Pełen tekst

(1)

1 9 ^ 3

R ED A K TO R K L S . A L F O N S S C + F L G T -2

(2)

Okładkę projektowała

CZESŁAW A L E W A N D O W S K A -G O R G O Ń

N A S Z A PRZESZŁOŚĆ

(3)

N O T R E P A S S E

Etudes sur THistoire de 1’Eglise et de la C ultu re C atholiąue

en Pologne

D i r e c t e u r : A l p h o n s e S c h l e t z

XL

C r a c o v ie 1 9 7 3

NASZA PRZESZŁOŚĆ

Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce

Redaktor: Ks. A l f o n s S c h l e t z C .M .

XL

Kraków 1 9 7 3

(4)

I n s t y t u t W y d a w n i c z y N A S Z A P R Z E S Z Ł O Ś Ć

Kraków, ul. Strzelnica 6

Krakowskie Zakłady Graficzne, Zakład Nr 3 Kraków , ul. Berka Joselewicza 24 zam. 585/73 — 1500+50 B-12

KS. LUDW IK PIECHNIK T.J.

POCZĄTKI AKADEMII WILEŃSKIEJ

(

1569

1600

)

P R Z E D M O W A

M ichał Baliński w pracy pt. Dawna Akademia W ileńska * tak pisał:

„Przeszłość nie zachowała żadnych podań i żadnych szczegółów do le p ­ szego wyświecenia, jaki był stan nauk w ow ej m łodej Akadem ii, jakie położenie uczących i uczących się w niej. Tak są szczupłe wiadom ości o tym w książkach dawnych i rękopisach, dotąd przynajm niej, że zamglony tylko obraz historii ow ego zakładu w ystaw ić m ożem y” .

W tym samym duchu pisał późniejszy historyk Akadem ii W ileńskiej Józef B ieliński2: „O historii tej szkoły ani marzyć, jezuitów, którzy 200 lat zarządzali Akademią, ignorow ać nie można. Czy oni źle, czy dobrze uczyli, to inne pytanie, ale uczyli przez lat dwieście. Tymczasem o jezuitach nic nie wiem y. Doszły nas paszkwile, po większej części rzucone na jezuitów przez protestantów, lecz takie materiały najmniej się nadają do bezstronnego sądu o działalności nauczycielskiej i obyw a­

telskiej członków zakonu; z pism zaś jezuitów doszło nas niemało wprawdzie, lecz w nich szkoły, a głów nie Akademia, nie są u w zg lęd ­ nione” .

Zadaniem niniejszej pracy jest „zam glony obraz historii ow ego za­

kładu” w jego początkach (1569— 1599) rozświetlić przede wszystkim w oparciu o źródła Rzymskiego A rchiw um Towarzystwa Jezusowego d o ­ tychczas nie wykorzystane przez historyków. Źródła te były główną p od ­ stawą badań nad początkami Akadem ii W ileńskiej, ponieważ poszukiw a­

nia w bibliotekach i archiwach polskich przyniosły tylko nikły rezultat w porównaniu z materiałem rzymskiego archiwum zakonnego. Wypada wszakże zaznaczyć, że zbiory tego archiwum nie przedstawiają jedna­

kowej wartości naukowej. Stosunkowo małą wartość posiadają Litterae Annuae, ponieważ podają zdarzenia wybrane, „budujące” . Sporo w nich pisze się o pracy duszpasterskiej, o nawróceniach, o dysputach, o prak­

tykach religijnych; natomiast niew iele o szkole. Ich obiektyw ność także budzi zastrzeżenia.

1 M. B a l i ń s k i , Dawna Akadem ia W ileńska, próba je j historii od założenia r. 1579 do ostatecznego je j przekształcenia w r. 1803, P eter­

sburg 1862, s. 80.

2 J. B i e l i ń s k i , U niw ersytet W ileński, t. 1, K raków 1899— 1900, s. 4.

Obraz

Updating...

Cytaty

Updating...

Powiązane tematy :