• Nie Znaleziono Wyników

Przyczynek do dziejów "nowej emigracji" w Szwajcarii w 1850 roku

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Przyczynek do dziejów "nowej emigracji" w Szwajcarii w 1850 roku"

Copied!
11
0
0

Pełen tekst

(1)
(2)

IRENA KOBERDOWA

Przyczynek do dziejów „nowej emigracji“

w Szwajcarii w 1850 roku

O publikowany niedawno1 tonn VI katalogu rękopisów Biblioteki Na­

rodowej ujawnił, że 'Wbrew opinii kilku badaczy 1 ze zniszczonych (pod­

czas w ojny zbiorów raperswilskich zachowały się papiery Dozoru P ol­

skiego w G enewie (z papierów Mirosława Henryka Nakwasikiego)2. No­

szą one obecnie sygnaturę IV 6595. Zawierają w iele ciekawego materiału

ido W iosny Ludów, odnalazły się też wśród nich trzy listy Adama Mickie­

wicza, uznane za zaginione. Wśród obfitej korespondencji Dozoru Ge­

newskiego znajduje się lista Polaków —· uczestników W iosny Ludów

w e W łoszech i w Badenii, którzy po- upadku rewolucji znaleźli się

w Szwajcarii, załączona do listu z 8 lutego 1850, adresowanego, przez Ko­

m itet Nowej Emigracji do Dozoru Polskiego· w G enewie (k. 407— 408).

Dozór Polski w G enew ie reprezentował bardzo nieliczną w Szwajcarii

grupę em igrantów polistopadowych, wśród których na czoło w ysuw ali

się Nakwaski i Aleksander Stryjeński. Po w ybuchu W iosny Ludów Dozór

rozwinął akcję propagandową na rzecz sprawy polskiej, starając się do­

trzeć nie tylko· do· społeczeństw a szwajcarskiego·, ale także do Włoch

i Niem iec. Odniósł się natomiast niechętnie do prób formowania legii pol­

skich w krajach objętych rewolucją.

Po jej upadku znalazło się w Szwajcarii około -300 now ych em igran-

tów -Polaków . Stosunki m iędzy nimi a Dozorem n ie układały się dobrze.

Feliks Trocdński, dowódca legionu polskiego, który w alczył w Badenii,

zwrócił się ido niego o pomoc dla 143 siwych podkomendnych, „nagich

i bosych“ (list z 11 lipca 1849, tamże, k. 372), otrzym ał jednakże odpo­

wiedź wym ijającą. Nowo przybyli w ybrali spośród siebie komendantów:

w N euchâtel — Damazego Łagiewskiego·, a w Bernie — Ludwika Gutow­

skiego. Natomiast 31 grudnia 1849 pow ołali do życia K om itet Nowej

Emigracji w składzie: J. B. Dziekoński (emigrant z 1847 r.), Ludwik Gu­

towski (emigrował w 1848 r.), Edward K ulikowski (emigrował w 1848 r.)

i W alery Radecki (emigrant z 1840 r.), w szyscy czterej z Królestwa Kon­

gresowego·. K om itet ten istnieć m iał w tym składzie tylko trzy miesiące.

Poza opieką m aterialną nad emigrantami i pomocą w 'znalezieniu im pra­

cy zakładał jako· swój głów ny cel pomoc nowej emigracji w opuszczeniu

Szwajcarii zbiorowo, łub — jeśliby się to n ie udało· — pojedynczo. Po­

nadto próbował organizować kursy dla emigrantów, w yk łady z historii,

chemii, naukę języka.

K omitet Noiwej Emigracji przesłał Dozorowi na. jego prośbę listę em i­

grantów. Sporządzona ona została w momencie, gdy mniej więcej połowa

przybyłych do Szwajcarii uczestników W iosny Ludów już się

rozproszy-1 Np. H. G r a j e w s k i , K om itet Em igracji Polskiej z rozproszy-1848 roku, Łódź I

960

,

s. 52. ■

(3)

„ N O W A E M IG R A C J A ” W S Z W A J C A R I I W 1850 R.

297

la. N ajw iększą grupę stanow ili uczestnicy rew olucji badeńskiej, lecz prócz,

nich byli także oi, którzy w alczyli w e Włoszech, Austrii i na Węgrzech.

Sposób, w jaki listę zestawiono, brak inform acji o pochodzeniu

i przynależności stanowej, świadczą o dem okratycznych poglądach Ko­

m itetu. G dybyśm y chcieli m im o to dociec, kto z tej listy należał do

szlachty, trzeba by go· szukać w grupie w ójtów gmin, częściowo urzędni­

ków, gospodarzy (choć są nią objęci także chłopi), oficerów lub uczniów.

Ponad 2/3 wpisanych na listę pochodzi z K rólestw a Polskiego. Poprzed­

nio -uczestniczyli zapewne w powstaniu w Poznańskiem lub w Galicji

i stam tąd usunięci zostali przez władze pruskie i austriackie. Ponad po­

łowę z nich stanowią rzem ieślnicy, robotnicy, kupcy. A ponieważ wstępo­

w ali licznie w szeregi Towarzystwa Demokratycznego Polskiego1, ich na­

p ływ zaważył na losach tej organizacji w latach pięćdziesiątych.

Prócz inform acji podanych na liście w przypisach uwzględniono dane

zaczerpnięte z m ateriałów Archiwum Głównego Akt Dawnych, zw łasz­

cza Stałej Komisji Śledczej oraz Komisji Rządowej Spraw W ewnętrz­

nych i Duchownych, które nie zostały uwzględnione przez M. T y r o- w ί­

ο z a. Teka KRSW nr 7470 podaje blisko 3 tysiące nazwisk ludzi zbiegłych

w czasie W iosny Ludów z Królestwa. Ponieważ teka ta nie jest archi­

w alnie paginowana, niem ożliw e jest dokładniejsze -cytowanie. Składa się

ona w istocie- z 12 -wykazów sporządzanych w nieregularnych odstępach

czasu. Dlatego, gdzie to- jest m ożliwe, podaję dodatkowo numer i datę

.,Gazety Rządowej K rólestw a P olskiego“, w której na podstawie w yka­

zów KRSW biuro oberpolicmajistra ogłaszało listy zbiegów. W iele danych

zaczerpnięto poza tym z kilkunastu tom ów wykazów ludlzi -ułaskawio­

nych, powracających z emigracji i z Syberii. Przy nazwiskach objętych

przewodnikiem Tyrowicza podaiję jedynie te dane, które uzupełniają lub

prostują zawarte tam .informacje.

Z tym i uzupełnieniam i publikowana lista stanowi nie tylko przyczy­

nek do dziejów „nowej em igracji“, lecz także do dziejów TDP. Postawio­

ne sobie zadanie Kom itet Nowej Emigracji w Szwajcarii spełnił i wkrótce

większość skoszarowanych tam uczestników rewolucji 1848—-1849 r.

opuściła ten kraj. W aktach polskiego Towarzystwa Dobroczynności

w Dijon pozostał ślad ich przejazdu -przez to- miasto-, gdyż otrzym ywali

tam -zasiłek na dalszą drogę, zazwyczaj do Havre (BN rkps akc. 3925),

Pierw sze grupy zaczęły przejeżdżać przez Dijon w marcu 1850 r.

