• Nie Znaleziono Wyników

"Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru byłej Jugosławii w latach 1990–2005", Patrycja Sokołowska, Toruń 2010 : [recenzja]

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share ""Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru byłej Jugosławii w latach 1990–2005", Patrycja Sokołowska, Toruń 2010 : [recenzja]"

Copied!
4
0
0

Pełen tekst

(1)

Artur Drzewicki

"Polityka zagraniczna

i bezpieczeństwa RFN wobec państw

obszaru byłej Jugosławii w latach

1990–2005", Patrycja Sokołowska,

Toruń 2010 : [recenzja]

Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 5, 374-376

(2)

Patrycja Sokołowska,

Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw

obszaru byłej Jugosławii w latach 1990–2005,

Toruń 2010

Wydawać się mogło, iż publiczna i naukowa dyskusja nad założeniami polityki zagranicz-nej i bezpieczeństwa RFN, będąca odzwierciedleniem poszukiwania jej ostatecznego kształ-tu i tym samym określenia przyszłej roli państwa niemieckiego na arenie międzynarodo-wej, nie może wywołać dzisiaj już większych emocji. Próba odpowiedzi na pytanie, z jakimi Niemcami będziemy mieli styczność w Europie, czy defi niowanymi choćby poprzez pojęcie „Weltmacht” i  „Grossmacht”, czy też „Zivillmacht”, wydaje się już dzisiaj interesować wy-łącznie grono specjalistów, emocje zaś, które towarzyszyły tym zagadnieniom w latach 90., bezpowrotnie już minęły. Pojawiająca się w tym roku na polskim rynku książka autorstwa Patrycji Sokołowskiej pt. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru

byłej Jugosławii w latach 1990–2005 w pełni jednak zaprzecza tego rodzaju przekonaniu. Już

wystarczającą rekomendacją, aby sięgnąć po nią, wydaje się to, iż bazuje ona na wynikach badań przeprowadzonych przez autorkę w  trakcie prac nad swoim doktoratem, za który uzyskała Nagrodę Prezesa Rady Ministrów RP oraz Zarządu Głównego Towarzystwa Nauk Politycznych. Niezależnie jednak od tego, okazuje się, iż publikacja niesie ze sobą nowy ba-gaż wiedzy, która pozwala, podobnie jak to było kiedyś w przypadku monografi i Bogdana Koszela (Mitelleuropa rediviva? Europa Środkowo - i Południowo -Wschodnia w polityce

zjed-noczonych Niemiec) i Marka Waldenberga (Rozbicie Jugosławii. Jugosłowiańskie lustro poli-tyki międzynarodowej), czy też publikacji Wojciecha Pięciaka (Niemcy. Droga do normalno-ści. Polityka zagraniczna RFN od wojny o Kuwejt do wojny o Kosowo), ponownie spojrzeć

na  daną problematykę z  większym zainteresowaniem. Przyczyną tego rodzaju stanu rze-czy jest umiejętne połączenie przez autorkę dwóch, niewyodrębnionych od siebie w sposób formalny płaszczyzn merytorycznych, które w naturalny sposób tworzą spójną i integralną całość. Pierwsza z nich odnosi się przede wszystkim do kwestii kształtowania założeń nie-mieckiej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz wzajemnej interakcji zachodzącej po-między zakresem i formą zaangażowania Republiki Federalnej Niemiec na arenie po- między-narodowej a wydarzeniami na Bałkanach, które spowodowały, iż państwo to stało się jed-nym z głównych podmiotów oddziaływających bezpośrednio na ich przebieg. Druga płasz-czyzna to przede wszystkim szerokie ujęcie całego zakresu zagadnień poruszających pro-blem kształtowania się państw powstałych w wyniku rozpadu byłej Jugosławii, jako obszaru pokryzysowego, podlegającego różnego rodzaju procesom i międzynarodowym wpływom, których głównym celem jest z jednej strony ich pełna stabilizacja, z drugiej zaś doprowa-dzenie do stopniowej integracji ze strukturami europejskimi i euroatlantyckimi.

