• Nie Znaleziono Wyników

DOSTĘPNOŚĆ USŁUG HANDLOWYCH W OBSZARACH SUBURBANIZACJI NA PRZYKŁADZIE POŁUDNIOWYCH DZIELNIC KATOWIC

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "DOSTĘPNOŚĆ USŁUG HANDLOWYCH W OBSZARACH SUBURBANIZACJI NA PRZYKŁADZIE POŁUDNIOWYCH DZIELNIC KATOWIC"

Copied!
14
0
0

Pełen tekst

(1)

ISSN 2083-8611 Nr 316 · 2017

Małgorzata Twardzik

Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Wydział Ekonomii

Katedra Gospodarki Przestrzennej malgorzata.twardzik@ue.katowice.pl

DOSTĘPNOŚĆ USŁUG HANDLOWYCH W OBSZARACH SUBURBANIZACJI NA PRZYKŁADZIE POŁUDNIOWYCH

DZIELNIC KATOWIC

Streszczenie: Suburbanizacja może być postrzegana w wielu aspektach. Zjawisko to prowadzi do przeobrażania struktury fizycznej, społecznej oraz zmian funkcji w sąsiedz- twie miasta, ale także przyczynia się do decentralizacji przestrzennej ludności i podmiotów gospodarczych. Przykładem intensywnego procesu urbanizacji w ciągu ostatnich kilku lat mogą być południowe dzielnice Katowic. Celem artykułu jest rozpo- znanie warunków dostępności handlu w wybranych dzielnicach południowych Katowic (Podlesie, Kostuchna i Zarzecze), na podstawie przeprowadzonych badań bezpośrednich wśród mieszkańców i inwentaryzacji placówek handlowych. Deficyty ilościowe oraz branżowe w zakresie oferty handlowo-usługowej stanowią niedogodność dla badanych mieszkańców i w przyszłości należałoby je uzupełnić. Należy rozważyć podjęcie działań w celu zaspokojenia lokalnych potrzeb, aby utrzymać atrakcyjność tych obszarów dla potencjalnych przyszłych mieszkańców oraz inwestorów.

Słowa kluczowe: miasto, suburbanizacja, handel, dostępność usług.

JEL Classification: L81, O18, R12, R32.

Wprowadzenie

Pojęcie suburbanizacji wywodzi się od łacińskiego słowa „suburbium”

oznaczającego „peryferyjny w stosunku do zagospodarowanych terenów miej- skich”, czasami także „przylegający do granic administracyjnych miasta” [Li- sowski, Grochowski, 2009]. Jest ono wieloznaczne i może być postrzegane w różnych aspektach: przestrzennym, demograficznym, ekonomicznym, środo-

Arkadiusz Halama

Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Wydział Ekonomii

Katedra Gospodarki Przestrzennej arkadiusz.halama@ue.katowice.pl

(2)

wiskowym oraz społecznym i kulturowym. W rozumieniu tradycyjnym zjawisko suburbanizacji zwykle rozumiane jest jako proces postępującej urbanizacji strefy podmiejskiej, która prowadzi do przeobrażania morfologii fizycznej, społecznej oraz zmian funkcji w sąsiedztwie miasta. Z drugiej strony, suburbanizacja może być traktowana jako zjawisko decentralizacji przestrzennej ludności i podmio- tów gospodarczych – przesunięcia w sferze miasto centralne – strefa podmiej- ska. Konsekwencją tego procesu jest przenoszenie form przestrzennych miasta oraz stylu miejskiego życia do strefy zewnętrznej. W literaturze przedmiotu można wskazać przykłady postrzegania suburbanizacji jako jednej z faz rozwoju miasta [Słodczyk, 2012].

Urbanizowane obszary podmiejskie zdominowane są zwykle przez funkcję mieszkaniową, a pozbawione w dużej mierze funkcji usługowych. Rekompensa- tą deficytów usługowych stają się często walory krajobrazowe, środowiskowe, komfort przestrzeni oraz cisza i spokój. Szczególne znaczenie dla mieszkańców nowo powstających osiedli podmiejskich ma dostępność do usług społecznych i komercyjnych, takich jak: edukacja, służba zdrowia, handel czy też rozrywka.

