• Nie Znaleziono Wyników

Dental Deposit Occurrence in 12−years−old Children Living in Multiurban Environment

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Dental Deposit Occurrence in 12−years−old Children Living in Multiurban Environment"

Copied!
7
0
0

Pełen tekst

(1)

T

AMARA

P

AWLACZYK

−K

AMIEŃSKA

, M

ARIA

B

ORYSEWICZ

−L

EWICKA

Występowanie złogów nazębnych u 12−latków

zamieszkujących środowisko wielkomiejskie

Dental Deposit Occurrence in 12−years−old Children Living

in Multiurban Environment

Klinika Stomatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Dent. Med. Probl. 2009, 46, 2, 239–245 ISSN 1644−387X

PRACE ORYGINALNE

© Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Stomatological Association

Streszczenie

Wprowadzenie. Z badań epidemiologicznych wynika, że kamień nazębny występuje u ludzi stosunkowo często.

Jego ilość i umiejscowienie zależy od wielu czynników. Kamień nazębny występuje u dzieci rzadziej i jest to głów− nie złóg naddziąsłowy.

Cel pracy. Ocena zależności między stanem higieny jamy ustnej a występowaniem kamienia nazębnego w popu−

lacji dzieci 12−letnich zamieszkujących środowisko wielkomiejskie.

Materiał i metody. Badaniami zostali objęci uczniowie szkół podstawowych mieszkający na terenie miasta Po−

znania. Na drodze losowania wyłoniono z różnych obszarów miasta 521 osób (263 dziewcząt i 258 chłopców). Stan higieny jamy ustnej został oceniony za pomocą wskaźników: GI wg Löe i Silness, PLI wg Silness i Löe, OHI− s wg Greene i Vermillion. Obecność kamienia nazębnego została określona dodatkowo za pomocą wskaźnika po− wierzchniowego kamienia CSI wg Ennever i wsp.

Wyniki. Badania wykazały, iż kamień nazębny występował u 26,3% dzieci 12−letnich. Wskaźnik GI miał istotnie

statystycznie wyższą wartość w grupie badanej w porównaniu z grupą kontrolną (odpowiednio 0,85 ± 0,48 i 0,50 ± 0,30). W grupie badanej odnotowano ponadto wyższą wartość wskaźnika PLI (1,05 ± 0,39) w porównaniu z gru− pą kontrolną (0,80 ± 0,39). Średnia wartość wskaźnika OHI−s w grupie badanej wynosiła 1,33 ± 0,43, a w grupie kontrolnej 0,81 ± 0,41. Różnice te były statystycznie istotne (p < 0,05).

Wnioski. Dzieci, u których występuje kamień nazębny charakteryzują się gorszym stanem dziąseł i higieny jamy

ustnej w porównaniu z grupą rówieśników niewykazujących skłonności do mineralizacji bakteryjnej płytki nazęb− nej (Dent. Med. Probl. 2009, 2, 239–245).

Słowa kluczowe: dzieci, kamień nazębny, stan higieny jamy ustnej.

Abstract

Background. Epidemiological investigations show that dental calculus occurs in the majority of adults worldwi−

de. Its amount and location depends on many factors. Children have less calculus with its supragingival deposit mostly.

Objectives. The purpose of the study was to examine the relationship between oral hygiene status and calculus for−

mation in 12 year−old children living in multiurban environment.

Material and Methods. A group of 521 schoolchildren, of both genders, from Poznań ‘s elementary schools (263

girls and 258 boys), randomly selected from various city districts, were examined. The oral hygiene status was de− termined using: GI index (Löe and Silness), PLI index (Silness and Löe), OHI−s index (Greene and Vermillion). The presence of dental calculus was also estimated using CSI index (Ennever and co).

Results. The study showed, that in 26.3% of examined children dental calculus was observed. GI index had stati−

stically higher value in the examined group then in control group (0.85 ± 0.48 and 0.50 ± 0.30 respectively). In examined group was also noted higher value of PLI index (1.05 ± 0.39) in comparison to control group (0.80 ± 0.39). The mean value of OHI−s index in examined group was 1.33 ± 0.43, and in control group 0.81 ± 0.41. The differences were statistically significant (p < 0.05).

Conclusions. Children with dental calculus have worse gingival and oral hygiene status in comparison with chil−

dren without this deposit (Dent. Med. Probl. 2009, 2, 239–245).