Na  publikację składa się pięć rozdziałów, które wzajemnie się uzupełniają i  sta-nowią logiczną całość. Są  one poświęcone kolejno: głównym kierunkom niemieckiej

(3)

RECENZJE I OMÓWIENIA 375

polityki zagranicznej i  bezpieczeństwa, miejscu Słowenii, Chorwacji oraz Bośni i  Herce-gowiny w polityce RFN, stanowisku tego państwa wobec konfl iktu w Kosowie i Macedonii oraz jego zaangażowaniu w polityczną i gospodarczą stabilizację regionu, obliczoną na zbli-żenie poszczególnych krajów do Unii Europejskiej i NATO.

Jak już wspomniano, mimo iż praca ta ma jednoznacznie zdefi niowane ramy meryto-ryczne, to na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż odnosi się ona do zróżnicowanych zagad-nień, obejmujących kwestie polityczne, społeczne, z zakresu bezpieczeństwa, a nawet eko-nomiczne. Oprócz dogłębnej analizy polityki niemieckiej na Bałkanach, z reguły ujmowa-nej przez autorkę nie tylko w  wymiarze polityki narodowej, ale przede wszystkim w  wy-miarze określonych uwarunkowań i powiązań międzynarodowych, możemy odnaleźć bar-dzo dużą ilość informacji na temat ówczesnej i obecnej sytuacji politycznej państw byłej Ju-gosławii. Szczególną uwagę zwraca dość bogaty materiał poświęcony problematyce funk-cjonowania Kosowa oraz Bośni i  Hercegowiny jako swoistych „międzynarodowych pro-tektoratów”. Dane dotyczące obu państw, wzbogacone informacjami zaczerpniętymi przez autorkę z  wypowiedzi różnego rodzaju przedstawicieli władz międzynarodowych dzia-łających na  obszarze obu krajów, uzyskanymi głównie na  podstawie przeprowadzonych z  nimi wywiadów, nadają pracy swoistej naukowej lekkości. Dzięki temu jest ona wywa-żona i przystępna dla standardowego odbiorcy, co jednocześnie pozwala na głębsze zrozu-mienie całości problematyki. Jest to niewątpliwie ogromna zaleta tej książki. Jednocześnie niektóre ujawnione fakty, jak na przykład te dotyczące zapisów znajdujących się w tzw. wy-tycznych dla kontyngentu Bundeswehry, czyli w podręczniku przeznaczonym dla żołnie-rzy niemieckich służących w Kosowie, mówiących o konieczności wykożołnie-rzystywania przez nich (w sposób ukryty) proniemieckich sympatii potomków albańskich żołnierzy dywizji SS „Skandenberg”, wydają się wręcz sensacyjne. Podobnie zresztą jak to, iż wybór określo-nego miejsca stacjonowania wojsk niemieckich na  obszarze tej prowincji uwarunkowany był tym, iż teren ten w latach 1943–1994, jako część „Wielkiej Albanii”, znajdował się pod okupacją III Rzeszy. Fakt, iż nawet podobnego rodzaju wątki są głęboko udokumentowane źródłowo, staje się niewątpliwie kolejną zaletą tej książki.

Podejmując się prześledzenia założeń niemieckiej polityki bezpieczeństwa na Bałka-nach, autorka zdecydowanie wykracza poza dość ściśle określone ramy prowadzenia ba-dań nad problematyką polityki zjednoczonych Niemiec wobec państw powstałych w wy-niku rozpadu byłej Jugosławii. Jak dotąd w  decydującej mierze koncentrowały się one na tematach można by powiedzieć „medialnych”, czyli bądź to na kwestii przedwczesnego uznania Słowenii i Chorwacji, odpowiedzialności Bonn za rozpad Socjalistycznej Federa-cyjnej Republiki Jugosławii i wybuch wojny w Bośni, czy też udziału Bundeswehry w ope-racji w Kosowie. Oczywiście nie oznacza to, iż autorka nie porusza tak ważnego zagadnie-nia jak wpływ kultury strategicznej Niemiec na określone decyzje polityczne i postępują-cej jej zmiany wynikająi postępują-cej z wyjścia założeń polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Nie-miec poza dotychczasowe ramy (na  przykład odejście od  tzw. Doktryny Kohla). Najdo-bitniej widać to choćby w kontekście bardzo jasno i dobitnie sprecyzowanej przez autorkę ewolucji podejścia niemieckich elit politycznych do kwestii udziału Bundeswehry w ope-racjach „out of area”.

