• Nie Znaleziono Wyników

Włocławek

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Włocławek"

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Leszek Wojda,A. Marciniak,Jerzy

Kmieciński

Włocławek

Informator Archeologiczny : badania 22, 141-142

(2)

Inform a tor A rcheologiczny 1988

î 4 i

W w y n ik u e k sp lo ra c ji o d k ry to n a różn y ch p o zio m ach 8 zn iszczo n y ch poch ó w k ó w sz k ie le to ­ w ych, w ty m Jed en (grób n r 8) zn ajd o w ał się w k om orze grobow ej (krypcie?) z b u d o w a n e j z frag m en tó w cegle! palcó w ek 1 płyt p iask o w ca toczonych g lin ą 1 z a p ra w ą w a p ie n n ą . P ochów ek złożony był w tr u m n ie , p o zo stałe n o siły n ik łe śla d y tr u m ie n lu b m a r, n a k tó ry c h zo stały złożone. Pochów ki nic p o s ia d a ły w y p o sażen ia.

E k sp lo racja ujaw niła, żc pod o b ecn ą p o sad zk ą kościoła zn ajd u je się w a rstw a w yrów naw cza z p ia s k u o raz liczne śla d y d ziałaln o ści budow lanej (fragm enty cegieł palców ek, liczne ceram iczn e płytki posadzkow e, frag m en ty dachów ek-gąslorów oraz ty p u m n ich -m n iszk a) zw iązane z kolejny­ mi p rzeb u d o w am i św iąty n i w XVI-XV1I. XIX, XX w. O dkryło ta k ż e nieliczne części d e ta li a rc h ite k to n ic z n y c h w p o sta c i frag m en tó w łu k ó w I o b ra m ie n ia o k ien w y k o n an y ch z p iask o w ca. O d sło n ięto ław ę fu n d a m e n to w ą południow ej n aw y - pod p rzejściem n a k ru ż g a n k i - z b u d o w a n ą w w ykopie wą so p rz e s trz e n n y m z d u ż y c h bloków p ia s k o w c a łącz o n y ch z a p ra w ą w a p ie n n ą .

N ieliczne u ła m k i c e ra m ik i p o tw ierd zają w stę p n e d a to w a n ie n a js ta rs z y c h o d k ry ty c h w a rstw b u d o w la n y c h n a XVI-XVII w.

O b sz e rn ie jsz e s p ra w o z d a n ie z n a jd u je s lç w a r c h lw u m WOA-K w K ielcach. B adani« z a k o ń c z o n o .

M u zeu m Z iem i W ielu ń sk iej w W ie lu n iu

B a d a n ia prow adził m gr B o g u sław A bram ek. F in a n s o w a ł WKZ w S ie r a ­ d zu . S zó sty sezo n b a d a ń . G rodzisko śred n io w ieczn e.

G łów nym cele m b a d a ń było w y k o n an ie d odatkow ego p rzek o p u p rz e z w ały I fosy, a w ięc u z y s k a n ie d a ls z y c h Inform acji n a le m a t ro zw arstw ien ia chronologicznego o b ie k tu o raz Jego u m o c n ie ń o b ro n n y c h . Należy p rzy p o m n ieć, żc m a jd a n z o sta ł w cało ści z b a d a n y w p o p rz e d n ic h la la c h . W tra k c ie b a d a ń p o b ra n o pró b k i d re w n a z u m o c n ie ń walów , k tó re pozw olą n a d o k ła d ­ niejsze o k re ś le n ie c z a s u p o w sta n ia g ro d u o ra z m o m e n tu Jego zn iszczen ia, k tó re d o tą d ry s u ją się d o ść ogólnikow o.

W ykop liczący 35 m d łu g o ści i 5 m sz ero k o ści objął sw ym zasięgiem 3 w ały I 2 fosy. W ał 4. n a jb a rd z ie j ze w n ę trz n y I sta n o w ią c y w łaściw ie rodzaj grobli p rzed w o d am i b a g ie n o ta c z a ją c y c h n ieg d y ś g ró d , z o sta ł w tym m ie jsc u całkow icie zniw elow any przez w łaścicieli łąki. W śród zab y tk ó w ru c h o m y c h dom in o w ały frag m en ly n a c z y ń z XIII 1 XIV w., d alej u ła m k i n a c z y ń ręczn ie lep io n y ch d a to w a n y c h ogólnie n a V VI w., k o ści zw ierząt h o d o w la n y c h l dzikich, p rz e d m io ty m etalow e, a zw łaszcza g ro ty bełlów I sp rz ą c z k i o ra z pierw szy ra z od p o c z ą tk u b a d a ń frag m en ty ró żn y ch p rzed m io tó w d re w n ia n y c h o n ie o k re ś lo n y Jeszcze funkcji. W ym ie­ n io n e fra g m e n ty zn alezio n o w w y jx 'tn lsk u fosy 1, s k ą d w ydobyło p o n a d to dob rze z a c h o w a n ą podkow ę o raz d ęb o w ą d ra n ic ę 5 m d łu g o ści p o ch o d zącą z p a lisa d y w ału 1, k tó rej w y stający p o n a d w al k o n ie c z o sta ł o p alo n y w o g n iu . S ta ło się to p rz y p u sz c z a ln ie p o d czas zdobyw ania I s p a le n ia g ro d u .

