie w latach siedemdziesi¹tych i osiemdziesi¹tych XX w. stwierdzi³ obni¿enie stê¿eñ jonów wodorowêglanowych, sodowych oraz fluoru i radonu jako efekt intensywnej eksploatacji odwiertu L-1 (Ciê¿kowski 1983).

Badaj¹c zmiennoœci stê¿eñ jonów HCO3- w czasie zauwa¿yæ mo¿na odwrotn¹ propor- cjonalnoœæ zawartoœci tego sk³adnika w stosunku do iloœci kwasu metakrzemowego (rys. 4).

Zaobserwowano tak¿e, ¿e wzrost udzia³u jonów sodowych nastêpuje proporcjonalnie do wzrostu zawartoœci krzemionki (rys. 5a). Odwrotna zale¿noœæ wystêpuje w przypadku kationów sodowych i wapniowych (rys. 5b). Wzrost stê¿enia jonów Na+zachodzi przy obni¿aj¹cej siê zawartoœci jonów Ca+2.

Jak wspomniano, omawiane wody s¹ wodami siarczkowymi. Rozpuszczony w nich H2S wystêpuje w iloœciach od oko³o 0,2 mg/l (ujêcia Sk³odowska-Curie, Chrobry) do maksy- malnie 5,1 mg/l (odwiert L-2). Wody z ujêcia Sk³odowska-Curie tylko sporadycznie za- wieraj¹ omawiany sk³adnik w iloœciach 1 mg/l lub wiêcej (rys. 6). Zauwa¿yæ równie¿ mo¿na, i¿ stê¿enia siarkowodoru w wodach z ujêæ Chrobry, Wojciech, Jerzy i D¹brówka spadaj¹ nawet poni¿ej wartoœci granicznej dla wód siarczkowych. Dla pierwszego z wymienionych

Czas [lata]

HCO3 H2SiO3 20

25 30 35 40 45 50 55 60 65

1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014

Zawartoœæjonów[mg/l]

Rys. 4. Porównanie zmiennoœci zawartoœci jonów HCO3-oraz kwasu metakrzemowego w wodach termalnych L¹dka-Zdroju

Fig. 4. Comparison of variation of HCO3-and metasilicic acid for L¹dek-Zdrój thermal waters

(7)

5a

5b

Rys. 5. Zale¿noœæ w zawartoœciach jonów Na+i krzemionki (5a) oraz jonów Na+i Ca+2(5b) w wodach z poszczególnych ujêæ

Fig 5. The relation between Na+and silica (5a) and Na+and Ca+2(5b) concentrations for springs and well

(8)

ujêæ sytuacja taka mia³a miejsce w latach siedemdziesi¹tych i osiemdziesi¹tych XX w.

W latach dziewiêædziesi¹tych XX w. notowano tak niskie stê¿enia H2S dla wód z wszystkich wspomnianych ujêæ (rys. 6). Na podstawie wyników analiz kontrolnych trudno jest jednak mówiæ o charakterze tych zmian (czy wystêpuj¹ chwilowo – w okresie opróbowania, czy s¹ d³ugotrwa³e). Przypuszczaæ mo¿na, ¿e s¹ efektem zmian w dynamice dop³ywów wód g³ê- bokiego systemu kr¹¿enia.

Próbê okreœlenia zespo³u procesów determinuj¹cych sk³ad chemiczny omawianych wód jako pierwszy podj¹³ W. Ciê¿kowski (1978). Autor ten wskaza³ wietrzenie i hydrolizê skaleni oraz czêœciow¹ wymianê jonow¹ jako g³ówne procesy kszta³tuj¹ce chemizm l¹- deckich wód. Wyniki modelowania numerycznego przeprowadzonego przez Leœniaka i Nowak (1993) oraz Dobrzyñskiego i Leœniaka (2010) generalnie zgodne s¹ z hipotezami wysuniêtymi przez Ciê¿kowskiego. Analiza wskaŸników nasycenia, wykonana w ramach prowadzonych badañ, wykaza³a nieznaczne przesycenie b¹dŸ równowagê termodynamiczn¹ z wêglanami wapnia, kwarcem, chalcedonem i fluorytem (rys. 7a, 7b, 7c). Przesycenie obserwowane jest w przypadku uwodnionych krzemianów magnezu oraz tlenków i wodo- rotlenków ¿elaza (rys. 8).