L IS T A IM IE N N A P O L A K Ó W Z N A JD U JĄ C Y C H S IĘ W B E R N I IN N Y C H M IE JS C A C H W S Z W A JC A R II

» M. T yro w icz, „ T o w a rzystw o D e m o k ra ty c zn e P olskie 18321863. p r z y w ó d c y i k a d r y c zło n ko w skie. P rze w o d n ik b ib lio g ra ficzn y ”, W arszaw a 1964 [dalej: T y r o w ic z],

s. 6;

A G A D , K R S W 7469, k . 234; lis t K R P iS do K R S W iD z II g ru d n ia 1850 w spraw ie k o n fis k a ty m a j ą t k u

c zterech zb ieg ó w : K arola G rodzickiego, A lb e rta A ch m a to w icza , K arola H ejm o w skieg o i Jana P iotrow skiego.

i K o m ite t N o w ej E m ig ra cji p o in fo rm o w a ł Dozór, że B o rzę c k i o trzy m a ł za p roszenie do p ra c y w fa b ry c e m y d ła w N a n c y, ale w ła d ze n ie u d zie liły m u paszportu.

N azw isko i im ię

lat sk ąd ro d e m

czym się tru d n ił lu b ja k ie p o sia d a rzem iosło

1. Achmatoiwicz A lbert

2. Borzęcki Jan

W

B e r n

22

z Krakow-a

gospoda-rz3

(4)

298

IR E N A K O B E R D O W A

3. Borzyński W incenty

22

z K rólestw a

technik, ana arc h itek tu rę 5

4. Bils-ki Józef

25

z Galicji

z w ojska austriackiego

5. Błędowski K onstanty

22

z K rólestw a

pracow ał w fabryce porcelany

6. Brom ski M arceli

23

z K rólestw a

czapnik i kuśnierz 6

7. Borysewicz Tomasz

44

z Grodna

w yrobnik z w ojska

rosyjskie-г. л

7

8. Cholewiński Jan

24

z K rólestw a

go

oficer w ojsk ^rosyjskich 9

9. Dyńsfci Lubin

20

z Galicji

uczeń w handlu, p racu je w

Thun

10. D ąbrowski Franciszek

23

z K rólestw a

ekswojskowy, ujeżdża konie *

11. D arowski W iktor

30

z K rólestw a

z b iura 10

12. Drożdżewski Stanisław

50

z K rólestw a

stolarz, służył w Algerze 11

13. Fabiszewski K arol

21

z Kamieńca

handlarz sitarozakonny

14. Fogelski M aurycy

22

z K rólestw a

handlarz starozakonny

15. Gutowski Ludw ik

26

z K rólestw a

był w ójtem gminy 12

16. Gutowski Józef Ignacy

22

z K rólestw a

aplikant wydz. skarbow ego 19

17. Hanusewiez A leksander

20

z G r odna

uczeń a p te k a rs k i14

18. H ajnberger Juliusz

22

z Galicji

m uzykus 15

19. H agem ajer Edw ard

23

z K rólestw a

był w handlu żelaznym M in-

tera

20. Iw anicki Józef

25

z Królestw a

leśnik, .pracow ał w urzędzie

leśnym

21. Idzikowski Józef

19

z K rólestw a

czeladnik piekarski

22. Koński August

21

z K rólestw a

przy rodzicach, starozakonny 19

23. Kulikowski Edward

41

z K rólestw a

był w ójtem gminy 17

s T y ro w ic z, s. 60; A G A D , K R S W 7470 oraz „G azeta R ządow a K .P .” n r 104, 17 w rześn ia 1848: b y t leśn ic zy m dóbr M o k rze ty (zapew ne; M okrzesz) w pow . w ie lu ń sk im . Z b ieg li ta k ż e B o rzy ń sc y: E dw ard, stra ż n ik leśn ictw a o strołęckiego i W ła d ysła w , strzele c leśn ic tw a B ro k.

6 T y ro w ic z, s. 65.

7 T a m że, s. 59.

8 T a m że, s. 90, pra w d o p o d o b n ie o m y łk a , tj. połączenie d w ó ch osób o ty m s a m y m n a ­ z w is k u ; A G A D , K R S W 7469, k. 204 i 206: p ism o z 30 w rześn ia 1850. Ja n C h o lew iń ski, po d o ficer p u łk u strzelcó w , za u c ie czkę za granicę i w stą p ien ie do obcej s łu żb y m ia ł zostać o d d a n y pod sąd. W y n ik ły w ą tp liw o śc i, c zy p o d c y w iln y c zy w o js k o w y . O sta teczn ie sądził go zaocznie sąd w o js k o w y . W yja śn io n o , że zb ie g ł ra ze m z J ó z e fe m D ęb sk im , s y n e m n adleśniczego z S e re j w pow . se jn e ń s k im , g d y p rz e b y w a ł ta m na u rlo p ie d o m o w y m . Pisał n a stę p n ie z B ern a ty tu łu ją c się ka p ita n e m .

9 T y ro w ic z, s. 867. W k ró tc e zn a la zł s ię w L o n d y n ie i na leża ł do s e k c ji lo n d y ń s k ie j TDP. Podpisał je j u lo tk ę z 15 w rześn ia 1850 „M yśl z g ru zó w P o lsk i” , z 52 p o d p isa n y c h , p o d u l o t k ą

T y r o w ic z p o m in ą ł 25.

10 T y ro w ic z, s. 121; A G A D , K R S W 7567, k . 131: p ism o N a m ie stn ik a z 6 p a źd z ie rn ik a 1856.

D a ro w ski W ik to r, u ro d zo n y w gub. a u g u sto w sk iej, u z y s k a ł p ra w o p o w ro tu z F rancji.

и B ra k in fo r m a c ji, lecz p r z y p o szu kiw a n ia ch zn a lezio n o d a n e d o tyczą ce D rożd źeń skieg o Ju lia n a , k tó r e p r o s t u j ą i u z u p e ł n i a j ą in f o r m a c je T y ro w ic za , s. 144: u ro d z o n y гое to st S ta r e

M iasto w pow . o lk u s k im , zb ieg i w 1843 r., na leża ł w P a ryżu do TD P, nieleg a ln ie w rócił, osa­ d zo n y w c yta d eli, sk a za n y n a 6 m ie sięc y tw ie r d z y w Z a m ościu i zesła n ie do m ie jsc a uro d zen ia p o d n a d zó r p o lic ji (Stała K o m isja Ś led cza t. J, k . 729).

12 T y ro w ic z, s. 214; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K.P.** n r 175 z 9 sie rp n ia 1848': w ó jt g m. Ł a b n o го рого. a tip iis to io sk im , c z ło n e k K o m ite tu N o w ej E m igracji.

13 T y ro w ic z, s. 214 p o d a je L u d w ik Ig n a c y i ch yb a n iesłu szn ie id e n ty fik u je z d e p o rto ­ w a n y m w 1833 r. z G a lic ji d o A m e r y k i; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K.P.** n r 199 z; 7 w rz eś n ia 1848: b y t p isa rze m p r z y rew izo rze sk a r b o w y m pow . au g u sto w skieg o .

