• Nie Znaleziono Wyników

"Uchodźy polscy na Węgrzech w latach drugiej wojny światowej", Istvàn Lagazi, Warszawa 1980 : [recenzja]

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share ""Uchodźy polscy na Węgrzech w latach drugiej wojny światowej", Istvàn Lagazi, Warszawa 1980 : [recenzja]"

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Wróbel, Piotr

"Uchodźcy polscy na Węgrzech w latach

drugiej wojny światowej", Istvàn Lagazi,

Warszawa 1980 : [recenzja]

Przegląd Historyczny 72/2, 374-375

1981

Artykuł umieszczony jest w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl,

gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych

i społecznych, tworzonej przez Muzeum Historii Polski w Warszawie

w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego,

powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego

i kulturalnego.

Artykuł został opracowany do udostępnienia w Internecie dzięki

wsparciu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach

dofinansowania działalności upowszechniającej naukę.

(2)

374 ZAPISKI

zaw ierają zarys ich koncepcji metodologicznych). Słusznie położono naciek na w pływ pozytyw istów i m arksistów , ale w arto było przedstaw ić dwugłos na tem at najw ażniejszych sporów epoki, np. w kw estii .historycznej i współczesnej roli szlachty i Kościoła. W śród głosów antypozytyw istycznych zabrakło Teodora Jeske- -Choińskiego, a lu k i te j nie mo>że zapełnić pomieszczona w dziale „Pierw si polscy m arksiści” ocena jego twórczości pióra L udw ika Krzywickiego. T trudno ją także uznać za te k st typow y dla tego ostatniego.

Mimo tydh zastrzeżeń nie ulega w ątpliw ości, że koüejny tom „700 lat myśli polskiej” przynosi solidną in form ację i zasadną charak tery sty k ę polskiego filo­ zofowania w okresie popow staniow ym . W ynika zeń też niedw uznacznie ówczesne zacofanie na tym polu, co stw ierdzają bez niedom ówień także au to rk i przedm ow y. Stąd też zapew ne wzięła się nieco kontrow ersyjna cezura końcowa tom u (data 1895, zam iast przyjm ow anych um ownie za koniec pozytywizm u 1885 lub 1690); przypom ina ona pow stanie sem inarium filozoficznego K azim ierza Tw ardow skiego na uniw ersytecie lwowskim.

A. S. M ichael G e y e r , A u frü stu n g oder Sicherheit. Die R eichsw ehr in der K rise der M achtpolitik 1924— 1936, F ranz S tein er Verlag, W iesba­ d en 1980, s. 555.

O bszerna m onografia M. G e y e г a to 91 publikacja In stitu t fü r E uropäi- - sehe Geschichte, którego stypendystą był niegdyś autor. P raca została po raz pierw szy przedstaw iona w 1976 roku jaiko doktorska rra uniw ersytecie we F rei- burgu. Później uległa w ielu popraw kom i znacznem u rozszerzeniu. Je st dokum en­ tacją części ibadań au to ra poświęconych w ojsku, zbrojeniom i przygotowaniom wo­ jennym w Republice W eim arskiej d III Rzeszy. W ynik całości tych prac planuje G eyer przedstaw ić w przyszłości w w ielkiej syntezie „M ilitarism us, R üstung und I-andesverteidigung in D eutschland”.

A utor -bada zależności między zbrojeniam i, doktryną strategiczną a polityką zagraniczną Niemiec. Siedzi udział wojskow ych w procesie podejm ow ania decyzji we w szystkich sferach życia politycznego. A nalizuje w pływ przygotow ań w ojsko­ w ych na politykę zagraniczną i odw rotnie: oddziaływ anie m iędzynarodow ej dyplo­ m acji na zbrojenia. Bada sprzeczności i granice m ilitarn e j polityki .bezpieczeństwa, ustala stosunki pomiędzy defensyw nym i i ofensyw nym i przygotow aniam i w ojsko­ wymi. Przedm iotem analizy są działania przywódców Redchswehry i W ehrm achtu w okresie pomiędzy początkiem stabilizacji w Republice W eim arskiej z roku 1923 1 1924 a przyśpieszeniem produkcji U ro je n io w e j i zaostrzeniem się m iędzynaro­ dowej sytuacji politycznej w latach 1935— 1937.

Pracę zaopatrzoną w rozbudow any a p a ra t naukow y zam yka obszerny spis źró­ deł i opracow ań oraz indeksy: osobowy i in sty tu cji kierujących arm ią niemiecką.

, P. W.

Istvàn L a g a z i, Uchodźcy polscy na W ęgrzech w latach drugiej w o jn y śuHatowej, W ydawnictwo MON, W arszaw a 1980, s. 336.

Najnow sza m onografia poświęcona losom polskich uchodźców na W ęgrzech w latach drugiej wojny św iatow ej zaw iera szczegółowy obraz ich życia — od n aj­ bardziej prozaicznych sp raw bytow ych aż po ośw iatę i ru ch k u ltu raln y . P rzed sta­ wia ta k ie działalność w ęgierskich władz, epontanicane w ysiłki i pomoc organizacji społecznych oraz indyw idualnych osób. W przeciw ieństw ie do poprzednich

(3)

Z A P IS K I 375

wań nie ukryw a sporów i m om entów drażliwych, aż po starcia zihrojne i ofiary w ludziach. P rzedstaw ia w ęgierskie kłopoty m ateriałow e — k ra j r»ie był przygo­ tow any n a przyjęcie ta k dużej grupy uohodáców.