Rys. 6. Zmiennoœæ stê¿eñ rozpuszczonego w wodach H2S Fig. 6. Variability of dissolved H2S

(9)

7a

7b

7c

Rys. 7. Wartoœci wskaŸników nasycenia dla aragonitu (7a) , kalcytu (7b) i fluorytu (7c) w zale¿noœci od stê¿eñ wapnia i fluoru

Fig. 7. Aragonite (7a), calcite (7b) and fluorite (7c) saturation indices as a function of total dissolved calcium and fluorine

(10)

WNIOSKI

Jak podaj¹ Zuber i in. (1995) oraz Ciê¿kowski i in. (1996) obszary zasilania dla z³o¿a wód leczniczych L¹dka-Zdroju, wyznaczone na podstawie badañ izotopowych, po³o¿one s¹ na po³udniowy wschód od uzdrowiska, w Górach Bialskich. S¹ to tereny rozci¹gaj¹ce siê w przedziale rzêdnych terenu od oko³o 700 do oko³o 1050 m n.p.m. Uwzglêdniaj¹c litologiê tych obszarów oraz wyniki analiz chemicznych próbek ska³ metamorfiku L¹dka i Œnie¿nika mo¿na z du¿ym prawdopodobieñstwem stwierdziæ, ¿e Ÿród³em jonów wapniowych w oma- wianych wodach s¹ pirokseny, amfibole i w mniejszym stopniu wapniowe plagioklazy.

Obecnoœæ jonów sodowych i potasowych wi¹zaæ nale¿y z du¿ym udzia³em mikroklinu, ortoklazu i sodowych plagioklazów (albitu, oligoklazu) w sk³adzie mineralnym oœrodka skalnego. Wzbogacanie wód we wspomniane jony Na+oraz krzemionkê, jako efekt wie- trzenia wymienionych glinokrzemianów, sugeruj¹ wzajemne proporcje w iloœciach tych sk³adników (rys. 5a). Na rozwój procesów wymiany jonowej wapnia i sodu, sugerowanych przez Ciê¿kowskiego (1978), mo¿e wskazywaæ odwrotna zale¿noœæ w stê¿eniach tych kationów (rys. 5b). W wyniku krystalizacji wtórnego kalcytu, przyczyniaj¹cej siê do ubo-

¿enia wód w jony wapniowe, obserwowane proporcje mog¹ siê pog³êbiaæ. Przesycenie wód krzemianami magnezu jest najprawdopodobniej efektem wietrzenia wspomnianych ju¿

piroksenów, amfiboli oraz oliwinów buduj¹cych ska³y bazaltowe. Jako Ÿród³o fluoru, mimo i¿ wody wykazuj¹ nasycenie flourytem, nale¿y raczej przyjmowaæ ³yszczyki (biotycie, muskowicie, lepidolicie), hornblendê i podrzêdnie apatyt – minera³y buduj¹ce ³upki ³ysz-

-10 -8 -6 -4 -2 0 2 4 6 8 10 12 14 16

WartoœciwskaŸnikanasyceniaSI

Wojciech

Chrobry D¹brówka Jerzy L-2 Sk³odowska-Curie

Rys. 8. Wartoœci wskaŸników nasycenia SI wód termalnych L¹dka-Zdroju wzglêdem poszczególnych minera³ów (na podst. danych z lat 2002–2011

Fig. 8. Saturation indices for thermal waters of L¹dek-Zdrój with respect to particular minerals

(11)

czykowe, amfibolitowe i amfibolity (Polañski, Smulikowski, 1969). Na podstawie wyników badañ izotopów siarki34S Ciê¿kowski (1978) uwa¿a, ¿e rozk³ad siarczków, którymi inten- sywnie okruszcowane s¹ serie metamorfiku l¹decko-œnie¿nickiego, prowadzi do wzboga- cenia omawianych wód termalnych w siarkowodór.

Wody termalne L¹dka-Zdroju

Prace zrealizowano w ramach badañ statutowych nr S 200-27

LITERATURA

CIʯKOWSKI W., 1978 — Hydrogeologia i hydrochemia wód termalnych L¹dka Zdroju. Inst. Geotech. ko- munikat nr 284.

CIʯKOWSKI W., 1983 — Wody termalne L¹dka Zdroju. [W:] II Ogólnopol. Symp. Wspó³czesne Problemy Hydrogeologii Regionalnej, L¹dek Zdrój, paŸdziernik 1982.

CIʯKOWSKI W., 1990 — Studium hydrogeochemii wód leczniczych Sudetów polskich. Pr. Nauk. Inst.

Geotech. PWroc., nr 60, ser. 19.

CIʯKOWSKI W., 1998 — L¹dek Zdrój. Dolnoœl¹skie Wyd. Edukacyjne, ss. 235.

CIʯKOWSKI W., 2000 — Wody lecznicze Ziemi K³odzkiej. [W:] Zdroje Ziemi K³odzkiej, s. 77–93.

CIʯKOWSKI M., CIʯKOWSKI W., 1982/1983 — ród³a L¹dka-Zdroju. Historia i badania. Balneol. Pol., t. XXVII, z. 1–4, s. 5–19.

