• Nie Znaleziono Wyników

W jakie związki składniowe wchodzą wyrazy? Lekcja powtórzeniowa

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "W jakie związki składniowe wchodzą wyrazy? Lekcja powtórzeniowa"

Copied!
1
0
0

Pełen tekst

(1)

W jakie związki składniowe wchodzą wyrazy?

Lekcja powtórzeniowa

1. Cele lekcji

a. Wiadomości

– Powtórzenie i utrwalenie wiadomości o związkach składniowych.

b. Umiejętności Uczeń:

– rozpoznaje i właściwie nazywa wszystkie rodzaje związków składniowych: związek zgody, rządu i przynależności,

– rozpoznaje i nazywa części mowy i części zdania, – dokonuje rozbioru logicznego zdania,

– kształci logiczne myślenie,

– redaguje konkretne wypowiedzi na pytania,

– wykorzystuje teoretyczne wiadomości w praktycznym działaniu.

2. Metoda i forma pracy

Metody: elementy dialogu, pogadanka heurystyczna, metoda zajęć praktycznych, ćwiczenia gramatyczne.

Formy pracy: indywidualna i zbiorowa.

3. Środki dydaktyczne

Karta pracy ucznia, Test

4. Przebieg lekcji

a. Faza przygotowawcza

1. Nauczyciel wita uczniów i informuje, jaki jest cel zajęć. To, czym się dzisiaj zajmiemy, to powtórzenie i usystematyzowanie wiadomości o związkach składniowych. Uczniowie zapisują temat lekcji.

(2)

2. Następnie nauczyciel razem z uczniami powtarza wiadomości o związkach zgody, rządu i przynależności. Zadaje w tym celu pytania, na które odpowiadają wylosowani uczniowie. W celu przeprowadzenia losowania przygotowano tyle piłeczek pingpongowych ilu jest uczniów w klasie.

Piłeczki ponumerowano. Każdy uczeń ma przyporządkowany numer, który ma w dzienniku klasowym.

Informacje, które powinny się pojawić podczas powtórzenia:

Pytania zadawane przez nauczyciela:

1. Czym jest związek składniowy?

2. Ile znacie związków składniowych?

3. Wymień związki składniowe.

4. Czym się różni związek współrzędny od związku podrzędnego?

5. Co wiesz o związku zgody?

6. Co łączy się najczęściej w związku zgody?

7. Co wiesz o związku rządu?

8. Co łączy się najczęściej w związku rządu?

9. Co wiesz o związku przynależności?

10. Co łączy się najczęściej w związku przynależności?

3. Po powtórzeniu wiadomości uczniowie wspólnie redagują notatkę z niezbędnymi informacjami na temat związków składniowych.

Informacje, które powinny znaleźć się w notatce:

Związek składniowy to połączenie dwóch części zdania w pewną strukturę składniową. Pomiędzy poszczególnymi częściami zdania mogą zachodzić związki składniowe współrzędne i podrzędne.

Mamy następujące związki składniowe:

Związek zgody, związek rządu i związek przynależności.

(3)

W związku zgody łączy się rzeczownik (podmiot) z czasownikiem (orzeczeniem) i rzeczownik z przymiotnikiem, zaimkiem przymiotnym, liczebnikiem, imiesłowem przymiotnikowym czynnym lub biernym oraz rzeczownikiem. Wyraz nadrzędny (określany) i podrzędny (określający) zgadzają się pod względem formy, tzn. występują w tym samym przypadku, liczbie i rodzaju.

W związku rządu czasownik łączy się z rzeczownikiem lub wyrażeniem przyimkowym w funkcji dopełnienia, a także rzeczownik z innym rzeczownikiem lub wyrażeniem przyimkowym. Czasami przymiotnik z rzeczownikiem. Wyraz nadrzędny decyduje o formie gramatycznej wyrazu podrzędnego.

W związku przynależności łączy się zazwyczaj czasownik z przysłówkiem, zaimkiem przysłownym, imiesłowem przysłówkowym lub wyrażeniem przyimkowym w funkcji okolicznika. Najczęściej wyraz podrzędny (określający) jest wyrazem nieodmiennym.

4. Dodatkowe informacje nauczyciela, które pomogą uczniom łatwiej rozróżniać rodzaje związków.

Aby sprawdzić, w jakim związku pozostają wyrazy w zdaniu, należy:

a) dokonać rozbioru logicznego zdania, wyodrębnić związki i określić wyraz nadrzędny (określany) i podrzędny (określający),

b) jeśli podczas odmiany obydwa wyrazy zmieniają końcówki i dopasowują się do siebie, jest to związek zgody,

c) jeśli wyraz nadrzędny zmienia końcówki, a wyraz podrzędny pozostaje w tej samej formie, jest to związek rządu,

d) jeśli wyraz podrzędny to wyrażenie przyimkowe lub nieodmienna część mowy, jest to związek przynależności.

b. Faza realizacyjna

1. Po wprowadzeniu w tematykę zajęć i powtórzeniu niezbędnych wiadomości uczniowie

przystępują do wykonywania ćwiczeń mających na celu sprawdzenie i utrwalenie ich wiadomości.

Ćwiczenia zostały zawarte w karcie pracy ucznia.

(4)

c. Faza podsumowująca

1. Nauczyciel dokonuje podsumowania pracy na lekcji. Jeszcze raz powtarza wiadomości o związkach składniowych.

2. Zadanie pracy domowej.

Dokonaj rozbioru logicznego zdania, znajdź występujące w nim związki i nazwij je.

Wieczorem lekko podenerwowani goście rozeszli się do swoich pokoi.

5. Bibliografia

Nagajowa M., ABC metodyki języka polskiego, Warszawa 1995.

Nasiłkowski S., Metody nauczania, Toruń 1997.

Nagajowa M., Nauka o języku dla nauki języka, Kielce 1994.

6. Załączniki

a. Karta pracy ucznia b. Test

Cytaty

Powiązane dokumenty

Z podanych figur geometrycznych spróbuj odwzorować figurę po lewej stronie.. Poćwicz na dużej kartce,

(Jeśli przed nawiasem jest „+” lub nie ma żadnego znaku, to opuszczamy nawias nic nie robiąc. Jeśli przed nawiasem jest znak „–” to opuszczając nawias zmieniamy każdy znak

Cele wynikające z podstawy programowej: uczeń: rozpoznaje w wypowiedziach części mowy, rozpoznaje podmiot w wypowiedzeniach, rozpoznaje związki wyrazów w zdaniu, wyróżnia

Ciekawe, że choć książki te dzieli ponad sześćdziesiąt lat i choć różnią się metodologicznie (pierwsza powstała na podstawie obserwacji i ocen autora, druga na

dydaktyczne Grube rękawiczki, kubek z napojem, jabłko, nożyk, piórka, kartki i kredki przykłady przedmiotów twardych i miękkich,.. Grube rękawiczki, kubek z napojem,

Połącz w pary rzeczowniki z utworzonymi od nich czasow- nikami według wzoru, a następnie uzupełnij zdania wybra- nymi czasownikami w odpowiedniej formie. Zdania

Dlatego jeśli nawet społeczność pracowników UMK czuje się związana z Pa- pieżem, to jeszcze nie znaczy, że on się z nią związał.. Nadinterpretacja własnego oddania gro-

Dla opisu postaci ł<wykładnik przymiotnikowy> typ fleksemowy przyjmu- je wartość imiesłów dokonany, a wartości rodzaju, liczby i przypadka są ustalone zgodnie z