A utor w yjaśnia przyczyny propolskiego nastaw ienia rządu węgierskiego — było ono kontynuacją realizow anej przed w ojną przyjaznej polityki wobec Rzecz­ pospolitej, choć później, -w listopadzie 1940 roku k r a j H orthy’ego przystąpił do

paktu antykom internow skiego i znalazł się „po przeciw nej stro n ie”. W iehi Węgrów łączyły z Polską kontakty zadzierzgnięte jeszcze przed pierw sząą w ojną światową. W przyjaznych stosunkach z Polakam i widzieli alternatyw ę wobec polityki całko­ wicie proniem ieckiej. Mimo, iż spraw a polska toyła jedyny kw estią, w której Budapeszt nie uległ Berlinowi, autor przestrzega przed jej przecenianiem — była tylko m ałym fragm entem skom plikowanych stosunków W ęgier z Ш Rzeszą.

Bazę źródłową stanow iły dla m onografii Istvána L a g z i dokum enty z arch i­

wów w ęgierskich i około 50 wspomnień uczestników w ydarzeń zebrane przez

au to ra .Nie mógł on w ykorzystać dokum entów znajdujących się w Archiw um In ­ sty tu tu im. gen. W ładysław a Sikorskiego w Londynie, mogących wnieść nowe szczegóły i sposoby in terpretacji.

P raca zaw iera obfity m ateriał fotograficzny, wyposażona jest w obszerną b i­ bliografię i indeksy.

Я. W. Jerzy J a r o w i e c k i , Konspiracyjna prasa w K rakow ie w latach okupacji hitlerow skiej 1939—1945, W ydawnictwo Literackie, K raków 1980, s. 428.

Prasa podziemna lat 1939—1945 jest bairdzo bogatym i jednocześnie skom pli­ kowanym zjaw iskiem historycznym , niespotykanym w takiej skali w żadnym k raju okupow anej Europy. Od 19*62 r. dysponujem y „Centralnym katalogiem prasy konspiracyjnej” który oczywiście spraw y тііе rozwiązuje. Chodzi przecież nie ty l­ ko o re je str ale o dodatkowe inform acje, dotyczące ludzi i wydarzeń.

A utor niniejszej książki, historyk literatu ry , rzetelnie zebrał i omówił cza­ sopism a w ydane w K rakow ie i tzw . dystrykcie krakow skim podczas okupacji Ihii- lerow skiej. Był to, obok W arszawy jeden z najaktyw niejszych ośrodków ruchu oporu, co miało sw e odbicie w pism ach konspiracyjnych.

W krakow skim ośrodku wychodziło aż 159 czasopism obejm ujących cały w ach­ larz w ydaw nictw , od 'biuletynów z nasłuchów radiow ych do czasopism społecz­ no-kulturalnych, literackich i poetyckich. A utor wyszedł daleko poza ustalenia „C entralnego katalogu”, który odnotow ał 96 tytułów uzupełniając go o 63 dalsze. Praca składa się ze w stępu, sześciu rozdziałów tem atycznych oraz „Katalogu krakow skiej prasy k o n spiracyjnej” ukazującej się w latach okupacji hitlerow skiej 1939—1945. K ażde jego hasło obejm uje adnotację bibliograficzną (tytuł, podtytuł, wydawca, częstotliwość ukazyw ania się, technika wydawania), k rótką ch arak tery ­ stykę pism a w raz z podaniem ważniejszych akcji prasow ych, polemik i dyskusji. Dalej znajdujem y uwagi o stanie zachowania poszczególnych egzemplarzy, oraz

inform ację o m iejscu ich przechow yw ania. 1

Cennym uzupełnieniem książki, poza bibliografią, są indeksy nazw isk i pseu­ donimów oraz czasopism nie wymienionych w owym „K atalogu”. Na uwagę za­ sługują liczne i staran n ie dobrane ilustracje, stanowiące w większości strony ty ­ tułowe (konspiracyjnych czasopism; pełnią one dodatkow ą rolę inform acyjną.

W badaniach nad krakow ską p ra są konspiracyjną autor sięgnął do różnych metod i technik badawczych. (Wykorzystał z pożytkiem relacje świadków. Obok

Cytaty

Powiązane dokumenty

dekomponowane jest na tysiące różnych pojedynczych ryzyk, stąd autorki odniosły się do tego rodzaju ryzyka, który ich zdaniem jest najczęściej spotykane. w przedsiębiorstwie i

(lubelska ofensywa partyzancka). W: Polska w Euro- pie. Studia pod red.. okupant zaniepokoił się faktem pojawienia się większych grup uzbrojonych, złożonych przeważnie ze

W celu rozwoju zastosowania technologii bezzałogowych w zarządzaniu nieru- chomościami należy: ustalić najbardziej ogólne i przynoszące najwięcej korzyści za- stosowania

W pierwszych miesiącach istnienia pisma administracja pracowała nie­ nagannie, później jednak użalała się na złą ekspedycję „Wiarusa” (opóź­ nienia w

Należy zgodzić się z Autorką, że materiały źródłowe wykorzystane w recenzowanej książce stanowią wystar- czającą podstawę do podjęcia próby opisu pełnego obrazu

(2001), analysis of a free LMDZ simulation with the recommended configu- ration without enhanced mixing formulations in both the boundary layer and the surface layer shows

Stwierdzał - nic wnikając nigdy głębiej w związane z tym problem y natury epistem ologicznej14, - że prawo naturalne to obok prawa Bożego pozytywnego podstawowe źródło

Zatem długość słowa xzv jest postaci 8n gdzie n < N i słowo to składa się z czterech zrównoważonych segmentów długości 2n < 2N.. Czyli początkowy albo końcowy