• Nie Znaleziono Wyników

Zagadnienie szczelinowatości i pojemności zbiorników ropnych w skałach węglanowych

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Zagadnienie szczelinowatości i pojemności zbiorników ropnych w skałach węglanowych"

Copied!
5
0
0

Pełen tekst

(1)

ców bentoniltowych, •WY<Sił.@ującego .wśród skał kar-boń\Skkh Gómoślą·Skiegto IZa•głębia •Węglowego.

Stale ,powię.kiszaJjąca !Się ilość złóż SIUTOWCÓW illa-styeh, odkrywanych w iplaszukiwa'njalc.h ,planowych dlulb

ubocrzm.ie stw=a lronlieOZJllość prze(proWadizemia ob-szerny.ch badań podstawdwyeh. Powilruny ()(Ile z kollej dostarezyć oharakterystytk mineraJio€Jkzno-petrogra-ficzmych

i

pr!Zyozyiniić się do UJStalenia gł6w1Ilych pa-rametrów teC'hlnologiiC2ny.Cih surowców ila:sty:ch. Tego !IIodlza j u prace o SIZerokłilm rza ~ięgu oz os, ta ły przE!fPl"''Wa-d:zone nad .surow.Cami cegla'l"slkimi w Kateidi"rze Tech-oolQgii Cera•rro!ozm~ch J:VIalterialłćW Buld!Oiwlalnych AGH. WYtnilki ty.ch badań 1Jjpra'Wllil1ły do z.a;prCJipOOIDWalllia pod~iału klra.jo"Nycll rurowcćiw ce~mk'ielh na czttery

SUMMARY

The State ~eolOtgka1 !Sumrey may tboa<St a ccmsider-aJl;le post-wa'l" aC'!łievemen.t in mte :reconnai!Sisance a.ru:l use of the country'IS day miineral raw material deposi1s. AIS an example roay 15eTVe he·re the documen-tation of ednsideralble aanount of resources of ceramie clays occUTTj;nlg iin the mal'!ginal 'area of the Swięty Krzyż ,Mbs. and "in 'the StT.zegom regilon, as well as soroe naw larrge ~-'CUt mjnes set at that ·tilme ·ł'n

motion.

'I1he artkle dea[s wi!th seve'l"all ianportanlt problems CO'lliCer.ning clay m~nera.l Ta/W ma.teria.ls ,in Poland, among lwlhich 1iloltation 1Shoulld be mentioned ).n ·the fimt place. 'I1he al\l'tthor states that 'the methods of study on :clay minera·! ra·w matel'iałs are well de-veloped, h'owever, rthe TeiSearehes •are conlducted on a relatively smal'l iSCa.le.

In addi ti0111, ałoo (pi" Ob.lem of jnvestiigation and use of clay rocks accO!Il\Panyi'Illg the varioll'S valuable de,posi'ts was tdils'cUSSEKl and the :regi5tration and ela-boration of cilay deposi:ts e.ncmmte'l"ed in :prospeeting bOire hOil.e-s ·was CQI!lS,iJdered, as well.

grlliPY· Jest to tpie'l"WISZa próba ujęcia kla•syf·ikacyjnego pełW'nych odm~an sUJOOrwców ilaiStyiCh z .bog·;~.tego

kra-jowegiD inwentarza. Poddbne praee są .prowadwne od lat nad iłami i lmoonami w Kateld:l'!Ze Suroweów Mi-neralnych ,AGH. ,

PodsUIIDowwjąc liwagi o surowcach lila'S'tych wyijaje się celotWe j konliecrzme stworzenie dJa omawianej P'!"OblemaJtyjkii j~ieg)OŚ rbaro?)iej •Uistabill!ilzdWalllego opa~r.c<ia. ·Pdwlilnna i~eć plactJwka, która - na stkaaę krajową - dkTesowto lub ciągle •kie'l"owa·ła~by zagad-nieniami .z 'zaik'resu mi.nerałów i s!kalł •iJl•aJstyeh. W obec-nej chiwili ozaTyiSOWIUje się moolilwość powiąrzania wszy.S!tkicrh oroaJW.ialnyiCfh zagadnień rw ramach d!Ziia-łalności Kom.Ltetu Na'\lkli i Tec!millti.

PE310ME

B noeneBoeHHbm nepHo)l; rocy)l;apcTBeHHofl reonorH-'łecKofl cny:m:6ofl: 6binH ,lliOCTHI'HYTbl 3Ha'łHTenbHbie yene:lCiH B H3y'łeiDm H HCnOnb30BaHHH MeCTOPO:lK)l;eHHH rmnrncToro Cb!pbH. B Ka'łecrne npHMepa •MO:lKHO npH-BecTH pa3Be)l;Icy' KpynHbiX 3anaCOB KepaMH'łecKHX rnHU Ha o6paMneHHH CseHTOKIIrnCKHX rop H B CTweroM-CKOM pafl:OHe H OCHOBaHHe HeCKOnbKHX KapbepOB no )l;OObl'łe 3Toro Cb!pbH.

B cTaTbe paecMaTpHBaiOTCH HeKoTOpbre cyll.leCTseu-Hbie npo6neMbi, CBH3aHcyll.leCTseu-Hbie C rnHHHCTbiM CbipbeM ITonbWH, · cpe)l;H KOTOpbiX Ha nepsoe MecTO Bbi)l;BH-raeT<:R: npo6neMa o6orall.leiDIR:. ABTOp KOHCTaTHpyeT, 'ITO MeTO)l;bl H<:Cne,D;OBaHHK rnHHHCTOrO CblpbH CTOHT B ITonbWe Ha BbiCOKOM ypoBHe, O)l;HaKO IIIpoBO)l;HTCSł

B orpaHH'łeHHOM MaCWTa6e.

KpoMe ni>o6neMbi o6orall.leHHSI paccMaTpH'BaeTCSI TaK-:me Bonpoe o6 Hcnonb30BaHHH rnHHHCTbiX nopo)l;, co-nyTCTBYIDll.I·Hx ,!UlYrHe BH)l;bl none3HbiX HCKOnaeMbiX, H Heo6XO)l;HMOCTH Y'JeTa H HCCne,D;OBaHHSł rnHHHCTbiX nopo)l;, BCKpbiBaeMbiX nOHCKOBbiMH 6ypOBbiMH CKBaJKH-HaMH.

JÓZEF JIAKUB Zmln.JIŃSK.I In$yłnllt Na~y

ZAGADNIENIE SZCZELINOWATOSCI I POJEMNOSCI

ZBIORNIKÓW ROPNYCH W SKALACH

WĘGLANOWYCH

Wed-bug Levot'ISena ]uż od 1860 r. mó,wi się w li!re-ratutt-ze geiologircZilled o porowalbości 2Jbjomitkćiw ropno-~garrowycł), wyłwołanej przez ~nie i szcze~y. E. B. Andrews opisując antyklinę Burning Springs shWell'1d'z.ilł w 1861 r., że ilość rqpy w złoi.u jest

wprost prtqporcJanal!Jna do ilości S'L'C!Ze'lin·. W 1005 r. T. Stewy Hruint wy~a121ilł się podOillnlie pi'SIZąc, ~e

S7JCzeljln.y tlworzą zlbiiomilk rqpny. Te111 sam pogląd ·

wY\I)dW!iedrział w l~ r. I. C. Wlhilte mów.iąrc, że in-te111Sywllle zełSzczelindwa'Illie sikały jesrt konieC'Zille do sformowalnia pojemttlego :z:lljilo'l"n•ilka gaJZoweg·o j. 1:e fakt te.n ma m'ie,jlsce na osiach a1Yity1ldiln, gdzie na-plięcia z,ginaóąrce są najiwlię.ksze.

