ZAPOTRZEBOWANIE PRZEMYSŁU  Zapotrzebowanie danych zakładów

W dokumencie Czytanie miasta : Bielsko-Biała jako kulturowy palimpsest (Stron 86-92)

5 J. Kachel, Rynek pracy w Bielsku-Białej, „Magazyn Samorządowy w Bielsku-Białej” 2015, nr 3(301), s. 1 i 9. Statystyka:

 292 miejsca pracy dla osób z wykształceniem podstawowym (m.in. monter wiązek elektrycznych, pracownik hali produkcyjnej, magazynier, robotnik gospodarczy, pracownik sortowni odpadów, sprzątaczka).

 200 miejsc pracy dla osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym (m.in. w zawodach: operator obrabiarek CNC, tokarz, frezer, pracownik produkcji, operator wózka widłowego wysokiego składowania, operator maszyn, monter rozdzielni, elektryk, pracownik magazynu, kucharz, płytkarz, kierowca kat. C+E, elektromechanik).

 84 miejsca pracy dla osób z wykształceniem średnim (m.in. doradca techniczno-handlowy, pracownik ds. kontroli jakości, pracownik marketingu i sprzedaży, osoba do pracy przy albumach cyfrowych, pracownik serwisu komputerowego, sprzedawca).

 27 miejsc pracy dla osób z wykształceniem wyższym (m.in. menedżer sprzedaży, programista PLC/automatyk, pneumatyk przemysłowy, inżynier instalacji elektrycznych).

RYNEK PRACY 

Absolwenci z lat ubiegłych  Pracownicy innych zakładów  pracy 

Bezrobotni  ABSOLWENCI  różnych poziomów  kształcenia 

ZAPOTRZEBOWANIE PRZEMYSŁU  Zapotrzebowanie danych zakładów  pracy  

BRAK 

RÓWNOWAGI 

kierowano do osób z wykształceniem średnim i wyższym. Z aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu w bielskim Powiatowym Urzędzie Pracy w ubiegłym roku skorzystało łącznie 1761 bezrobotnych, w tym 418 skierowano na staże, 319 osób – na szkolenia, 181 osób – do pracy w ramach robót publicznych, 49 osób – do prac w ramach umów interwencyjnych, 210 osób – do prac społecznie użytecznych, a 162 osoby – do pracy w ramach refundacji kosztów wyposażenia miejsca pracy. Udzielono również 422 dotacji na rozpoczęcie własnej działal-ności gospodarczej6.

Region Bielska-Białej, podobnie jak inne uprzemysłowione ośrodki, zaczyna odczuwać brak wykwalifikowanych młodych kadr po szkołach zawo-dowych i technikach. Taki stan zaczyna zagrażać dalszemu rozwojowi gospo-darczemu miasta i hamuje przypływ kapitału. Zachodzi potrzeba podjęcia ogólnokrajowej reformy tego typu szkół.

Reforma szkolnictwa i zasady finansowania oświaty publicznej

Po wprowadzeniu reformy w 2012 roku7 krajowe szkolnictwo zawodowe wkroczyło w nowy etap swojego funkcjonowania. Obniżająca się w ostatnich latach liczba rekrutowanych uczniów i związana z tym narastająca konkurencja między szkołami, ostrzejsza dyscyplina finansowa, ogromne potrzeby inwe-stycyjne oraz zwiększające się wymagania gospodarki co do jakości i umiejętności absolwentów wymuszają zmiany w zarządzaniu szkołami zawodowymi. Kiero-wanie szkołą, niezależnie od wykonywanych przez nią funkcji społecznych, coraz bardziej przypomina zarządzanie przedsiębiorstwem. Zmienia się system finansowania szkół, które często wykorzystują środki z funduszy europejskich lub innych źródeł.

W zarządzaniu oświatą decyzje podejmowane są z uwzględnieniem kilku czynników. Wymienić tu należy: konieczność dostosowania kształcenia do zmieniającego się rynku pracy, umiejętność wyboru sposobów finansowania szkolnictwa i określania budżetów jednostek organizacyjnych, znajomość norma-tywnych przychodów i rzeczywistych kosztów funkcjonowania placówek, prowadzenie odpowiedniej polityki kadrowej oraz trafność prognozowania trendów na rynku pracy i w dziedzinie konkurencyjnych form kształcenia.