Przykładem intensywnego procesu urbanizacji w ciągu ostatnich kilku lat są południowe dzielnice Katowic, przyłączone do miasta w połowie lat 70.1 Trans- formacja gospodarcza i zmiany społeczne w Katowicach spowodowały szereg przekształceń funkcjonalno-przestrzennych, w tym przenoszenie się mieszkań- ców miasta z dzielnic śródmiejskich do osiedli domów jednorodzinnych w dzielnicach peryferyjnych. Największe zainteresowanie w tym względzie dotyczy dzielnic: Podlesie, Kostuchna oraz Zarzecze.

Celem artykułu jest rozpoznanie warunków dostępności handlu w wybra- nych dzielnicach południowych Katowic (Podlesie, Kostuchna i Zarzecze).

Szczególnie istotnym wydaje się zakres handlowej obsługi mieszkańców tych dzielnic w zakresie asortymentowym. W marcu 2016 r. przeprowadzono badania bezpośrednie wśród mieszkańców2 dzielnic południowych Katowic oraz inwen- taryzację placówek handlowych.

1 W roku 1951 do Katowic przyłączono wieś Piotrowice, które stały się dzielnicą miasta. Ostatnie zmiany granic miasta miały miejsce w 1975 r. i przyłączono wówczas Murcki i Kostuchnę (w której w skład wchodziło Podlesie i Zarzecze). Szerzej na temat: A. Mandal, Rozwój prze- strzenny ośrodków miejskich powstałych w warunkach kapitalistycznej industrializacji (na przykładzie Katowic) [w:] Współczesne problemy i kierunki badawcze w geografii, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, 2013, s. 131-139.

2 W każdej z dzielnic południowych Katowic przebadano mieszkańców, którzy mieszkają tam nie dłużej niż 10 lat, dobór ilościowy próby był proporcjonalny w stosunku do liczby ludności dzielnicy, w podziale na wiek i płeć. W wybranych trzech dzielnicach: Podlesie, Kostuchna i Zarzecze udział w badaniu wzięło 178 osób.

(3)

1. Zjawisko suburbanizacji we współczesnych warunkach rozwoju miast Rozpatrując historyczne koncepcje rozwoju miast można zauważyć, że era ekspansji na obszary podmiejskie rozpoczęła się w Europie w momencie rezy- gnacji z budowania murów obronnych i fortyfikacji. Niemniej jednak do połowy XX w. tempo rozwoju na tereny podmiejskie było nieporównywalnie mniejsze.

Proces suburbanizacji powiązany jest przede wszystkim z czynnikami takimi jak upowszechnienie transportu samochodowego, rozwój komunikacji oraz poprawa statusu materialnego mieszkańców miast. Współcześnie istotne znaczenie mają przemiany gospodarcze, niska jakość środowiska i hałas w centrum miasta, wy- stępowanie uciążliwości bliskiego sąsiedztwa, brak terenów zielonych, rekre- acyjnych, a także degradacja techniczna śródmiejskich budynków mieszkalnych.

W ostatnich kilkudziesięciu latach suburbanizacja przejawia się w trzech głównych kontekstach przestrzennych [Lisowski, Grochowski, 2009]:

− suburbanizacja wewnętrzna,

− suburbanizacja strefy podmiejskiej bliższej,

− suburbanizacja strefy podmiejskiej dalszej.

Suburbanizacja wewnętrzna to proces ekspansji przestrzennej na wolnych tere- nach miasta rdzeniowego, tzn. we wnętrzu granic administracyjnych miasta central- nego. Kiedy jednak tereny te ulegną zapełnieniu, następuje przesunięcie procesów urbanizacyjnych poza granice miasta. Mamy wówczas do czynienia ze suburbaniza- cją zewnętrzną. Początkowo może się ona ograniczyć do wzrostu tzw. strefy pod- miejskiej bliższej do obszaru centralnego jednostki osadniczej. Typ ten charaktery- zuje się względną ciągłością przestrzenną zagospodarowania obszaru. Kontekst przeciwny, cechujący się przewagą ekstensywnych form użytkowania ziemi i krajo- brazowo przypominający wieś, oznacza suburbanizację strefy podmiejskiej dalszej.