Pozbawiona publicystycznych ocen i  niejednokrotnie zabarwionych subiektywnymi emocjami komentarzy, tak specyfi cznych dla dyskusji o polityce RFN na Bałkanach, książka

(4)

ROCZNIK BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO – 2010/2011

376

ta  przedstawia rzeczywisty obraz przyczyn oraz konsekwencji zaangażowania władz nie-mieckich (politycznego, dyplomatycznego i  militarnego) w  przezwyciężenie konfl iktów na  tym terenie. Bardzo bogaty materiał źródłowy pozbawia pracę charakteru wtórnego, co zwłaszcza w kontekście drugiego aspektu poruszanego w publikacji, a mianowicie oce-ny sytuacji międzynarodowej wokół państw byłej Jugosławii i ich funkcjonowania w oto-czeniu międzynarodowym jako już teoretycznie niepodległych i  suwerennych bytów, na-biera szczególnego znaczenia. Różnego rodzaje aspekty angażowania się Niemiec w stabili-zację Bałkanów, począwszy od wymiaru strategicznego, czego odzwierciedleniem jest prze-forsowanie niektórych założeń Porozumienia z Dayton oraz stworzenie Paktu Stabilności dla Europy Południowo -Wschodniej, a kończąc na wymiarze taktycznym, do jakiego mo-żemy zaliczyć prewencyjną rozbudowę formacji straży granicznej i sił policyjnych w Koso-wie oraz w Bośni i Hercegowinie, jako sposobu na przezwyciężanie zagrożeń dla bezpie-czeństwa Niemiec w sferze nielegalnej migracji, są jak dotąd dość rzadko poruszane. Oce-na ta  w  dużej mierze również dotyczy podejścia reprezentowanych przez polskich zOce-naw- znaw-ców problematyki bałkańskiej, którzy – jak się wydaje – zbyt mocno koncentrują się na od-zwierciedlaniu istniejącego stanu rzeczy w sensie instytucjonalnym (ustrój polityczny, sys-tem partyjny, porządek konstytucyjny), nie wnikając dogłębniej w przyczyny danego stanu rzeczy i nie poświęcając zbytniej uwagi praktycznemu wymiarowi istniejącego stanu rze-czy. W tym kontekście można powiedzieć, iż nie wszystko można wytłumaczyć animozjami serbsko -bośniackimi, czy też serbsko -albańskimi, wynikających ze zróżnicowania kulturo-wego, etnicznego i religijnego, czy też wreszcie z odmiennych tradycji historycznych. I au-torka w swojej książce na to dobitnie wskazuje, co powoduje, iż publikację tę – jako swoiste kompendium wiedzy – można śmiało polecić zarówno niemcoznawcom, jak i osobom za-interesowanym problematyką bałkańską.

Artur DRZEWICKI

Cytaty

Powiązane dokumenty

Thus, in the absence of fiscal federalism, and with the crisis, there have been significant incompatibilities between the objec- tives of the single monetary policy, managed at

In short, the utterance formulated in the etiolation mode (i) serves to induce an etiolative effect, which (ii) should be distinguished from the effects falling within

For example in Table 1 the results of the assessment of linear correlation between the M 111 engine test results and thermal decomposition coefficient (M111(A)), unwashed gums

Gonjanovica-Krambergera w Krapinie; w końcu przytaczają się również doniosłe znaleziska człowieka „ Grimaldi" w jaskiniach w pobliżu Men- tony, które zawdzięczamy

W wielu wy- powiedziach nie jest jednak jasno powiedziane, czy chodzi o wiarę w Jezusa jako Mesjasza w tradycyjnym rozumieniu (przywódcę poli- tycznego, etnicznego), czy też

Drugi Oficjalny Raport (1967), w: Watykan-Genewa: 20 lat oficjalnej współpracy Ko­ ścioła Rzymskokatolickiego i Światowej Rady Kościołów, red... Podczas ekum enicznego sp o

to przestępstwo z narażenia, ustawodawca chroni dobra praw- ne zanim zostaną zagrożone, można więc wysunąć kontrargument i uznać, że lekarz nie tylko naraził, lecz

drugim filarem Unii Europejskiej stała się Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (WPZiB), której głównym ce- lem oraz zadaniem jest utrzymanie