WISZecbstroame &tudlia nad zagadnie111iem

sz.C'!Zeli-nawartośc!i rozttJIOOZęłtJo w USA dkollo 1950 l". i już w ma:rou 19512 r. A.tA•P.G. zorga1l!i!zlowało ·konferencję na temat porowartości s,pęlkań. Paten.cjalne ZJbi<Xl'lll!i!ki z porowatością swzel•mową powstrują raczej w &ka-ładh d'l"<l'ł:mo7Jiarm.iistyoh, · słalbo przeG)ulszczalnych i W~Zględ.nie krruchych, jalk: ozerty, k'Warrcyty, l~pk:i k.rrzemionlkowe, ma<rgle, waą:Ai€1Ilie, pia:slkawce d-robno-ziarniste i twardsze łupki. Podstawy klasyfikacji Z'biQIM!iJk{jw węgJanowyoh i piaslwwcawych 1\ljąl chy-ba naJjsz~ R. C. Oraozoe (4), zalkłada•jąrc, ż~ roz-mieszczenie i ruch płYtnów w .wapieniach za;leżny jes't od tych samycrh podiS!tawowyoch praw, ro w zbiior-ni·kaiC'h piaiSklc)woowyCih. ZaiSadmcze różniJCe między

UKD 553.9&2 :553.27:551.252:552.54

tymi zbiOl'lnlkami, j~li się poroillll~.e skład chemiczny, wi/drLi CraJZe w wylkszrtalcen1iu i wa'I'Ullkach pow'51ta-nia .wohnej p.r!Zełs1:irzoelll~ w s·kail.e. W w~ch

pr:ze-strz.eń ta wyrka'Z'Uije wtieJJką 2l!D·iennoś.ć ks7Jta:Uów wy-W10łalllą procesami WtÓI1Ilego ~zeza'nia, reiklry-staJllizacji i ULSIZC'Zełinowallli.a. Natomiast w ,pi.aJskowca.ch

Uksztal'tJowanie pr-z.es;Vr!zem poroWej lla!leży przede wsrzystk!im od g·eometri~ karnałów mięldzyrz;iarncwych, kltóre m'illDIO ozęs~to slro:miPlilkawanej formy nadaJą

skaile cechy stool.lalkowo regU!a~ buicJowy o bar-d~ej równromliemym l"ozkładZiie porowatości i . prze-puszczaliniOŚCL Orarze W:ildzi crzitery głóWine typy pro-rowa'toślci sika-ł węgla.norwyclh przedlstalwfione w tabeli.

Chorobart (3) charakteryzując pojęcie pierwotnej i wtórnej stTulktury porowej uważa, że pierwsza

wys.tęplllje w slkaiach rwę®la11101wych, któryeh z}ama ll\lb krY~SZtały poddalne zootaiły z,gniata~i~u. H'tyfilkaoeji albo zamuleniu. Skały oolityczne, powstałe przez

strąoeenńe kalcy,tu wokół jąldra w ruchliwych pły.t­

i):d'C'h wodach, wylkazur.ią porowattOŚĆ i

pi1'1ZepllS'ZCZaJ-.1110ŚĆ barrdZIO z,blJirixmą do piasków §redlnioziar.niJS.'tych i stamowią dosk0111ałe porz~iomy prodll.Jlkłtywrne. Na: to-m'iaiSt baTdozo drolbn'Ok!ryiStaiiczne w3Pienie wykarują &ilhą spoistość, madą bardzo nLslką plorowaltość i są pralkltyc2'Jil•ie niefPI'!Zepuszczame. Wrt611na str:Uktura

(2)

po-Typ

porowa-l

Porowatość

%

l

Przepuszczalność

toś ci m d

·- - . --

-

. ~

międzykrysta- ~

acz na wysoka ~20-35) riiska (1-1'0)

mikroziarnista

drobno-grubo-ziarnista średnia~ (10-20) średnia (10)

międzyziarno- bardzo wYSoka bardzo wYSOka

w a (25-45) (300-5000)

szczelinowa niska (2-10) bardzo wYSOka

kawernowa• niska do bardzo średnia do bardzo

wysokiej wYSOkiej

• ProponowaŁbym ozna.czenię ,,porowatość jamista".

rowa powlsltaJje po ze\!iitaleDlilu si,ę skały wskutek dia-genezy pod WiPłytwOOl d!Ziałanda rOllpUSZCZającego wód bogatyCh w C02, ~ań i d<>liClllllit~c}i.

S!Pęlkan!a i ISIZOZełiłny poW1Stale p,rzez Ikontrak-cję sedymen'tru w czaJsie jag<> zestalamJ.a, ll.ib przez roohy Slrorupy z'i,emslkiiEI,j, aliOO też PI'ZE!Z wymiaalę minera-łów mają dalj,ałalnie ,poid!wój'ne, gxiyci: z jednej s.trony stiwarza·ją własną przEtSilrzeń parową, a z drugiej ułatwdają d~ wód gÓl'IIlych do głębszych serii

skał.

D.ololJl!ity'Zacja pow!Statje w przYIPakllru krążenia w porach rWód nasyconyerb Mg, powadu,jąc stoopndowe

za'5(tępowa:nie kakyrtru pr.zez dolomit; :zmniejszenie

<>'~ętośc! ska~y dloeh<l<W, w takilch o:azach nawet d<>

1-2%. W Zibilonnikadh węgJ.alllowych za gł6w!nre kry.te<rtia

uwa·żaa1e są: po:rowaJtość i, ·uszczeliinowalll'ie,

k:lrYite-rilum pl"Zoeq:ruszcz.alLno®i jest trodniEI,jlsze d<>

qpaDIO-IWa.nia ze W2lględJu na Og'rO!lllllą jego :zmie:xmość. Wobec tego ;w OIC'enje ztn~aw wę~nOwYch na-leży stosrawać poidejlśicie sta/tystyrcene przy m.<>żJiwie na:j'W'iękl&rej jjliOŚC! 07lllaczeń milkro i makroskqpo-WJ1Ch.

W. A. WatlidLsrehrmid (1:8) po przeprawadzendru ok. 450 .amal.iz próbe!k sikał .~ prawie WlsiZYIStik!icll f<>rmacji podaje kilasytikację S2l0Zro.in qparrtą o kirytenurn forr-my i wyper)lnien!ia i!Ch pr:zoestrzeni wewnębrz.nej. Wy-róimdono SZtCZellilny: l) ollwar.te z wi)doczmym rozs· u-nięciern ~cian, 2) WYIPebniane ~nie lub częściowo, 3) zam&mięte, gxiy l."0ZL91.11lr'ięcie śdaln jest n.ie'W.iid!ocume. Da.l$zy pood!z>iał qpar.to na pmesbrzennej oriellltacji s.zczeliiln, wYróżlniiając orientaJCję: przypadllrową,

pio-nową, pozriomą, nachyloną. Przeldłlożony dla przy-kilad-u wrdir karty reljesbracyjnej do celQ\V statystycz-ny.ch Jest ba'l"dzzo szczegółowy j z!IIW'!ęra Olk. 40 .P!O-zycji.