(2)

Z badań epidemiologicznych wynika, że ka− mień nazębny występuje u ludzi stosunkowo czę− sto [1–4]. Jego ilość i umiejscowienie zależy m.in: od nawyków higienicznych, wykonywania profe− sjonalnych zabiegów oczyszczania zębów, diety, wieku, pochodzenia etnicznego, sprawności fi− zycznej i umysłowej, chorób ogólnoustrojowych lub systemowych oraz stosowanych leków. Odse− tek osób, u których występuje kamień nazębny wzrasta wraz z wiekiem badanych. Z badań Chri− stersson i wsp. [5] oraz Marthaler i Schroeder [6] wynika, że zmineralizowane złogi częściej obser− wuje się u mężczyzn. Odnotowano ponadto więk− szy odsetek osób z kamieniem wśród ludzi odmia− ny czarnej (ok. 62%) w porównaniu z badanymi innych ras (ok. 40%) [3, 7, 8].

Nie stwierdzono zależności w występowaniu złogu nad− i poddziąsłowego, a więc wynika z te− go, że czynniki odpowiedzialne za odkładanie tych złogów są różne. Spostrzeżenia te potwier− dzają, iż jama ustna nie stanowi jednolitego środo− wiska [3, 8, 9].

Osobny problem stanowi występujący u dzie− ci i młodzieży czarny osad nazębny. Jest to silnie przylegający nalot, budową podobny do płytki na− zębnej. Różni się on jednak od płytki budową ultrastrukturalną i mikroflorą. Można go usunąć jedynie za pomocą profesjonalnego czyszczenia zębów. Czarny osad spotyka się przede wszystkim na zębach mlecznych, a stosunkowo rzadko na sta− łych [10].

Kamień nazębny występuje u dzieci rzadziej i jest to głównie złóg naddziąsłowy. Dane epide− miologiczne wykazują ponadto, iż częstość jego występowania w różnych grupach badanych jest bardzo zróżnicowana [1, 2, 4, 6, 7, 9].

Celem pracy była ocena stanu higieny jamy ustnej i występowania kamienia nazębnego w po− pulacji dzieci 12−letnich zamieszkujących środo− wisko wielkomiejskie.

Materiał i metody

Badaniami zostali objęci uczniowie szkół pod− stawowych obu płci mieszkający na terenie miasta Poznania. Na drodze losowania wyłoniono 25 klas V z różnych obszarów miasta. Do wylosowanych klas ogółem uczęszczało 521 osób (263 dziewcząt i 258 chłopców). Stanowili oni reprezentację po− pulacji 6504 12−latków zamieszkujących to środo− wisko wielkomiejskie w 1998 r.

Badanie przedmiotowe polegało na wykryciu obecności zmineralizowanych złogów nazębnych na podstawie oglądania powierzchni zębów oraz sondowania okolicy brzegu dziąsłowego. Badanie zostało przeprowadzone przez jednego lekarza

stomatologa, w sztucznym oświetleniu, w szkol− nym gabinecie stomatologicznym. Wszystkie spo− strzeżenia odnotowywano na specjalnie opraco− wanej karcie badań.

Na podstawie uzyskanych wyników dotyczą− cych występowania złogów zmineralizowanych, po uwzględnieniu obecności i rodzaju złogu, dzie− ci zostały podzielone na grupy, tj. te z obecnością naddziąsłowego kamienia nazębnego oraz bez. Stomatologiczne badanie kliniczne przeprowadzo− ne w każdej z grup obejmowało ocenę stanu dzią− seł oraz higieny jamy ustnej, a także występowa− nia zaburzeń dotyczących miejsca ustawienia zę− bów w łuku w okolicy, gdzie był obecny złóg zmineralizowany. Dane te traktowano jako infor− macje o istnieniu miejscowego czynnika predy− sponującego.

Stan dziąseł oceniano na powierzchniach po− liczkowych, językowych, bliższych i dalszych za pomocą wskaźnika GI – Gingival Index wg Löe i Silness [11]. Wskaźnik GI był określany przy wybranych zębach – pierwszym prawym zę− bie trzonowym górnym (16), pierwszym prawym zębie przedtrzonowym górnym (14), lewym zębie siecznym bocznym górnym (22), pierwszym le− wym zębie trzonowym dolnym (36), pierwszym lewym zębie przedtrzonowym dolnym (34) oraz prawym zębie siecznym bocznym dolnym (42).

