• Nie Znaleziono Wyników

Adam Sudoł / Polska na szachownicy wielkich mocarstw. Sekrety tajnej korespondencji dyplomatycznej, Bydgoszcz 1995

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Adam Sudoł / Polska na szachownicy wielkich mocarstw. Sekrety tajnej korespondencji dyplomatycznej, Bydgoszcz 1995"

Copied!
2
0
0

Pełen tekst

(1)

Adam Sudoł, Polska na szachownicy wielkich mocarstw. Sekrety tajnej korespondencji dyplomatycznej (1941-1945), Bydgoszcz- -Toruń 1995, ss. 214

Przedstawiona do recenzji publikacja zawiera szczególnie ważne dokumenty, które umożliwiają czytelnikom zapoznanie się nie tylko z tekstami, ale stwarzają okazję do przeprowadzenia analiz porównawczych. Autor wychodzi bowiem z nader słusznego założenia, że Polska nie była ani w okresie dwudziestoletniego suwerennego bytu, a tym bardziej w latach drugiej wojny świa­ towej , takim podmiotem w polityce międzynarodowej, który okre­ ślałby politykę wielkich mocarstw.

Zestaw dokumentów przygotowany do druku przez prof. Ada­ ma Sudoła, ułatwia zrozumienie faktu, że historia Polski tylko wtedy może być uważana za kompletną, jeśli jest ukazana na planie polityki wielkich mocarstw.

"Polonocentryzm" w jego potocznym znaczeniu, stanowi w y ­ raz megalomanii narodowej i państwowej. Najnowsza historia Polski powinna zatem być przedstawiona w kontekście wydarzeń międzynarodowych. Tylko na tym tle można przedstawić jej miej­ sce w Europie i w świecie. W zrozumieniu tego celu - naukowego i dydaktycznego - pomocna będzie recenzowana publikacja.

Autor zgromadził i usystematyzował najistotniejsze frag­ menty ściśle tajnej korespondencji przywódców Wielkiej Trójki

(USA, ZSRR i Wielkiej Brytanii), posłania i noty dyplomatycz­ ne, które wprawdzie były już publikowane w różnych zbiorach dokumentów. Zbiory te jednak miały niewielki nakład, wydane były dość dawno, często prawie trzydzieści lat temu.

W świetle tej korespondencji staje się widoczne trakto­ wanie spraw polskich przez szefów trzech wielkich mocarstw.

Czytelnika będą niewątpliwie interesowały dokumenty, w których partnerzy W7ielkiej Trójki wypowiadają się w kwestiach, dotyczących aktualnych i przyszłych losów narodu i państwa polskiego. W korespondencji, jak i w bezpośrednich rozmowach Roosevelta, Churchilla i Stalina uwidaczniają się (przy zróż­ nicowanych sympatiach i antypatiach) rozbieżności, dotyczące kształtu ustrojowego oraz politycznej orientacji "zrekonstruo­ wanego" rządu RP.

Szczególną uwagę zwracają fragmenty dokumentacji (trze­ cia i czwarta część zbioru), które dotyczą polityki Związku Radzieckiego wobec Polski i Polaków. Umieszczono w nich wiele

(2)

unikalnych depesz i pism, otrzymywanych przez polskie ośrodki polityczne w kraju i na emigracji, a także odpowiedzi strony polskiej na przedstawiane jej zarzuty i pomówienia.

Walorem publikacji jest uwzględnienie szeregu ważnych dokumentów znanych polskich polityków - Władysława Sikorskie­ go, Stanisława Mikołajczyka, Edwarda Raczyńskiego, Stanisława Kota, generała Władysława Andersa i pułkownika Leopolda Okuli­ ckiego .

W tych materiałach o charakterze źródłowym, czytelnicy odnajdę wiele wątków tematycznych, wt tym również sprawy zerwa­ nia i ewentualnego wznowienia stosunków dyplomatycznych między rzędami RP i ZSRR. Rozmowy, depesze i listy z przywódcami ra­ dzieckimi, ukazuję również stanowisko polityków7 polskich wobec ewakuacji Armii Polskiej ze Zwięzku Radzieckiego na Bliski Wschód i losów osób deportowanych oraz aresztowanych przez NKWD. Zagadnienia te stanowią istotną część ogólnego problemu wykorzystania Polskich Sił Zbrojnych dla realizacji własnych hegemonalnych planów mocarstw, wchodzących w skład Wielkiej Koalicji, rozdzieranej wprawdzie rozmaitymi sprzecznościami, ale zawierających kompromis w kwestii polskiej. Znalazło to szczególny wyraz w ustaleniach międzynarodowych konferencji w Teheranie, w Jałcie i w Poczdamie. W trakcie czytania tych dokumentów można ułatwić sobie ukształtowanie poglądu na rolę tych mocarstw w formowaniu przyszłych granic państwa polskie­ go, jego ustrojowego oblicza bez należytego konsultowania tych decyzji z politykami polskimi, a najczęściej wbrew ich stano­ wisku .

Zbiór dokumentów posiada szczególne walory dydaktyczne i dlatego powinien być rozpowszechniony w środowisku nauczycieli historii, politologów, studentów oraz uczniów klas licealnych, przygotowujących się do egzaminów na kierunki humanistyczne i prawnicze w wyższych uczelniach.

Publikacja ta daje w zwartej postaci kwintesencję doku­ mentacyjną, tym bardziej pożyteczną, gdyż dostęp do wielu w y ­ dawnictw źródłowych, z których czerpał prof. A. Sudoł, jest nader utrudniony ze względu na dawno wyczerpane, a obecnie w ogóle nie wznawiane wydania.

2 18

Cytaty

Powiązane dokumenty

Uwagi te stawiają pod znakiem zapytania użyteczność książki Cesarettiego dla polskiego czytelnika. Chociaż jest ciekawie napisana i przynosi wiele interesujących wiadomości,

Wprawdzie ogólne ramy takiego jednolitego programu wyznaczyły kodyfikacje karne (choć w tym czasie wiele spośród 'ich rozwiązań zdążyło się nam zestarzeć lub

It is important to note that although monitoring of microbial quality of flood water and of surface and recreational waters (e.g. in beaches and lakes) and the assessment of related

I dopiero w trakcie jej obiek- tywnego poznawania może wyłonić się potrzeba przyjęcia Bytu Koniecznego jako ostatecznie wyjaśniającego fakt istnienia bytów, które

Celem badan´ jest porównanie matek i ojców dzieci głuchych i słabosły- sz ˛ acych w sferze dos´wiadczanych objawów depresyjnych z matkami i ojcami dzieci słysz ˛ acych o

Na gruncie załoz˙en´ teoriopoznawczych orientacje te – filozofia bytu i filozofia s´wiadomos´ci – s ˛a sprzeczne. Przy pominie˛ciu tych załoz˙en´ mog ˛a byc´

Other methods must be devised for instruments for which the flow velocity of the sample gas through the measuring cham- ber is defining the response time of real time instruments

obywateli tego kraju zu­ żywa coraz większą ilość energii, jednakże w porównaniu z krajami o e c d zużycie to kształtuje się na poziomie 30 proc.2 Planowany przez