ZagadnitmJ:e sru:Z'el!:iloowatości zalirotUje jedlno z czo-łowyoch miejsc w pracach WsiesojuZIIlogo

N!i>UC7JIIrO--Lssledidwarticl5kago Gieołogo~rieldooz:nogQ

Insti.-tuta (WiNIIiGIRII) w Len.Lngra.dzie. lallstyttut ten ogłosił

od 1958 r • .szeo:eg poidlst8/WdWY'(!!h praiC toore.tycmycll

i stosowa~Ily'Ch na ternalty 2lwUąiZ'ane ze szcze1iln0wa-tością, które passulnęłły w.aC7Jllie J1ajprZód w:ieldlzę o tym problemie. Prof. E. M. Sm:iechow, główmy badacz tego zagak:Jinieni.a IW W:N'JJGRJI, pod~ defilnicję szczeLi-nowallości jako poprzecmanie Sikały

makrosr.zozelilna-rm

i mikToozczelliJnam!i·, l_irzy czym wylldluozył ;z. t~o po'jęcie pęlólięc!a l'OIZSUtwra•ją'Ce :poszczegfflne elementy skał, ~. usk~i. co mogłlaby ,podlegać dyiSkusji, gdyż różni'Ca m.ięidzy \liSkdk·iern a szczeliną polega raczej na slkaJ'i zjalwilika. Smiec:thmv z!l!pl'OpOalował wyTóiiniienie tf!Zech zasaiCllltiJczych.

rt.YIP&v

szc.zelln wy-mien;ia•jąc: s.zczel!my pie:rWotne (d!agenetyczne),

tek-ton'icme i mliEISIZaille.

Nadważnierjtszoe ko:'Yiterioa klasyfi:kacj.i SIZC'Zelin WNIGRI

obelimu.ią ·nalslt~ące c'haralktecrylsrt~: srz:erokość

'1"07JWarcla lil-o150 11, gęstość wy't&t~am.ia, ksZlta.łt d char.aik'ter pl'Zelbioei'IJ. sf$ień

i

sn.tbstarncja wYJl)eł­ •nien·ia, srt::oounerk do strnJkltury Sikały, stosunek d<> uwamttw.i-enia, oklreiSy następsrtlwa (!generacje). Ten wycz€'rpll,jący twytkaz mo7Jna !by UZI\Ipełnić tylko

spe-c)alnym1 z;jaowiilskam:i se!dymen:tacji (ja'k

np.

·s'ty lo-lity, geody, 'ZijCIIW'iska krasQf\Ve), kitóre Smiechow wy-.

m'i€1nia dopiero prny tYJPilzateH ca•łyc.h :tbiorr.nilk:ów szoze]in~h. wytró~n~a.jąc tyiP: czy&to s.zczeli'IlQfWY, ka:wernowy, S:ty1lo1i!Wwy i rozmaLte kornibilnacje tych ·typ&v z ~rowytm;i, doobodlząc do cyl:ry ośmiu, któ-rą moim.a 'by jetszcze IPOW~ę'kszyć. Nta,jprościej byłoby

ogram.ilozyć ten pcttli.ał do to:'zeiCh ty1pów.

W wyltli!Qu stĄIJdtiaw WN.IGRI nad podstarwami

sZ'Czelilnowalbości, Sanriecbow (13) da•je nas~ące

pold!stawdWe sfumlru·łowa:rria:

l. Wszy.sbk:ie skały !illrorua>Y z·jems.krlE\i są mniej lub ba11diz,iej z~ane. GłóWne ·kięrWlllci spękań są stałe ~NW i NIE) i rw~zajemnie do siebie prosto-padłe. Qpr61cz tego !tsltinieją systemy uz~ełn·iają.ce 7!011'iento;wane w kieii'liiilkru dtwruJSjecZIIlych kąta kie-runków głównydh. Szczeliny w w:i~i przypad-ków ·układają s.ię w dość praJWMł!Qwe siart:k~

geo-metryczne. Na powierzchni ziemi lub w granicach strefy 7Jw.i.ertxrzanda T'()(Ziw,fjają się mak.roszczeliny, jalk<> ,pochodJne ffiilkros.zlczeLiln

w

głębj o tytm saanym 1ąe­

ru'Jllktu.

2-. roiertlrnki .r~e gł{jwlnyic4h system8w szcrzeli-rilQWa ~i są w zasad7Jie n!i'e'Zal~e od zmian w

fPl'z.ebie®U stirotiktrut.

3. Ki;erunkii. g1łÓWIIle szczelliln.owa l!ośc~ wydają się być ZIWiątzaln.e Z OISią wy'd~ięć .liulb zapadłisk, gdy kietJ.1unlki s:Irośne 7JW5.ą;zane są ze Sikl'zydłami

strurk-tuo:y (sfOII'mlułOW<lliiie Wt~e wyimaga jeszcze dal-S'ZYJCI}l badań).

4. Gęsbo\Ść wy5t~am.·ia ~zel!in jest na ogół dość

mała, ocilleg-llość. m:jędzy szczeliinam.i wyinJOsj ok. 3-<10 .om, zadażnie ad cech 1Ltrdl.;og!OZillJ1CI;l. sikały i wa-o:unków teildtonimdlY'Oh.

5. Istnienie regionalnej szczelinowatości i prawi-dłowość ich orientacji nie mogą być wyjaśnione jedynie tektonrilką, :liródła tych zjaw1slk należy szUkać we wpłyjwaC'h pla.neltaT:O.ych.

6. Pęimięci.a W!glłętm.e w ,l)loldQio7Ju k!ryistałjC!ldlym

i

w

.poikTy;wje osa.ddWed mają kie!rtunlk'i 2'Jgr0dln.e z głów­ nyrod SYISteanam'i szq;elfu.:owatt.ośc'i. W wię.klszości przy-padkóW sz.czel!j!lly ()l(hoa.dza:ją się zachdw!ują.c te same kieruliliki główtne.

7. iPęlmięcia wgłęljne twOl'IZą kalnały prowadzące plłyny Itru gór:ze; •W posz!CIZt!góllnych pozilomach straty-grrafi'cmych następude nagromadze!n.ie się biltlwn'i.nów

i wód w pułapkach .z:bilorrn:ilkowy'C'h.

8. W 7lbiomilkach skalnych międZY'7)iarnowy.ch fil-tracja piłynów zail.eżna jest od stalnu wzajemny<:h

po-łączeń w przestirzemi porowej i zachlold7Ji przeMiarżnie bez ud:zlia~u mrilk!ros;z.czeliln; w 7Jlliom·ilkaCh szczelino-wych !i11lracrja jest uwarrunkdwana .obecnością m:i'kro-szczeiLn łą'Czą'Cycl;) kawerny i pory rozlmJierszczone w skale.