Z punktu widzenia demograficznego proces suburbanizacji jest skutkiem zmian cywilizacyjnych i bezpośrednio łączy się z migracją ludności na obszary podmiejskie. Należy jednak zaznaczyć, że najczęściej obserwowane przeniesienia

„zamykają się” w odległości bezpiecznego (i sprawnego) dotarcia do centrum, gdzie przeważnie zlokalizowana jest praca, nauka czy też oferta usługowa. Efek- tem takich przesunięć ludności jest znaczny spadek gęstości zaludnienia obszarów centralnych i jej znaczący przyrost na suburbiach [Małek, 2011]. W literaturze przedmiotu wymienia się szereg czynników w znacznym stopniu warunkujących rozwój terenów podmiejskich. Wśród czynników społecznych najważniejszą rolę pełnią preferencje mieszkaniowe. Dla wielu ludzi potrzeba posiadania własnego domu wykazuje wyższą wartość niż korzyści wynikające z zamieszkania w cen- trum. W społeczeństwie panuje przeświadczenie, że posiadanie własnego domu na przedmieściach jest utożsamieniem wysokiego statusu materialnego, dlatego nie-

(4)

rzadko potrzeba podkreślenia pozycji społecznej może stanowić o decyzji kupna nieruchomości poza terenami centralnymi. Współczesne przestrzenie śródmiejskie pozostają niejednokrotnie dalekie od ideału, a standard przestrzeni publicznych oraz dostęp do terenów rekreacyjnych staje się kwestią kluczową. Migracje na obszary podmiejskie związane są także z potrzebą kontaktu z przyrodą, poszuki- waniem spokoju, z dala od miejskiego zgiełku. Niemniej istotne pozostają wzglę- dy ekonomiczne, a wyprowadzka na przedmieścia możliwa jest przede wszystkim dzięki ciągłej poprawie sytuacji materialnej społeczeństwa. Inną sprawą jest kwe- stia „przyzwolenia” samorządów gminnych na lokalizację inwestycji mieszkanio- wych oraz usługowych w dalekiej odległości od centrów miast. Niedoskonałość uregulowań prawnych w zakresie gospodarowania zasobami przestrzennymi odbi- ja się nierzadko na możliwości podejmowania nieracjonalnych decyzji władz lo- kalnych dotyczących lokalizacji inwestycji [Małek, 2009].

Suburbanizacja w rozumieniu decentralizacji to proces wewnętrznych prze- sunięć ludności i podmiotów gospodarczych. Należy więc pamiętać, że zjawisko redystrybucji jest bezpośrednio związane ze wzrostem – w strefie podmiejskiej – oraz ubytkiem – w mieście centralnym. Dążenie do przenoszenia się z centrum miasta na jego przedmieścia dotyczy zarówno ludzi, jak i przedsiębiorstw (dzia- łalności gospodarczych) oraz powstawanie nowych przedsiębiorstw w strefie podmiejskiej oraz likwidację w centrum miasta. W konsekwencji proces ten pro- wadzi do zmian funkcjonalnych jednostki osadniczej. W przypadkach, gdy zakres skutków decentralizacji miasta centralnego jest znacznie szerszy, a odpływ ludno- ści i podmiotów gospodarczych sięga sąsiadujących obszarów wiejskich, używa się określenia urban sprawl (niekontrolowanego rozlewania się miast). Zarówno suburbanizacja, jak i zjawisko urban sprawl dotyczy wielu polskich miast, zarów- no dużych, jak i średniej wielkości. Jednym z przykładów są Katowice – najwięk- sze miasto w województwie śląskim, a zarazem stolica Aglomeracji Górnośląskiej.

2. Rozwój przestrzenny Katowic w XXI w.

Katowice to jedno z najszybciej rozwijających się miast w Polsce. Spośród licznych inwestycji zmieniających przestrzeń poprzemysłową w wielofunkcyjną i nowoczesną można wymienić obiekty kultury, nowych technologii, infrastruk- turę komunikacyjną oraz obiekty handlowo-usługowe. Miasto podzielone jest na 22 jednostki pomocnicze będące równocześnie jego dzielnicami administracyj- nymi. Zgrupowania dzielnic tworzą zespoły (rys. 1).