Grubość miękkich osadów (płytki bakteryjnej) umiejscowionych w okolicy szyjki zęba, w odnie− sieniu do czterech powierzchni przydziąsłowych części korony, oceniano za pomocą wskaźnika płytki nazębnej PLI – Plaque Index wg Silness i Löe [12] przy tych samych zębach co wskaźnik GI.

Stan higieny jamy ustnej określano ponadto za pomocą uproszczonego wskaźnika higieny jamy ustnej OHI−s – Simplified Oral Hygiene Index wg Greene i Vermillion [13]. Składa się on z dwóch części: Debris Index – wskaźnik miękkiego osadu nazębnego – DI i Calculus Index – wskaźnik okre− ślający obecność kamienia nad− i poddziąsłowego – CI. Wskaźnik dotyczy oceny sześciu zębów: po− wierzchni wargowych górnego prawego zęba siecznego przyśrodkowego (11) i dolnego lewego siekacza przyśrodkowego (31), powierzchni po− liczkowych obu górnych pierwszych zębów trzo− nowych (16 i 26) oraz powierzchni językowych pierwszych zębów trzonowych dolnych (36 i 46). Obecność kamienia nazębnego nad− i poddzią− słowego została określona także za pomocą wska− źnika powierzchniowego kamienia CSI – Calculus

Surface Index wg Ennever i wsp. [14]. Wskaźnik

odnosi się do czterech powierzchni zębów siecz− nych żuchwy – wargowej, językowej, przyśrodko− wej i bocznej. W zależności od liczby powierzch− ni pokrytych kamieniem każdy ząb punktuje się od

(3)

0 do 4. Tak uzyskana suma liczb powierzchni, na których wykryto kamień, odpowiada wskaźnikowi powierzchniowemu.

W pierwszym etapie analizy statystycznej obliczono wartości parametrów statystyki opiso− wej: średnią, odchylenie standardowe, minimum oraz maksimum dla wskaźników kamienia nazęb− nego. Wyniki weryfikowano testem (nieparame− trycznym) Manna Whitneya. Korelacje analizowa− no również metodą nieparametryczną, obliczając współczynnik Spearmana. Różnice między grupa− mi oraz korelacje przyjęto za istotne statystycznie, gdy poziom istotności był mniejszy od 0,05. Ana− lizę statystyczną wykonano za pomocą programu Statistica−PL wersja 5.5.

Badania statystyczne wykonano w Pracowni Morfometrii i Przetwarzania Obrazów Medycz− nych Akademii Medycznej im. Karola Marcin− kowskiego w Poznaniu.

Wyniki

Spośród objętych badaniem 263 dziewcząt i 258 chłopców kamień nazębny stwierdzono u 137 osób, co stanowi 26,3%. U wszystkich bada− nych odnotowano występowanie jedynie naddzią− słowego kamienia nazębnego, nie stwierdzono obecności złogu poddziąsłowego. U dziewcząt złóg naddziąsłowy był obserwowany rzadziej (23,6%) niż u chłopców (29,1%). Nie była to jed− nak różnica statystycznie istotna. Czarny osad wy− kryty został u 40 osób (7,7%). Tylko u 8 osób (1,5%) stwierdzono występowanie zarówno ka− mienia nazębnego, jak i czarnego osadu (tab. 1).

Dalszą analizę przeprowadzono w odniesieniu do dwóch grup, tj. badanych z i bez obecności ka− mienia.

Oceniając miejscowe czynniki predysponują− ce do odkładania złogów nazębnych, u 45,5% dzieci (44,4% dziewcząt, 46,4% chłopców) z gru− py badanej stwierdzono występowanie zaburzeń ustawienia zębów w łuku, które w 12% zdefinio− wano jako zrotowanie zęba wokół własnej osi, a pozostałe zaburzenia zakwalifikowano jako przechylenie. Zaburzenia dotyczyły jednego lub kilku zębów siecznych dolnych. W grupie kontrol− nej stwierdzono te zaburzenia u 17,2% dzieci (16,7% dziewcząt, 18,2% chłopców), przy czym w 60% były to nieprawidłowości w postaci zroto− wania zęba wokół własnej osi, a w pozostałych – przechylenie zęba.