Do porwyźszych sformurowań .Aszitrow '1000) do-daje m.iin. następujące u1w8igli: ·

a) iJIO'WSitanie szewlin jest Z'Wiiązam.e z nier6wln.o-miernym pl"'ZernieiSIZCzaniem się biJOków kry'Sital kz-Oy1Ch podłoża, które odibija Srię w pdkcylwie podłoża;

b) są podsrtarwy do PD®Iądu, że l"'..IIhy lll.dków

pod-łoża ~ roz.Iumia.jące IIJtosfe.rę wahadłlolwe ruc·hY sko-'l"UUpy z>iemskielj 7JW.ią.zane są ze zjalWilsikami przesu-nięć mas w płytn.nym jąidrze Ziemi, wywoła111ymi głólw:nie s:Lłą ~yciąrga•nia Kisiężyca;

c) sZICzeJ.oi'ny wgtł~e ma:ją pmetwari:lnrie ooientację Zlbllliibocną do pionowej.

iPl'zechadrLąlc do praidtyCZIIlego zas'tos'Qwania wiedzy o S2'C'Zelinowatoścl s·tajerny przed p~ta.niem - jaka jest rola s.z:czellm w abliozaniu pojerniiJJorŚCi zbiornitka r.opnego i c:zy mogą one być w tym przYIPadku brane

pod uwagę. Pogląkły na poj~ć :zibiomi'ka

szczeli-~atego są dboonie w.szechstroomire i żytwo dyslcu-tof\Vane, bra!k: jednak jesZICZe 'ko.nlkreflnych i jedno-znaczmych ~'Wiiązań. Wśród badaczy tego zagadnie-nia zazna~ją 'Się dwa po.glądy, z k:tórrych pie!rw!Szy rą>ire'zetntowarny przede \Wzy~S11kiinn pm;ez zesrpół pra-czywJJ,ików WINJGRI z prof. E. M. Sm:iechowem .na czele gros:i, że pojemniOŚć z.biornilka SZICze'liinowatego

(3)

jest uwarun:k01wa:na trzema ża,sa.d,niic'zym1 pa:J.'ame-trami:

l) pie'l"lwotną międ.zy,ziannową przestN·enią porową

o w~elkościach zwykle Jllilskich (2-~, r~iko 10%);

2) przes1mzen~ą w!Umną, na którą sikłada'j~ się

ka-werlny milkrokmsOIWe, pu!sik~, stylolity, s'lJWy skalne o wi~ciach pOIWażinie.j.s:zy~h njlż przets!trlzettlie mię­ dzy7Jiarm01We, stanowliące 15% i więcej całllrow~tej

po-jenmo~i Skały;

3) przastr:z.elnlią porOIWą samych sz.czeljal, ~t6re re-prezentują d~esiątki i setne części procentu całej p.qjeann~i skały i ty1lllro w wytją1lkowycll pr. zypad-kaJCh mogą dkazać się porÓWIIlY!WaLne z dbjęitośoią wy'doby;wanelj ze złoża rqpy. W tym przy!pad'ku m· i-k.ro;sz'OZelliiily byoły\by w 2laBa'Ci7Jie og~raruczone do fil-tracji pły;n~ ~u'b gaz.u i stanovvlilłylby jedynie kana~y łączące prze'SIIlrzelllie mliętdrzY!Z'iamOIWe, kaJwelrlny i

m!-kTolklrarowe pwst!ld!.

Pog·ląd drug! reprezeDi~aiily przez koiła pracow-nilk6w przemysłu naftowego lub jJnlstyrtn.łtaw przemy-słowych stlwlie:rd:za, że pojemność szczelinową zlbior-llilka wyrmla.czają również SZJCzeli!Ily małe, większe i iJniile pliiSt!lci. Qpinja ta często qparta jest na bar-dzoo wyOOk!ich wyda!}nościach złóż węglaJliQwych (Mek:-SY'k, Srodlk<Jfwy WiSoh&i, ZSRR), .na przepadaiil!iu w czasie wiercen:j,a nall'IZęld~ wiertnilOZydh na głębalkOIŚĆ nawet do 'ki;lku meibr&v, na maS<liWYJC'h częsio kalta-strofa1nyclb uciec71kach płw:zJk:i (do 500 m3 jedJoo.ra-zowo), na 9tlwiietdzetn.ilu w głę(m złoża malkroozczelin zdlolinyoh nde tylnro dJO :lihlltracj\1, lecz tanm.e do aku-mulacj~ w~orów, na sl!wierdrze.ni'U wza•jemnego wtPły,wru otworów (li:nterlerencj.i wydajności) położo­ nych nawEit w kiłkn.ldtie,s,ięoi<HkiłometrOIWY'ch odległo­

ściach

jqp.

Gł(1wny zalr'rut, jak! staiwlia się ZJWoleniililkom ma-kroszozellilnawatości w waTIIlliikach dl:z.liSi.e,Jszych głę­

~ci p1"0(łłtJkcji, dotY'CZY z!łikJwestionowania

au'ten-tycmości makros2lCZellili. Olbse:riwOIWaJllyc!h niewątp1iiwtje na wyddby\tYJCh l"ddzen~acll. 'I1wliell"dlzi się, że mogły OIIle powtstać jUiż w CzaiSje wytciągaJilja prz.e!W'odu na pqw;iel"'llCłmię. A~ełnt tem nie jest decyd\.dący, gdyż pękinli.ęcia w rdrz~ruu. ieś:Ii nawet uległy po-;w.j~~u na pow;ierZJCihni m'UISjalły powStać na tle :zmiaJil tlkwiiących w natn.n"Ze sk~y. W Polsce naj-le~ym r017Jwiązallllieim byidby za~Stooowanje na sze-roką skalę hennetyC'ZIIlych koron do potbieraillia

rdze-ni.

:arant

tein USiluje slię wy'rówtnać ,przy;najmniej czę­

ściowo prrzez pak«wa·nie ~·ieżo wydObytych rdrzen.i do szczełlllych zlbilornilkólw wprowaxWolnydh w prze-my~e przez T. Szu:rę z Insty\tJuttu Na'lltolwego.

Oharaktery\SityC:2'lna dil.a :zJbli.7ml.ja się pogłąd6w wy-m1emonych d'wu gurup bak:laczy jest praca J. F.

Kilej-nosowa (WNILGRI WYJP. 228---11964), ktt'xry na

pod,..-stalvWe badań zł<Jri:a malłYISzew'.slkUego zakłada, że w

Zbiornillru sa:crze!lilnowytm w pioowszytm okresie

roz-budOWy' po.la wydobytwa się ropę swzeliln.Ową, po

czym następuje stqpaliiowy dqpłyiW z por do szczelin, a przez ,nie do otlwdru. W lroń•COIWym bilamie

zaiSO-bqw Uość ropy wyl:łdbytta, ll!p. na polu mały~SrLe!W'skim ze szczell'j)n, wyn()IS.ilłalby dlroło 30% całej wye'kspkla-towalllej rqpy. Dottyc!h'CZalsOWe badallllia są zgodale co

do tego, że nasY!Cetnle i wytia!jność ze SIZOZel!j.n są

dJuoże ~ gramcac:b 100%), ciąigle jeidlnaik da~je się

'Odczuwać brak ściSłych baklań tych wła,ści!wości Zlbior-nilrowych.

F. J. Kotllac·~ i Sioerielb'rioełnn:ilk<JIW w swej ostat-niej pra:ey (9) przyjtaiCZają wy!nilkli dbseriwacji szczelin wy1konanycll apa!ratem Fas l na złoilu roma:szk'ilnslkim i rYIPillienslcilm, SltwiettWaijąc, że na foiogr!llfiach dają się zaobserwować szczeliny o razwartości od l do 2 m/m. Fotografie wgłębne dają podstawę do obliczania 'WI9pÓtł'czyninika gęiSbości s:zaz.etin qpmanego prrzez Ko-:tliaohowa w 1961 r. Batdz.o ciekatw.ie przedstawiają

się bada,n.i·a por8wtnawcze współczytnlnilk61w gęstości s·zcweliln w r07Jilladltych walMilwach nasyconyc-h rqpą złooa W<JISłkresimmlk·Le®o. Dane powy.iJs.ze wylkazują, że

zwiękSzona szczelilillOIWatość wiąrże się z prrzegięciamd

strulktJufraJ.nylmi, oo silwjerdza rOW!n.ież T. Bireckli w

Rybakac·h, vvtPI"OWadzając w zasadzie ten sam współ­ czynnik co Kotiachow (20).

