• Nie Znaleziono Wyników

Badania sondażowe grodziska w Janowie w pow. mrągowskim w 1970 r.

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Badania sondażowe grodziska w Janowie w pow. mrągowskim w 1970 r."

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Ryta Kozłowska, Iwona Dąbrowska

Badania sondażowe grodziska w

Janowie w pow. mrągowskim w 1970

r.

Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4, 658-659

(2)

658 K R O N I K A N A U K O \V A

sta rsz a , g łó w n ie z o k re s u m ło d s z e j ep o k i ż e la z a (np. tz w . „ p la c k i” z k a rb o w a n y m b rz e g ie m , c h a r a k t e r y s ty c z n e n a c z y n ia z z a g ię ty m do w n ę tr z a w y le w e m o p o w ie rz c h n i z e w n ę trz n e j s c h ro p o w a c o n e j c zęsto aż p o k ra w ę d ź n a c z y n ia i in n e ). D a lsz e b a d a n ia g ro d z is k a w y k a ż ą , czy p o d w a r s t w ą b r u k u z a c h o w a ły się r e s z tk i n a js t a r s z e j, w c ze s- n o ż elaz n e j w a r s t w y o s a d n ic z e j. O ile w a r s t w a t a k a is tn ia ła n a g ro d z is k u , a w s z y ­ stk o n a to w s k a z u je , to m u s ia ła o n a u le c w o k re s ie w c z e s n o śre d n io w ie c z n y m s iln e j n iw e la c ji, o czy m św ia d c z y ła b y z n a c z n a ró ż n ic a p o z io m ó w z a le g a n ia c a lc a n a m a j ­ d a n ie i p o d w a łe m , g d z ie w y s t ę p u je o n a około 1 m w y ż e j w s to s u n k u do m a jd a n u .

W ię ce j ś w ia tła n a p o szc z eg ó ln e fa z y u ż y tk o w a n ia g ro d u w W ę g ie ls z ty n ie rz u c a u k ła d w a rs t w o b s e rw o w a n y w s o n d o w a n e j p a r t i i ro z s y p isk a w a łu . U k ła d te n p rz e d ­ s ta w ia się n a s tę p u ją c o : N a g łę b o k o śc i ca 1,10 — 1,25 m od p o w ie rz c h n i o b e c n e j w a łu o d sło n ię to p o k ła d zw ęg lo n e g o d re w n a z w y ra ź n ie c z y te ln y m i, p o d łu ż n y m i b ie rw io ­ n a m i. W a r s tw a t a z a le g a ła b e z p o ś re d n io n a g lin ie c a lc o w e j i je s t n ie w ą tp liw ie p o zo ­ s ta ło śc ią n a js ta r s z y c h , d re w n ia n y c h u m o c n ie ń w a ło w y c h g ro d z is k a . K ilk a d z ie s ią t f r a g m e n tó w c e r a m ik i p o c h o d zą c y c h z te g o p o z io m u o sad n ic z e g o d a tu je go dość je d n o z n a c z n ie n a o k re s w c z e s n e j e p o k i żelaz a . W y s tę p u ją t u t a k c h a r a k t e r y s ty c z n e d la te g o o k re s u fo rm y j a k w sp o m n ia n e w y ż e j „ p la c k i” , n a s tę p n ie n a c z y n ia z o tw o r­ k a m i p o n iż e j k ra w ę d z i (sitk a ? ), n a c z y n k a z k u lis ty m i d n a m i, ty p o w e c z a rk i in n e .