14 T y ro w ic z, s. 218.

15 L u b H ajm b erg er. T a m że, s. 867. K o m ite t N o to e j E m ig r a c ji in fo r m u je , że H a jn b e rg er m a sta łe m ie js ce n a u czyciela m u z y k i.

16 L u b K a ń sk i. T y ro w ic z, s. 867.

(5)

,N O W A E M I G R A C J A ” W S Z W A J C A R I I W 1350 R.

299

24. K ręćki Sebastian

30

z K rólestw a

służył pryw atnie

25. Kropińsiki G ustaw

21

z K rólestw a

gospodarstwem,

obecnie

w

Genewie

26. Kozłowski Jan

19

z K rólestw a

uczeń a p te k a rs k i18

27. K rajew ski K arol

21

z K rólestw a

ap lik an t sądu 19

28. K atrow ski Józefat

22

z K rólestw a

kleryk 20

29. Leszczyński Jan

31

z Kowna

w yrobnik 21

30. Łenczyńsiki Tomasiz

26

z Galicji

szewc

31. Mokrzycki Jan

30

z. K rólestw a

introligator, był w handlu S2‘

32. M alarz W alenty

25

z K rólestw a

wyrobnik, służył w w ojsku

33. Moszkowiez Markus

28

z Kamieńca

krawiec, starozakonny

34. M edyński Józef

24

z K rólestw a

służący, umie siodlarstw o 23

35. Mazowski Jerzy

36

z K rólestw a

służył w w ojsku

36. Nowicki Faustyn

34

z K rólestw a

leśniczy 24

37. Osiński Felicjan

30

z Królestwa

uczeń górniczy 25

38. Pierczyński Jan

21

z K rólestw a

uczeń .szkół w ojew ódzkich28

39. Pobłocki M aksym ilian

28

z K rólestw a

drukarz 27

40. Pieńkow ski Wincenty

26

z K rólestw a

perukarz, obecnie w Genewie28

41. Radomski Leopold

22

z Królestw a

uczeń a p te k a rs k i29

■wójtem g m in y , p o p rzed n io biu ra listą w k a lk u la tu r ze , w 1831 r. słu ż y ł w w o js k u polskim zo sta ł w z ią ty do niew oli, słu ż y ł na K a u k a zie, em ig ro w a ł w 1848 r. W ładze r o s y jsk ie w sz cz ęły śle d ztw o z p o w o d u jego u cieczki. A G A D , K R S W 7520, k. 220 nn. i K R S W 7470: u ro d zo n y w A u g u sto w ie 31 m arca 1800, m ie szk a n iec g m in y P o jew o ń w pow . k a lw a r y js k im , n ie b y ł w ó jte m , ale p r y w a tn y m p isa rzem w ó jta gm . P o je u io ń . M idi ż o n ę i d w o je dzieci. U ciekł rz ek o m o dlatego, że źle ż y ł z żoną i naro b ił długów . M a ją tek p rzed k ilk u la ty p rzep isa ł na żonę. [D ane te n ie m u szą b yć p ra w d ziw e. M ogły słu ży ć dla złagodzenia k o n s e k w e n c ji jego u c ie c z k i/. P om ógł m u p rzejść granicę ja k iś c zło w ie k ze s tr o n y p ru s k ie j.

18 T y ro w ic z, s. 867. M usiał p rzen ie ść się do L o n d y n u , p o n iew a ż p o dpisał u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P o lski"; A G A D , K R S W 7563, k. 275: w ró cił z F ra n c ji 10 sierpnia 1858 m a ją c la t 28, b y ł sta n u m ie jskieg o , za m ie szk a ł w B u s k u p r z y rodzinie.

18 T y ro w ic z, s. 333 podaje d w ó c h tego n a zw iska . Podpis jed n e g o z n ich fig u r u je pod u lo tk ą „M yśl z g ru zó w P o lski"; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 193 z 7 w rz e ś­ nia 1848: lat 22, w o źn y sądu p o lic ji p ro s te j o k rę g u często ch o w skieg o . N a to m ia st K R S W 7564,

k . 136 w w y k a z ie p o w ra ca ją cych p o d a je za p ew n e in n eg o K arola K ra je w sk ie g o , k tó r y e m i­ g row ał w 1844 r., p o w ró cił w 1858 r. i osiadł w K aliszu.

20 T y ro w ic z, s. 285; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 100 z 5 m a ja 1848: p rz y g o to w y w a ł się do sta n u duch o w n eg o , zb ie g ł z K alisza.

21 T y ro w ic z, s. 368 p o d a je in n eg o L eszczyń skie g o , lecz in fo r m a c ja w p u n k c ie 3 odnosi się za p e w n e do w y m ien io n eg o w sp isie .

22 T a m że, s. 452. Podpisał u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P o lski”.

23 L u b M o d yń ski, M a d yń ski. T a m że, s. 426; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P ." n r 201 z 12 W rześnia 1848: lo k a j z B is k u p ic w pow . k o n iń s k im .

24 T y ro w ic z, s. 475.

25 T a m że, s. 495.

20 T a m że, s. 517; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 100 z 5 m a ja 1848; b y ły u c ze ń k la s y IV rea ln ej u c ze ln i w K a liszu . Z b ieg ł te ż P ie rc zy ń sk i A n d r z e j, k le r y k z. Kar lisza, la t 22; A G A D , K R S W 7568, k. 243: P ie rc zy ń sk i Jan fig u r u je w p iśm ie N a m ie stn ik a ..z 31 sierp n ia 1857 w śr ó d p o w ra c a ją cych z F rancji; A G A D , K R S W 7564, k . 163: zb ie g ł W: 1848, p o w r ó c ił w m a r cu 1858, o s ia d ł w g m . K o ś c ie le c w p o w . k a lis k im . ,,

27 T y ro w ic z , s. 532.

28 B N IV 6595, .k. 445—446: jeg o li s t d o „chrabiego” N a kw a skię g o , ta k n ie o rto g ra ficzn y, że z tr u d e m zr o zu m ia ły, z prośbą o re k o m en d a c je do L o n d y n u . P o w o łu je się n a p o k r e w ie ń ­ s tw o z k s. P ie ń ko w skim , z n a n y m ja k o b y w d o m u C za rto ryskic h ; A G A D , K R S W 7568, k . 255: w p iśm ie N a m ie stn ik a z 21 p a źd z ie rn ik a 1857 fig u r u je w śró d p o w ra ca ją cych W in c e n ty D o m in ik P ie ń ko w ski.

29 T y ro w ic z, s. 561; A G A D , K R S W 7470: s y n o fic ja listy ,, m ie szk a n iec W odzisław ia w p o w .

k ie le c k im , zb ieg ł .w 1848 r., podpisał u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P o lski”; A G A D , .K R S W -7567; k. 217; z n a jd u je się na liście N a m ie stn ik a z 21 p a źd zie rn ika . 1356 .w śró d p o w ra ca ją cych ;>z F ra n cji.