(5)

Rys. 1. Zespoły dzielnic miasta Katowice

Źródło: Opracowanie na podstawie: www.infokatowice.pl oraz A. Barciak, Katowice. Środowisko, dzieje kultura, język i społeczeństwo, Wyd. Muzeum Historii Katowic, Katowice 2012, T. 2, s. 667-668.

Przez wiele lat przestrzeń Katowic ulegała zmianom. Historycznie miasto kojarzone przede wszystkim z przemysłem ciężkim, dzisiaj staje się ośrodkiem nowoczesnych technologii, oferującym wysokiej jakości usługi i realizującym funkcje metropolitalne. Należą do nich przede wszystkim szkolnictwo wyższe, specjalistyczne zaplecze medyczne, instytucje finansowe oraz rozwinięta w ostatnich latach oferta kultury wysokiej. Rewitalizacja terenów poprzemysło- wych, której efektem jest strefa kultury, zmieniła krajobraz miasta i sposób jego postrzegania. Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach to obiekt godny XXI w. zarówno architektonicznie, jak i w zakre- sie oferty muzycznej. Muzeum Śląskie oraz Centrum Konferencyjne wraz ze Spodkiem tworzą spójną koncepcję urbanistyczną miasta. Istotne zmiany zaszły też w strefie śródmiejskiej. Nastąpiła kompleksowa rewitalizacja i przebudowa Rynku, zmiana układu komunikacyjnego centrum miasta, powstały nowe obiek- ty handlowo-usługowe oraz rekreacyjne. Pomimo różnorodności funkcji śród- mieścia, dostępu do różnorodnych usług, przestrzeni publicznych oraz najlep- szych instytucji naukowych i kulturalnych, liczba ludności zmniejsza się, co można rozpoznać po zwiększającej się liczbie pustych lokali mieszkalnych. Do malejącej atrakcyjności mieszkaniowej śródmieścia niewątpliwie przyczynia się

(6)

przeciążony, niedrożny układ komunikacyjny w godzinach szczytu, pogarszany przez trudne warunki parkowania, niewielką ilość parkingów podziemnych (w rela- cji do ruchu samochodowego) oraz brak kompleksowych rozwiązań park&ride, które byłyby skoordynowane z komunikacją miejską. Zmiany zachodzą też w dziel- nicach mieszkaniowych. Modernizacja wielorodzinnych budynków mieszkalnych, większa dbałość o otoczenie osiedli, inwestycje w zakresie gospodarki wodno- -ściekowej, powstawanie nowoczesnych formatów handlu detalicznego i placówek usługowych to najczęściej obserwowane zmiany w ciągu ostatnich kilku lat. W ze- spole dzielnic południowych zmiany dotyczą głównie wzrostu ilości nowych osiedli mieszkań jednorodzinnych, wielorodzinnych i indywidualnych inwestycji mieszka- niowych. Największy wzrost liczby mieszkańców w ostatnich latach nastąpił w dzielnicach: Podlesie, Kostuchna oraz Zarzecze. Rozpatrując liczbę wydanych w mieście pozwoleń na budowę w ostatnich 3 latach, należy się spodziewać rozwoju tego procesu w przyszłości (rys. 2, 3, 4).

Rys. 2. Liczba wydanych pozwoleń na budowę w 2013 r. w Katowicach Źródło: Opracowanie z wykorzystaniem systemu GIS.

(7)

Rys. 3. Liczba wydanych pozwoleń na budowę w 2014 r. w Katowicach Źródło: Opracowanie z wykorzystaniem systemu GIS.

Uwzględniając analizy przestrzenne miasta, można uznać, że dzielnice po- łudniowe Katowic mają największy potencjał rozwojowy. Oprócz inwestycji mieszkaniowych, zarówno deweloperskich, jak i prywatnych właścicieli należy się spodziewać zainteresowania tym obszarem inwestorów komercyjnych, rów- nież handlowo-usługowych.