P o n a d w a r s t w ą s p a le n iz n y z a le g a ł g ru b y (od 20 do 70 cm b liż e j ś ro d k a w a łu ) p o k ła d z ie m i o n ie je d n o lity m c h a r a k t e r z e z lic z n y m i w k ła d k a m i s u ro w e j, sp iesz cz o ­ n e j g lin y , z g ru d a m i p o le p y i w ę g li d rz e w n y c h i n ie z b y t lic z n ą c e ra m ik ą , r e p r e z e n ­ tu ją c ą z a ró w n o e p o k ę ż elaz a ja k i o k re s w c ze sn eg o ś re d n io w ie c z a . J e s t to n a j p r a w ­ d o p o d o b n ie j ro z s y p isk o w a łu w c ze sn o śre d n io w ie c zn e g o . R ó w n ie ż z ty m n ie w ą tp liw ie o k re se m w ią z a ć n a le ż y w a r s t w ę c ze rw o n e j, s iln ie p rz e p a lo n e j p o le p y z a le g a ją c ą b e z ­ p o ś re d n io p o n a d ty m z w a lisk ie m g lin ia n o z ie m n y m . W a r s tw a p o le p y św ia d c z y o p o ­ n o w n y m p o ż a rz e g ro d u . P o n a d ty m i d w o m a p o k ła d a m i, s ta n o w ią c y m i g łó w n e ją d ro w a łu z a le g a ła jeszcze n ie z b y t g ru b a w a r s t w a ziem i z g lin ą , p o le p ą i k a m ie n ia m i, k tó r a z a c h o w a ła się ty lk o n a zboczu w a łu , n ie s ię g a ją c jeg o w ie rz c h o łk a . O b ecn o ść te j w a rs t w y tłu m a c z y ć m o ż n a c h y b a jesz c z e je d n ą p ró b ą o d b u d o w y u m o c n ie ń g ro d u , je d n a k b r a k p o d s ta w do sp re c y z o w a n ia c h ro n o lo g ii te g o f a k tu . G ó rn y p o z io m w a łu s ta n o w i w sp ó łc z e sn a w a r s t w a h u m u s u .

W p o d s u m o w a n iu w y n ik ó w b a d a ń s o n d a ż o w y c h n a g ro d z is k u w W ę g ie lsz ty n ie n a le ż y jesz c z e ra z p o d k re ś lić je g o w y b itn e w a lo ry p o z n aw c z e, u m o ż liw ia ją c e d ro g ą p o stu lo w a n y c h n in ie js z y m sze rsz y ch b a d a ń a rc h eo lo g icz n y c h n a ty m o b ie k c ie, s k o n ­ fr o n to w a n ie z n a n y c h z ja w is k h is to ry c z n y c h z m a te ria łe m w y k o p a lisk o w y m .

I W O N A D Ą B R O W S K A R Y T A K O Z Ł O W S K A

BADANIA SONDAŻOWE GRODZISKA W JANOWIE

W POW. MRĄGOWSKIM W 1970 R.

W r a m a c h a k c ji w e ry fik a c y jn e j g ro d z isk w c z e ś n io śre d n io w ie c z n y c h w w o je w ó d z ­ tw ie o ls z ty ń sk im , a u to r k i p o d k ie ru n k ie m d o k to ra J e r z e g o O k u l i c z a p ro w a d z iły w p a ź d z ie rn ik u 1970 r . b a d a n ia w y k o p a lisk o w e n a g ro d z is k u w J a n o w ie , w p o w . m rą g o w s k im . A k c ja t a z o sta ła p o d ję ta w z w ią z k u z z a p la n o w a n y m p rz e z I n s t y t u t H is to rii K u ltu r y M a te ria ln e j P A N te m a te m e tn o g e n e z y S ło w ia n , je d n y m z k lu c z o ­ w y c h p ro b le m ó w b a d a w c z y c h a rc h e o lo g ii p o ls k ie j. B a d a n ia fin a n s o w a ła K a te d r a A rc h e o lo g ii P ra d z ie jo w e j i W cz e sn o śre d n io w ie cz n e j U n iw e r s y te tu W arsz a w sk ie g o .