W da:~s;;:ylm ciągu swej pracy K'Otiachow s,bwlier-dza, iż często masywowe partie zbiorników rozbite są gęstą siecią mikroszczelin o rozwarciu nie przewyż­ szającym 0,1 m/m przy współczynniku gęstości 0,6--2 cm/an2• Ta sieć milkros.wzellin miałalby być w za-sad7.ie pojemlll<l'ŚlCi~ 5zcz~ą zlbil<Jil"'llików, a szczel~­ ny z w.ięłk!s;zym rozwa'reiem powJ,ooy S!Pe<łiilliać rolę kanałów d'rennijąrcyCih, zabezlpiecza:jących wy.solką

wy-da'~ otlwo.r(J.w.

G. T. Obilatanaw w pracy z 1964 r. U12) oma.w'ia d)'ISkusję, jaką cxstaltm.i'o wyjWołała klaJSyfilkacja skał SZICZeli/M!Wych odniQŚilie do znaoze~nia objętości sa-mych SIZOZel·iln d1a ~adzenrl:a rqpy i gai'ZJU.

'Dwtier-dzii on, że w !Sika'łach SZIC'Zelli.oowatycll na,tu'l"alny zbioc-n.ik

przez

sp'Lot połączonych ka.nał6w, dootail"Cza ropę do wys.ok'oprzeipUs.ZezaLnych iSIZlCa:alitn, powod'ującyc·h r.uch rqpy J. ga:z;u do ołJw(Yt61w. ~ep'łyiw ropy i gaZlll w taJk.i.'clh ~aoh pr.zeohodiziiJ!by ja,kiby przez <Lwa stadia.

Jako przylk'ł.ad nieregu.laTIIlości bu,'dowy Zlloża szcze-li!oowatego Obnaitaloow poldaje diwa sąsjedtnje otwory w 7lłożu ~zymli:JajEiw'Sk'jm: N 106 - z produkcją

600 t/ddbę <lfraiz N 7 - połailony w odll~~ 75 m

od J.l'Cltl.)l'1Zenli~o z prodn.ikcją za·leidlwie 3 tl4obę. Na złożu Kall"albułalk otwór N 58 st!racił 500 m3 p~i,

a oltwór N 30 - 850 m3• Katastrofa

ta

jednak

rzo-stała opanowalna

!

otwór uzy\Skał prod'Uikicję. Obna-ta.now przyc!hy.La się do pogilą,du R. S. AbdWłilna

(1959), że obok dw:u podisia;WIOwycil klais 21biorni:k6w w przyrodzie istnieje trzeci mieszany typ porowo--'S·7JCzelilnowy, w którym w jedlnych waru'tllkach l!!rto-logiic2lnych fliil11lracja rqpy i gaam odlbytwa się kma-łam'i kapillamylmd, w iiiliilYICh ropa i g.arz płynje przez

S2JCZe!lljjny. N.ierLalEiżnie od skił.adlu J.~t.ologicznego skał, ·ro'lJWarcie szcze!li!n w do.llnym kamlb.rrz.e jalkiuckiego amlfljjteatnl wytrlo6i 20----{30 JA., a mdej:scamd 80 JA..

Na pod!sta:wlie badań strelfy IPOOfdUikłtyiwnej

Pól:wy.s-pu Apszarońlsddego, poejętego wiercendam~ na prrze-sbrzeni od 60 do 500 m, porCJIWatość ma'leje w miarę

W2ll"ostu głę'bolkóści od 25% .w górlllydh poziomach do

12-14% w pozj.'Omaoh dolnym RoowMcie su:zellin maleje ze Wlzlrostean głęJJ:IolkoścL Na głęb. 1000 'll szczelinom pozostaje już tylko rola kanałów łączą­ cych poikłład z otlworean. Oldi!njeooe doświadczellllia uzy,sdruje się ('US·tna i,ndioo:maCija inż. Myślro) na Ziło­ żach w SycyJ!ili. Ragusa i Gela. Rqpa J. garz pochodzą

tu z brkaoo.wych dolomiltQw Ta'OOmifila. których

poro-wa!tość nie prrzeuacza 5%, a przepl$:2l0Zal'llość l md.

Strelfy ropne ma,ją miąilsz.oś.ć 280 i 380 m i sięgają do gięb. 2'3100 i 3500 m. BJdtzenie z poziiomu roamego zalwierają liCIZIIle kawenny o powlie:r-zchlll~ doClhodzącej do 20 om2 i SZICZEiłiny o roZJWall"Cilu w om; kawel'ltly przechodrzą w szczellilny, a w końc·u zalll'ilkają. Według mieJscowych geologów prJoid'.Ukc.ja podhod'Zi tu głów­ nie ze szc2lelin i kawern. Wyldaj!Ilość dlzJienna otwo-rów dochodzi do 180 m3 • Złoże Ragusa daje rocznie z 41 otworów - 1,5 mln t ropy (1962). Podobne d!liile ;plolda:je ~ówndeż T. Rocco w ·pracy "Gela in Sicili aiil unusuall. oill ~iellid" (F>ilfth Worki Petr. Congress, Proceedi!Il'giS SectiJcm I. 1959). Rozpiętość pogląd(xw CY'tOIWanY!Oh autorów jelst wlięc balrdzo duża.

Duży po.stęa> w d!ziedjziJn;ie obser.wac}i złóż ro. pno--garz.owych pod ziemią prrzy111iosą zapewne badania proj~ane p«rzeiZ LlllStyttlut Nalltowy w robotach gómiozycll Kom!J:linaltu Miedzi w Lubinie, ktfue.go 7Jiioża leżą w ceclls7Jty'nie pra.wie be'.7lPOŚ'I"ed:nio poni.żej serii węglanOIWO-aiilhY'dry:towej, wy1kazującej w

otwo-rach poszu!k·ilwawczyC'h miejjlscami silne objawy rop-no•gazdwe.

W daliszylm ciągu pracy autor ohcia~y położyć gł{Xwny .nacisk .na a~ m~tody1ki oblkzania zaso-b~ w zrożach srozelinow·altych, jako W1Skaz6wki pr,zy wy.boroze spos01bu olJll.iczań w wa'l'lUnk:ach

pol-skic.h. Wydaje się, że .:zJa punlkt WY'.iOOia mo:ima by

przyJąć metodę zasrtoiso,waną pr.zez J. F. KJlej:nosowa na zroiJu ma.łyEz~ilm. w k't&ej zajprqponował on o!błi.czaillde zaBObllw osdbno dla części S7X:zelin~ej,

(4)

a ooobno dla częŚci por·owej za pomocą d!wu w.spÓł­ czynni•ków dla cz~i milktroowzeililnowej i między­ zia'l"lllQWej. Dla częŚ'Cj sz.czellimowelj Kllej•noo01v

zast'O-sował ws;pórezJIIlllli.lk pOil"'Waatości szczelinowej w

wy-sdlrości za:ledwie 0,0005, bjJorą-c pod uwa~gę tyllko

mi-it'I'OIS'ZCze.łijny. W ZJW1ią7ftcu z tyun narlal pozoota.wałYibY

poza oblilozeniem W\SZYJStk·ie malk.rosz,cze.IWny, kawer•ny i ilnne pUIStki, które dadzą się wi!z.ualln~e zaobserwo-wać na rdzenJach prrzy uwarż.nyun przeglądzie, jeśli się do tego przy!Stąjpi metadyc2lllie.