(8)

Rys. 4. Liczba wydanych pozwoleń na budowę w 2015 r. w Katowicach Źródło: Opracowanie z wykorzystaniem systemu GIS.

3. Dostępność usług handlowych w wybranych południowych dzielnicach Katowic

Lokalizacja handlu i usług uwarunkowana jest głównie dostępnością rynku zbytu w zakresie ilości i rozmieszczenia potencjalnych nabywców, ich sytuacji ekonomicznej oraz preferencji wyboru. Istotne są również czynniki komunika- cyjne tj. dostępność dróg dojazdowych, parkingów, miejsc postojowych i przy- stanków komunikacji miejskiej. Preferowana dotychczas bliskość sklepu od

(9)

miejsca zamieszkania zastępowana jest obecnie łatwością dojazdu i możliwością bezpłatnego zaparkowania samochodu. Współczesne realia zakupów zmieniają nie tylko miejsce lokalizacji handlu w mieście, ale również formę placówek handlo- wych. Coraz bardziej zróżnicowane potrzeby i wymagania klientów w zakresie oferowanych towarów i usług oraz form ich dystrybucji skłaniają przedsiębiorstwa handlowe do poszukiwania wciąż nowych, bardziej wygodnych i kompleksowo wyposażonych obiektów. Do analizy dostępności handlu wybrano trzy południo- we dzielnice Katowic: Podlesie, Kostuchnę i Zarzecze, wskazane przez respon- dentów jako najbardziej atrakcyjne miejsca zamieszkania w Katowicach.

Ocenę dotyczącą warunków wyposażenia dzielnicy w sieć handlową prze- prowadzono w odniesieniu do inwentaryzacji3 placówek handlowych w zakresie ilościowym oraz asortymentowym. Największa spośród badanych pod względem liczby ludności dzielnica Kostuchna posiada 47 sklepów, w tym trzy obiekty wiel- kopowierzchniowe, drugie co do wielkości Podlesie – dysponuje 21 placówkami handlowymi, natomiast w Zarzeczu funkcjonuje tylko 5 sklepów (tabela 1).

Tabela 1. Liczba sklepów ogółem w wybranych dzielnicach Katowic Dzielnica Katowic Liczba ludności

(31.03.2016)

Liczba sklepów ogółem

Sklepy

tradycyjne ogółem Sklepy WOH*

Kostuchna 9 875 47 44 3

Podlesie 6 052 21 20 1

Zarzecze 2 467 5 5 0

*WOH – wielkopowierzchniowe obiekty handlowe Źródło: Opracowanie własne.

W przeliczeniu na 1000 mieszkańców każdej z dzielnic najwyższe nasyce- nie handlu występuje w Kostuchnie (4,8 sklepów na 1000 mieszkańców), w Podlesiu 3,5, natomiast w Zarzeczu tylko 2,0, co oznacza, że ponad dwukrot- nie więcej sklepów mają do dyspozycji mieszańcy Kostuchny niż Zarzecza.

Z kolei odnosząc ten wskaźnik do całego miasta sytuacja badanych dzielnic znacząco odstaje od średniej. Średni wskaźnik nasycenia sieci detalicznej w Katowicach wynosi 7,3 sklepów na 1000 mieszkańców. Najwyższą wartość osiąga jednak w dzielnicy Śródmieście − 18,8 oraz w Dąbrówce Małej − 15,2 sklepów. Wskaźnik nasycenia sieci detalicznej powyżej średniej posiadają dziel- nice: Bogucice, Koszutka, Piotrowice – Ochojec i Zawodzie. Najniższy wskaź- nik nasycenia dzielnicy w placówki handlu detalicznego na 1000 mieszkańców

3 Inwentaryzację placówek handlowych w wybranych dzielnicach Katowic przeprowadzono w marcu 2016 r.

(10)

posiadają dzielnice: Zarzecze (2,0), Brynów − Os. Zgrzebnioka (3,3) oraz Podle- sie (3,5). Można więc uznać, że badane południowe dzielnice Katowic mają znaczące deficyty ilościowe placówek handlowych w porównaniu do pozosta- łych dzielnic miasta. Niemniej istotną kwestią w handlowej obsłudze mieszkań- ców jest zakres asortymentowy sieci detalicznej. Rozpatrując asortyment spo- żywczy jak i nieżywnościowy, można wskazać na bardzo skromną ofertę w porównaniu do innych dzielnic miasta (tabela 2, 3).