(3)

B A D A N I A A R C H E O L O G I C Z N E W W O J E W Ó D Z T W I E O L S Z T Y Ń S K I M 659 P r a c e n a g ro d z is k u m ia ły n a c e lu s p ra w d z e n ie u k ła d u s tra ty g ra fic z n e g o w a r s t w o sad n ic z y c h , u z y s k a n ie p o d s ta w d a to w a n ia o ra z s tw ie r d z e n ie , czy o b ie k t te n n a d a j e się do sy ste m a ty c z n y c h b a d a ń . G ro d z isk o w J a n o w ie z n a n e w l ite r a tu r z e od 1769 r. p o ło ż o n e je s t n a w z g ó rz u m o re n o w y m , p o m ię d z y J e z io re m J a n o w s k im , a d ro g ą p o ln ą do w si J a n o w o , w o d le g ło ści ok o ło 180 m w k i e r u n k u p o łu d n io w y m od szo sy M rą - g o w o -B is k u p ie c .

W z a c h o d n ie j części g ro d z is k a n a sk ło n ie w a łu zało żo n o so n d a ż I (20 m 2) o ra z n a k u lm in a c ji g ro d z is k a s o n d a ż II (8 m 2), o d d a lo n y o 2 m w k i e r u n k u w sc h o d n im od so n d a ż u I. W so n d a ż u I n a g łę b o k o śc i 0,2 m od p o w ie rz c h n i z iem i o rn e j o d s ło n ię to p a le n is k o . O b ie k t b y ł rozw leczo-ny p rz e z o rk ę , p o s ia d a ł k s z ta łt n i e r e g u la r n y o w y ­ m ia ra c h 5 m X 2,3 m . W y p e łn isk o p a le n is k a o m iąższo ści 0,1— 0,2 m s ta n o w iła z ie m ia b a rw y s m o lis to -c z a rn e j, p r z e m ie sz a n a z p rz e p a lo n y m i k a m ie n ia m i łu p a n y m i, k tó re n ie s ta n o w iły z w a r te j k o n s tru k c ji. W g ó rn e j p a r t i i p a le n is k a z lo k a liz o w a n o lic z n e f r a g m e n ty n a c z y ń , k o ści z w ierzę c e o ra z część zd o b io n eg o p rz e d m io tu k o ścia n e g o . P o n iż e j p a le n is k a w y ró ż n io n o n a s tę p u ją c e w a r s t w y : g lin ia s ty p ia s e k b a rw y ż ó łte j i ja s n o b rą z o w e j o m ią ż sz o ści 0,2— 0,3 m o ra z w a r s t w ę g lin y c alco w e j. W części z a ­ c h o d n ie j so n d a ż u n a o d c in k u d łu g o ści 2,5 m , p o d z ie m ią o rn ą z a le g a ła je d n o lita b rą z o w a w a r s t w a z iem i g ru b o ś c i 0,7— 0,8 m n ie c k o w a to w y o d rę b n ia ją c a się z g lin y c a lc o w e j. Z a ry s je j u c h w y co n o n a p r o f ila c h p o łu d n io w y m i z a c h o d n im s o n d a ż u . C h a r a k t e r w y p e łn is k a i je g o k s z ta łt p o z w a la ją p rz y p u szc z ać , iż m ie js c e to j e s t p o zo ­ s ta ło śc ią p o fosie.

W so n d a ż u II tu ż p o d w a r s t w ą ziem i o rn e j, z n a jd o w a ła się w a r s t w a sp a le n iz n y z k a ­ m ie n ia m i p o ln y m i, g ru b o ś c i 0,15— 0,4 m . W a rs tw a ta o b n iż a ła się k u śro d k o w i g ro ­ d z isk a . P o d w a rs t w ą s p a le n iz n y z a le g a ła g lin a c alco w a . S o n d a ż II n ie z a w ie ra ł i n ­ w e n ta r z a ru c h o m e g o . U z y sk a n y m a te r ia ł c e ra m ic z n y z p a le n is k a o ra z z w a r s t w y z ie­ m i o rn e j je s t b a rd z o je d n o lity i d a to w a ć go m o ż n a n a w ie k X I —X II.