(6)

300

I R E N A K O B E R D O W A

42. Radzikowski Józef

24

z Królestwa

nauczyciel szkółki elementar­

nej 30

43. Przylliipski Felicjan

20

z Królestwa

organista 31

44. Ryka August

29

z Gdańska

wyrobnik 32

45. Rasinoiwski Michał

23

z Królestwa

kleryk 33

46. Rutkowski Józef

23

z Królestwa

szewc 34

47. Skirsfci Franciszek

24

z Królestwa

stolarz, pracuje w Erihurgu

48. Sikorski Norbert

23

z Królestwa

gospodarz35

49. Skrobaczek Michał

35

z Królestwa

krawiec

50. Trociński major

57

z Królestwa

wojskowy 33

51. Wysocki Józef

20

z Królestwa

służący 37

52. Woskiewicz Jan

23

z Królestwa

pracował w sądownictwie 38

53. Wojciechowski Franciszek

26

z Królestwa

wyrobnik

54. Wierciński August

24

z Węgier

był w handlu 'komisantem33

55. Waszikowski Konstanty

42

z Królestwa

wojskowy, stolarz, pracuje w

N euveville40

56. Jerzmanowski Felicjan

29

z Królestwa

gospodarz 41

57. Krzakowski Sebastian

33

z Kr ólestwa

z biura

58. Długosz Adam

21

z Królestwa»

uczeń z handlu 42

59. Zimnoch Wiktor

30

z Królestwa

pracował w biurze43

so T y ro w lc z, s. 562; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P ." n r 201 z 12 w rześnia.

1848: n a u c zy ciel z B u d zisk. P odpisał u lo tk ą „M yśl z g ru zó w P o ls k i” .

81 T y ro w lc z, s. 553.

82 z a p e w n e ten sam , k tó r y u T y ro w lc za , s. 868 fig u r u je ja k o R yla.

88 A C A D , K R S W 7558, k . 255; M ichał H ilary R a sln o w skl z n a jd u je s ię n a Uście p o w ra ­ ca ją cych z 21 p a źd zie rn ik a 1257.

84

z

trze c h ró ż n y c h J ó ze fó w R u tk o w s k ic h w y m ie n io n y c h w a k ta c h K R S W i „Gazecie R zą d o w e j’’ ża d en n ie odpow iada d a n y m ze s p is u .

35 T y ro w lc z, s. 614; A G Ad, K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .’’ n r 247 z 6 listopada 1848: ófiłop ze w si N leclece poru. ło m ży ń sk ieg o , zb ie g ł w k iu le tn iu 1848 r.

se F eliks; T y ro w lc z, s. 705. D ow ódca leg io n u p o lskieg o w B adenii. K o m ite t N o w ej E m i­ gra c ji In fo rm u je , że p rzen ió sł się do F rancji.

87 A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .’’ n r 247 z 6 listopada 1848 p o d a ją zb ieg łeg o w m a ju 1848 J ó ze fa W yso ck ieg o z L u b lin a , lec z n ie b y ł on słu żą c y m , lec z a p lik a n te m w h r u ­ b ies zo w sk iej m a g istra tu rz e. N a to m ia st „G azeta R ządow a” n r 215 z 30 w rześn ia 1847 ogłasza lis t g o ń c zy za o b w in io n y m o k ra d zie ż sie d em n a sto le tn im J ó ze fe m W y so ck im , c ze la d n ikie m m ły n a r s k im z P o d d ę b ic . O baj w ie k ie m o d pow iadają w y m ie n io n e m u w sp isie .

88 M oże W ojniew lcz? T y ro w lc z, s. 757; A G A D , K R S W 7523, k . 262; a p lik a n t R zą d u G u b er- n ialnego R adom skiego.

s> P odpisał u lo tk ę „ M p il z g ru zó w P o lski".

40 T y ro w lc z, s. 726. P odpisał u lo tk ą „M yśl z g ru zó w P o lski".

41 A G A D , K R S W 7470: zb ie g ł 21 m a rca 1848. S ta ła K o m isja Ś led cza t. I, poz. 3201: u ro ­ d z o n y w e w s i O p a to ru c u ,' poru. S to p n ica . Z b ieg ł w 1848 r. tu P o zn a ń skie, s łu ż y ł w k a w a le rii M ierosław skiego, p o te m w legionie p ie m o n c k im R am orlna. P rzed o sta ł się do S zw a jc a rii. G dy polecono P o la ko m w y je c h a ć do A m e r y k i, u d a ł się d o P aryża i zw ró cił s ię d o am basadora ro s y jsk ie g o z prośbą o w y ro b ie n ie p ra w a p o w ro tu . N ie o tr z y m a w s z y o dpow iedzi, a z m u ­ sza n y do o puszczenia F r a n c j i , p o w r ó c ił niele g a ln ie do K ró lestw a i oddal się to r ę c e w ła d z. 9 w rześn ia 1851 p rz e k a za n y zo sta ł s ę d o tu i w o je n n e m u . A G A D , K R S W 7563, k . 94: p ism o N a­ m ie s tn ik a z 4 m arca 1858 o u ła sk a w ie n iu J erzm a n o w skieg o , k tó r y za p r z e s tę p s tw a p o lity c z n e ze sła n y zo sta ł w 1853 r. n a S y b erią . K R S W 7565: za rząd o b erp o licm a jstra po w ia d a m ia K R S W 1£ p a źd z ie rn ik a I860, t e J e r zm a n o w s k i po w ró cił z S y b e r ii 22 lip ca 1858 i za m ie sz ka ł w W a r­ szaw ie.

42 T y ro w łc z, s. 130; K R S W i „G azeta R ządow a K .P ." n r 198 z 6 w rześn ia 1848 p o d a je, że p o ch o d ził z K alisza.

T y ro w lc z, s. 817; A G A D , K R S W 7519, k. 124: p o chodził z gub. a u g u sto w sk iej, b y ł sy n e m a rc h iw is ty ksiąg h ip o te c zn y c h tr y b u n a łu a u g u sto w skieg o . Po u k o ń c z e n iu sz kó ł m ie sz­ k a ł w S u w a łka c h , w 1842 r. zo sta ł a p lik a n te m w d y r e k c ji ta m tejszeg o Toru. K re d y to w e g o , w ty m sa m y m r o k u p rzen ió sł się d o W a rsza w y. Z b ieg ł w 1843 r.; S. K ien iew icz, „Legion M ickiew icza ", W arszaw a 1957, p o d a je , że b y ł w k o lu m n ie , k t ó r ą D z ie k o ń s k i p r o w a d z ił do T o ska n ii, ale za trz ym a n a w M arsylii u d ała się do B adenii.

(7)

„ N O W A E M I G R A C J A ” W S Z W A J C A R I I W 1850 R.