W grupie dzieci, u których stwierdzono skłon− ność do mineralizacji płytki nazębnej, wskaźnik GI wahał się od 0,13 do 1,75, a w grupie dzieci niewykazujących takich predyspozycji od 0,08 do 1,17. Miał on istotnie statystycznie wyższą war−

tość w grupie badanej w porównaniu z grupą kon− trolną (odpowiednio 0,85 ± 0,48 vs. 0,50 ± 0,30). Przeprowadzając analizę z uwzględnieniem płci, potwierdzono istotną statystycznie różnicę tylko między grupą badaną a kontrolną u chłopców – odpowiednio 1,02 ± 0,43 vs. 0,50 ± 0,32 (p < 0,05). W obrębie obu badanych grup nie odnoto− wano istotnej różnicy w wartości tego wskaźnika między płciami (tab. 2).

Zaobserwowano statystycznie istotną różnicę w wartości wskaźnika określającego nagromadze− nie bakteryjnej płytki nazębnej (PLI). Wyższą jego wartość odnotowano w grupie badanej (1,05 ± 0,39) w porównaniu z grupą kontrolną (0,80 ± 0,39). Różnice stwierdzono w odniesieniu do płci, jednak istotnie statystyczną stwierdzono tylko w grupie chłopców (w grupie badanej 1,40 ± 0,40; w grupie kontrolnej 0,83 ± 0,37). Istotnie staty− styczną różnicę odnotowano także między chłop− cami a dziewczętami w obrębie grupy badanej (p < 0,05) (tab. 2).

Na wartość wskaźnika OHI−s w grupie bada− nej składały się wyniki oceny obecności miękkich (DI−s) oraz zmineralizowanych (CI−s) złogów na− zębnych, w grupie kontrolnej natomiast wskaźnik OHI−s odpowiadał obecności płytki nazębnej (DI− s). Średnia wartość wskaźnika OHI−s w grupie ba− danej wynosiła 1,33 ± 0,43, a w grupie kontrolnej 0,81 ± 0,41. Różnice te były statystycznie istotne (p < 0,05). Różnice dotyczyły płci. U dziewcząt grupy badanej wskaźnik OHI−s był istotnie staty− stycznie wyższy (1,30 ± 0,52) w porównaniu z dziewczętami grupy kontrolnej (0,77 ± 0,40). Podobnie u chłopców, u których odnotowano wy− stępowanie kamienia nazębnego, wskaźnik ten miał istotnie statystycznie wyższą wartość (1,36 ± 0,28) w porównaniu z rówieśnikami bez tego zło− gu (0,88 ± 0,41). W obrębie obu grup nie stwier− dzono statystycznie istotnej różnicy w wartości wskaźnika między płciami (tab. 2).

Średnia wartość wskaźnika DI−s w grupie ba− danej wynosiła 0,93 ± 0,28, a w grupie kontrolnej 0,81 ± 0,41. Nie była to jednak różnica statystycz− nie istotna. Jedynie w grupie badanej stwierdzono istotnie statystyczną różnicę w średniej wartości wskaźnika pomiędzy dziewczętami a chłopcami (p < 0,05). Wartość średnia wskaźnika CI−s była wyższa u dziewcząt (0,43 ± 0,33) niż u chłopców (0,33 ± 0,18). Nie była to jednak różnica staty− stycznie istotna (tab. 2).

Ocena wskaźnika OHI−s dotyczy wybranych powierzchni zębowych w szczęce i żuchwie. Naj− wyższą jego wartość odnotowano na powierzchni językowej zęba 31 – 1,1; a najniższą na po− wierzchni policzkowej zęba 11 – 0,0. W żuchwie największe nagromadzenie złogów zmineralizo− wanych odnotowano na powierzchniach siekaczy

(4)

przyśrodkowych po stronie lewej (47%). Na po− wierzchniach pierwszych zębów trzonowych od− setek był znacznie niższy i wynosił, na zębach po prawej i lewej stronie żuchwy, odpowiednio 8,9% i 12,3%. W szczęce nie zaobserwowano złogu na zębach siecznych, odnotowano natomiast na 18,2% pierwszych trzonowcach po stronie prawej łuku zębowego oraz na 13,6% na lewych.