R'OZ'Wiązanie te~ problemu po:s-taiWtił autor przed

W'Sjp(jj)praco;willj)kiiem PtraOOWtni Geologii Złoilowej In-stytutu Nadlbdweigl<>

rr.

Bireclkiim. kltóry Old trzech lat

gromadiził ba!l"dizo skrupulatlnie maik'l"ooko.powe qpisy

rdzeni z selli!, prodttik.tytwnycil, not~ąc gęst~ć ~­

kań r&vn.odegłych i prostqpadlych do uwall'IStwienia

<JraiZ długość s.pęlk:ań prostopadłych do uwaJrStwieontia,

kąt I.I!PiadU szczelin nachYilooych, s,pooób ich wypeł­

nienia i rozwarcia (20).

INa _pods,taw~e powy.ilszego maJteria'l'U T. Biirecki

za-prqponawał oryg•ilnallną metodę ·ujęda współczynnika

ma!kiro6zczel!iinowaltiości przez obliK:zetnie wan'aryCZIIlej

diJJugo,śCi spękań za:rÓIW1llo podlru:żmych, ja'k i

poprzecz-nych i odn~€SiEmie Ich do ·PQWiel'l7lCłmi piJOnmvej l m2

przy zalłożeniru średllliego rOIZIWarc~a. ~ylkładowo dla b1alcu o11wloru Rylbadci l, dł.ugość WISZYIS1lldch spękań na pow. l m2 - wynosiła ok. 20 000 m/m. Przyjmując

średnie rozwarcie szczeliny w wysokości 0,5 mim

otrzymalibyśmy jako powierzchnię wszystkich szczelin

liczbę lO 000 m/m2, co w stosunku do powierzchni

ca-łego kwadratu (l 000 000 m/m2) daje l% porowatości

makroszczelinowej.

IPorost!liW~ając blilżs;zy qpi,s metody T. Bi'reck:jemu

autor prqponiwje wprawadrrenie do obliczeń zasobów

złóż szczelilnowa.tych w Po.lsce trzeciego członu na

zaJSOby maatroszcze.lin.owe, obOOI: CZ'łonów na zasdby mi.lklroszczeljJn j prrrestrreni mliędzJ1Ziaii'110~. Zmo-dynlrowallle wrory na zasoby w skałach srz;czelino-watycil (M. A. t.d•a:now: Metoda obl!iiCZenia za.sobów

złóż roopy, 1955) przedstaw:iałylby sję, wedłrug autora,

nas.tęplująco:

Qmlkr =V • Qlmlkr • ~ ••Iks ·Y • 1]

Qzlar =·V • Qlzlar • f.l. • 'k • Y • 1]

Qmakr

=

V • Qlmakr • 'J.ł. • Iks • Y • T]

Qsta,tecz,ne zas:oby Q

=

Qmlkr

+

Qzlar

+

Qmakr· iFir.otpozycja powy7sza da niewą'ttpli'Wje cy!.ry

zaso-bów d~a złóż węglanowych przeciętnie wY\ŻS'Ze niż się

obeenie ~yijmUJje, przypuszczalnie jeldnalk będą one

bardl7Ji~ p.ratwd:opodobne.

QJ)j~enie 07JI1ia1Czeń:

Qmlkr

=

zasaby przemy.słowe w milk'l"'os7x:zelinach,

Qzlar

=

~asoby przemYJSławe w przestrzeni

mlędzy-2Jianuxwej,

Qmakr

=

rza.soby pmemysłowe w makil"osz.czelinach,

V = pojemność złoża produktywnego w m3,

Qlmlkr - Qlzlar - C{Jmakr = współczynniki porowatości

milk'l"oszczeHnowej przestrz·eari m.iędrzytziamowej i ma-krosz<:zellinowej.

14

=

lnasyleenie złoża,

k, Iks

=

IWYdlalj!liOIŚĆ !Złoża,

y ciężar właściwy ropy na powierzchni,

T]

=

współczynnik przeliczeniowy na ropę znajdują­

jącą się .w z.hoiru.

Pr'zyjęlte WStPół'C'zJIIllni.lki:

Qlmlkr

=

0,0(}2 dJa dołomiltu gil{jwtnego (m~ J. Padru

-ISZyńlsllt'j na podstaiWie badań szlifów),

Qlzlar

=

OM

•jak wyżej (na .podstawie porojarów

metodami ikl•aJSycznymi -mgr T.

Szu-ry i mgr J. Paduszyńskiego),

Qlmakr

=

0,(}1 .jak wYJŻej (na podstaM'Iie pomiarów

ma-'lt'roszczeldJnowalboścj dr T. Bioreck:iego).

V

=

pojemność złorża .w m3•

Ze wzgięcl:u na jednorodność Sikiładu dolomitu głów­

nego, wysoikość V - aruior przytjął jedl!lak.ową d·la W:SZY'Stkich trzech cZIOO.n&v wzoru.

~L

=

WSfPÓkzylllnilk na.sJICenia

=

0,9.

Ze :wrz,ględru na StZ<:zel:iinowo-ziarnowy typ złoża

przy-ję;to 10% zalwa:rtości wody :z:w'.iązmej w zroi.lu:

k =• współczylll.'n!k ,wyda.jltwś<:i złoila (oddmie) = 0,3.

Dla przesłil'zetni mięidz~iarnowej (Żdanow):

ks

=

~ozylll'ltik wydaijaro~ci złoża

=

0,9.

Dla przestt"zeni ISIZIC'Zellinowej (WNIGiJłi):

y

=

ciężar wła§c~wy rqpy na powierwohali

=

0,857

(Lalb. POISIZIUik. Nadlt. K'l"alkbw),

TJ

=

'MljpÓł'CZylllnik przełiczetnjowy na l ga·t. :ropy

w

zł'Ożu.

LITERIATUR.A

1. Ar c h i e G. E. - Classification of carbonate reservo)i" rocks and pelbrophYJSi<:ail. co.lliS•iderati.on.s.

Bru1L A.A.iP.G. 1l002,

m

2.

2. B e ud e·lsz.te in B. J., Ł ar ionow W. W. -Ilspolzowani·je damnych promYJSłowoj gieofizik1 pri

;podoszcrotie Za(paso(l!W nie'fti i gaza. Nied~ra, Mo-slkjwa: 1964.

3. Chomba·~r.t L. G. - WeLl I.Jogg.ilng carbonate

rac;ervoirs. Geoiph.YISies ll.OOO, nr 4.

4. C :r a z e R. C. - PeTfonnamce of limest0111e re-seTVoi,lrts. TirallllS. A.il:M . .E. 195·0, nr 189.

5. D a n i e 11. E. J. - FraJctured reser;voi.res of Middle East. Bull. A.A..P.G. 1954, m 5.

6. I s s~ e d o w a 111 ti j a tres:zx:zilnowaltycł). gomy<:h po-rod i ioh ko'lektorskjlje swojStwa (9 referatów). WINJGRI 1.961.

7. K omfPJ e iks IO.Yi je iSISlledowanija traszezinnych lkale!k·borow i opyt {Xlldlszcze>ta w ni'Ch zapwsow niefti. Gasboptioohi!zda·t, Le':ningJrad ~900.

8. Ko,biacho!W I. I. - Plr~yj m'ietod

pod-.szczelta zapasow nieltti w tretSIZCZ:illlowatych po-rodaelh. NieM. Ohozjaóstlwo 1956, nr 4.