301

60. Cześnieki Juliusz

30

z K rólestw a

z b iu r a 44

6:1. Radecki W alery

26

z K rólestw a

z adm inistracji dróg i mostów

w P a ry ż u 45

62. D rążew ski Józef

29

z Królestw a

gospodarz 46

63. Dziekoński Bogdan

30

z K rólestw a

lite ra t i m alarz 47

64. Berkowicz Ludwik

22

z K rólestw a

.pracował przy kolei żelaznej

jatko

m echanik,

staroza-

konny

65. T arkow ski Adam

22

z Królestw a

p u sz k a rz 48

66. Trzebuchowstki Bogumił

21

z K rólestw a

z biura, obecnie w Genewie 49

67. W agner W incenty

25

z K rólestw a

p u sz k a rz 50

68. Brzuchowski Jan

22

z Galicji

szewc

69. Bogdanowicz Julian

36

z Litwy

szewc

70. Balon Antoni

27

z K rólestw a

organista 51

71. Czarnomski Kazim ierz

30

z K rólestw a

oficer z w ojsk ro sy jsk ic h 52

72. Falęcki K arol

25

z K rólestw a

gospodarz53

73. Fifik Józef

32

z Sławonii

ekswojskowy

74. 'Hankowski Franciszek

26

z K rólestw a

chirurg 54

75. Liczbiński Leopold

23

z K rólestw a

b iu ralista 55

76. Mackiewicz Julian

26

z Królestw a

litograf “

77. Mackiewicz Ludw ik

28

z K rólestw a

gospodarz

44 T y ro w ic z, s. 112; A G A D , K R S W 7470 i ,,G azeta R ządow a K .P .’’ n r 175 z 9 sierpnia 1848: m ie szk a n iec Sieradza, p r y w a tn y p o m o c n ik re w izo ra ska rb o w eg o , czasow o p rz e b y w a ł w P ilicy. C ześn icki pisze o sobie do D ozoru G en ew skieg o , ie m a l a t 31, pracow ał w „ z a io o d z ie rządo­ w y m ”, w 1848 r. em ig ro w a ł do K ra k o w a 1 sta m tą d w y d a lo n y zo sta ł do F ra n cji. U czy się

ję z y k ó w .

45 T y ro w ic z, s. 560. W ed łu g in fo r m a c ji K o m ite tu N o w e j E m igracji, k tó reg o R a d ec ki b y ł c zło n kiem , em ig ro w a ł z K ró le stw a w 1840 r. P rzez dw a p ierw sze lata e m ig ra cji pracow ał w S tra sb u rg u w sali broni. N a stęp n ie u c zy ł się w P a ry żu w szko le s z tu k i rzem iosł. Z b ra k u śro d kó w p rzerw a ł n a u k ę i p racow ał w C om ptoir C en tra l d e la L ib ra irie de P a r is , a w 1846 r .

p r z y ję to go do a d m in istra c ji dróg i m o stó w .

4* „ O b yw a telski s y n ” pisze o n im p łk K . C za rn o m skl do N a k w a skieg o (B N IV 6595, k . 375).

47 „P olski S ło w n ik B io g ra fic zn y ” t. V I, s. 132. K o m ite t N o w ej E m igracji, k tó reg o D zie- k o ń s k i b y ł c zło n kiem , in fo r m u je , źe w W arszaw ie b y ł on r e d a k to r e m „ D z to o n u L itera ck ieg o ”, a w sp ó łre d a k to r em „ B ib lio teki W a rsza w sk iej”, „ P rzeglądu N a u ko w eg o ” i in n y c h pism . E m i­ grow ał w 1847 r. T r u d n ił się m a la rs tw e m i r y su n k a m i. W re w o lu cji b y ł a d iu ta n te m legionu to sk a ń sk ie g o , a p ó źn ie j se k r e ta r z e m p o s ta r e p u b lik i r z y m s k ie j w P aryżu. B N IV 6595.

48 A G A D , K R S W 7470: b y ły u c ze ń IV k la s y g im n a z ju m lu b elskieg o , sy n m ie szk a ń ca K u ro w a w pow . lu b elsk im . Z b ieg ł w lip cu 1848 r. B yć m o że b ra t A lo jzeg o T a rko w skieg o , sądzonego w sp ra w ie Ściegiennego.

A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 201 z 12 w rześn ia 1848: u ro d zo n y w W arszaw ie, sy n P iotra, p o d sęd ka sądu p o k o ju o kręg u ko n iń skieg o . D ostał p a szp o rt do W łoch i posadę n a u czyciela ję z y k a n iem ieck ieg o .

50 T y ro w ic z, s. 721.

si T a m że, s. 19.

52 P u łk o u m ik . Jego list do N a k w a sk ie g o B N IV 6595„ k. 374375. W „ E ncyklopedii W o j­ s k o w e j” t. II, s. 30 je s t ty lk o F ra n c iszek i R om an.

53 T y ro w ic z, s. 867; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 175 z 9 sierpia 1848: osadzony p rzez P ru sy w w ięz ie n iu w G olubiu; A G A D , K R S W , 7568, k . 125: fig u r u je w liście p o w ra ca ją cych do k r a j u z 4 sierp n ia 1857.

54 T y ro w ic z, s. 217; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 198 z 6 w rześn ia 1848: felc zer z Kalisza.

55 w

A G A D , K R S W 7470 fig u r u ją ty lk o L ic zb iń sk l Jąn, pisarz gospodarczy i L u d w ik , b ra t w ó jta g m in y K osice (zapew ne K osln), obaj zb ieg li z K ra sn o b ro d ó w w pow . za m o js k im w m a ju 1848 r.

55 T y ro w ic z, s. 400; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 242 1848: L u d w ik i J u lia n (n a stę p n y n a liście), szlachta, sy n o w ie d zierża w cy fo lw a r k u T e jż e n ik i w pow . se jn e ń s k im , zb ieg li w k w ie tn iu .

(8)

302

IR E N A K O B E R D O W A

78. Koncewicz Jak u b

30

ze Żmudzi ·

szeisic,

pracuje

w

<

Lausanne

79. Tomain R obert

28

z Wołynia

a k to r ä7

80. Jankow ski M aurycy

46

z K rólestw a

kam erdyner

81. Paszkiewicz Józef

26

z K rólestw a

piekarz

82. Minginówicz Adam

46

z Litw y

ekswojskowy

W S o 1 o t h u r n

83. Rasecki Emil

23

z K rólestw a

z biura 58

84. M ystkowski Ignacy

26

z K rólestw a

gospodarz 58

85. Skupiński Mateusz

27

z K rólestw a

k o w a l60

86. Skupiński Błażej

23

z K rólestw a

k o w a l81

87. Bandrowskd Antoni

23

z Galicji

z w ojska austriackiego

88. Jerm ołiński W ładysław

20

z K rólestw a

ze szkół wojewódzkich ·

89. G reger Wilhelm

21

z K rólestw a

p ie k a rz 63

90. Tomaszewski Jan

22

z K rólestw a

ze szkół

91. Trzym kowski Józef

24

z K rólestw a

strzelec 64

92. P iętka Józef

22

z Królestw a

ze s z k ó ł65

W E s t a v a y e r

k a n t o n i e F r i b o u r g

93. Głębocki K onstanty

25

z Królestw a

gospodarze6

94. Paw ełkiew icz M arcin

24

z K rólestw a

ze sz k ó ł67

95. Paw likow ski Tomasz

21

z K rólestw a

z handlu 68

96. Koszyński K arol

24

z Galicji

z w ojska austriackiego

97. Dunikowski Feliks

23

z K rólestw a

gospodarz69

98. Chmielewski W incenty

24

z K rólestw a

ze sz k ó ł70

67 L ub Thom ain, K o m ite t N o w ej E m ig ra cji in fo r m u je , że tru d n i się on d a w a n iem le k c ji

i u c z y się ję z y k a . N a to m ia st p łk K . C za rn o m ski p isze do N a k w a sk ie g o 14 sierpnia 1849, źe R o b ert T h o m a in je s t s y n e m c u k ie r n ik a , k tó r y s łu ż y ł u P iotra M o szyń skieg o i „należał w K ra ko w ie do te j sła w n e j w y p r a w y p rz e c iw k o K ry g o w i, k tó r a n ie w ie le m u ro b i za s z c z y tu ”. M ów ił, źe go w B ern ie p ro te g u je G urow ski.