W św ietle dotychczasow ych b a d a ń ry su je się n a stę p u ją c y sc h e m a t re k o n stru k cy jn y . U progu w czesnego średniow iecza, czyli w V-VI w. Istn iała w tym m iejscu o sa d a o tw arta (u sy tu o w an a na kępie w śród bagien), po k tó rej p o zo stała w a rstw a k u ltu ro w a czy te ln a pod cały m m a jd a n e m I w alam i. W p o c z ą tk a c h XIII w. e w e n tu a ln ie n a przełom ie XII/X III w. [» w s ta je g ró d o b ro n n y . F u n k c ja Jego n ie je s t Jeszcze w p ełn i w y jaśn io n a. Mało p raw d o p o d o b n e j e s t łączen ie go z w łaściw ą sie d z ib ą k a sz te la n ii ru d zk iej, n a to m ia s t m ógł o n sta n o w ić p ry w a tn ą p o sia d ło ść Jed n eg o z k a sz te la n ó w ru d z k ic h lu b w ie lu ń sk ic h . S y ste m fortyfikacyjny g ro d u byl s to su n k o w o p ro sty , co z d a je się w y n ik ać z s a m y c h w alorów m iejsca. G ród o p a s a n y był 4 w ałam i 1 3 fosam i, k ló ty c h łą c z n a sz e ro k o ść (z je d n e j stro n y ) w y n o siła 4 3 -4 5 m. G łów ną rolę w ty m sy stem ie odgryw ał w al w ew n ętrzn y w okół m a jd a n u o m a k sy m a ln e j w ysokości 2 -2 ,5 m. l’o Jego zew ­ n ę trz n e j s tro n ic od s tro n y fosy zn ajd o w ała się p a lis a d a w y k o n a n a z d ra n ic 1 bierw ion u s y tu o ­ w a n a rów noległe do s to k u w alu , a Je d n o c z e śn ie w y sta ją c a p o n a d Jego grzbiet, z a ś od s tro n y m a jd a n u Is tn ia ła ja k a ś k o n s tru k c ja d re w n ia n o -k a m ie ń n a . Po niej p o z o sta ła Jed y n ie w a rstw a s p a le n iz n y t k a m ie n ie . Z n alezio n e w niej zab y tk i w sk a z u ją n a zn iszczen ie g ro d u w pierw szej połow ie X!V w. B rzegi fos 1 z a ra z e m zbocza w alów u p o d staw y w zm ocnione były laszy n ą. M ajd an m iał k s z ta łt o w aln y I liczył o k. 8 8 0 m 2 . Jeg o dziedziniec był b ru k o w a n y , a nieliczn e d re w n ia n e b u d o w le (naziem ne) znajdow ały s tę w okół w alu . Nie stw ierd zo n o ślad ó w s tu d n i n a te re n ie m a jd a n u .

D o ty c h c z a s n i e u d a ło s i ę z lo k a liz o w a ć b r a m y w jazd o w ej o ra z d ro g i w io d ą c e j d o g ro d u , c o b ę d z ie g łó w n y m c e le m o s ta tn i e g o s e z o n u b a d a w c z e g o . U n iw e rsy te t W d zk l K a te d ra A rcheologii W id o r a d ź , g m . W ie lu ń , w o j. s i e r a d z k i e , s t . 1

(3)

i

42

PÓŹNE ŚREDNIOWIECZE

O p iek ę n a u k o w ą sp ra w o w a ł d o c. d r Je rz y Kmieci ńskl. F in a n s o w a ł WKZ W łocław ek. Ó sm y sezo n b a d a ń . M iasto [XIII-XX w.), za m e k (XIV-XVIII w.).

B a d a n ia k o n c e n tro w a ły się n a p o sz u k iw a n iu ślad ó w o sa d n ic tw a w czesn o śred n io w ieczn eg o I śred n io w ieczn eg o n a le re n tc te ra s y n a d zalewowej położonej n a praw y m b rz e g u rzek i Zgło­ w iączki o raz reliktów z a m k u w okolicy P ałacu B iskupiego.