Obecność kamienia nazębnego została okre− ślona także za pomocą wskaźnika CSI, którego średnia wartość wyniosła 9,93 ± 3,90 (u dziewcząt 10,12 ± 3,33; u chłopców 9,64 ± 3,90). Różnice między grupami utworzonymi ze względu na płeć nie były statystycznie istotne (tab. 2). Biorąc pod uwagę poszczególne badane zęby – najwyższą wartość wskaźnika odnotowano na powierzchni zęba 31 (0,58) (ryc. 1). Uwzględniając poszcze− gólne powierzchnie zębów siecznych, najwyższą wartość wskaźnika CSI uzyskano dla powierzchni językowych (0,99), a najniższą dla wargowych (0,10).

W obu grupach wykazano dodatnią korelację pomiędzy wskaźnikami GI i PLI. Nie wykazano natomiast statystycznej zależności pomiędzy war− tościami wskaźników CI−s i PLI oraz CI−s i GI.

Omówienie wyników

i dyskusja

Na podstawie wyników badań populacyjnych przeprowadzonych w Polsce dwukrotnie (w 1987 r. i 1995 r.) stwierdzono, że kamień nazębny w 1987 r. występował ogółem u 35,4% 12−latków, a w 1995 roku u 21,0%. Dane te wskazują na po− prawę higieny jamy ustnej w tej grupie wiekowej [15].

Wyniki badań własnych można ponadto po− równywać z danymi uzyskanymi w badaniach

przeprowadzonych w Poznaniu w 1995 r. Kamień nazębny odnotowano wówczas u 26,7% dzieci, częściej obserwowano go u dziewcząt (33,3%) niż u chłopców (20,0%). Biorąc jednak pod uwagę wyniki odnoszące się do całej badanej grupy, zau− waża się że były bardzo podobne [16].

W badaniach własnych w 28 osobowej grupie dzieci, u których odnotowano występowanie ka− mienia nazębnego, wskaźniki GI oraz PLI miały istotnie statystycznie wyższą wartość. Różnice stwierdzono zarówno u dziewcząt jak i u chłop− ców, choć istotność statystyczną wykazano tylko dla płci męskiej. Wartość wskaźnika OHI−s była istotnie statystycznie wyższa w grupie dzieci z ka− mieniem nazębnym. Różnice dotyczyły płci. Ba− dania wykazały także większe nagromadzenie płytki (DI−s) u dzieci, u których odnotowano obe− cność mineralizowanych złogów nazębnych.

Wyniki badań własnych wykazały, iż u dzieci mających skłonność do mineralizacji bakteryjnej płytki nazębnej obserwowano gorszy stan higieny jamy ustnej (wyższa wartość wskaźnika DI− s i PLI), a także gorszy stan dziąseł (wyższa war− tość wskaźnika GI) w porównaniu z rówieśnikami bez takich predyspozycji.

Na podstawie danych z piśmiennictwa [3, 5, 7, 13–15] uznać można, że zmineralizowane złogi nazębne częściej występują u chłopców. Badania własne potwierdziły te doniesienia. Przyczyna nie została dotychczas w pełni wyjaśniona, aczkol− wiek można przypuszczać, iż wpływ na to ma mniejsza dbałość o stan higieny jamy ustnej u młodych chłopców. W badaniach własnych za− równo wskaźnik DI−s, PLI, jak i GI miał wyższą wartość w grupie chłopców. Interpretacji wymaga jednak to, iż u płci męskiej stwierdzono tendencję do mniejszego nagromadzenia złogu zmineralizo− wanego (CI−s, CSI), choć nie były to różnice po− twierdzone statystycznie. W badaniach własnych

Tabela 1. Częstość występowania zmineralizowanych złogów nazębnych Table 1. The frequency of mineralized dental deposits occurrence

Płeć Liczba badanych

(Sex) (Number of examined person)

Ogółem Z kamieniem nazębnym Z czarnym osadem Z kamieniem nazębnym (All) (With dental calculus) (With black stain) i czarnym osadem

(With dental calculus and black stain)

x % x % x % Dziewczęta 263 62 23,6 21 8,0 5 1,9 (Girls) Chłopcy 258 75 29,1 19 7,4 3 1,2 (Boys) Razem 521 137 26,3 40 7,7 8 1,5 (All)

(5)

u chłopców obserwowano ponadto niższą inten− sywność próchnicy zębów (mimo gorszej higie− ny). Niewątpliwie na występowanie kamienia na− zębnego ma wpływ higiena jamy ustnej, jednak należy brać pod uwagę również inne czynniki etio− logiczne: ilość śliny, jej skład oraz właściwości fi− zykochemiczne.