58 „G azeta R zą d o w a K .P .” n r 221 z 8 p a źd zie rn ik a 1849: R a siec ki E m il, la t 25, p isa rz p r y w a tn y p r z y w ó jc ie g m in y S k ie r n ie w k a w pow . ra d o m sk im (raczej ra w skim ), zb ieg ł 9 m arca. R o k u n ie po d a je, m o że w ięc b yć 1848 lub 1849. P odpisał w L o n d y n ie u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P o lski”.

59 A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P.” n r 243: za stępca w ó jta g m in y M iączyn w pow . h ru b ie szo w skim , zb ie g ł w czerw cu 1848; A G A D , K R S W 7568, k . 248: w y k a z a n y w liście N a m ie stn ik a z 9 w rześn ia 1857' ja k o p o w ra ca ją cy ze Szw a jca rii. P oległ w p o w sta n iu s ty c z ­ n io w ym .

eo T y r o w ic z , s. 621i S k u p ie ń sk i.

61 T a m że. O baj, za p e w n e bracia, p racow ali w fa b ry k a c h ż e la zn y ch n a Ślą sku .

62 R a czej J a rm o liń sk i. T y ro w ic z, s. 255; A G A D , K R S W 7470: s y n byłeg o nadleśniczego z gub. a u g u sto w sk iej, zb ie g ł w 1848 r. Podpisał u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P o lski”.'

63 T y ro w ic z, s. 202; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 100 z 5 m a ja 1848: G reger H e n r y k F r y d e r y k W ilh e lm , z K alisza.

64 T y ro w ic z, s. 708.

65 T a m że , s. 520; A G A D , K R S W 7470 oraz „G azeta R ządow a K .P .” n r 176 z 10 sierpnia Î848: rod'em z W a rsza w y. P r z y b y ł do T y k o c in a do r o d z in y i zbiegł.

66 T y ro w ic z, s. 183; A G A D , K R S W 7563, k. 56: pism o N a m ie stn ik a z 5 m a rca 1859, źe

K o n s ta n ty G łę b o c k i, o d d a n y w s o td a ty d o O r e n b w g a za p r z e s tę p s tw a p o lity c z n e , z o s ta ł

u ła sk a w io n y . B yć m o że , ch o d zi tu o ko g o ś innego.

67 T y ro w ic z, s. 508 p isze, że p ochodził z K ra ko w a .

68 T a m że, s. 509. P odpisał u lo tk ę „M yśl z g ru zó w P olski”.

69 T a m że, s. 146; A G A D , K R S W 7470: m ie szk a n iec w si Ć w iklin ek w gub. p ło ck iej. Na m a rg in esie d o p isek: „m a w zb r o n io n y p o w ró t do k r a ju ”.

'70 ‘T y ro w ic z , s. 86; S ta ła K o m isja Śledcza t. I, poz. 3369, A G A D , K R S W 7470 i 7521, k . 204 zgo d n ie podają: W in c e n ty C h m ielew sk i, k a n ce lista biura p rza sn y sk ie g o n a c zeln ika

(9)

„ N O W A E M I G R A C J A ” W S Z W A J C A R I I W 1850 R.

303

99. Męcdński A leksander

29

z K rólestw a

z w ojska afrykańskiego, pra·

cu je

w

prefekturze

w<

Frifoourgu

1 0 0

. Gutowski Józef

22

z K rólestw a

ze służby pryw atnej

71

101

, Grzybowski Bruno

24

z K rólestw a

ze sz k ó ł

72

10 2

. Ręcki Izydor

25

z U krainy

ze szkół

W

Z u r i c h

103. Okoński M ateusz

45

z K rólestw a

kraw iec

104. Szade Ludw ik

26

z K rólestw a

piekarz

73

105. Gitlarz Michał

30

z Galicji

krawiec, z w ojska austriackie·

go

74

106. Gustowski H ipolit

20

z K rólestw a

ze s z k ó ł

75

W

L u c e r n

10 7. Lewicki M ichał

24

z Poznańskiego kom iniarz

108. Kuszczak Stefan

37

z Galicji

ślusarz

109. Swendrowsfci Napoleon

21

z K rólestw a

robotnik

76

1 1 0

. Herczyński Józef

34

z Poznańskiego m łynarz

77

1 1 1

. S arser Józef

28

z K rólestw a

handlarz, starozakonny

1 1 2

. Bentkow ski Julian

35

z K rólestw a

wojskowy

78

113. K apitański Antoni

40

z K rólestw a

robotnik

114. Mickiewicz Szymon

50

z K rólestw a

eikswojskowy

115. R ychter Karol

27

z K rólestw a

p ie k a rz

78

p o w ia tu . Jedno z ty c h źródeł podaje, t e b y ł s y n e m eko n o m a z B a rtn ik , a d ru g ie p o d a je w ie k la t 19 (w r , 1848). M oże to k to ś in n y.

u Sta ła K o m isja Ś led cza t. I, k. 684: lo ka j F ranciszka B iełko w skieg o . N a p o lecen ie sw ego pana w ra z z n im i w o źn icą F ra n ciszkiem S w ie r c z y ń s k lm zbiegi w 1848 r. za granicę. N a to m ia st K R S W 7470 p o d a je , t e b y l sta n g re te m d zie rża w c y w si L ip n a w gub. p ło ckiej.

72 T y ro w ic z, s. 208. \

78 A G A D , K R S W 7517: czela d n ik p ie k a rs k i, m ie szk a n iec W a rsza w y , zb ie g i z K alisza; Sta ła K o m isja Ś led cza t. I, k. 620, poz. 2870: u ro d zo n y w K aliszu. W 1848 r. p o ta je m n ie zbiegi, u c ze stn ic zy ł w p o w sta n iu p o zn a ń skim . A re szto w a n y p rz ez w ła d ze p ru s k ie i o d esłany do F rancji. W 1850 r. p r z y b y ł do H am burga i zo sta ł w y s ia n y do K ró le stw a (p rzyp u szcza m , te p rz ez Z w ią zek K o m u n istó w ). A re szto w a n y i p rz e k a za n y s ą d o w i w o je n n e m u . A G A D , K R S W

7502, k. 100101: n a m ie stn ik za w ia d a m ia 18 czerw ca 1857 o u ła sk a w ie n iu ośm iu sk a za n y c h na S yb erię, m .in. L u d ib ifta S zadego z W a rsza w y.