1 G. C h. P i s a n s к i, D e m o n tib u s r e g n i P r u s sia e n o ta b ilio r ib u s c o m m e n ta tio n e m

g e o g ra p h ic a m , R e g io m o n ti 1769; E . H о 11 a c k , E r lä u te r u n g e n z u r v o r g e s c h ic h tli­ c h e n Ü b e rs ic h tsk a r te v o n O stp re u ss e n , G lo g a u -B e rlin 1908; C r o m e , K a r te u n d V e r ­ z e ic h n is d e r v o r - u n d fr ü h g e s c h ic h tlic h e n W e h ra n la g e n i n O stp re u ss e n , A ltp re u s s e n , J g 2, H. 3, 1937, s. 122; C r o m e , V e r ze ic h n is d e r W e h r a n la g e n O stp re u ss e n s, P r u s s ia , B d. S3, 1939, s. 267. R O M U A L D O D O J

SPRAWOZDANIE Z PRAC WYKOPALISKOWYCH

NA GRODZISKU BOGDANY KOŁO FROMBORKA

PROWADZONYCH W 1970 R.

B a d a n ia n a g ro d z is k u B o g d a n y k o ło F r o m b o rk a w p o w . b r a n ie w s k im s ta n o w iły k o n ty n u a c ję b a d a ń p ro w a d z o n y c h od 1967 r. n a z le ce n ie W o je w ó d z k ie g o K o n s e rw a ­ to ra Z a b y tk ó w w O ls z ty n ie w r a m a c h h a r c e r s k ie j a k c j i „ O p e ra c ja 1 0 0 1 -F ro m b o rk ” . 1

G ro d z isk o p o ło ż o n e je s t ok o ło 3 k m n a w sc h ó d od F r o m b o rk a n a d rz e k ą B a u d ą n a w z g ó rz u w z n ie s io n y m o k o ło 30 m n a d po zio m rz e k i. S to k i w z g ó rz a o p a d a ją b a rd z o s tro m o do rz e k i tw o rz ą c z te j s tro n y n a t u r a l n y e le m e n t o b ro n y g ro d z is k a . O d w y s o

-1 P o r. R . O d o j , P r o b le m y b a d a w cze g r o d zis k a B o g d a n y k o ło F r o m b o rk a , K o ­ m e n ta rz e F r o m b o rs k ie , z. 2, O lszty n 1968, ss. 87— 101, g dzie o p u b lik o w a n o w y n ik i b a d a ń n a g ro d z isk u w 1967 r. o ra z l i t e r a t u r ę d o ty c z ąc ą te g o o b ie k tu . S p ra w o z d a n ia z b a d a ń w 1968 i 1969 r. z n a j d u ją się w „ In fo r m a to rz e A rc h e o lo g ic z n y m ” za r. 1968 (s. 218) i za r. 1969 (ss. 235— 6). W y n ik i w s tę p n y c h b a d a ń (w y k o p y I, II, H a), p r o w a

Cytaty

Powiązane dokumenty

[r]

Od chwili uzyskania tytułu profesora jego dorobek powiększył się o kilkadziesiąt pozycji, licząc książki, skrypty, artykuły i rozprawy, re­ cenzje i

Pojawia się zatem problem oceny, który z badanych krajów charakteryzuje się wyższą efektywnością rolnictwa – czy wyższa wydajność pracy rekompensuje niższą

The majority of corrections (which concern the textual errors, orthography and diplomatics) will be included in the second volume of the Berichtigungsliste. The author notes a few

Dąbrowski, Krzysztof. Badania

Ustawa stanowi, że członek korpusu służby cywilnej jest w szczegól­ ności obowiązany chronić interesy państw a oraz praw a człowieka i obywate­ la, racjonalnie

denotes receiver and star denotes drill-bit source position. The two solid circles indicate the reference positions. Every fifth source and receiver are plotted.. Figure 2

Wbrew wielu opiniom młodzi nauczyciele wykazują większy niż starsi krytycyzm wobec własnych postaw moralnych, częściej też mają świadomość sytuacji