Ng’ang’a i Valderhaug [17] u dzieci w wieku 13–15 lat częściej obserwowali stan zapalny dzią− seł u chłopców (85,6%) niż u dziewcząt (65,7%). Różnice te były statystycznie istotne. W badaniach Pattanaporn i Navia [18] wartość wskaźnika GI u dzieci z kamieniem nazębnym wynosiła 1,6, a u dzieci bez złogów zmineralizowanych – 1,3. Autorzy stwierdzili brak istotnej różnicy między tymi grupami. W badaniach własnych natomiast wskaźnik ten miał statystycznie istotnie niższą wartość w grupie kontrolnej w porównaniu z grupą badaną. Różnica jednak dotyczyła tylko chłopców.

Pattanaporn i Nadia [18] nie wykazali istotnej statystycznie różnicy w wartości wskaźnika PLI między 13−letnimi dziećmi, u których na po− wierzchni zębów zaobserwowano kamień nazębny (2,0) oraz ich rówieśnikami bez tego złogu (1,8).

W grupie badanych z kamieniem nazębnym auto− rzy ci ponadto stwierdzili istotną statystycznie róż− nicę pomiędzy płciami – u chłopców odnotowano większe nagromadzenie płytki niż u dziewcząt, co potwierdzono także w badaniach własnych.

Wyniki własne są zgodne z wcześniejszymi do− niesieniami o występowaniu naddziąsłowego ka− mienia nazębnego głównie na powierzchniach języ− kowych zębów dolnych [1, 2, 5, 7, 8, 11, 13]. Cor− bett i Dawes [19], którzy objęli badaniem dorosłych pacjentów w wieku 25–80 lat, odnotowali zminera− lizowane złogi na 63% badanych powierzchni języ− kowych zębów przednich dolnych, na 58–71% zę− bów siecznych przyśrodkowych i tylko na 42–46% kłów. Macpherson i wsp. [20] stwierdzili kamień nazębny na 68,1–71,4% zębów siecznych bocznych i na 42,3–46,3% kłów. Podobnie jak u wspomnia− nych autorów, w badaniach 12−latków zamieszkują− cych Poznań, największe nagromadzenie złogu od− notowano na zębach siecznych żuchwy oraz w mniejszej ilości na powierzchniach policzko− wych zębów trzonowych szczęki. Charakterystycz− ne umiejscowienie tłumaczy się sąsiedztwem ujść przewodów ślinianek, a tym samym większą ilością śliny w tych okolicach, wyższym jej pH oraz szyb− szym tempem rozkładu węglowodanów. Innymi czynnikami mogą być: morfologia zębów, ich poło− żenie czy mniej skuteczna higiena jamy ustnej w tych miejscach. Dotychczas jednak nie określono jakie czynniki wpływają na zróżnicowane nagro− madzenie złogu na zębach siecznych przyśrodko− wych i kłach [3, 5, 7].

Kamień, który jest substancją porowatą, sprzy− ja kolonizacji bakterii i utrudnia oczyszczanie miękkiego osadu, co może być przyczyną stanu za− palnego dziąsła. Potwierdzają to wyniki Marthaler i Schroeder [6], którzy częściej obserwowali stan zapalny dziąseł u dzieci z kamieniem nazębnym w porównaniu z grupą kontrolną. Doniesienia są zgodne również z badaniami Pattanaporn i Navia

Tabela 2. Wskaźnik stanu dziąseł oraz wskaźniki higieny jamy ustnej w obu grupach Table 2. Gingival status and oral hygiene status indices in both groups

Grupa Płeć Wskaźniki higeny

(Group) (Sex) Oral hygiene induces

GI PLI OHI−s DI−s CI−s CSI

Badana (Examined) dziewczęta (girls) 0,74 0,82* 1,30* 0,87* 0,43 10,12

chłopcy (boys) 1,02* 1,40* 1,36* 1,03* 0,33 9,64

razem (all) 0,85* 1,05* 1,33* 0,93 0,39 9,93

Kontrolna (Control) dziewczęta (girls) 0,49 0,78 0,77* 0,77 0,00 0,00

chłopcy (boys) 0,50* 0,83* 0,88* 0,88 0,00 0,00 razem (all) 0,50* 0,80* 0,81* 0,81 0,00 0,00 * istotne statystycznie (p < 0.05). * statistically significant (p < 0.05). 0,59 0,52 0,51 0,57 0,58 0,47 0,49 0,45 0,58 0,48 0,53 0,50 42 41 31 32 dziewczêta (girls) ch³opcy (boys) razem (all)