74 T y ro w ic z, s. 182

75 T a m ie , s. 214; A G A D , K R S W 7470: poch o d ził z R a dom ska, u czeń m y d la rsk i, zb ieg ł z K alisza; Sta ła K o m isja Śled cza t. I, k. 621: w ed łu g zezn a n ia Szadego zb ie g ł w 1848 r. w P o znańskie; A G A D , K R S W 7562, lis ta p o w ra c a ją cy ch d z ię k i a m n e stii, K o n in 18 gru d n ia 1856: „ w rócił H ipolit G u sto w ski, la t 27, szlachcic w y le g ity m o w a n y . Za granicą u tr z y m y w a ł ślę z p ro fe s ji m y d la r s k ie j, obecnie p rz y rodzicach. W rócił za p a szp o rtem w sie rp n iu 1856 r., m ie s z k a w gm . P iotrow ice, w m a ją tk u ro d zic ó w ".

76 T y ro w ic z, s. 658: S w ęd ro w sk i.

’7 T a m ie , s. 223.

78 T a m że, s. 30.

79 s ta ła K o m isja Śled cza t. I , р о г. 2869: u ro d zo n y w K aliszu. E m igrow ał w 1843 r. W łó czył się po całej E uropie, b y ł ta k ż e w A lgerii. w 1850 r. p r z y b y ł do H am burga, sta m tą d w y sła n o go do K ró lestw a (ra zem z L u dtoifciem Szade). P rzesłu ch iw a n y 23 w rześn ia 1850 i p rz e k a za n y K R S W . W o kó ł jego osoby rozegrał się bardzo p r z y k r y in c y d e n t w koszarach n o w e j em igracji w N eu ch â tel. Podobno na d zo ru ją c k u c h n ię ko sza ro w ą stw ierd ził, że em ig ra n ci p o bierają w ięc ej p o rcji, n iż je s t o só b , i doniósł o ty m w ła d zo m szw a jc a rskim , z o s ta ł za to p rz e z

in n y c h o b ity k ije m ja k o zd ra jc a i donosiciel. U ję ły się za n im w ła d ze i ro zkw a te ro w a ły P o la kó w p o ró ż n y c h m iejsco w o ścia ch . Sp ra w a nabrała rozgłosu. K o m ite t N o w ej E m ig ra cji w y ja ś n ia ją c D ozorow i G e n ew skie m u p rzeb ieg in c y d e n tu tw ie rd z ił, t e R y c h te r o szu kiw a ł p r z y

(10)

304

IR E N A K O B E R D O W A

L1.6. B ronsztejn Dawid

117. Kryłow ski Józef

118. Dydeik Jan

W S c h w y z

20

z U krainy

31

z K rólestw a

27

z Galicji

szewc

kołodziej

żołnierz z w ojska austriackie­

go

W O b w a l d e n

1:10. Czarnecki K onstanty

40

z K rólestw a ekswojskowy z m arynarki

120. Lew andow ski Jan

35

z K rólestw a ro b o tn ik

80

W N i d w a l d e n

121. Koimo.ręwski A leksander

122. Piotrow ski Jerzy

30

28

z K rólestw a

z K rólestw a

a p te k a rz

81

z biura

82

123. K acprzykow ski Jan

23

124. Gumowski K arol

33

W Z u g

z K rólestw a

z K rólestw a

z handlu win

fab ry k an t fo rtep ian ó w

83

W

S t . G a l l e

125. Brzeziński A leksander

24

z Królestw a

126. Różański Hipolit

26

z K rólestw a

127. Miński A lbert

26

z K rólestw a

128. Jankow ski W incenty

25

z K rólestw a

ze sz k ó ł

84

gospodarz

85

gospodarz

88

rozdziale żyw n o ści, że to n ie P olak, a p ó ł-N iem ie c i w ty m c h a ra k te rz e sz u k a ł oparcia u w ła d z p rzeciw · P o la ko m , że w sp ó łto w a rz y s ze m ie li p raw o go u ka ra ć . N ie w s z y s c y je d n a k em ig ra n ci p o chw alali ów sam osąd n a d R yc h te re m .

80 B yć m o że, iż odnosi się do niego in fo rm a c ja T y ro w ic za , s. 370 zam ieszczo n a w p u n k c ie 3 p r z y in n y m Ja n ie L e w a n d o w sk im .

si A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 240 z 27 p a źd z ie rn ik a 1848: pod- a p te k a r z z P uław , u ro d zo n y w e w s i O pole pow . lu b elskieg o , zb ie g ł w m a ju 1848. A le w ie k po d a ją in n y : la t 22 (a za te m w 1850 r. m ia łb y 24, a n ie 30).

82 T y ro w ic z, s. 525; A G A D , K R S W 7517 i K R S W 7470: a p lik a n t sądu p o lic ji p o p ra w czej, zb ie g i z m . K alw arii.

83 T y ro w ic z, s. 210. K o m ite t N o w e j E m ig ra c ji In fo r m u je , że G u m o w sk i m ia ł w K ró ­ lestw ie w ła sn ą fa b r y k ą fo rtep ia n ó w . P o zo sta w ił w k r a ju żoną. W B e rn ie o tr z y m a ł p o c z ą t­

k o w o pracą, lecz b ezro b o tn i z tego m ia sta z m u s ili go do p o rzu cen ia je j. A G A D , K R S W 7470 p o d a je, że zb ie g i z K aliskiego. S ta ła K o m isja śle d c z a t. 1, poz. 1139 o d n o to w u je , że ju ż w e w r z e ś n iu 1844 r„ ja k o p o d m a js tr z y sto la rsk i, a re szto w a n y zo sta ł za c zy ta n ie za g ra n iczn ych p is m i u d zia ł w ro zm o w a ch w d u c h u d e m o k r a ty c z n y m . P oniew aż ze zn a ł w śle d ztw ie , źe nie po d ziela ł ty c h poglądów , p rz e trz y m a n o go je d y n ie m ie s ią c to a r e s z c ie p o lic y jn y m i o d d a n o p o d na d zó r policji.

84 A G A D , K R S W 7470: w ra z z b ra te m E m ilia n em , sy n o w ie d zie rża w c y c h u to ra W irko - w ice, zb ieg li w c zerw cu 1848 z gm . S ta r y Z am ość w pow . za m o js kim .

85 A G A D , K R S W 7470: s y n d zie rża w c y w si R u s k ie P iaski w p o w . z a m o js k im , zb iegł w c zerw c u 1848 r.; A G A D , K R S W 7568, k . 131: fig u r u je to liż c ie N a m ie stn ik a z 16 sierp n ia 1857 w śr ó d a m n estio n o w a n ych ; A G A D , K R S W 7516, k . 8 п п .: „ b y ty w y ch o d z le c ” H ip o lit R ó ża ń ski, ż o n a ty , b e z d zie tn y , m a ją c y ty m cz a so w e u tr z y m a n ie p r z y k o le i w a rsza w s k o -p e te rs b u rsk ie j (tech n ik), c h o ry n a o czy, m a ją c y rodziną w gub. lu b e ls k ie j n ie m ogącą p r z y jś ć m u z pom ocą, zabiega w czerw cu 1861 т. o zapom ogą u w ła d z r o s y jsk ic h . O trzym a ł 20 rs. (w r o k u p o p rzed ­ n im p r z y z n a n o m u 30 rs.).