W y k o n an o łącz n ie 3 w ykopy o pow. 35 m 3 l 2 3 odw iertów u ło żo n y ch w dw a ciąg i (N-S 1 W -1C) o s k o k u 10 15 m. W w y n ik u p ra c z in w en ta ry zo w an o 25 pozycji w tym : 3 7 3 frag m en ty c e ra m ik i, 14 frag m en tó w kafli plecow ych, 4 frag m en ty przedm iotów m etalo w y ch . A frag m en ty k ości zw ierzęcych w ty m Je d e n p ó łfa b ry k a t łyżwy k o ścian ej, u ła m k i n a c z y ń sz k la n y c h I szk lą t a (1 owego, frag m en ty płytek p o sad zk o w y ch I k s z ta łte k ceglanych.

W ykopy I ciągi o d w iertó w u s y tu o w a n e n a te r a s ie n a d zalewowej Zgłow iączki w ykazały, że n a ty m te re n ie n ic m a śla d ó w o sa d n ic tw a w c zesn o śred n io w ieczn eg o I śred n io w ieczn eg o . P rzem ie­ s z a n y m a te ria ł zab y tk o w y stw ie rd z o n y w ek sp lo ro w a n y c h w y k o p ach - od pradziejow ego po XIX-XX w. - w y stę p u je b ez w a rstw y k u ltu ro w ej. Pow yższa s y tu a c ja p o tw ierd za o b serw acje p o czy n io n e w 1987 r. w ogrodzie 1 n a teren ie d zied ziń ca W yższego S e m in a riu m D uchow nego, O b s z a r b a d a n y p o d d a n y rozlicznym p raco m n lw e la c jjn y m .

W ykop zlokalizow any przy zach o d n iej ś c ia n ie z ach o d n ieg o sk rz y d ła P a ła c u B isk u p ieg o pozwoli! n a o d sło n ięcie reliktów fu n d a m e n tu ceglanego o n ie re g u la rn y m w ą tk u . O m aw ian y re lik t o d s ło n ię to do poziom u law y ok, 3 .2 m poniżej o b e c n e j pow, g r u n t u . F u n d a m e n t w y k o n a ­ no w w ą sk o p rz e s trz e n n y m w ykopie. Ław a fu n d a m e n to w a w ychodzi poza lico m u r u n a ok. 45 c m I w y k o n a n a z o s ta ła z d ro b n y c h p a rtii eraty k ó w 1 ru m o sz u ceglanego z a la n y c h z a p ra w ą w a p ie n n ą . W p a rtii p ó łn o cn ej w y kopu zao b serw o w an o p ro s to p a d ły w s to s u n k u do P a ła c u (fu n d a m e n tu ) zn iszczo n y przez w sp ó łczesn e rozbiórki pod In s ta la c je w o d .-k a n . * l nie p o s ia ­ d a ją c y z n im p rz e w ią z a n ia , o d c in e k m u r u ceglanego o szer. ok. 6 0 -7 0 cm . O m a w ia n y re lik t z b u d o w a n o ta k ż e w w ą tk u n ie re g u la rn y m .

W ielk o ść cegieł, s p o s ó b m u ro w a n ia o ra z p o z y sk a n y m a te ria ł zab y tk o w y z d a ją się w sk azy ­ w ać, żc o d k ry te relik ty należy w iązać z kolejnym i p rz e b u d o w a m i z a m k u w XV1-XVII w.

M ateria ły z n a jd u ją się w K atedrze A rcheologii UŁ, B a d an ia będ ą k o n ty n u o w a n e .

W ro cław - N ow e M ia s to , u l. B g m « rd y fi» k » _______

H ad a n la prow adził m gr Z dzisław W iśniow ski o ra z T o m asz P io n k a pod k ie ru n k ie m doc. d r h a b . Je rz e g o l,odaw sklego. F in a n s o w a ła D yrekcja O k ręg u Poczly i T elek o m u n ik acji w e W rocław iu. P ierw szy sezo n b a d a ń . Z a g o sp o d aro w an ie koryta rzeki O ław y od w czesnego śred n io w iecza po cz a sy now ożytne.

B a d a n ia m iały c h a r a k te r ratow niczo-rozpoznaw czy. C elem b a d a ń było u s ta le n ie p rzeb ieg u d a w n y c h k oryt rzeki O ław y I form o raz specyfiki z a g o sp o d a ro w a n ia l w y k o rz y sta n ia te re n u w Ich ob ręb ie.