Tabela 2. Liczba sklepów według branż (artykuły spożywcze) w wybranych dzielnicach Katowic

Dzielnice Katowic

Specjalizacje branżowe Ogólnospożywcze Mięsne Owocowo-

-warzywne

Piekarniczo- -ciastkarskie

Kostuchna 19 3 3** -

Podlesie 5 2 1 2

Zarzecze 3 0 1** 1

* W sklepach mięsnych dodatkowo oferowany jest asortyment ogólnospożywczy,

** W sklepach z warzywami i owocami oferowane są słodycze i napoje.

Źródło: Opracowanie własne.

Najmniej licznie sklepy z asortymentem żywnościowym występują w połu- dniowych dzielnicach rezydencjalnych (Zarzecze, Podlesie) oraz w dzielnicy Murcki i Brynów − Os. Zgrzebnioka. Niewątpliwie powodem deficytów ilo- ściowo-branżowych we wskazanych dzielnicach jest niewielka liczba mieszkań- ców dzielnic i cechy funkcjonalno-przestrzenne. W zakresie artykułów nieżyw- nościowych sytuacja przedstawia się bardzo podobnie (tabela 3).

Tabela 3. Liczba sklepów według branż (artykuły nieżywnościowe) w wybranych dzielnicach Katowic

Dzielnice Katowic

Specjalizacje branżowe Odzież

Kosmetyki i wyroby toaletowe

Meble i sprzęt oświetleniowy

Artykuły AGD i RTV

Księgarnie i artykuły piśmienne

Kostuchna 5 2 2 2 0

Podlesie 2 0 0 0 0

Zarzecze 0 0 0 0 0 Źródło: Opracowanie własne.

Wyposażenie dzielnic Katowic w placówki z artykułami nieżywnościowy- mi wskazuje na duże różnice w ich ofercie. Największy wybór w asortymencie towarów nieżywnościowych mają mieszkańcy dzielnicy Śródmieście, Piotrowi- ce − Ochojec, Ligota – Panewniki oraz Bogucice i Zawodzie4. Najmniejszy

4 M. Twardzik, Diagnoza stanu handlu detalicznego w Katowicach, 31.03.2016, UM Katowice 2016, s. 19-33.

(11)

wybór wskazanego asortymentu mają, analogicznie jak w przypadku oferty żywnościowej, mieszkańcy dzielnic: Zarzecze, Podlesie, Kostuchna, Murcki oraz Brynów.

Analizy danych wskazują, iż najbardziej kompleksowo wyposażone w sklepy z artykułami żywnościowymi oprócz Śródmieścia są trzy dzielnice mieszkaniowe: Piotrowice – Ochojec, Ligota – Panewniki oraz Bogucice. Naj- większe deficyty w tym względzie mają dzielnice rezydencjalne Katowic: Za- rzecze, Podlesie, Kostuchna oraz Murcki5. W zakresie artykułów nieżywnościo- wych poziom dostępności w dzielnicach mieszkaniowych jest bardziej wyrównany, chociaż dzielnice południowe mają bardzo ograniczony wybór, a w przypadku Podlesia i Zarzecza – praktycznie brak wyboru. Deficyty ilo- ściowo-branżowe sieci detalicznej występują we wszystkich badanych dzielni- cach miasta: Zarzeczu, Podlesiu oraz w Kostuchnie. Uwzględniając wyniki inwentaryzacji, należy stwierdzić, że dostępność handlowa badanych południo- wych dzielnic Katowic jest bardzo niska, a oferowany asortyment jest podsta- wowy, głównie spożywczy. Przeprowadzone badania ankietowe wśród miesz- kańców wybranych dzielnic wskazują, że niedostateczna liczba sklepów i placówek usługowych jest dużą niedogodnością warunków życia z dala od centrum miasta, zwłaszcza dla ludzi starszych oraz osób korzystających z komu- nikacji publicznej (rys. 5, 6). Badani ocenili warunki życia w swojej dzielnicy w skali 1-5 (1 − bardzo źle, 5 − bardzo dobrze).