Ryc. 1. Wartość wskaźnika CSI na poszczególnych zę−

bach siecznych

(6)

[18]. Takiej zależności natomiast nie zaobserwo− wali Ng’anga i Valderhaug [17]. Pattanaporn i Na− via [18] odnotowali ponadto zależność między wskaźnikami płytki (PLI) i stanu dziąseł (GI), a także płytki (PLI) i kamienia (CI−s). Podobnie Gao, Deng i Geng [21] stwierdzili zależność mię− dzy wskaźnikami płytki (DI−s) i kamienia (CI−s). W badaniach własnych nie wykazano zależności między wskaźnikami PLI i CI−s oraz między GI i CI−s, a jedynie między wskaźnikami PLI i GI.

Osobny problem stanowi występujący u dzie− ci i młodzieży czarny osad nazębny. Mimo iż jest umiejscowiony przy brzegu dziąsłowym, nie wy− wiera szkodliwego działania na przyzębie. Zaob− serwowano natomiast, że zęby dzieci, u których występuje czarny osad, są mało podatne na próch−

nicę. U dzieci tych zaobserwowano także lepszy stan higieny jamy ustnej i dziąseł. Jest to prawdo− podobnie uwarunkowane właściwościami osobni− czymi, a także składem śliny i płynu dziąsłowego.

Uwzględniając powyższe badania, stwierdza się, że:

1) w środowisku wielkomiejskim wśród dzie− ci 12−letnich naddziąsłowy kamień nazębny wy− stępuje w stosunkowo wysokim odsetku, przy czym częściej jest obserwowany u chłopców niż u dziewcząt;

2) Dzieci, u których występuje kamień nazęb− ny charakteryzują się gorszym stanem dziąseł i hi− gieny jamy ustnej w porównaniu z grupą rówieśni− ków niewykazujących skłonności do mineralizacji bakteryjnej płytki nazębnej.

Piśmiennictwo

[1] ABRAHAMJ., GRENÓNM., SÁNCHEZH.J., PÉREZC.A., BARREAR.A.: Spectrochemical analysis of dental calculus by synchrotron radiation X−ray fluorescence. Anal. Chem. 2002, 74, 324–329.

[2] AL−BANYANR.A., ECHEVERRIE.A., NARENDRANS., KEENEH.J.: Oral health survey of 5–12−year−old children of National Guard employees in Riyadh, Saudi Arabia. Int J Paediatr Dent. 2000, 10, 39–45.

[3] ÅNERUNDÅ., LÖEH., BOYSENH.: The natural history and clinical course of calculus formation in man. J. Clin. Periodontol. 1991, 18, 160–170.

[4] BERNIMOULINJ.P.: Recent concepts in plaque formation. J. Clin. Periodontol. 2003, 30 Suppl 5, 7–9.

[5] CHRISTERSSONL.A., GROSSIS.G., DUNFORDR.G., MACHTEIE.E., GENCOR.J.: Dental plaque and calculus: risk in−

dicators for their formation. J. Dent. Res. 1992, 71, 1425–1430.

[6] MARTHALERT.M., SCHROEDERH.E.: DMF−experience in children with and without supragingival calculus on lo−

wer front teeth. Helv. Acta 1966, 10, 120–130.

[7] TENCATEJ.M. (red): Recent advances in the study of dental calculus. Oxford, England, IRL Press 1989.

[8] WHITED.: Dental calculus: recent insights into occurrence, formation, prevention, removal and oral health effects of supragingival and subgingival deposits. Eur. J. Oral Sci. 1997, 105, 508–522.

[9] DRIESSENSF.C.M., BORGGREVENJ.M.P.M., VERBEEDER.M.H.: On the physiocochemistry of plaque calcification and phase composition of dental calculus. J Periodontol. Res. 1985, 20, 329–336.

[10] SURDACKAA.: Czarny osad nazębny a zapadalność na próchnicę zębów u dzieci i młodzieży. Rozprawa doktor− ska, Poznań 1986.

[11] LÖEH., SILNESSJ.: Periodontal disease in pregnancy. Acta Odont. Scand. 1963, 21, 533–535. [12] SILNESSJ., LÖEH.: Periodontal disease in pregnancy. Acta Odont Scand. 1964, 22, 121–123.