W rejo n ie o b jęty m b a d a n ia m i założono 10 so n d ażo w y ch w ykopów a rc h e o lo g ic z n y c h o łącz­ nej p o w ie rz c h n i 3 9 3 ,4 m 2. O d sło n ięto 5 profili o łącznej d łu g o śc i 1 16,6 m o ra z d o k o n a n o o d k ry w k i a rc h ite k to n ic z n e j n a pow ierzchni około 3 0 0 m a . P o zy sk an o 1 8 7 4 2 z a b y tk i ru c h o m e o ra z o d k ry to 10 ob iek tó w n ie ru c h o m y c h , a ta k ż e u m o c n ie ń n a b rz e ż y k o ry t cieków w o dnych, p o m o s t p rzy b rzeżn y 1 w odociąg.

U chw ycono p rzeb ieg c z te re c h k o ry t rzecznych. W profilu połu d n io w y m w yk o p u b u d o w la ­ n eg o u c h w y co n o k raw ęd ź w s c h o d n ią koryta c ie k u o p rzeb ieg u N-S. Na p ółnoc od tego profilu, w o b rę b ie w ykopów V I/8 8 1 V 1II/88, stw ierd zo n o Istn ie n ie d aw n eg o k o ry ta o p rzeb ieg u SE-NW , Jego k ra w ę d ź p ó łn o c n ą u m a c n ia ła k o n s tru k c ja z d ra n ic u s ta w io n y c h n a sz to rc w zm o cn io n y c h

pionow o w bitym i s łu p a m i.

T rzecie z o d k ry ty c h k oryt uchw ycono w w yk o p ach 1/88, 11/88, V /8 8 1 VI/8 8 , około 2 0 m n a p ó łn o c od pow yżej o p isan eg o . Biegło o no z SE-NW , J e g o p o łu d n io w ą k raw ęd ź w zm a c n ia ł s z a lu n e k z d ra n ic u s ta w io n y c h na sz to rc z ach o w an y do w y so k o ści około 9 0 cm , w zm o cn io n y o b u s tr o n n ie pionow ym i slu p a m i. Od s tro n y k o ry ta do s z a lu n k u przylegał p o sad o w io n y n a d w ó ch rz ę d a c h slu p ó w p o m o st przybrzeżny. K raw ędź p ó łn o c n a tego k o ry ta - rów nież o sz a lo w a ­ n a - u le g a ła p rz y n a jm n ie j trz y k ro tn e m u p rz e s u n ię c iu , W o b rę b ie lego k o ry ta p rzep ro w ad zo n o e k s p lo ra c ję c /ę ś c l z a sy p lsk a , gdzie p o zy sk an o liczny m a te ria ł zab y tk o w y re p re z e n to w a n y przez n a c z y n ia I frag m en ty n a c z y ń c e ra m ic z n y c h , p rz e d m io ty m etalow e, m . In. to p ó r, liczn y zespól z a b y tk ó w w y k o n a n y c h z su ro w có w o rg a n ic z n y c h ta k ic h J a k k o ść l róg (płytka rogow a z In ­ sk ry p c ją ), d re w n o (grzebyki), s k ó ra (sto p k a pochw y m lecza z w y tła c z a n y m herbem ), I tk a n in (sakiew ka). M ateria l te n m o żn a d a to w a ć ogólnie n a 2 pol. XIII w. I n a XIV w.

K raw ędź w sc h o d n ią o sta tn ie g o z cieków o p rz e b ie g u N-S o d k ry to w w ykopie 111/88. U m oe-M u zcu m A rcheologiczne

Cytaty

Powiązane dokumenty

In chapter 2, we found that thin layers of MgH 2 can be destabilized compared to bulk when made sufficiently thin ( 10 nm) and sandwiched between two TiH 2 layers.[84] From the

Badacze spierali się zarówno o wpływ Stanisława Zakrzewskiego na wybory życiowe i zawodowe jego bratanka, dyskutowali o ewolucji myśli politycznej Kazimierza

Była to – po wrześniowej konferencji Oddziału Łódzkiego Polskiego Towa- rzystwa Historycznego – druga w krótkim czasie konferencja zorganizowana przy współudziale

W sąsiedztwie, przy budynku szkolnym, leżącym na piaszczystym zalewowym terenie, zbadano ratowniczo dużą odkrywkę, wydobywając sporo zabytków z jam kulturowych z

Sparność chronologii przy zastosowaniu różnych metod datowania dotyczy przede wszystkim inskrypcji odnoszonych do w.. Stąd też

Niezmiernie ciekawy, a jest to być może moja subiektywna ocena, jest rozdział, w którym prezentuje nam plakaty innych twórców poruszających problem

Lech Jacuński dr Maryla Szczepanik dr Ryszard Wiśniewski mgr Leszek Stępka mgr Julita Templin mgr Leszek Wasielewski mgr Elżbieta Zbikowska dr Barbara Grygoń :mgr

PLAN DYŻURÓW DYDAKTYCZNYCH Semestr letni 2020/2021. Zakład Pielęgniarstwa Zachowawczego - Pracownia