       

6 Ibidem, s. 9. 

7 Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 205, poz. 1206. 

Kompetencje poszczególnych szczebli zarządzania oświatą w zakresie finansowania działań oświatowych

W Polsce, tak jak w większości krajów, finansowanie publicznej oświaty jest zadaniem rządu i samorządów terytorialnych. Samorządy decydują nie tylko o faktycznym podziale subwencji oświatowej między szkoły, ale również o tym, czy wszystkie środki z subwencji zostaną rzeczywiście przeznaczone na cele oświatowe (rys. 3)8.

Rys. 3. Najważniejsze kompetencje poszczególnych podmiotów w zakresie finansowania zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego (JST)9

       

8 M. Herbst, Mechanizmy finansowania oświaty w Polsce: algorytm oświatowy a dopłaty samorządów do otrzymanej subwencji, „Studia Regionalne i Lokalne” 2000, nr 3(3), s. 141. 

9 Finansowanie zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2012, s. 2.  

PARLAMENT 

Ustawa budżetowa, ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ustawa „Karta

Nauczyciela”, ustawa o systemie oświaty

Rozporządzenie MEN w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego

Rozporządzenie MEN w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy

Rozporządzenie MENiS w sprawie terminów przekazywania dotacji celowej gminom na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym oraz sposobu ustalania wysokości tej dotacji

Rozporządzenie MEN w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych

Plan sieci publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, szkół, regulamin wynagradzania, regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, tryb udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek publicznych oraz niepublicznych, tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania

Arkusz organizacyjny szkoły, wewnętrzne regulaminy wynagradzania

Reforma decentralizacyjna spowodowała, że prowadzenie szkół i poza-szkolnych instytucji oświatowych stało się zadaniem własnym samorządów gminnych, powiatowych i wojewódzkich. Obecnie finansowanie oświaty publi-cznej to proces dwuetapowy. Ministerstwo Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę liczbę uczniów i rodzaj placówek, do których uczęszczają, oblicza kwotę, którą w danym roku otrzymuje z budżetu państwa każda jednostka samorządu terytorialnego (JST) na realizację zadań oświatowych. Wyliczona kwota jest przekazywana samorządom w ramach subwencji oświatowej, będącej częścią subwencji ogólnej. Uzyskane środki władze samorządowe dzielą według własnego uznania. Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że w gminach i powiatach o przeznaczeniu środków z subwencji ogólnej decyduje rada gminy lub powiatu (art. 19.2, 28.2)10.

W 2013 roku subwencja oświatowa dla Bielska-Białej wyniosła 184 827 946 zł, z czego gmina otrzymała 80 518 967 zł, a powiat – 104 308 979 zł11. Tabela 1 zawiera zestawienie ukazujące wysokość tej subwencji w latach 2011–2013.

Tabela 1. Wysokość subwencji oświatowej dla Bielska-Białej w latach 2011–201312

2011 2012 2013

Subwencja

oświatowa (w zł) 170 269 556,00 181 840 645,00 184 827 946, 00

W większości JST subwencja oświatowa nie pokrywa kosztów prowadze-nia szkół. Z tego powodu samorządy zmuszone są dofinansowywać szkolnictwo z własnych środków. Na rys. 4 przedstawiono źródła finansowania wydatków oświatowych w Bielsku-Białej w latach 2005–2013. Subwencja odgrywa tu dużą rolę. Od decyzji władz samorządowych dotyczących jej podziału uzależniona jest strategia rozwoju oświaty i w konsekwencji rozwój gospodarczy regionu.

       

10 M. Herbst, op. cit., s. 141. 

11 Sprawozdanie z wykonania budżetu za 2013 r., http://bip.mzo.bielsko.pl/8359/info/5466, dostęp 16.03.2015. 

12 Ibidem. 

Rys. 4. Źródła finansowania wydatków oświatowych13

Proces budżetowania publicznych szkół i pozaszkolnych placówek oświatowych w jednostkach samorządu terytorialnego

Proces budżetowy w oświacie należy do najważniejszych procesów z obszaru zarządzania w JST. W trakcie tego procesu przetwarzanych jest wiele kluczo-wych informacji dotyczących14:

planowania organizacji pracy placówek,

planowania finansów placówek i wydziału lub jednostki odpowiedzialnej za tę dziedzinę,

wykonania zatwierdzonego planu.