CIʯKOWSKI W., DOKTÓR S., GRANICZNY M., KABAT T., KOZ£OWSKI J., LIBER-MADZIARZ E., PRZYLIBSKI T., TEISSEYRE B., WIŒNIEWSKA M., ZUBER A., 1996 — Próba okreœlenia obszarów zasilania wód leczniczych pochodzenia infiltracyjnego w Polsce na podstawie badañ izotopowych. Za³. 20 – Z³o¿e wód leczniczych L¹dka-Zdroju.

DOBRZYÑSKI D., LEŒNIAK P., 2010 — Two contrasting geothermal systems – towards the tidentification of geochemical reaction pattern and groundwater temperature, the Sudetes, Poland. [W:] Groundwater quality sustainability, XXXVIII IAH Congress.

DON J., 1964 — Góry Z³ote i Krowiarki jako element metamorfiku L¹dka i Œnie¿nika. Geol. Sudetica, vol. I.

DON J., 1996 — The Late Cretaceous Nysa Graben: implications for Mezosoic-Cenozoic fault-block tectonics of the Sudetes, Z. Geol. Wiss. 24(3/4) , Berlin, ss. 317–324.

GIERWIELANIEC J., 1970 — Z geologii L¹dka-Zdroju. Studia i Materia³y PWroc., nr 5.

LEŒNIAK P., NOWAK D., 1993 — Water-rock interaction in some mineral waters in the Sudetes, Poland:

implications for chemical geothermometry. Ann. Soc. Geol. Pol., vol 63, p. 101–118.

PENDIAS H., MACIEJEWSKI S., 1959 — Zbiór analiz chemicznych ska³ magmowych i metamorficznych Dolnego Œl¹ska. Wyd. Instyt. Geol., t. XXV.

POLAÑSKI A., SMULIKOWSKI K., 1969 — Geochemia. Wyd. Geol., Warszawa.

ZUBER A., WEISE S.M., OSENBRÜCK K., GRABCZAK J., CIʯKOWSKI W., 1995 — Age and recharge area of the thermal waters in L¹dek Spa (Sudeten, Poland) deduced from environmental isotope and noble gas data.

Jour. of Hydro., 167, p. 327–349.

¯ELANIEWICZ A., 2003 — Postêp wiedzy o geologii krystaliniku Sudetów w latach 1990–2003. [W:]

Ciê¿kowski W., Wojewoda J., ¯elaŸniewicz A. (red.), Sudety Zachodnie: od wendu do czwartorzêdu, Wyd. Wind, 7–15.

(12)

HYDROCHEMICAL CHARACTERISTICS OF THERMAL WATERS IN L¥DEK-ZDRÓJ

ABSTRACT

Occurrence of thermal waters focus ii the spa area of L¹dek-Zdrój. There are six natural springs and one deep borehole, L-2. Waters with high similarity in the chemical composition flows from Giera³tów gneisses.

Their mineralization reach 0.16–0.28 mg/l. In chemical terms, they are HCO3-SO4-Na, F, Rn, H2S. The analysis of main ions content demonstrate an inverse proportionality of HCO3-ions, relative to the amount of metasilicic acid.

The studied waters are characterised by equilibrium with respect to calcium carbonates and fluorite.

KEY WORDS

Thermal walters, L¹dek-Zdrój, Sudety Mts.

Cytaty

Powiązane dokumenty

Źródłem informacji były Biuletyny Informacji Publicznej oraz oficjalne strony internetowe poszczególnych gmin wiejskich..

Ponieważ na każdym trójkącie można opisać okrąg więc boki tego trójkąta są cięciwami odpowiednich łuków, a jego kąty są kątami wpisanymi w ten okrąg. Kąt

По този начин в гро- тесковата зона се разширяват познавателните възможности както на автора, така и на адресата, обогатяват се познанията

ZASTOSOWANIE MIĘKKIEGO KWASOWANIA W CIEPŁOWNI W PYRZYCACH W przypadku Geotermii Pyrzyce kolmatacja wydaje się być główną przyczyną spadku wydajności.. Wydaje się, że

GIE£¯ECKA-M¥DRY D., 2009 — Dokumentacja hydrogeologiczna ustalaj¹ca zasoby eksploatacyjne ujêcia leczniczych wód siarczkowych Busko C-1 z utworów kredy górnej. Medy- czne

Wykazane istnienie silnych więzi hydraulicznych pomiędzy ujęciami wód termalnych wskazuje, że wszystkie ujęcia Lądka-Zdroju zasilane są wodą z jednego złoża szczelinowego

pl/) oraz opracowań archiwalnych oszacowano parametry hydrogeologiczne i złożowe zbiorników geotermalnych znajdujących się w obrębie gminy Lesznowola. Na tej podstawie

Wyniki badań tych dwóch otworów zostały zawarte w Dokumentacji hydrogeologicznej zasobów wód podziemnych z utworów eocenu – mezo- zoiku nawierconych w otworach Siwa Woda IG-1