Najlepsze oceny warunków życia według badanych występują w dzielnicy Kostuchna. Respondenci wskazują na dużą dostępność terenów zielonych, re- kreacyjnych, bezpieczeństwo oraz ciekawe otoczenie. W każdej z badanych dzielnic najsłabsze oceny zyskała dostępność handlowo-usługowa, co świadczy o potrzebie uzupełnienia oferty. Mieszkańcy wskazali też zalety i wady miesz- kania w dzielnicach peryferyjnych (rys. 6 a, b). Do zalet mieszkania z dala od miejskiego zgiełku badani zaliczyli ciszę i spokój miejsc w których mieszkają, bliskość terenów zielonych oraz możliwość aktywnego spędzania czasu.

Największą wadą okolic z dala od centrum miasta jest według badanych problem niedostępności komunikacji publicznej, brak oferty handlowej, straty czasu na dojazd do pracy, szkoły, sklepu.

Niemniej jednak utrudnienia lokalizacyjne placówek usługowych w dziel- nicach peryferyjnych Katowic rekompensują mieszkańcom walory środowisko- we, cisza i spokój, bliskość terenów zielonych i rekreacyjnych.

5 Tamże, s. 34-38.

(12)

* R Ź

R Ź

* Bad Rys Źród

Rys Źród

dani s. 5.

dło: O

s. 6a dło: O

ocen Wa Opra

a. Z Opra

nili w arun

cowa

alet cowa

waru nki ż

anie

ty m anie

unki życ wła

mies wła

życi ia w sne.

szka sne.

a w w wy

ania swoj ybra

w d jej d any

dzie zieln ych d

elnic nicy

dzie

cach w sk elnic

h pe kali 1

cach

eryf 1-5 (

h K

feryj (gdzi Katow

jnyc ie 1 − wic

ch (

− bar c

(N=

rdzo

=144 źle,

4)

5 − barddzo ddobrzze).

(13)

R Ź

P

n m M d n u n a k d o

L

B Rys Źród

Pod

nos mni Ma dzie niow usłu nale acyj kom dzia obsz

Lit

Barc s. 6b dło: O

dsu

R tek iejs

to elni wej ugo eżał

jny mun ałan zaró

era

ciak W

b. W Opra

umo

ozm ad sze

głó ice j. D

wej łoby

ch w nika nia

ów

atu

k A Wyd.

Wady cowa

ow

mie dmi zag ówn

nal Def j st y je wed acyj

w c dla

ura

A. (2 . Mu

y m anie

wani

szc nist gęsz nie leżą ficy tano e uz dług nej celu a po

2012 uzeu

miesz wła

ie

czen trac zcze zw ą do yty

owi zup g b . Z u za oten

2), K um

zkan sne.

nie cyjn enie wiąz o ob

ilo ią n pełn

ada uw aspo ncja

Kat His

nia

pla nyc e w zek bsz ości nied nić.

anyc wag

okoj alny

towi stori

w d

aców h ( wyst z l zaró iow dog

Cis ch n i na ojen ych p

ice.

ii K dzie

wek (dzi tępu licz ów we

odn sza nie a dy nia l

prz

Śro Kato

elnic

k ha ieln uje zbą

rez ora ność

i s rek yna loka zysz

odo wic

cach

and nic, w Z

lud yde az

ć d pok kom amik

alny złyc

owis c, K

h pe

dlow os Zarz dno encj bra dla

kój mpen

kę r ych ch m

sko, atow

eryfe

wyc ied zec ości jaln anżo bad ora nsuj rozw h po mies

dzi wice

feryj

ch n li) czu,

i or nych

owe dany az b ują b woj otrze szka

ieje e.