9. :Ko,tiac·how F. J., S:ieT~elbriennikow -Ocenka r<Yllpr'jefdielen~ja tr.ieszczilll pri pomoozx:zi

iobog~afii. Gjeołiogija ni,etti i gaza. 1004, nr 11.

10. KruJ:czyc®~ W. - Za·gadlnienje porowatości,

sz<:zeijno.wa~i i przepw;.zczalinoścL Nafta 1·959,

nr 14.

11. L i s zlk a K. - Zagadruenie określenia WJSpół­ czynnlilk:a szczelinowarości zb.iorn.i.lków ropny.ch.

Na:llta 11962, m- 8-9.

12. Ob.natlllnow G. T. - WISikTyllie i obrabotJka

płasta. Niedlra, Mos3Qwa 1964.

13. S m i e c h o w E. M. - Zatlronomiernostli rozwitia treszczinowatosti gornych porod i treszczinnyje kolekltory. WINI.G:RI 1001.

14. S y m p o s i rum of :flra<:1ru'l"ed reserv0i't"e6. Bull. A.AP.G. 1953, n.r 2 (9 referaltów i dytskusja pod

przew. A. I. LE!'V(l(I."Sena).

15. T'l"es·zczi!IIlOIWa,toslt gornycł). porod i tre-SoZC21iilii1yje kolektory. WiNlORI 1002.

Hi. Tr es .z<: ziono w alt Ylj e porody i ich kolektor-Skije swojstwa. WNiiGRI 1958.

17. T:r u d y wsiesoj.WZIIlogo sowieszczani!ja po tresz-C2'Jinnym kolelk'toraJm (4'6 referatów j dyskuiS'ja), . Gost;Qptioohil7Jda,t 1961.

1113. Wałdscbm•id W. A., Firtzge'I'ald, I.iuns-:f.ord - Porosilty aiilld fractJwres im ·reservoir rooks.

Bulll. A.•A!P.D. 1900, Illl" 5.

19 • .

z

i e 11. i ń ski J. J. - Glławrte problemy badań 7Jb'iornilk0w węg\lanowy.ch szczeliloowatych. Slą51k

1963.

20. B i re ck i T. - Ocena makroszczelinowatości rdzeni. Kraków 1964 (maszyn.).

SUMMARY

After a short introduction dealing with the begin-illgls of stUJdies on the .filssurilng of rooks in the U.S.A. the autbor swms ~ all opin.iJOns on if.ractured carbo-nate rodk: :basins, :pronoun'Ced by the RUISISiaiTl, AmeTi~

(5)

.can, .Polish and other jnvestilgartors. H a;ppea'l'S tha•t

the worlks condUK:ted j,n WINIGlU I(Le'lliongrad) by the

team under ·tlhe .guidanoce of professar E. Smiekhov are a.t the head of lthe theoreticail re.search wor.ks, at

presemłt. He'llee, afbou't l 00 :sc:ienti·f.ic !Paa>ers ar e a

resu'lt of these wol'ikls.

Two mailn rtY(!)es of Hssures .have lbeen diostrngu~·hed

as follows: pr.iJmaory, dia1genetical f~sures and second-ary tectoni<:al fiiSisu'res. A<s a rule, both tytpes occur in ithe rOICks. The fuJJ.owilnig are ty.pes of ·basins di<stinguished by E. iSmiekhov: (!)Urely fi!slsured, ca-vel"nous and styiloJitic tY(!)es. Here belong a1so vari:ous oombina.tions of .these tYIPes wi'th tlhe porous -<mes, (togetiher 8 tY(!)es).

OpłniO'lls on fiss-ured lbasilns are 'being ilnte'll<seily

di•scUStSed at JPresent. Alccordting .to the WNI\GIRI's QI>inion the voocr ~a ces .be.loogi.lng only :to bhe fissures !"epresent IS'Carcely some te'll'th<s or hundredth:s of one per cent ~n t'he total lbulk of <the rocks . .At a deipth belaw 1000 metres there are fuund microfils'Siures only: as a rule, their part iiS restrkted lto the ·filtra'tiron of fluid<s a'nld gases throwg.h the rocłk Jl)O'res. The second viaw, Tefpresented ratheT .by the C'O-MTO'Iiker.s of ·the petroleurn indU'Stry cetl'tres and of · tihe indlJis'trial institutes i-n the Sov'iet Un·i<On and in Poland, is based '011 the falct .that .the iiJs.sure volume of a .bas-in i•s al:so deter:mined by macrofissures twhilch are albie not <Only to fill'trate, ,but aJ<So 'to a·ccl.lllll·wlate flu-ids

and tgaJSe's.

lin additi'on, the auth<Or gives SOiffie data from hi-s pra;ctice and from ILterature that prove the op;nions mentil(med rubove. To the e'n.d of his ,paQJer the a'uth'OI' dralw.s some 'Conclusions concerni'll1g caloolation metbod of resources in fissureld 'Catibonate rodk deposits, and recommendls to -use, besides thiln ·section meth'Od, a·lso

macrooccą>ilc exalmmation of drilll rores, accoroing to

the menbod elalborated by T. Biore·cki in the Petroleuro Institute.

PE3IOME

IIocJie KpaTKOrO BCTynJieHMSI Ha TeMY nepBbiX

HCCJie-~OBaHHtł Tpei.I.V1HOBaTocTH B CIIIA aBTOP H3Jiar.ae·r

B3rJISI~bl Ha npo6JieMy Tpe~I'IHHbiX Kap60HaTHbiX

KOJIJieKTOpOB COBeTCKJ1X, aMepi'IKaHCKI'IX, nOJibCKI'IX

H ~pymx I'ICCJie~oBareJietł. Be~y~ee Me<:TO B

TeopeTI'I-ąecKI'IX MCCJie~OBaHI'ISIX 33HJ1MaiOT pa60Tbi KOJIJieKTI'IBa BHHrPH (JieHHHrpa~), npoBO~I'IMbie no~ pyKoBo~CTBOM npo!P. E. CMeXOBa, HTOrOM KOTopbiX SIBJISieTCSI OKOJIO 100 Hay'IHbiX Tpy~oB.

Pa3JII'I'Ia!OTCSI ~Ba OCHOBHbiX Bl'l~a TpexqHH: nepBI'I'I-Hbie (~l'lareHeTI'I'Ie<!KI'Ie) 1'1 BTOpM'IHbie (TeKTOHI'I'Ie<:Klofe).

'LJ:a~e Bcero B nopo~ax coBMecTHO Ha6nro~a!OTCH o6a

Bl'l~a Tpe~I'IH. E. CMexoB Bb~eJIHer cJie.zzyiO~I'Ie Tl'lnbi

KOJIJieKTOpoB: COOCTBeHHO Tpe~I'IHHbiH, KaBepH03Hbltł, CTI'IJIOJII'ITOBbrn H pa3JII'I'IHbie MO~I'I<i>I'IKa~l'l~ 3TJ1X TmiOB C nopi'ICTbiMH (BMeCTe 8 THilOB).