[13] GREENEJ., VERMILLIONJ.R.: The simplified oral hygiene index. J. Am. Dent. Assoc. 1964, 8, 7–9.

[14] ENNEVERJ., STUNENBEREERO.P., RADIKAA.W.: The calculus surface index method for scoring clinical calculus

studies. J. Periodontol. 1961, 32, 54–57.

[15] BANACHJ.: Stan przyzębia oraz periodontologiczne potrzeby lecznicze dzieci i młodzieży w Polsce w latach 1987

i 1995. Przegl. Stomat. Wieku Rozw. 1996, 2/6, 34–38.

[16] CHłAPOWSKAJ.: Stan przyzębia i periodontologiczne potrzeby lecznicze u 12–letnich dzieci z województwa po−

znańskiego. Czas. Stomat. 1997, 50, 754–760.

[17] NG’ANG’AP.M., VALDERHAUGJ.: Oral hygiene practices and periodontal health in primary schoolchildren in Nai−

robi, Kenya. Acta Odontol. Scand. 1991, 49, 303–309.

[18] PATTANAPORNK., NAVIAJ.M.: The relationship of dental calculus to caries, gingivitis and selected salivary factors

in 11− to 13−year−old children in Chiang Mai, Thailand. J. Periodontol. 1998, 69, 955–961.

[19] CORBETTT.L., DAWESC.: A comparison of the site−specificity of supragingival and subgingival calculus deposi−

tion. J. Periodontol. 1998, 69, 1–8.

[20] MACPHERSONL.M.D., GIRARDIND.C., HUGHESN.J., STEPHENK.W., DAWESC.: The site specificity of supragingi−

val calculus deposition on the lingual surfaces of the six permanent lower anterior teeth in humans and the effects of age, sex, gum−chewing habits and the time since the last prophylaxix on calculus scores. J. Dent. Res. 1995, 74, 1715–1720.

[21] GAOX.J., DENGD.M., GENGQ.M.: A study of oral health condition in individuals with no oral hygiene and its as−

(7)

Adres do korespondencji:

Tamara Pawlaczyk−Kamieńska

Klinika Stomatologii Dziecięcej UM w Poznaniu ul. Bukowska 70

60−812 Poznań

e−mail: tamara_pawlaczyk@wp.pl Praca wpłynęła do Redakcji: 23.03.2009 r. Po recenzji: 24.04.2009 r.

Zaakceptowano do druku: 14.05.2009 r. Received: 23.03.2009

Revised: 24.04.2009 Accepted: 14.05.2009

Cytaty

Powiązane dokumenty

Grzybica jamy ustnej jest jedną z naj- powszechniejszych przypadłości bło- ny śluzowej jamy ustnej, z jakimi pa- cjenci zgłaszają się do lekarza.. Istnie- je wiele

Periodontologii i Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej, Instytut Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.. Dlaczego kardioperiodontologia i co oznacza ten, utworzony na

Stan tkanek przyzębia w obrębie żuchwy od strony przedsionka – widoczne złogi kamienia nazębnego/biofilmu bakteryjnego (fotografia ze zbiorów Zakładu Chorób Błony Śluzowej

W wydarzeniu udział wzięli znamienici goście z całego kraju, w tym między innymi: Aleksandra Chmielew- ska (przedstawiciel biura Swiss Contribution oraz Ambasady Szwajcarii w

U 11-letnich dzieci z nadmierną masą ciała nadciśnienie tętnicze skurczowe występuje jedynie 1,14 razy częściej, a rozkurczowe — 1,3 razy częściej niż u ich rówieśników

Roz po zna nie ta kiej pa to lo gii po win no łą czyć się z obo wiąz kiem wdro że nia dzia łań z za kre su pre pro fi lak ty ki, któ ra ma za za da nie opty ma li za cję

Co wię- cej, American Academy of Pediatrics stworzyła program szkoleń dla pediatrów i innych pracowników ochrony zdrowia dzieci, poświęcony ocenie ryzyka rozwoju cho- rób jamy

Badaniem objęto 200 żołnierzy, mężczyzn w wieku średnio 23,5 lat, palących nałogowo papierosy od co najmniej 12 mie- sięcy, oraz grupę kontrolną 108 żołnierzy, mężczyzn