80 P raw dopodobnie ja k o A d o lf fig u r u je u T y ro w ic za , s. 448.

87 T a m że, s. 248; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K .P.” n r 239 z 23 p a źd zie rn ik a 1848: a p lik a n t urzą d u p o czto w eg o w Ł o m ż y , zb ieg i w k w ie tn iu 1848 r. A le w ie k la t 20 (W 1848 r.).

(11)

„ N O W A E M I G R A C J A ” W S Z W A J C A R I I W 1850 R .

305

W k a n t o n i e N e u c h â t e l

129. Bederna K arol

23

z Czech

szewc, wyszedł do F ran cji

130. Drożyński Ignacy

24

z K rólestw a

cukiernik

lß lL

Gosztofft Adolf

30

z K rólestw a

protokolista są d o w y

88

132. Kosiński Antoni

22

z K rólestw a

kraw iec, pracu je u zegarm i­

strza

88

133. Kozufoowski Jan

29

z K rólestw a

zakonnik b o n ifra te r

80

134. Łagiewski Damazy

28

z K rólestw a

ze c e r

81

135. Rymkiewicz K saw ery

29

z F ran cji

syn em igranta, inżynier

136. Śląski W iktor

24

z K rólestw a

introligator, pracuije w C haux-

-d e -F o n d s

82

137. Szwede W ładysław

29

z K rólestw a

m alarz powozów, pracuje w

Lausannie

138. Woźnicki H enryk

28

' z K rólestw a

gospodarz

88

139. Uszyński A ntoni

27

z Królestw a

złotnik, w G enew ie

84

140. A gart Julian

26

z K rólestw a

cukiernik

141. Woźnicki W incenty

29

z K rólestw a

gospodarz

85

88 A G A D , K S R W 7470 i „G azeta R ządow a K .P .” n r 175 z 9 s ie r p n ia 1848: p ro to k o lista sądu

p o lic ji p o p ra w czej, zb ieg ł z K a lw a rii; A G A D , K R S W 7568, k. 252: fig u r u je w liście N a m ie­ s tn ik a z 18 w rześn ia 1857 ja k o p o w ra ca ją cy z A nglii.

8« Z d w ó ch lu d z i teg o ż im ien ia i n a zw isk a zb ie g ły c h w 1848 r. b liższy w ie k ie m b y łb y d e z e r te r z w o jsk a , m ło d szy ka n o n ier, z b ie g ły 27 p a źd z ie rn ik a 1848 z k w a te r y w Jęd rzejo w ie, szla ch cic, la t 23, o k tó r y m je s t w z m ia n k a w „ D zien n iku u rz ę d o w y m gub. lu b e ls k ie j” nr 48 z 4 sierp n ia 1849. N ie m a p e w n o ś c i, c zy to te n sam człow iek.

80 A G A D , K R S W 7522, k . 152 p o d a je, że w sie rp n iu 1848 r. zb ie g ł z L u b lin a M a ksym ilia n K o zu b o w s kl, m n ic h k la s zto ru b o n ifra tró w , la t 31.

81 T y ro w lc z, s. 386; A G A D , K R S W 7579, a k ta tyc zą c e się zb ie g ły ch za granice M ikołaja B a ch u rsk le g o i D am azego Ł a glew skiego. Z a c zy n a ją się o n e o d pism a N a m ie stn ik a do K R SW iD 25 m a rca 1854 z żą d a n iem w y ja ś n ie n ia ich sp ra w y, g d y ż z n a le ź li się n a liście P o la kó w , k tó r z y b ili sie u) 1849 r. p rzec iw A u strii i F ra n cji, d o sta rc zo n ej p rz e z k o n su la fra n c u skieg o . Spraw ą B a ch u rskleg o w y ja śn io n o , n a to m ia st p o szu kiw a n ie w ła d z c y w iln y c h dla u sta len ia b liższych d a n y c h o Ł a g ie w sk im n ie p rz y n io sły re zu lta tu .

82 A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R zą d o w a K .P ." n r 176 z 10 sierpnia 1848 i p o n o w n ie n r 172 z 7 sierp n ia 1849: sy n o b szarnika, zb ieg ł w m a rcu 1848 r. z pow . ło m ży ń sk ieg o , dokąd p r z y b y ł ze w si K ra szew o ; A G A D , K R S W 7568: fig u r u je w liście N a m ie stn ik a z 21 p a źd zie r­ n ik a 1857 w śród p o w ra ca ją cych ; A G A D , K R S W 7563, k. 268: po w ró c ił 14 lip c a 1858, l a t 32, b e z ż e n n y , osiadł w gub. lu b e lsk ie j, w e w si R y tele -O lec h n y, gm . S te r d y ń , pow . sie d le c k i.

83 T y ro w lc z, s. 766; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K . P.” n r 176 z 10 s ie r p n ia Ï848 i K R S W 7521, k . 204: a p l i k a n t R zą d u G ubernialnego P ło c k i ego.

>* Do niego odnoszą się za p e w n e in fo r m a c je T y ro w lc za o U s zy ń sk im Janie, s. 720.

85 T y ro w lc z, s. 766; A G A D , K R S W 7470 i „G azeta R ządow a K . P .” n r 201 z 12 w rześn ia 1848: sy n o b sza rn iczkl ze w si K a d u łto w a pow . m ła w skieg o , z a p e w n e b r a t H en ryka ,

Cytaty

Powiązane dokumenty

Na czele organizacji od początku stanął cieszący się dużą popularnoś­ cią młody działacz, zawodowo specjalizujący się w pracy hipotecznej, Leon Supiński,

Przed praktycznym zastosow aniem odpowiednich ustaleń zostaną one przedyskutow ane na następnym spotkaniu przedstawicieli archiw ów akadem ickich, które, jak się

The diagnosis, control and treatment of patients with temporomandibular disorder is one of the most difficult problems, considering the fact that temporomandibular joints

Zaprzecz zdaniom i określ wartość logiczną tych zdań i ich zaprzeczeń... Wykaż, że liczba

Nastawienie gospodarstw na samo- żywienie, szeroki wachlarz zajęć pozarolniczych, to konsekwencje zacofanej gospodarki kurpiowskiej nie mogącej przystosować się do zmieniającego

Bardziej wnikliwa lektura tej listy dość szybko pozwala zauważyć, że wiele osób i instytucji odpowiedziało na apel nie tyle z wewnętrznej potrze­ by, ile

Alla fine del capitolo, prima della sua ascensione, Gesù benedice gli Apostoli (vv.. La cristologia è affidata ai discepoli e il lettore sa che loro la

Następne warte omówienia wydawnictwa to dwa kalendarze kato- lickie: „Kalendarz Królowej Różańca Świętego” – ukazujący się w latach 1937−1939 – oraz