Tabela 2 przedstawia w sposób chronologiczny działania podejmowane w trakcie procesu budżetowego w oświacie. Podane zostały terminy ich wyko-nania oraz podmioty odpowiedzialne.

       

13 Ibidem.  

14 J. Filas, Proces budżetowy w oświacie, Warszawa 2012, s. 16–17. 

65,36% 63,90% 63,58% 65,82% 66,65% 66,92% 66,68%

70,61% 72,75%

34,65% 36,10% 36,42%

34,18% 33,35% 33,08% 33,32%

29,39%

27,25%

0,00%

10,00%

20,00%

30,00%

40,00%

50,00%

60,00%

70,00%

80,00%

90,00%

100,00%

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

Subwencja + pozostałe dochody Dopłata miasta

Tabela 2. Etapy procesu budżetowego w oświacie15 JST Weryfikacja i zatwierdzanie arkuszy

organizacyjnych

Do 31 maja Szkoła Uaktualnianie stanu organizacji pracy

szkoły na dzień 1 września Przełom

sierpnia i września JST Weryfikacja i zatwierdzanie aneksów do

arkuszy organizacyjnych

PLANOWANIE FINANSÓW

JST Opracowanie wytycznych do projektu

budżetu*

Początek września*

Szkoła Opracowanie wstępnych projektów

planów finansowych*

Wrzesień / październik*

JST Opracowanie projektu uchwały

budżetowej (z uwzględnieniem

zweryfikowanych wstępnych projektów planów finansowych szkół) – przedłożenie organowi stanowiącemu oraz RIO do zaopiniowania

Do 15 listopada

JST Przekazanie dyrektorom szkół informacji o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w projekcie Szkoła Opracowanie projektu planu finansowego

w sposób zapewniający zgodność kwot dochodów i wydatków z projektem uchwały budżetowej

JST Weryfikacja projektów planów

finansowych szkół z punktu widzenia ich zgodności z projektem uchwały

budżetowej i wprowadzenie ewentualnych zmian oraz poinformowanie o ich

wprowadzeniu dyrektorów szkół

Maks. do 27 grudnia

       

15 J. Filas, op. cit., s. 18. 

Tabela 2. c.d.

stanowiący Podjęcie uchwały budżetowej przez organ

stanowiący Wskazane o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w uchwale Szkoła Sporządzenie planu finansowego poprzez

dostosowanie projektu planu finansowego do kwot dochodów i wydatków przyjętych w uchwale budżetowej

Szkoła / JST Sporządzanie aneksów do arkuszy organizacyjnych, ich weryfikacja i zatwierdzanie

Według potrzeb*

Szkoła / JST Wprowadzanie zmian w planie finansowym – zgodnie z przyjętą

procedurą i udzielonymi upoważnieniami

Według potrzeb*

Terminy i działania oznaczone symbolem „*” nie wynikają dosłownie z przepisów prawa, ale są propozycją, którą najczęściej się praktykuje.

W Bielsku-Białej szkoły co roku określają zapotrzebowanie na środki pieniężne i przekazują je do Miejskiego Zarządu Oświaty za pomocą inter-netowego systemu PABS. Zapotrzebowanie szacowane jest na podstawie wydatków z dwóch poprzednich lat szkolnych (dotyczy mediów – energii elektrycznej, wody). Dodatkowo bierze się pod uwagę koszty wynikające z umów podpisanych z firmami świadczącymi usługi dla szkoły, na przykład ochrony mienia. Kompleksowa kontrola finansowa w szkole odbywa się co 4 lata i jest przeprowadzana przez Wydział Kontroli Urzędu Miasta.

Jednostki oświatowe mogą uzyskiwać dodatkowe przychody, na przykład z darowizn, wynajmu powierzchni, dobrowolnych wpłat na rzecz Rady Rodziców, organizowania kursów szkoleniowych (dotyczy centrów kształcenia ustawi-cznego i praktyustawi-cznego). W Bielsku-Białej wypracowane środki finansowe szkoły

W dokumencie Czytanie miasta : Bielsko-Biała jako kulturowy palimpsest (Stron 86-92)