• Nie Znaleziono Wyników

Zagajenie

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Zagajenie"

Copied!
3
0
0

Pełen tekst

(1)

Kornel Gibiński

Zagajenie

Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 29, 127-128

1996

(2)

Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 29 (1996) s. 127-128.

KORNEL GIBIŃSKI

ZAGAJENIE

Zebraliśmy się, aby omówić ważne i trudne zagadnienie wolności. Gdy mamy do czynienia z przedmiotami trudnymi do określenia wprost, często szukamy podejść po-średnich, np. poprzez antynomię. Przeciwieństwem wolności są jej ograniczenia. Można by powiedzieć, że pełna, w niczym nie ograniczona wolność człowieka możliwa byłaby chyba tylko w h i p o t e t y c z n e j sytuacji pojawienia się na ziemi pierwszego czło-wieka jako najwyższego gatunku, powstałego w drodze ewolucji z niższych gatunków. Nic nad nim lub obok niego, co ograniczałoby lub narzucałoby ograniczenia wyboru. Już pojawienie się drugiego człowieka zmuszałoby do jakiegoś ustosunkowywania się, li-czenia się, a więc do samowolnego ograniczania swej swobody. Rozwijające się życie gromadne zmusza do tych ograniczeń coraz więcej, do coraz większego ustępowania jednostki na rzecz zbiorowości rodzinnej, gminnej, plemiennej itd., aż do całej ludzkości. Już nie tylko bliskie sąsiedztwo, ale właśnie te osiem miliardów mieszkańców Ziemi wymusza dziś ustępstwa i ograniczenia wynikające z zagrożenia nieokiełznaną działalno-ścią, niszczącą wspólny dom - glob ziemski. Takie ograniczenia wymagają rzetelnego naukowego rozeznania przeszłości, teraźniejszości i tworzenia wizji przyszłości dla wy-ważenia konieczności i zakresu ustępstw dla wspólnego dobra i aprobowania umownych, zbiorowych ustępstw. Tak tworzą się racjonalne ograniczenia wolności.

Są jednak i inne ograniczenia wynikające ze sfery uczuciowej człowieka. Podobno nawet częściej dokonujemy wyborów z motywacji uczuciowej niż racjonalnej, na bazie moralności, z wewnętrznego poczucia ^os1 et nefas. Nawet w najdawniejszej tradycji

to-warzyszyły one człowiekowi mimo poczucia jego przewagi jako najwyższego gatunku. U najdawniejszych plemion pogańskich widoczne jest to, co A. Schweitzer nazwał „świętością życia" pojętego jako jedno pasmo życia, obejmujące wszystkie gatunki. Na całym świecie znalazło to uznanie jako zasada niedręczenia zwierząt i niezabijania ich poza koniecznością wynikającą z naturalnego prawa przyrody, że wyższe gatunki żywią się niższymi, bo same nie potrafią tworzyć swego ciała z węgla, siarki, fosforu, wodoru, tlenu i azotu.

Te dotychczas wspomniane czynniki ograniczające wolność można rozpatrywać w świetle nauk przyrodniczych, prawniczych, psychologii, socjologii i innych. Jest jeszcze inna granica wolności człowieka, wynikająca z jego wierzeń religijnych. Systemy wie-rzeń, a jest ich wiele, towarzyszyły człowiekowi od zarania dziejów. Wynika z nich zaw-sze podporządkowanie człowieka, ograniczające go. Tu nauka się kończy. Nauka bada związki zachodzące w świecie zjawisk dostępnych człowiekowi i w tym obszarze rze-czywistości zajmuje się techniczną kontrolą i przewidywalnością poznawalnych zjawisk. Religia dotyczy innej sfery rzeczywistości będącej podłożem zjawisk tego świata, a w tym dotyczącej sensu, celu i problemów ludzkiej egzystencji. I ta relacja, przekraczająca bariery naszej poznawalności, też narzuca uzależnienia i ograniczenia.

Nasza sesja poświęcona jest relacji wolności i nauki. Zastanawiałem się, dlaczego ta właśnie relacja wybrana została na temat obrad pierwszej sesji. Doszedłem do wniosku, że chyba dlatego, że intelekt jest tym wyróżnikiem człowieka, któiy pozwala tworzyć na-ukę, zapewnia mu pozycję w świecie i pozwala mu odgadywać samego siebie. Lawinowy rozwój nauki w II połowie naszego stulecia, do czego walnie przyczyniły się fantastyczne zdobycze techniki, przyniósł gwałtowne zmiany na scenie nauki, stworzył nowe sytuacje, otworzył nowe horyzonty, które samą swoją głębią wywierać mogą grozę. Chyba rze-czywiście usprawiedliwia to, aby z tego naukowego punktu spojrzenia rozpocząć dysku-sję. Nie zapominajmy jednak, że zawsze jesteśmy więźniami naszych wyobrażeń o

(3)

rze-128 KORNEL GIBIŃSKI

czywistości. Nigdy nie mamy pewności, czy nasze zdolności poznawcze - choć tak o-gromnie technicznie zwielokrotnione - są adekwatne do stojących przed nami proble-mów, nad którymi gdzieś wisi element tajemnicy, której nierozwiązalność stanowi ludzką granicę nauki.

Cytaty

Powiązane dokumenty

Użycie zwrotu „odpowiedni etap rozwoju psychicznego” wskazuje, iż można na podstawie wnikliwych obserwacji ludzi w różnych stadiach rozwoju mówić o istnieniu

Po zainstalowaniu wprowadzamy login – adres email z USOS oraz logujemy się na hasło z USOS.. Po zalogowaniu wyszukaniu osoby dodajemy ja do znajomych i

Boryna naraz przyklęknął na zagonie i jąŁ w nastawioną koszulę nabierać ziemi, niby z tego wora zboŻe naszykowane do siewu, aż nagarnąwszy tyla, iż się

Zwracając się do wszystkich, Ojciec Święty raz jeszcze powtarza słowa Chrystusa: „Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by

Dziś wiadomo, że choć wyprawa na Marsa z udziałem ludzi wyruszy - jak się rzekło - nie wcześniej niż w roku 2015, to jednak już w końcu lat

Ponieważ wszystkim jest doskonale znane, że nie posiadam niczego, co pozwoliłoby mi wyżywić się i odziać, dlatego też zwróciłem się do waszej łaskawości i postanowiłem,

Pamiętajcie, aby wcześniej wybrać te miejsca i z odpowiednim wyprzedzeniem rozmieścić w nich oznaczenia i zagadki. Takim miejscem może być np. Zagadki musicie

• Rynki graniczne (frontier markets).. Kraje najsłabiej rozwinięte..