B3rJISI~bl Ha eMKOCTb rpe~I'IHHOrO KOJieKTOpa B

Ha-CTOSI~ee ·BpeMSI 06CYJK~a!OTCSI BCe'CTOpOHHe. IIo

MHe-HI'ISIM I'IC'CJie~oBareJietł BHHrPH noJioe npocrpaHCTBO C311fi'IX Tpe~ COCT3BJISieT ~eCSITbie 1'1 COTbie ~OJII'I

npo~eHTa OT Bcelł eMKOCTH nopo~bi. Ha rJiy6HHe

6onb-wetł 1000 M npi'ICYTCTByiOT, no '11X MHeHHIO, TOJibKO

M'I1KpOTpexqHHbl H '11X pOJib orpaHH"'''1BaeTCSI, B OCHOB-HOM, !PHJibTpaqHeJ1 :lK'I1~KOCT'I1 H ra3a Me:lK~Y nyCTO-TaM·'I1 B n:opo~e. ,IJ;pyrotł B3rJIH~, BbiCK33biBaeMbrn KaK npaBHJIO pa60THI'IKaMH He!PTHHOJ1 npOMbiWJieHHOCT~l '11 npoi'I3BOA'CTBeHHbiX HHCTHTYTOB CCCP '11 IIoJibWI'I, CO'CTO'I1T B TOM, 'ITO Tpe~HHHaSI eMKOCTb KOJIJieKTOpa

onpe~eJIHeTCH TaK:lKe '11 MaKpOTpe~HHaMH,

cnoco6-C'l1ByiOiqHM'I1 He TOJibKO !PHJibTpaQ:I1H, HO H

3KKYMYJISI-~lim :lKH~KOCTH H ra3a. ABTOP npHBO~HT pSI~ ~aHHbiX

'113 JIHTepazypbi '11 npaKTHKH, KOTopbie no~TBep:lK~aiOT 3TOT B3rJISI~, a B 3aKJIIO'IeHH'I1 CTaTbH onpe;n;eJISieT CBO'I1 BbiBO~bl OTHOCHTeJibHO Bbi6opa MeTO~a onpe~eJie­ H'I1SI 3anaCOB B Kap60HaTHblX Tpe~I'IHHbiX

Me<!TOpO:lK-~eHHSIX. PeKoMeH~yeT npHMeHSITb HapH~Y c Mero~oM

WJIHcPoB MaKpOCKOIIlH'Ie'CKOe '11CCJie;D;OBaHJ1e KepHa no

Mero~y He<PTHHHoro HHCTHTyTa, pa3pa60TaHHOMY

T. BHJ>eqKHM.

HENIRYK Jt.mJKI•EW.ICZ lnstyJ~ut Geol~Lc:r:ny

PROBLEMY STRUKTURALNE NIECKI NIDY I OBRZEZENIA GóR

SWIĘTOKRZYSKICH

ORAZ MOZLIWOSCI

WYSTĘPOWANIA

NA TYCH OBSZARACH ROPY NAFfOWEJ l GAZU

Pie•r:w&ZY plan skOOifdynowany~h badań głębokich stru'k:t'l.llf na obs~alf'Ze Gór śwti.~.zysldch, ich

obrze-żenia i w 'llielc"ce Niildy, oparty na rzeczowej anałitzie

istmiejącY'Ch w(;wczas mateTiałów kan:'tog·raficznych

i geofizy'<!Z'Ilych, przedstaiwli.ł w 1955 r. St. Palwłowlski i W. Pożaryski w "Dyskusji nad naukowymi założe­ niaani p~ty;wic:rhnego ;planu geologli Pols.ki". Do

badań głębokilllli wiercMiami wyltYIPOWano sllruk·

tu-!"y: Sieniila, Skariy5ika, Alnln.Oip()la!...Gościeradowa,

Chełma-Rzejowilc, Dmeniina, Dziaroszyc i Wodzilsła­

'W'ia.

ReaHzaoja zan>la'llowanY~Ch prac wierbniC·ZY'Ch była }ed.lnalk ograniC7J01Ila do lepiej Uldollrumentawanych i baTd<Ziej peti'"Bipeklty'Wkznych stl"UUktur. Dotychczas na strukitJUJrze AIIlnOipOOa-Oościeraklorwa o1wiercono jeden otwór w Raehowie, ttzyisklując pod osadami j:u:ry środikorwej .podlłoże palleozoiC7Jil.e, zaś na strulk-tune Chełma--,R.zejOIWk - diWa wie.rceniia: Granice i RJzejowtice, k'tóre OO:ią~g~nęły utwary dolnego ret'll nie wy;jaśiniając je:dina'k problemu przebiegu w tym miejscu pa!le{)zok.znych ·s'trn:I'.ktluT wgłębnych oraiZ

wy-~tęjpowalnia dolnego brjasu i cechis.ZJty:np,

U.KD 553.982:.553.27:551.252:55a.54

Strrulk'tura IPaileoz.oicrna, zaz.naczaJją•ca się 'w uzyska-ny'C'h wynikaCih badań goofizY'C7JnY'Ch w ()kOilka.ch

Działoszyc;-:Ska~'l:ml·ieT.za, zootała rcmpooznana w

ieTce-niam~ wykonalnym~ przetz. przemysł naftowy w

la-taoc'h 1002---ilt964. Osiągnięto tu w pod-łoŻiu podmezo-zoiC:zmym: cechSZJtyn, karibon dolny i dawon. Nie zbada!no wielf'Cen~ami Sltrulktiur Sieinna, Skarżyska

i WodlzisłaiWia. Wykonano jedlilaik na tych obs.za~rach

szczegółowe i regi·o'lla:Jine profille sej:31llliczne,

poowa-);a.jące w przyfSzłoś'Ci na Ulsta1enł:ie karzystn'iejszej

sytua.oj.i wierceń .na wspomnianych s'ti"'llkturach. W ostatnk'h !altach ,pmeany5ł nallbawy wy«tO'llał

kdl-ka Wliell"Ceń 0\P()rowy'<!'h zaTc'xwno na obszaiTze Gór

Swieto.krzy!Skidh, jaik rown~erż w przy.Jeglej do .niego od S ceniliramej części niecki N1\dy. Są to wiercenia

Ostałó'w ikoŁo SzyiCLłorwca, Radizanów w o~Oil'i•cy Buska

i Pacanów oraz szeireg 'wierceń oparCJWych • poszu!ki-wa.'wczych i ek~oatacY'jnych !We rwtschdciJitiej części

w~nia.n.ej 'l'llieclki. W 'iCih :rezu:Uade uzy;skano .ze

strulkftru.r .podmiocE>ńlslkich (.iuTajiS!ki'ch) prodiUikcję :ropy i ga.z,u, jak r&wliei ;produlkcję gazu z 1\ltwQTóW

Cytaty

Powiązane dokumenty

męski system klasyfikacji i definiować wszystkie kobiety jako pozostające w relacji seksualnej do innej kategorii lu- dzl?&#34;94 Zakwestionowały więc

[r]

Wypowiedź ta może sugerować, że Pospieszalski – podobnie jak poseł Górski – uważa, że przy określaniu tego, czy wypowiedź jest rasistowska czy nie, liczą się intencje

ZaÃl´o˙zmy, ˙ze moneta byÃla symetryczna i zobaczmy, jakie jest prawdopodobie´ nstwo wypadni ecia nie mniej ni˙z 5200 orÃl´ow.. Stwierdzono, ˙ze przeci etnie 30%

Obu dowa ko ryta wraz z sys tem em po boru wody dla daw nego zak³adu tkac kiego (po le wej stro nie) w Pie szyc ach

ca powoduje usuwanie się i zapadanie się mas skalnych, z tej też przyczyny głazy zamknęły część pieczary, której b y t nie może być trwałym.. Pieczary w

[r]

mi~dzy generacjami cementu obszary zaj~te przez mozaikowy cement B wyrozniajl.l.. si~ glownie wi~kszl.l przeci~tn~ wielkoscil.l krysztalow, natomiast obszary zaj~te przez