jnyc

na t jes , Po raz

h, o e w ych blisk brak ju b eb, ańc

kul ch (N

tere t b odle cha o do w h m

koś ków bad

aby ców

ltur N=

enie ard esiu arak om

zak mies

ść te w do any y ut w ora

ra, j 178

e m dzo u, K kter minuj kres zka eren ostę ych trzy az i

języ 8)

miast nie Kost

rem ując

sie ańcó

nów ępn

dzi yma inw

yk i ta w erów tuch m dz ej f of ów w zi

ośc ieln ać a westo

spo w p

wno hnie ziel funk ferty i w ielo ci us nic n atrak orów

ołec prze

omi e i M lnic

kcji y h w p onyc sług nale kcy w.

czeń ekro

iern Mu cy. B

i m han przy

ch gow

eży yjno

ństw oju ne, urck Bad mies

ndlo yszł i re wej y po

ość

wo, T jed naj kach dan

zka owo łośc ekre ora odją tyc

T. 2 d-

j- h.

ne a- o- ci e- az ąć ch

2,

(14)

Lisowski A., Grochowski M. (2009), Procesy suburbanizacji. Uwarunkowania, formy i konsekwencje [w:] Ekspertyzy do Koncepcji Zagospodarowania Przestrzennego Kraju, Warszawa.

Małek J. (2011), Historyczne i współczesne uwarunkowania procesów suburbanizacji, [w:] „Przestrzeń i FORMA” 16/2011.

Mandal A. (2013), Rozwój przestrzenny ośrodków miejskich powstałych w warunkach kapitalistycznej industrializacji (na przykładzie Katowic) [w:] „Współczesne pro- blemy i kierunki badawcze w geografii”, Instytut Geografii i Gospodarki Prze- strzennej UJ, Kraków.

Słodczyk J. (2012), Historia planowania i budowy miast, Opole.

Twardzik M. (2016), Diagnoza stanu handlu detalicznego w Katowicach 31.03.2016, Urząd Miasta, Katowice.

[www1] www.infokatowice.pl

AVAILABILITY OF COMMERCIAL SERVICES IN THE AREAS OF SUBURBANIZATION ON THE EXAMPLE OF THE SOUTHERN

DISTRICTS OF KATOWICE CITY

Summary: The transformation of the economic and social changes in Katowice resulted in a number of functional and spatial changes, including the transfer of the residents of the districts of downtown to the neighborhoods of detached houses in the peripheral districts. The greatest interest in this regard concerns the districts Podlesie, Kostuchna and Zarzecze. The aim of the paper is to identify the conditions for the availability of trade in some southern districts of Katowice (Podlesie, Kostuchna and Zarzecze). Espe- cially important it seems to be the range of commercial services for inhabitants of these areas in terms of assortment.

Keywords: city, suburbanization, trade, service availability.

Cytaty

Powiązane dokumenty

PUWF i PW, usytuowany przy Ministerstwie Spraw Wojskowych, spełniał rolę instytucji centralnej, której działalność przyczyniła się do upowszechnienia wy­ chowania

modulated (FSK-PWM), which provides data transmission with very little power consumption [14]. 2) A bio-impedance measurement readout channel with amplitude and phase

W omawianym tomie znalazło się 185 dokumentów odnalezionych w łącznie blisko 250 księ- gach wymienionych wyżej grodów z lat 1681-1700, przy czym 167 pochodzi z serii relacji, a tylko

Odkryta na niej warstwa spalenizny pozwala uznać, iż na tej właśnie platformie znajdowały się drewniane zabudowania gospodarcze, dostawione do pionowej ściany ostańca,

to, że definicja choroby zawodowej znajduje się w Kodeksie pracy, natomiast wypadku przy pracy już w ustawie wypadkowej, mimo że zaistnienie którejkolwiek z tych

Zaletą operacji z zastosowaniem lasera jest krótki czas hospitalizacji oraz niewielki procent powikłań, które nawet po wystąpieniu nie stanowią dużego problemu

The aim of this study was to assess the relationship between depressive symptoms in elderly patients receiving primary health care and their sociodemographic data, self-reported

Przeprowadzona analiza wytycznych w zakresie tworzenia powołań, przypisów bibliograficznych do dokumentów elektronicznych i biblio- grafii załącznikowych, pomimo niewielkiego